Με την εγκύκλιο Ε.2031/2026 παρέχονται διευκρινίσεις ως προς την φορολογική αντιμετώπιση από πλευράς ΦΠΑ των συμβολαίων επί διαφοράς (Contract For Differences-CFDs) μετά τις κατευθυντήριες οδηγίες της Επιτροπής ΦΠΑ σε συνέχεια της 125ης Σύσκεψης.
ΠΕΔΙΟ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ
Αφορά τα πρόσωπα που συνάπτουν συμβόλαια επί διαφοράς (Contract For DifferencesCFDs).
Μετά την έκδοση της εγκυκλίου Ε.2066/2023 του Διοικητή της ΑΑΔΕ, αναφορικά με τη φορολογική αντιμετώπιση από πλευράς ΦΠΑ των συμβολαίων επί διαφοράς (Contract For Differences – CFDs), και εν συνεχεία, της εγκυκλίου Ε.2068/2023 του Διοικητή της ΑΑΔΕ, με την οποία παρασχέθηκαν πρόσθετες διευκρινίσεις, το θέμα της φορολογικής αντιμετώπισης από πλευράς ΦΠΑ των CFDs συζητήθηκε ενώπιον της Επιτροπής ΦΠΑ, αναδεικνύοντας μια διαφορετική οπτική του θέματος. Με αφορμή τις κατευθυντήριες οδηγίες που εξέδωσε η Επιτροπή ΦΠΑ μετά την σχετική σύσκεψη (125η Σύσκεψη της 18ης Νοεμβρίου 2024), παρέχονται οι ακόλουθες πρόσθετες διευκρινίσεις:
1. Με την εγκύκλιο Ε.2066/2023 του Διοικητή της ΑΑΔΕ διευκρινίστηκε ότι, όσον αφορά στα παράγωγα, η απαλλαγή από τον ΦΠΑ υφίσταται μόνο για αυτά που διαπραγματεύονται σε χρηματιστηριακή αγορά. Αντιθέτως, η απαλλαγή δεν καταλαμβάνει ρητά και τα εξωχρηματιστηριακά παράγωγα (Over The Counter), όπως είναι τα συμβόλαια επί διαφορών (Contract For Differences - CFDs). Συνεπώς, τα έσοδα που ενδεχομένως να προκύψουν από CFDs επιβαρύνονται με ΦΠΑ με συντελεστή 24%.
2. Περαιτέρω, με την εγκύκλιο Ε.2068/2023 παρασχέθηκαν διευκρινίσεις ως προς το εύρος εφαρμογής της εγκυκλίου Ε.2066/2023. Συγκεκριμένα, κατέστη σαφές ότι καίτοι η απαλλαγή από τον ΦΠΑ δεν καταλαμβάνει ρητά τα εξωχρηματιστηριακά παράγωγα, και επομένως και τα συμβόλαια επί διαφοράς (CFDs), εντούτοις αυτό δεν αποκλείει, την εφαρμογή των απαλλαγών στο εσωτερικό της χώρας που ορίζονται στο άρθρο 27 του Κώδικα ΦΠΑ (ν.5144/2014, Α’ 162) και είναι υποχρεωτικές για τις πράξεις που εμπίπτουν σε αυτές. Συνεπεία των ανωτέρω διευκρινίστηκε ότι στις περιπτώσεις συναλλαγών και πράξεων επί εξωχρηματιστηριακών παραγώγων, όταν τουλάχιστον ένα εκ των συμβαλλομένων μερών ή συμμετεχόντων με οποιαδήποτε ιδιότητα στην συναλλαγή ή πράξη είναι πιστωτικό ίδρυμα ή Ανώνυμη Εταιρεία Παροχής Επενδυτικών υπηρεσιών (ΑΕΠΕΥ), η σχετική παροχή υπηρεσιών και τα έσοδα από αυτές τις συναλλαγές/πράξεις απαλλάσσονται από τον ΦΠΑ σύμφωνα με τις περ. κ’, κγ’ και κδ’ της παρ. 1 του άρθρου 27 του Κώδικα ΦΠΑ.
3. Εξάλλου, μετά την έκδοση των ως άνω εγκυκλίων, η Επιτροπή ΦΠΑ εξέδωσε κατευθυντήριες οδηγίες κατόπιν της 125ης Σύσκεψης που πραγματοποιήθηκε στις 18 Νοεμβρίου 2024, αναφορικά με την φορολογική μεταχείριση των αμφίδρομων συμβολαίων επί διαφοράς που δίνονται ως κίνητρο για την ανάπτυξη επενδύσεων σε ανανεώσιμες πηγές ενέργειας (σχετ. taxud.c.1(2024)8586235). Συγκεκριμένα, η Επιτροπή ομόφωνα συμφώνησε ότι προκειμένου οι υπηρεσίες αντιστάθμισης κινδύνου που παρέχονται από το Δημόσιο σε ένα παραγωγό ηλεκτρικής ενέργειας να θεωρηθούν ως παροχή υπηρεσιών εξ’ επαχθούς αιτίας κατά την έννοια του άρθρου 2(1)(γ) της Οδηγίας 2006/112/ΕΚ (Οδηγία ΦΠΑ) θα πρέπει να υπάρχει άμεσος σύνδεσμος μεταξύ της υπηρεσίας αντιστάθμισης κινδύνου και των ταμειακών εκκαθαρίσεων. Κατά την ανάλυσή της, η Επιτροπή ΦΠΑ αμφισβήτησε την ύπαρξη ενός τέτοιου άμεσου δεσμού δεδομένου ότι οι εκατέρωθεν ταμειακές ροές που προσδιορίζονται κατά την εκκαθάριση εξαρτώνται από τυχαίους παράγοντες.
4. Περαιτέρω, η Επιτροπή ΦΠΑ συμφώνησε ομόφωνα ότι στον βαθμό που πρόκειται για παροχή υπηρεσίας αντιστάθμισης κινδύνου εξ’ επαχθούς αιτίας, για την εφαρμογή κάποιας εκ των απαλλαγών του άρθρου 135, παρ. 1 της Οδηγίας ΦΠΑ, οι οποίες έχουν ενσωματωθεί στο άρθρο 27 του Κώδικα ΦΠΑ, θα πρέπει να λαμβάνονται υπόψη τα ακόλουθα:
- Προκειμένου για τον χαρακτηρισμό της ως ασφαλιστική εργασία, η κατάσταση μετά την έλευση του κινδύνου και ο προσδιορισμός του αντισυμβαλλόμενου μέρους που δύναται να αναλάβει τον ρόλο του «ασφαλιστή» και αυτού που λαμβάνει το όφελος όταν επέρχεται ο κίνδυνος, (περ. ιη’ της παρ. 1 του άρθρου 27 του Κώδικα ΦΠΑ).
- Προκειμένου για τον χαρακτηρισμό της ως εγγύηση, είτε (i) κατά πόσον, βάσει της σύμβασης, η ρήτρα εγγύησης προβλέπει διασφάλιση σε περίπτωση αθέτησης υποχρέωσης από το άλλο συμβαλλόμενο μέρος, είτε (ii) ελλείψει διακριτού αντισυμβαλλομένου, κατά πόσον, η ίδια η αγορά παρέχει εξ’ ορισμού τέτοια διασφάλιση με βάση την τιμή άσκησης που είναι χαμηλότερη από την τιμή αναφοράς της αγοράς (περ. κγ’ της παρ. 1 του άρθρου 27 του Κώδικα ΦΠΑ).
- Προκειμένου να χαρακτηριστεί ως συναλλαγή σε «λοιπούς τίτλους», κατά πόσον αυτή συνεπάγεται μεταβολή ή πιθανή μεταβολή της οικονομικής και νομικής κατάστασης των μερών (περ. κ’ της παρ. 1 του άρθρου 27 του Κώδικα ΦΠΑ).
5. Συναφώς, υπενθυμίζεται ότι, όσον αφορά στα δικαιώματα προαίρεσης, τα οποία συγκαταλέγονται στα παράγωγα χρηματοοικονομικά προϊόντα που είναι δυνατόν να υπόκεινται σε ταμειακή εκκαθάριση, το άρθρο 9 του Εκτελεστικού Κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 282/2011 του Συμβουλίου της 15ης Μαρτίου 2011 ορίζει ότι η πώληση ενός δικαιώματος προαίρεσης, που εμπίπτει στο πεδίο εφαρμογής του άρθρου 135 παράγραφος 1 στοιχείο στ) της Οδηγίας 2006/112/ΕΚ (Οδηγία ΦΠΑ), είναι παροχή υπηρεσιών κατά την έννοια του άρθρου 24 παράγραφος 1 της εν λόγω Οδηγίας. Αυτή η παροχή υπηρεσιών διακρίνεται από τις υποκείμενες πράξεις τις οποίες αφορά.
6. Τα Συμβόλαια επί Διαφοράς (Contract for Differences – CFDs), τα οποία επίσης περιλαμβάνονται ρητά στα χρηματοπιστωτικά μέσα στο Τμήμα Γ του Παραρτήματος Ι της Οδηγίας 2014/65/ΕΕ, αποτελούν παράγωγα χρηματοοικονομικά προϊόντα που δεν διαπραγματεύονται σε χρηματιστηριακή αγορά και χρησιμοποιούνται για σκοπούς αντιστάθμισης κινδύνου. Με τα συμβόλαια αυτά, το κάθε εμπλεκόμενο μέρος αποδέχεται να καταβάλει στο άλλο τη διαφορά που προκύπτει λόγω της κίνησης στην τιμή κάποιου υποκείμενου αγαθού όπως είναι, μεταξύ άλλων, ο δείκτης του χρηματιστηρίου, η τιμή μίας μετοχής, η τιμή ενός εμπορεύματος (π.χ. φυσικό αέριο, ηλεκτρική ενέργεια κ.ά). Τα εν λόγω χρηματοοικονομικά προϊόντα παρουσιάζουν παρόμοια χαρακτηριστικά με τα αμφίδρομα Συμβόλαια επί Διαφοράς, την φορολογική μεταχείριση των οποίων εξέτασε η Επιτροπή ΦΠΑ, στον βαθμό που δεν καταβάλλεται άμεσα κάποιο αντίτιμο για την παροχή υπηρεσιών αντιστάθμισης κινδύνου, ενώ οι τυχόν πρόσοδοι εξαρτώνται από τυχαίους παράγοντες, όπως είναι η μεταβολή των τιμών της αγοράς ανάλογα με την προσφορά και την ζήτηση, και είναι δυνατόν να καταβάλλονται εκατέρωθεν από τα μέρη.
7. Σύμφωνα με την περ. α’ της παρ. 1 του άρθρου 2 του Κώδικα ΦΠΑ, αντικείμενο του φόρου είναι η παράδοση αγαθών και η παροχή υπηρεσιών, εφόσον πραγματοποιούνται από επαχθή αιτία στο εσωτερικό της χώρας από υποκείμενο στον φόρο που ενεργεί με αυτή την ιδιότητα.
8. Κατόπιν των ανωτέρω και ιδίως μετά τις κατευθυντήριες οδηγίες της Επιτροπής ΦΠΑ διευκρινίζεται ότι οι εκατέρωθεν καταβολές των τυχόν διαφορών που προκύπτουν κατά την εκκαθάριση των CFDs δεν συνιστούν την αντιπαροχή για την παροχή υπηρεσίας αντιστάθμισης κινδύνου. Ως εκ τούτου, τα ποσά τα οποία τυχόν λαμβάνουν οι αντισυμβαλλόμενοι από την εκκαθάριση των CFDs δεν εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής του ΦΠΑ.
9. Με την παρούσα, παύει να ισχύει κάθε αντίθετη οδηγία της Διοίκησης.
10. Τα ποσά τα οποία τυχόν λαμβάνουν οι αντισυμβαλλόμενοι από την εκκαθάριση των CFDs δεν υπάγονται σε Ψηφιακό Τέλος Συναλλαγής και δεν αναζητείται τέλος χαρτοσήμου για τα έτη μέχρι την κατάργηση του, δηλαδή έως και τις 30.11.2024.