Σε συνεργασία με τον Ηλία Χατζηγεωργίου - Φοροτεχνικό, Πρόεδρο Επιτροπής Λογιστών Ε.Ε.Α.
Η πρώτη γεμάτη εβδομάδα του Οκτωβρίου είναι σχεδόν παρελθόν, αλλά ο καιρός θυμήθηκε να φορέσει τα ελαφρώς καλοκαιρινά του πάλι και έτσι μας έδωσε μία μικρή παράταση στις αλλαγές των ρούχων στις ντουλάπες, αλλά και στις παραλαβές χαλιών, παπλωμάτων και κάθε χειμωνιάτικου εξοπλισμού. Φυσικά, με τις πιθανές τιμές διανομής του πετρελαίου που ακούγονται ότι θα διαμορφωθούν στην έναρξη της διανομής, δεν πιστεύουμε να στεναχωριέται κανείς, πέραν των φανατικών οπαδών του χειμώνα, με την όποια παράταση της καλοκαιρίας.
Στα δικά μας «γήπεδα», οι απορίες και οι προβληματισμοί που θέσαμε την περασμένη Παρασκευή για το θέμα των 120 δόσεων δεν έχουν λυθεί, αφού ακόμα δεν είδαμε κάποια νομοθέτηση της υπόθεσης. Θέλουμε να πιστεύουμε ότι, έστω και την τελευταία στιγμή πριν την εφαρμογή του μέτρου, θα γίνουν αντιληπτές οι αδικίες σε σχέση με όσους είχαν επιλέξει την υπαγωγή στις 24 δόσεις, αλλά και το ίδιο σε όσους προχώρησαν τις 72 δόσεις που έμμεσα αφήνει εκτός 120 δόσεων το έτος 2024. Εκτός αυτού, θεωρούμε δεδομένο ότι θα πρέπει να επανεξεταστεί το πολύ υψηλό επιτόκιο, αλλά και η μη χορήγηση κινήτρου για μείωση τόκων και προσαυξήσεων σε περίπτωση που επιλεχθεί ρύθμιση λιγότερων δόσεων, πέραν της μέγιστης επιλογής. Τώρα τι από όλα αυτά θα γίνει δεν το γνωρίζουμε, αλλά αν κρίνουμε από τη γενικότερη ατμόσφαιρα δεν υπάρχουν και πολλές πιθανότητες για μεγάλες διορθώσεις, αλλά η ελπίδα πεθαίνει πάντα τελευταία.
Στα υπόλοιπα ζητήματα, με ενδιαφέρον παρακολουθούμε το πολυνομοσχέδιο του Υπουργείου Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών που είναι σε διαβούλευση έως τις 22 Οκτωβρίου, το οποίο περιλαμβάνει 376 άρθρα. Από αυτά ξεχωρίσαμε τα άρθρα 277 έως 289, που αφιερώνονται στο ζήτημα της φορολόγησης των κερδών που προκύπτουν από κρυπτονομίσματα και κρυπτοστοιχεία γενικότερα. Ομολογουμένως, στο συγκεκριμένο δεδομένο υπήρχε ένα μεγάλο κενό νόμου και η απορία πως θα αντιμετωπιστεί φορολογικά το κέρδος από τέτοιες διαδικασίες δεν είχε επιλυθεί.
Όπως φαίνεται από το νομοσχέδιο, θα επιλεχθεί μία ειδική φορολογική αντιμετώπιση με συντελεστή 10% επί του κέρδους που προκύπτει από την πώληση τέτοιων στοιχείων, με δυνατότητα συμψηφισμού τυχόν ζημιών που προέκυψαν από την ίδια δραστηριότητα σε βάθος πενταετίας, ενώ θα υπάρχει μία γενικότερη απαλλαγή όταν το κέρδος στην πράξη δεν ξεπερνά τα 500 ευρώ, αλλά και αντίστοιχα δεν θα υπάρχει η δυνατότητα συμψηφισμού όταν η ζημία από την πράξη δεν ξεπερνάει τα 500 ευρώ. Παράλληλα, θα ξεκαθαριστεί πως θα αντιμετωπίζεται στο κομμάτι του φόρου κληρονομιάς και αντίστοιχα του φόρου δωρεάς
Προφανώς και για λόγους ισονομίας με τις υπόλοιπες επενδυτικές δραστηριότητες (μετοχές, εταιρικά μερίδια, ομόλογα, κ.λπ.) τα κρυπτονομίσματα θα προστεθούν στα τεκμήρια αγορών περιουσιακών στοιχείων. Εκτός όμως όλων των υπόλοιπων δεδομένων, ενδιαφέρον επίσης φαίνεται να παρουσιάζει η σχετική διάταξη του άρθρου 282 του νομοσχεδίου, σύμφωνα με την οποία θα δίνεται χρονικό περιθώριο 12 μηνών για οικειοθελή δήλωση φόρου υπεραξίας για παρελθοντικά κέρδη, τα οποία θα φορολογηθούν χωρίς τόκους και προσαυξήσεις με τον συντελεστή του 10%, ενώ η υπεραξία από αυτά τα κέρδη θα μπορεί να αξιοποιηθεί για κάλυψη τεκμηρίων και αγορών.
Περισσότερες λεπτομέρειες επί του θέματος δεν θα αναλύσουμε προς το παρόν, δεδομένου ότι το τελικό σχέδιο νόμου μπορεί να αλλάξει μετά την ολοκλήρωση της διαβούλευσης, αλλά σε κάθε περίπτωση είναι κάτι που θα αναλυθεί όταν ολοκληρωθεί η ψήφιση του νόμου, γιατί ήταν μία χρόνια απορία που αφενός είχαμε και εμείς οι ίδιοι, αλλά λαμβάναμε και πολύ συχνά, είτε από τους ίδιους τους επενδυτές, είτε από συναδέλφους και γενικότερα από πολλούς που δραστηριοποιούνται γύρω από αυτό το ζήτημα.
Εκτός του προαναφερόμενου νομοσχεδίου, αλλά και των υπολοίπων τρεχουσών διαδικασιών, ο μήνας Οκτώβριος από πολλούς ταυτίζεται και με μία επιπλέον υποχρέωση δηλωτικής διαδικασίας σε σχέση με το έντυπο Πόθεν Έσχες. Οι ουκ ολίγοι υπόχρεοι υποβολής ετήσιας δήλωσης έτους 2026 έχουν ήδη ενημερωθεί με σχετικό email από την υπηρεσία, στην περίπτωση που ο φορέας που τους καθιστά υπόχρεους έχει δηλώσει το Α.Φ.Μ. του υπόχρεου υποβολής στην σχετική λίστα που υποβάλλεται από τον φορέα. Η προθεσμία υποβολής της ετήσιας δήλωσης 2026, μέχρι στιγμής, είναι έως τις 3 Νοεμβρίου, ενώ πάντα υπάρχει και η δυνατότητα «έμμεσης παράτασης» άλλων 30 ημερών σε περίπτωση που ο υπόχρεος δεν έχει όλα τα στοιχεία στη διάθεση του. Οι επιπλέον 30 ημέρες κερδίζονται αν η αρχική δήλωση σταλεί εμπρόθεσμα έως τις 3 Νοεμβρίου, όπου για τις επόμενες 30 ημέρες δίνεται η δυνατότητα υποβολής διορθωτικής δήλωσης χωρίς την επιβολή του σχετικού προστίμου. Φυσικά, αν δοθεί παράταση για την υποβολή της αρχικής δήλωσης, οι επιπλέον 30 ημέρες θα μετρούν από τη νέα προθεσμία.
Οι υπόχρεοι υποβολής καταγράφονται αναλυτικά στα άρθρα 3 έως 16 του Ν. 5026/2023 και εκεί ο καθένας μπορεί να ελέγξει αν είναι υπόχρεος υποβολής ετήσιας δήλωσης ή αντίστοιχα είναι υπόχρεος υποβολής αρχικής δήλωσης, η οποία υποβάλλεται εντός 90 ημερών από την ανάληψη καθηκόντων που σε καθιστούν υπεύθυνο υποβολής. Βάσει του νόμου, ο φορέας είναι υπόχρεος να υποδείξει το φυσικό πρόσωπο που είναι υπόχρεος υποβολής εντύπου πόθεν έσχες, ετήσιας ή αρχικής, όμως πολλές φορές δεν γίνεται αυτό από τους φορείς. Το ερώτημα που τίθεται σε αυτή την περίπτωση είναι τι πρέπει να κάνει ο υπόχρεος υποβολής; Αν βάσει των προαναφερόμενων άρθρων του νόμου προκύπτει η υποχρέωση, προφανώς και πρέπει να υποβάλλει τη δήλωση, παρότι ο φορέας δεν τον συμπεριέλαβε στην συγκεκριμένη λίστα. Δεν υπάρχει κανένας λόγος να ρισκάρει το υψηλό πρόστιμο ή τις όποιες διοικητικές κυρώσεις προβλέπονται από τον νόμο, γιατί δεν πρόκειται να τον δικαιώσει κανείς στον ισχυρισμό «δεν με είχε δηλώσει ο φορέας μου».
Τώρα τι γίνεται στην αντίθετη περίπτωση, δηλαδή ο φορέας κακώς με δήλωσε σαν υπόχρεο; Αυτή είναι μία καλή ερώτηση που η απάντηση, κατά την άποψη μας, έχει δύο προσεγγίσεις. Η πρώτη προσέγγιση είναι να μιλήσει με τον φορέα και αν καταφέρει και τον πείσει ότι κακώς μπήκε σε αυτή τη λίστα, ο φορέας να τον αφαιρέσει από αυτήν. Η δεύτερη προσέγγιση είναι να υποβάλλει το έντυπο κανονικά, έστω και αν θεωρεί ότι δεν προκύπτει αυτή η υποχρέωση, για να «ξεμπερδεύει» όπως λέμε στην καθομιλουμένη. Η τρίτη επιλογή «αγνόησε τα όλα και μην κάνεις τίποτα» δεν νομίζουμε ότι πρέπει να ανήκει στις ορθές επιλογές, γιατί το πιθανότερο είναι ότι μετά από κάποιο χρονικό διάστημα που θα έχει ολοκληρωθεί η διαδικασία, θα λάβει ειδοποίηση περί μη τήρησης της υποχρέωσης, με τα σχετικά πρόστιμα και διοικητικές κυρώσεις να συντροφεύουν την σχετική ειδοποίηση. Στην συνέχεια θα πρέπει να αποδείξει «ότι δεν είναι ελέφαντας» με άγνωστο αποτέλεσμα της συγκεκριμένης προσπάθειας. Η εμπειρία του παρελθόντος έχει δείξει ότι δύσκολα θα βγάλει άκρη, ειδικά αν είναι διφορούμενο για το αν θα πρέπει να υποβάλλει ή όχι το έντυπο. Πάντως, αν θέλετε την άποψη μας, εκτός εξαιρετικών περιπτώσεων, σε αυτές τις καταστάσεις προτείνουμε στον «κατά λάθος υπόχρεο» την 2η επιλογή ως την πιο ανώδυνη όλων, ενώ παράλληλα τον συμβουλεύουμε να απευθυνθεί και στον φορέα για να διορθωθεί η λίστα, τουλάχιστον στα επόμενα έτη. Σε καμία περίπτωση δεν πρόκειται να κατηγορηθείς γιατί υπέβαλες κάτι που δεν χρειαζόταν, ενώ στο αντίθετο μπορεί να την πληρώσεις ακριβά.
Τώρα για τα στοιχεία που συμπεριλαμβάνονται στην δήλωση, δεν χρειάζεται να τα υπενθυμίσουμε, αφού λίγο πολύ είναι γνωστά και αναφέρονται και στον νόμο. Οι κρίσιμες ημερομηνίες για τις ετήσιες δηλώσεις του 2026 είναι η 31η Δεκεμβρίου 2025, αφού με αυτή την ημερομηνία στέλνονται από τις τράπεζες και τους φορείς διαχείρισης επενδύσεων υπόλοιπα και αξίες. Φυσικά, αν τα στοιχεία δεν «έρχονται» από τις τράπεζες και τους φορείς, ο υπόχρεος υποβολής είναι υποχρεωμένος να τα αναζητήσει και να τα συμπληρώσει, ενώ το ίδιο φυσικά ισχύει για τα περιουσιακά στοιχεία που έχει εκτός Ελλάδας (ακίνητα και κινητά στοιχεία), καθώς και αντίστοιχα για τα παγκόσμια εισοδήματα, αφού στη δήλωση συμπεριλαμβάνεται η παγκόσμια περιουσιακή κατάσταση.
Φυσικά, την ετήσια υποχρέωση δεν θα πρέπει να ξεχάσουν να κάνουν ο/η σύζυγος του/της υπόχρεου, αφού εδώ και κάποια χρόνια η ετήσια δήλωση δεν γίνεται κοινή, αλλά ξεχωριστή, όπου ο καθένας συμπληρώνει τα προσωπικά του οικονομικά δεδομένα. Και για τον/την σύζυγο του/της υπόχρεου ισχύει ότι και για τους υπόχρεους γενικότερα, αφού υποβάλλουν κανονικά το έντυπο λόγω αυτής της ιδιότητας. Άλλωστε, είναι γνωστό ότι κάθε χρόνο φορέας διαχείρισης του εντύπου ζητάει από τους υπόχρεους να δηλώσουν την οικογενειακή τους κατάσταση.
Καλό Σαββατοκύριακο σε όλους.