Α. ΓενικάΑυτοπαραδόσεις αγαθών ή ιδιοχρησιμοποιήσεις υπηρεσιών είναι οι πράξεις, οι οποίες, αν και δεν συγκεντρώνουν όλες τις προϋποθέσεις, ώστε να θεωρηθούν ως πωλήσεις, δεν υπάρχει το στοιχείο του ανταλλάγματος ή λείπει ο αντισυμβαλλόμενος ή δεν υπάρχουν και τα δύο αυτά στοιχεία, εντούτοις θεωρούνται κατά πλάσμα δικαίου για την εφαρμογή των διατάξεων του Κώδικα Φ.Π.Α. ως παραδόσεις αγαθών ή ιδιοχρησιμοποιήσεις υπηρεσιών, καλούμενες γενικά "αυτοπαραδόσεις".
Β. Υπαγωγή στο Φ.Π.Α. – Σκοπιμότητα• Αυτοπαραδόσεις είναι οι πράξεις διάθεσης αγαθών ή η χρησιμοποίηση υπηρεσιών από τον υποκείμενο στο Φ.Π.Α., για τις ανάγκες αυτού ή της οικογενείας του, οι οποίες υπάγονται στο φόρο, για την εξασφάλιση ίσων όρων ανταγωνισμού μεταξύ των επιχειρήσεων αφενός, αλλά και για την εξασφάλιση της αρχής της επιβολής του Φ.Π.Α. κατά τη διάθεση των αγαθών ή υπηρεσιών στον τελικό καταναλωτή.
• Σκοπιμότητα αυτής της υπαγωγής: δικαιολογητικός λόγος της φορολόγησης της πράξης αυτοπαράδοσης έγκειται στην ανάγκη διασφάλισης της ουδετερότητας του φόρου απέναντι στα οικονομικά κυκλώματα, εφόσον η πράξη αυτή θα ήταν φορολογητέα, αν διενεργείτο από τρίτα πρόσωπα. Πέραν αυτού, ο Φ.Π.Α. είναι ένας φόρος, που έχει σχεδιασθεί για να επιρρίπτεται στην κατανάλωση. Επομένως, μία αυτοπαράδοση αγαθών ή ιδιοχρησιμοποίηση υπηρεσιών εξομοιώνεται με τελική διάθεση του αγαθού στην κατανάλωση και συνεπώς η πράξη αυτή δεν θα έπρεπε να διαφύγει της φορολογίας (βλ. Σκλία, Κοινοτικό Φορολογικό Δίκαιο, 1994, σελ. 327).
Από τα γενικά χαρακτηριστικά του Φ.Π.Α. και του ορισμού της βάσης επιβολής του φόρου που δίδεται στο άρθρο 11 της 6ης οδηγίας προκύπτει ότι στο Φ.Π.Α. υπόκεινται οι παραδόσεις αγαθών και οι παραδόσεις υπηρεσιών που πραγματοποιούνται εξ επαχθούς αιτίας. Ο δε υποκείμενος δικαιούται να εκπέσει από το φόρο που αναλογεί στις ενεργούμενες από αυτόν πράξεις παράδοσης αγαθών, παροχής υπηρεσιών και ενδοκοινοτικής απόκτησης αγαθών, το φόρο με τον οποίο έχουν επιβαρυνθεί η παράδοση αγαθών και η παροχή υπηρεσιών, που έγιναν σ’ αυτόν και η εισαγωγή αγαθών, που πραγματοποιήθηκε από αυτόν, καθώς και το φόρο που οφείλεται για τις ενδοκοινοτικές αποκτήσεις αγαθών που πραγματοποιήθηκαν από αυτόν. Η έκπτωση αυτή παρέχεται κατά το μέρος που τα αγαθά και οι υπηρεσίες χρησιμοποιούνται για την πραγματοποίηση πράξεων που υπάγονται στο φόρο.
Αυτό που έχει δε σημασία για τη βάση επιβολής του φόρου είναι η πράγματι εισπραχθείσα αντιπαροχή εκ μέρους του προμηθευτή του προϊόντος ή της υπηρεσίας (αποφ. Της 5-2-1981, υπόθ. 154/80, Aardappelenbewa - arplaats. Συλλ. 445, σκέψη 13, απόφασης της 23-1-1988, υπόθ. Naturally Yours, Συλλ. 63650 του Δικαστηρίου των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων - και το άρθρο 23 παρ. 1 περ. ε’, Ν.1642/86 άρθρο 17, παρ.2 της Οδηγίας).
Σε αντίθεση με τα παραπάνω βρίσκεται η περίπτωση φορολογητέας πράξης που δεν συνοδεύεται από αντιπαροχή και αυτή είναι η δωρεάν μεταβίβαση αγαθών μιας επιχείρησης (άρθρ. 5 παρ.6 της οδηγίας), όχι μικρής αξίας.
Οι δε διατάξεις του άρθρου 11, σημ. Α, παρ. 1. εδ. β’ της 6ης οδηγίας, ορίζουν ότι στην περίπτωση αυτή βάσει επιβολής του φόρου, για τις πράξεις που αναφέρονται στο άρθρο 5 παρ. 6, είναι η τρέχουσα τιμή αγοράς των αγαθών αυτών ή παρομοίων αγαθών ή ελλείψει τιμής αγοράς, το κόστος των αγαθών, κατά το χρόνο πραγματοποιήσεως των εν λόγω πράξεων.
Ίδια προσέγγιση του θέματος εισάγουν και οι αντίστοιχες διατάξεις του Κώδικα Φ.Π.Α. (Ν.1642/1986, νυν Ν.2859/2000), με τις οποίες μεταφέρθηκαν οι διατάξεις της 6ης οδηγίας στο εθνικό δίκαιο.
ΔΕΙΤΕ ΟΛΟ ΤΟ ΑΡΘΡΟ ΤΗΣ ΚΑΣ ΜΑΡΙΑΣ ΓΥΦΤΑΚΗ, ΠΡΟΪΣΤΑΜΕΝΗΣ Δ/ΝΣΗΣ Κ.Β.Σ. ΤΟΥ ΥΠ. ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΣΤΟ E-MAGAZINE ΑΥΤΗΣ ΤΗΣ ΕΒΔΟΜΑΔΑΣ13/11/2007