Η Εβδομάδα που πέρασε – Η Εβδομάδα που έρχεται

Εβδομάδα που πέρασε και αλλαγές στο κληρονομικό δίκαιο. Ένα από τα κρίσιμα θέματα που προέκυψαν από τη νέα διαμόρφωση μετά από δεκαετίες του κληρονομικού δικαίου είναι ο τρόπος αντιμετώπισης της κληρονομικής διαδοχής των κρυπτονομισμάτων, η νόμιμη μοίρα και τα προβλήματα που εκφύονται, τα οποία μερικά χρόνια πριν δεν θα ήταν καν υφιστάμενα.

Η ελληνική αναμόρφωση του κληρονομικού δικαίου συνιστά δομική μετατόπιση του επιγενόμενου δικαιώματος του μεριδιούχου από εμπράγματο σε ενοχικό. Στο προτεινόμενο άρθρο 1820, η νόμιμη μοίρα παύει να λειτουργεί ως κληρονομικό μερίδιο επί συγκεκριμένων αντικειμένων της κληρονομίας και μετατρέπεται σε χρηματική αξίωση κατά του κληρονόμου, ίση με το ήμισυ της εξ αδιαθέτου μερίδας. Ο μεριδιούχος γίνεται, κατ’ ουσία, δανειστής της κληρονομίας. Παράλληλα, η κληρονομική σύμβαση αιτίας θανάτου καταρτίζεται ενώπιον συμβολαιογράφου με αυτοπρόσωπη παρουσία και οι βασικές διατάξεις της δεν ανακαλούνται μονομερώς, γεγονός που ενισχύει τη βεβαιότητα της διαδοχής και τη δυνατότητα ex ante ρύθμισης της μεταθανάτιας περιουσιακής διάθεσης.

Η σημασία της μεταρρύθμισης για τα crypto assets (κρυπτοστοιχεία) είναι καίρια. Το ισχύον ελληνικό φορολογικό πλαίσιο αντιμετωπίζει ως αντικείμενο φόρου κληρονομίας «κάθε περιουσιακό στοιχείο» που βρίσκεται στην Ελλάδα, κινητό ή ακίνητο, ενσώματο ή ασώματο, ενώ η Α.Α.Δ.Ε. επαναλαμβάνει ότι ο φόρος επιβάλλεται σε «κάθε περιουσία» εν Ελλάδι και στην κινητή περιουσία στο εξωτερικό, με δήλωση εντός εννέα μηνών κατά κανόνα. Η ρητή αναφορά σε άυλα περιουσιακά στοιχεία επιτρέπει, ερμηνευτικά, την υπαγωγή των κρυπτοστοιχείων, χωρίς, όμως, να υπάρχει ειδικό νομοθετικό πλαίσιο αποκλειστικά για κληρονομία crypto assets. Η λειτουργική αξία της μεταρρύθμισης έγκειται ακριβώς στο ότι αποφεύγεται η συνιδιοκτησία επί ιδιωτικών κλειδιών και ο κίνδυνος παραλυσίας της διαχείρισης. Το ζήτημα του situs (τοποθεσίας) παραμένει κρίσιμο, διότι τα crypto assets μπορούν να κατέχονται και να μεταβιβάζονται χωρίς παραδοσιακό χρηματοπιστωτικό μεσάζοντα.

Σε διεθνές επίπεδο, η τάση δεν είναι η ενοποίηση του φόρου κληρονομίας, αλλά η ενίσχυση της διαφάνειας και της διασυνοριακής πληροφόρησης. Ο Ο.Ο.Σ.Α., μέσω του Crypto-Asset Reporting Framework (CARF), αναγνώρισε ότι τα crypto assets μεταφέρονται και τηρούνται χωρίς κεντρικό διαχειριστή, άρα η φορολογική διοίκηση χάνει ορατότητα. Η Ε.Ε., με το DAC8, επέκτεινε την αυτόματη ανταλλαγή πληροφοριών στους παρόχους υπηρεσιών crypto assets, ακολουθώντας σε μεγάλο βαθμό το πλαίσιο αναφοράς κρυπτονομισμάτων CARF. Το MiCA, συναφώς, αφορά το κανονιστικό πλαίσιο της αγοράς και όχι τη φορολόγηση της διαδοχής, αλλά συμβάλλει στην ενιαία εννοιολογική θεώρηση των crypto assets ως ρυθμιστέας κατηγορίας περιουσιακών στοιχείων (European Council - Digital finance: Council adopts new rules on markets in crypto-assets (MiCA) - May 2023).

Πιο κάτω, παραθέτουμε πίνακα σχετικά με τη αντιμετώπιση για λόγους κληρονομικού δικαίου και φορολογίας μεταβίβασης από χαριστική αιτία των κρυπτονομισμάτων σε διάφορες χώρες και στην Ελλάδα.

Από την ειδησεογραφία της Εβδομάδας που πέρασε: «ΕΡΓΑΝΗ: Επικαιροποιημένη ταξινόμηση των ΚΑΔ που έχουν ήδη ενταχθεί στην Ψηφιακή Κάρτα Εργασίας»: Σε συνέχεια της από 30/03/2026 υλοποίησης της διαδικασίας επικαιροποίησης των ΚΑΔ στο ΕΡΓΑΝΗ ΙΙ, δυνάμει της απόφασης Α.1004/2026 του Διοικητή της ΑΑΔΕ «Καθορισμός της διαδικασίας αντιστοίχισης των υφιστάμενων Κωδικών Αριθμών Δραστηριότητας (ΚΑΔ 2008) με τους νέους Κωδικούς Αριθμούς Δραστηριότητας 2025 (ΚΑΔ 2025)» παρατίθεται η επικαιροποιημένη ταξινόμηση των ΚΑΔ που έχουν ήδη ενταχθεί στην Ψηφιακή Κάρτα Εργασίας για την πληρέστερη ενημέρωση εργοδοτών και εργαζομένων.

«Ψηφίστηκε το νομοσχέδιο για την αναμόρφωση του κληρονομικού δικαίου»: Ψηφίστηκε το νομοσχέδιο του Υπουργείου Δικαιοσύνης, με τίτλο «Αναμόρφωση του κληρονομικού δικαίου και άλλες διατάξεις».

Δείτε το ψηφισθέν κείμενο εδώ.

«Στο ΦΕΚ ο νέος Ν.5301/2026 με τις αλλαγές στα πρόστιμα και λοιπές φορολογικές διατάξεις»: Δημοσιεύθηκε στο ΦΕΚ ο νέος Ν.5301/2026, με τίτλο «Διοικητική συνεργασία στον τομέα της φορολογίας - Ενσωμάτωση της Οδηγίας (ΕΕ) 2023/2226 του Συμβουλίου της 17ης Οκτωβρίου 2023 και της Οδηγίας (ΕΕ) 2025/872 του Συμβουλίου της 14ης Απριλίου 2025 για την τροποποίηση της οδηγίας 2011/16/ΕΕ σχετικά με τη διοικητική συνεργασία στον τομέα της φορολογίας, συνταξιοδοτικές ρυθμίσεις και λοιπές διατάξεις.».

Μεταξύ άλλων, στον νόμο περιλαμβάνονται τα παρακάτω άρθρα:

Άρθρο 36

Φορολογικές Δεσμευτικές Απαντήσεις - Προσθήκη άρθρου 9Α στον Κώδικα Φορολογικής Διαδικασίας

Στον Κώδικα Φορολογικής Διαδικασίας (ν. 5104/2024, Α’ 58), προστίθεται άρθρο 9A ως εξής:

«Άρθρο 9Α

Φορολογικές Δεσμευτικές Απαντήσεις

1. Φυσικό ή νομικό πρόσωπο ή νομική οντότητα δύναται να υποβάλει αίτηση με την καταβολή του ελάχιστου παραβόλου σύμφωνα με την παρ. 7, στη Φορολογική Διοίκηση για την έκδοση Φορολογικής Δεσμευτικής Απάντησης (Φ.Δ.Α.) από τον Διοικητή της Ανεξάρτητης Αρχής Δημοσίων Εσόδων (Α.Α.Δ.Ε.).

2. Με τη Φ.Δ.Α. η Φορολογική Διοίκηση προβαίνει σε εκ των προτέρων ερμηνεία της ισχύουσας νομοθεσίας επί φορολογικών και τελωνειακών ζητημάτων που ανακύπτουν με βάση συγκεκριμένα και επαρκώς καθορισμένα από τον αιτούντα περιστατικά, τα οποία δεν έχουν ακόμα λάβει χώρα. Προϋπόθεση για την έκδοση Φ.Δ.Α. αποτελεί να υφίσταται ζήτημα ερμηνείας των εφαρμοστέων διατάξεων.

3. Από το πεδίο εφαρμογής της Φ.Δ.Α. εξαιρούνται ζητήματα που: α) αφορούν κάθε θέμα σχετικό με την προέγκριση μεθοδολογίας ενδοομιλικής τιμολόγησης κατά το άρθρο 26, β) έχουν ως αντικείμενο την εφαρμογή αλλοδαπού δικαίου στην Ελλάδα, και γ) σχετίζονται με υποθέσεις του αιτούντος και για τα οποία, κατά τον χρόνο υποβολής της αίτησης Φ.Δ.Α., έχει ασκηθεί ενδικοφανής προσφυγή ενώπιον της Διεύθυνσης Επίλυσης Διαφορών της Α.Α.Δ.Ε. ή οποιοδήποτε ένδικο βοήθημα.

4. Εφόσον η Φορολογική Διοίκηση προβεί στην έκδοση Φ.Δ.Α., αυτή εκδίδεται εντός προθεσμίας εκατόν πενήντα (150) ημερών από την παραλαβή της πλήρους αίτησης, των δικαιολογητικών και την καταβολή του συνολικού παραβόλου, σύμφωνα με την παρ. 6, άλλως ο αιτών ενημερώνεται εγγράφως για την απόρριψη της αίτησης εντός της ίδιας προθεσμίας. Ο αιτών δύναται να αιτηθεί την έκδοση Φ.Δ.Α. κατά προτεραιότητα, υποβάλλοντας αίτημα επίσπευσης.

5. Η Φ.Δ.Α. ισχύει για όσο χρονικό διάστημα: α) παραμένουν αμετάβλητα τα εξετασθέντα περιστατικά και η νομοθεσία επί των οποίων εκδόθηκε, β) δεν υπάρχει διαφορετική ερμηνεία από ανώτατο δικαστήριο ως προς το εφαρμοστέο νομοθετικό πλαίσιο και γ) τηρούνται οι τυχόν όροι και οι προϋποθέσεις που περιλαμβάνονται σε αυτή. Για όσο χρονικό διάστημα ισχύει η Φ.Δ.Α. σύμφωνα με το πρώτο εδάφιο, αυτή είναι δεσμευτική για τη Φορολογική Διοίκηση.

6. Αν ο φορολογούμενος ακολούθησε Φ.Δ.Α. σε ισχύ αναφορικά με τη φορολογική του υποχρέωση, η δήλωσή του δεν θεωρείται ανακριβής ή δεν θεωρείται ότι παρέλειψε να υποβάλει δήλωση κατά περίπτωση.

7. Για το παραδεκτό υποβολής της αίτησης καταβάλλεται το ελάχιστο παράβολο των τριών χιλιάδων πεντακοσίων (3.500) ευρώ. Το ύψος του συνολικού παραβόλου ορίζεται σε ποσό από δέκα χιλιάδες (10.000) ευρώ έως πενήντα χιλιάδες (50.000) ευρώ, λαμβάνοντας υπόψη ιδίως την πολυπλοκότητα του ερμηνευτικού ζητήματος, τη σώρευση ζητημάτων, τη νομική μορφή και το μέγεθος της επιχείρησης του αιτούντος, καθώς και την τυχόν υποβολή αιτήματος επίσπευσης εκ μέρους του αιτούντος.

8. Αν εντός της προθεσμίας του πρώτου εδαφίου της παρ. 4 η αίτηση απορριφθεί, το ποσό του παραβόλου που υπερβαίνει τις τρεις χιλιάδες πεντακόσια (3.500) ευρώ επιστρέφεται στον αιτούντα.

9. Οι Φ.Δ.Α. δημοσιεύονται στον ιστότοπο της Α.Α.Δ.Ε. ανωνυμοποιημένες ή ψευδωνυμοποιημένες. Ο αιτών έχει δικαίωμα να ζητήσει να μην δημοσιευθούν πληροφορίες που αφορούν εμπορικά, επιχειρηματικά, βιομηχανικά ή επαγγελματικά μυστικά ή εμπορική διαδικασία.»…

«Σε δημόσια διαβούλευση ο Κώδικας Τοπικής Αυτοδιοίκησης»: Τέθηκε από την Τετάρτη 20 Μαΐου 2026 σε δημόσια ηλεκτρονική διαβούλευση το σχέδιο νόμου με τίτλο «Κώδικας Τοπικής Αυτοδιοίκησης».

Ο Κώδικας ενσωματώνει σε ένα ενιαίο κείμενο σειρά νομοθετημάτων τα οποία αφορούν στον πυρήνα της λειτουργίας των δήμων και των περιφερειών.

Πρόκειται για ένα έργο το οποίο θέτει την τοπική αυτοδιοίκηση σε νέο πλαίσιο, ρυθμίζοντας ζητήματα που έχουν να κάνουν με την καθημερινή λειτουργία των αυτοδιοικητικών οργανισμών, ενισχύοντας την αποτελεσματικότητα, τη διαφάνεια και τη λογοδοσία.

Ταυτόχρονα, όμως, αφορά και στον πολίτη, καθώς ενισχύει την ενεργή συμμετοχή του στην τοπική κοινωνία, αλλά και μέσω της καταγραφής των αρμοδιοτήτων δήμων και περιφερειών, μπορεί να γνωρίζει ποιος είναι αρμόδιος για ποια ακριβώς αρμοδιότητα.

Ο Κώδικας Τοπικής Αυτοδιοίκησης αποτελείται από έξι (6) βιβλία:

• Το πρώτο βιβλίο περιέχει οργανωτικές διατάξεις για τη συγκρότηση της τοπικής αυτοδιοίκησης, την κατηγοριοποίηση των δήμων, τον τρόπο εκλογής δημοτικών και περιφερειακών αρχών και το πλαίσιο ελέγχου προεκλογικών δαπανών.
• Στο δεύτερο βιβλίο περιγράφεται αναλυτικά το σύστημα διακυβέρνησης των δήμων, η ταξινόμηση των νομικών προσώπων της αυτοδιοίκησης και η καταστατική θέση των αιρετών.
• Οι αρμοδιότητες, η καταγραφή τους και ο τρόπος άσκησης αυτών περιέχεται στο τρίτο βιβλίο, δίνοντας έμφαση στην αποτελεσματική άσκηση των αρμοδιοτήτων από όλους τους δήμους και τις περιφέρειες της χώρας, ανεξαρτήτως του μεγέθους τους ή των ιδιαιτέρων χαρακτηριστικών.
• Στο τέταρτο βιβλίο συντελείται μια μεγάλη αλλαγή σε όλο το πλαίσιο της οικονομικής διαχείρισης των δήμων και των περιφερειών, με στόχο τη διευκόλυνση της οικονομικής τους λειτουργίας.
• Η συνταγματική επιταγή για τον έλεγχο αποκλειστικά της νομιμότητας των πράξεων των οργανισμών τοπικής αυτοδιοίκησης ρυθμίζεται στο πέμπτο βιβλίο, εισάγοντας ένα αντικειμενικό σύστημα ελέγχου εποπτείας.
• Τέλος, το έκτο βιβλίο επικεντρώνεται σε λοιπές διατάξεις που αφορούν στην αυτοδιοίκηση, με σημαντικότερη την ενσωμάτωση στο ελληνικό δίκαιο του πρόσθετου πρωτοκόλλου της ευρωπαϊκής χάρτας αυτονομίας.

Στο πλαίσιο αυτό, καλείται να συμμετάσχει στη δημόσια διαβούλευση κάθε ενδιαφερόμενος, καταθέτοντας τις προτάσεις του για την αρτιότερη διαμόρφωση των διατάξεων του Κώδικα Τοπικής Αυτοδιοίκησης.

Η διαβούλευση θα ολοκληρωθεί την Πέμπτη 4 Ιουνίου 2026 και ώρα 09:00.

Από την αρθρογραφία της Εβδομάδας που πέρασε, κ Στέφανος Κοτζαμάνης, Οικονομολόγος, Δημοσιογράφος και «Εισηγμένες εταιρείες: Τα έκτακτα κονδύλια και οι στρεβλώσεις των δεικτών»: Σύμφωνα με τον αρθρογράφο «Σε αρκετές περιπτώσεις διαπιστώνουμε έντονες μεταβολές στο ύψος της καθαρής κερδοφορίας μιας εταιρείας από έτος σε έτος, χωρίς αυτό να οφείλεται κατ’ ανάγκη στην ουσιαστική βελτίωση ή επιδείνωση των λειτουργικών οικονομικών της επιδόσεων. Αιτία αυτών των μεταβολών είναι συνήθως τα κάθε φύσεως έκτακτα κονδύλια που είναι σε θέση να επηρεάσουν σε σημαντικό βαθμό την «κάτω γραμμή» των καταστάσεων αποτελεσμάτων χρήσεως. Μερικές κατηγορίες τέτοιων κονδυλίων είναι οι παρακάτω:

• Καταγραφή κερδών ή ζημιών από την πώληση ενός περιουσιακού στοιχείου της εταιρείας (π.χ. θυγατρική εταιρεία, ακίνητο, κ.λπ.).
• Κέρδη ή ζημίες που προέρχονται από τις εκάστοτε αποτιμήσεις των «εύλογων αξιών» των ακινήτων που διαθέτει μια εταιρεία. Το κονδύλι αυτό είναι πολύ σημαντικό κυρίως για τις επιχειρήσεις που δραστηριοποιούνται στον ευρύτερο χώρο των ακινήτων, καθώς και σε εκείνες που διαθέτουν σημαντική ακίνητη περιουσία. Για παράδειγμα, έστω μια εταιρεία που εκμισθώνει ακίνητα αξίας 100 εκατ. ευρώ εισπράττει ενοίκια 7 εκατ. ευρώ και αφού επιβαρυνθεί με φόρους και έξοδα διαχείρισης καταγράφει λειτουργικά κέρδη 4 εκατ. ευρώ. Αν η εύλογη αξία των ακινήτων της συγκεκριμένης εταιρείας αυξηθεί κατά 5% (από τα 100 στα 105 εκατ. ευρώ), τότε στα λειτουργικά κέρδη των τεσσάρων εκατ. θα προστεθούν και άλλα πέντε εκατ. από ανατίμηση της εύλογης αξίας των ακινήτων και έτσι η λογιστική κερδοφορία θα εκτιναχθεί στα 9 εκατ. ευρώ (υψηλότερη ακόμη και σε σχέση με το ύψος των εσόδων). Είναι προφανές ότι, η αντίστροφη διαδικασία θα προκύψει σε περιόδους υποχώρησης των τιμών των ακινήτων στην εγχώρια αγορά του Real Estate.
• Θετική ή αρνητική επίδραση από την αποτίμηση των αποθεμάτων, ιδίως για εταιρείες που έχουν υψηλά αποθέματα σε Commodities, όπως για παράδειγμα σε πετρέλαιο, σε αλουμίνιο, σε χάλυβα, σε βαμβάκι, κ.λπ..
• Θα πρέπει να γίνεται διαχωρισμός των αποτελεσμάτων από «συνεχιζόμενες δραστηριότητες» και από «διακοπείσες δραστηριότητες», σε περίπτωση που μια επιχείρηση έχει ρευστοποιήσει μια σημαντική θυγατρική της, ή έχει αποχωρήσει από μια υψηλού μεγέθους δραστηριότητά της.
• Στρέβλωση στη σύγκριση των αποτελεσμάτων μπορούν να δημιουργήσουν τόσο η «αναβαλλόμενη φορολογία», όσο και η διανομή stock options σε στελέχη της εταιρείας. Παρά το γεγονός ότι η διανομή δωρεάν (ή με χαμηλό αντίτιμο) μετοχών στο προσωπικό δεν επηρεάζει την εταιρεία, αλλά τους μετόχους της, λογιστικά θεωρείται ως «έξοδο», παρά το γεγονός ότι δεν έχει καμιά επίπτωση ούτε στις ταμειακές ροές της επιχείρησης, αλλά ούτε και στα ίδια κεφάλαιά της.
• Έκτακτα θετικά αποτελέσματα μπορούν να προέλθουν επίσης σε περιπτώσεις «κουρέματος» υποχρεώσεων, είτε μετά από διαπραγματεύσεις με πιστωτές, είτε μέσα από «σχέδια εξυγίανσης» τα οποία λαμβάνουν δικαστική έγκριση.
• Τέλος, έκτακτα (ζημίες) κονδύλια μπορούν να προέλθουν από την υλοποίηση εξόδων αναδιοργάνωσης, από επισφαλείς απαιτήσεις (υπόλοιπα πελατών που δεν εισπράττονται επί μακρόν), από συναλλαγματικές διαφορές, κ.λπ..

Το ζήτημα είναι ότι η παρουσία των έκτακτων αποτελεσμάτων στρεβλώνει την εικόνα των σπουδαιότερων επενδυτικών δεικτών (π.χ. Κέρδη ανά τρέχουσα τιμή μετοχής ή P/E, τιμή προς λογιστική αξία ή P/BV, επιχειρηματική αξία προς EBITDA ή EV/EBITDA, κ.λπ.), παραπλανώντας πολλές φορές τους επενδυτές και οδηγώντας τους σε εσφαλμένες αποφάσεις.

Αυτό, λοιπόν, που απαιτείται στις μέρες μας είναι μια προσεκτική εξέταση του συνόλου των λογιστικών καταστάσεων, αλλά παράλληλα των επεξηγήσεων και των παρατηρήσεων του ορκωτού ελεγκτή. Κάτι τέτοιο βέβαια είναι χρονοβόρο -ιδίως αν μιλάμε για περίπου 150 εταιρείες που διαπραγματεύονται στο Euronext Athens (έτσι έχει μετονομαστεί το Χρηματιστήριο της Αθήνας)- αλλά και όχι δυνατό από ένα τμήμα των επενδυτών που δεν διαθέτει τις απαιτούμενες γνώσεις.».

Κ. Γιώργος Δαλιάνης, Διευθύνων Σύμβουλος της Artion Α.Ε. & ιδρυτής του Ομίλου Artion, Οικονομολόγος – Φοροτεχνικός, με τη συνεργασία του κ. Διονύση Σαμόλη και του κ. Νίκου Βενιού και «Ο φόρος που πληρώθηκε στο εξωτερικό αφαιρείται κατά προτεραιότητα από τον αναλογούντα ελληνικό φόρο»: Σύμφωνα με τους αρθρογράφους «Η απόφαση ΣτΕ 827/2025 αποτελεί μια σημαντική εξέλιξη για τις επιχειρήσεις που αποκτούν εισόδημα στο εξωτερικό και φορολογούνται παράλληλα στην Ελλάδα. Το ζήτημα δεν ήταν αν ο φόρος που πληρώθηκε στην Κύπρο μπορεί να ληφθεί υπόψη στην Ελλάδα. Αυτό προβλέπεται ήδη από τη Σύμβαση Αποφυγής Διπλής Φορολογίας Ελλάδας–Κύπρου και από το άρθρο 9 του Κ.Φ.Ε..

Το κρίσιμο ζήτημα ήταν πότε αφαιρείται ο φόρος αλλοδαπής: πριν ή μετά τις παρακρατήσεις και τις προκαταβολές φόρου στην Ελλάδα.

Το Συμβούλιο της Επικρατείας έκρινε ότι ο φόρος που καταβλήθηκε στην Κύπρο πρέπει να αφαιρείται κατά προτεραιότητα από τον αναλογούντα ελληνικό φόρο που αντιστοιχεί στο ίδιο εισόδημα. Μόνο στη συνέχεια λαμβάνονται υπόψη οι λοιποί φόροι που έχουν παρακρατηθεί ή προκαταβληθεί στην Ελλάδα.

Το πραγματικό ζήτημα της υπόθεσης

Η υπόθεση αφορούσε ημεδαπή ανώνυμη εταιρεία, η οποία είχε εισόδημα από υποκατάστημα στην Κύπρο. Το εισόδημα αυτό φορολογήθηκε στην Κύπρο, αλλά περιλήφθηκε και στο συνολικό φορολογητέο εισόδημα της εταιρείας στην Ελλάδα, αφού οι ελληνικές εταιρείες φορολογούνται για το παγκόσμιο εισόδημά τους.

Η εταιρεία ζήτησε να πιστωθεί ο φόρος που είχε καταβληθεί στην Κύπρο έναντι του ελληνικού φόρου. Η φορολογική διοίκηση και το Διοικητικό Εφετείο δέχθηκαν ότι, επειδή μετά τις προκαταβολές και τις παρακρατήσεις δεν απέμενε χρεωστικό υπόλοιπο φόρου, δεν μπορούσε να επιστραφεί το ποσό που αντιστοιχούσε στον φόρο αλλοδαπής.

Με άλλα λόγια, ο φόρος που είχε πληρωθεί στην Κύπρο έμενε στην πράξη ανενεργός.

Το ΣτΕ έκρινε ότι αυτή η αντιμετώπιση δεν είναι ορθή, διότι ακυρώνει τη λειτουργία της Σύμβασης Αποφυγής Διπλής Φορολογίας.

Η κρίση του ΣτΕ

Το Δικαστήριο έκρινε ότι η Σ.Α.Δ.Φ. Ελλάδας–Κύπρου υπερισχύει της κοινής φορολογικής νομοθεσίας και επιβάλλει την ουσιαστική αποφυγή της διπλής φορολογίας. Επομένως, όταν εισόδημα ημεδαπής εταιρείας προκύπτει στην Κύπρο και φορολογείται εκεί, ο κυπριακός φόρος πρέπει να παρέχεται ως πίστωση έναντι του ελληνικού φόρου.

Η πίστωση αυτή δεν εφαρμόζεται στο τέλος της εκκαθάρισης, αφού προηγουμένως έχουν αφαιρεθεί οι προκαταβολές και οι παρακρατήσεις. Αντίθετα, αφαιρείται κατά προτεραιότητα από τον φόρο που αναλογεί στο συνολικό φορολογητέο εισόδημα, με ανώτατο όριο τον ελληνικό φόρο που αντιστοιχεί στο εισόδημα της Κύπρου…».

Δείτε το σύνολο του εξαιρετικά επίκαιρου θέματος των αρθρογράφων στον αρχικό σύνδεσμο.

Κα. Νίκη Χατζοπούλου, Δικηγόρος παρ’ Αρείω Πάγω, LL.M. και Διαμεσολαβήτρια, Νομική Σύμβουλος και συνεργάτης του Ομίλου ARTION και «Ο προσδιορισμός της νόμιμης μοίρας κατά την ΑΠ 1486/2023». Σύμφωνα με την αρθρογράφο «Η απόφαση Α.Π. 1486/2023 αποτελεί μία ιδιαίτερα χρήσιμη νομολογιακή αφετηρία για την κατανόηση του τρόπου με τον οποίο λειτουργεί στην πράξη ο θεσμός της νόμιμης μοίρας. Η σημασία της δεν βρίσκεται στο ότι εισάγει έναν νέο κανόνα, αλλά στο ότι συγκεντρώνει και επιβεβαιώνει κρίσιμες αρχές του κληρονομικού δικαίου: τον σχηματισμό της πλασματικής κληρονομικής ομάδας, τον συνυπολογισμό δωρεών και παροχών εν ζωή, τον καταλογισμό παροχών στον μεριδούχο και τα όρια της ελευθερίας του διαθέτη.

Η νόμιμη μοίρα αποτελεί αναγκαστικό περιορισμό της ελευθερίας του διαθέτη. Ο διαθέτης έχει, ασφαλώς, τη δυνατότητα να οργανώσει την περιουσιακή του διαδοχή, είτε με διαθήκη, είτε με παροχές εν ζωή. Η δυνατότητα αυτή, όμως, δεν είναι απεριόριστη. Όταν υπάρχουν αναγκαίοι κληρονόμοι, το δίκαιο διατηρεί υπέρ αυτών ένα ελάχιστο κληρονομικό δικαίωμα, το οποίο δεν μπορεί να ματαιωθεί ούτε με διαθήκη, ούτε με τεχνητή απομείωση της περιουσίας πριν από τον θάνατο.

Στην υπόθεση που απασχόλησε τον Άρειο Πάγο, το ενδιαφέρον επικεντρώθηκε στον τρόπο υπολογισμού της νόμιμης μοίρας σε περίπτωση κατά την οποία ο κληρονομούμενος είχε προβεί σε περιουσιακές διαθέσεις με διαθήκη, ενώ είχαν προηγηθεί και παροχές εν ζωή.

Ο αποκλεισθείς ή περιορισθείς αναγκαίος κληρονόμος προέβαλε ότι η νόμιμη μοίρα του δεν είχε καλυφθεί και ότι, για τον ορθό υπολογισμό της, δεν αρκούσε να ληφθεί υπόψη μόνο η περιουσία που υπήρχε κατά τον χρόνο του θανάτου.

Το ουσιώδες ζήτημα ήταν αν και με ποιον τρόπο έπρεπε να συνυπολογισθούν οι εν ζωή παροχές, ώστε να διαμορφωθεί η λεγόμενη πλασματική κληρονομική ομάδα, δηλαδή η βάση πάνω στην οποία υπολογίζεται η νόμιμη μοίρα.

Το βασικό ερώτημα της απόφασης ήταν πώς προσδιορίζεται το δικαίωμα του μεριδούχου όταν ο διαθέτης έχει, πριν από τον θάνατό του, προβεί σε δωρεές, γονικές παροχές ή άλλες χαριστικές μεταβιβάσεις και στη συνέχεια έχει ρυθμίσει με διαθήκη τη διανομή της υπόλοιπης περιουσίας.

Το πρόβλημα είναι πρακτικά πολύ συχνό. Αν λαμβανόταν υπόψη μόνο η περιουσία που υπάρχει κατά τον χρόνο του θανάτου, τότε ο διαθέτης θα μπορούσε να αποδυναμώσει ουσιωδώς τη νόμιμη μοίρα με διαδοχικές παροχές εν ζωή. Για τον λόγο αυτόν, ο Αστικός Κώδικας προβλέπει μηχανισμούς συνυπολογισμού και καταλογισμού, ώστε να προστατεύεται η ουσία του δικαιώματος του μεριδούχου.

Η Α.Π. 1486/2023 επιβεβαιώνει ακριβώς αυτή τη μεθοδολογία: πρώτα προσδιορίζεται η πραγματική κληρονομική ομάδα, στη συνέχεια γίνονται οι νόμιμες προσθήκες για τον σχηματισμό της πλασματικής ομάδας, έπειτα υπολογίζεται η νόμιμη μοίρα και, τέλος, αφαιρούνται όσα τυχόν έχει ήδη λάβει ο μεριδούχος ή όσα καταλογίζονται σε αυτήν. Η ίδια προσέγγιση επαναλαμβάνεται και στη μεταγενέστερη νομολογία που παραπέμπει ρητά στην Α.Π. 1486/2023.

Ο Άρειος Πάγος επιβεβαιώνει ότι για τον υπολογισμό της νόμιμης μοίρας δεν αρκεί η απλή αποτύπωση της καθαρής κληρονομιαίας περιουσίας κατά τον χρόνο του θανάτου. Πρέπει να σχηματισθεί η πλασματική κληρονομική ομάδα.

Η αφετηρία είναι η πραγματική κληρονομική ομάδα, δηλαδή τα περιουσιακά στοιχεία που υπάρχουν στην κληρονομία κατά τον χρόνο του θανάτου του κληρονομουμένου. Από αυτά αφαιρούνται τα χρέη της κληρονομίας, καθώς και οι δαπάνες κηδείας και απογραφής.

Στη συνέχεια, στο καθαρό αυτό ποσό προστίθενται, λογιστικά, οι παροχές που κατά τις διατάξεις των άρθρων 1831 επ. Α.Κ. πρέπει να συνυπολογισθούν. Η προσθήκη αυτή δεν σημαίνει ότι οι δωρεές ανακαλούνται αυτοδικαίως ή ότι τα περιουσιακά στοιχεία επιστρέφουν αυτομάτως στην κληρονομία. Πρόκειται για λογιστικό και υπολογιστικό μηχανισμό. Σκοπός του είναι να διαπιστωθεί ποια θα ήταν η βάση υπολογισμού της νόμιμης μοίρας αν δεν είχαν προηγηθεί οι σχετικές παροχές.

Η παρατήρηση αυτή έχει μεγάλη πρακτική σημασία. Δεν αρκεί κάποιος να ισχυρισθεί ότι κατά τον χρόνο του θανάτου η περιουσία ήταν περιορισμένη ή ανύπαρκτη. Αν είχαν προηγηθεί παροχές που κατά τον νόμο συνυπολογίζονται, αυτές επανέρχονται λογιστικά στον υπολογισμό, ώστε να ελεγχθεί αν ο μεριδούχος έλαβε το ελάχιστο που του αναγνωρίζει ο νόμος…».

Δείτε το σύνολο του εξαιρετικά επίκαιρου και αναλυτικού άρθρου της Κας. Νίκης Χατζοπούλου, στον αρχικό μας σύνδεσμο.

Κ. Γιάννης Καρούζος, Δικηγόρος, Εργατολόγος και «Το «δικαίωμα στο ψέμα» του υποψήφιου εργαζομένου κατά το στάδιο που προηγείται της σύναψης της σύμβασης εργασίας»: Σύμφωνα με τον αρθρογράφο «Η πληροφόρηση του εργοδότη, αναφορικά με τα προσόντα του υποψηφίου εργαζομένου διαδραματίζει κομβικό ρόλο στην τελική απόφαση του πρώτου για την επιλογή του εργαζομένου που πρόκειται να προσληφθεί. Το ερώτημα που ανακύπτει εδώ, αφορά στην έκταση της υποχρέωσης του εργαζομένου να απαντήσει στις ερωτήσεις που τίθενται σε αυτόν από τον εργοδότη, κατά το προσυμβατικό στάδιο.

Κατ’ αρχήν, ο εργοδότης διαθέτει ευλόγως ένα «δικαιολογημένο και άξιο προστασίας» δικαίωμα πληροφόρησης αναφορικά με τα συναφή, προς την τελική απόφαση επιλογής προσληπτέου, ζητήματα. Το δικαίωμα αυτό του εργοδότη δεν συνεπάγεται, φυσικά και υποχρέωση του εργαζομένου να απαντήσει· η δε σιωπή του εργαζομένου, ωστόσο, μπορεί να επηρεάσει την τελική εργοδοτική απόφαση.

Διαφορετικό ζήτημα, ωστόσο, συνιστά η επιθυμία του εργοδότη να πληροφορηθεί για προσωπικά θέματα του εργαζομένου, που δεν έχουν άμεση σχέση με την εκτέλεση των μελλοντικών συμβατικών του υποχρεώσεων. Τέτοια, είναι, παραδείγματος χάριν, η άντληση πληροφοριών για τον υποψήφιο εργαζόμενο μέσω ιατρικών εξετάσεων, ενόψει πλήρωσης θέσης εργασίας που δεν σχετίζεται με την φυσική κατάσταση του εργαζομένου.

Γίνεται δεκτό ότι τέτοιες ερωτήσεις, προφορικές ή γραπτές, είναι ανεπίτρεπτες και ο εργαζόμενος έχει το λεγόμενο «δικαίωμα στο ψέμα», εάν κληθεί να απαντήσει σε αυτές. Ο εργαζόμενος, δηλαδή, όχι απλώς δικαιούται να σιωπήσει αν τεθούν σε εκείνον τέτοιες ερωτήσεις, αλλά έχει ακόμα και δικαίωμα να απαντήσει ανειλικρινώς, χωρίς να υποστεί καμία δυσμενή συνέπεια. Έτσι, έχει κριθεί από το Δικαστήριο των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων (Δ.Ε.Κ.) ότι η απόκρυψη της εγκυμοσύνης υποψήφιας εργαζομένης δεν μπορεί να δημιουργήσει οποιαδήποτε ευθύνη αυτής έναντι του εργοδότη της, ακόμα και εάν προσλήφθηκε με σύμβαση εργασίας ορισμένου χρόνου και η εγκυμοσύνης της την εμποδίζει να εργαστεί για το μεγαλύτερο διάστημα της σύμβασης.

Συνεπώς, η διαδικασία πρόσληψης πρέπει να βασίζεται σε θεμιτά κριτήρια και σεβασμό της προσωπικότητας του υποψηφίου. Όταν οι εργοδοτικές ερωτήσεις υπερβαίνουν τα όρια του αναγκαίου, ο εργαζόμενος προστατεύεται, τόσο με το δικαίωμα να αποκρύψει πληροφορίες που δεν σχετίζονται με την εργασία, όσο και με το δικαίωμα να απαντήσει ανειλικρινώς. Με αυτόν τον τρόπο, διασφαλίζεται η ισορροπία ανάμεσα στην επαγγελματική αξιολόγηση και τον σεβασμό των θεμελιωδών δικαιωμάτων του ανθρώπου.».

Δείτε περισσότερα στο www.dikigorosergatologos.gr

Τέλος της εργασιακής εβδομάδας και για την Εβδομάδα που έρχεται θέμα συζήτησης θα είναι τα επιμέρους άρθρα του νέου Ν.5301/2026, με τίτλο «Διοικητική συνεργασία στον τομέα της φορολογίας - Ενσωμάτωση της Οδηγίας (ΕΕ) 2023/2226 του Συμβουλίου της 17ης Οκτωβρίου 2023 και της Οδηγίας (ΕΕ) 2025/872 του Συμβουλίου της 14ης Απριλίου 2025 για την τροποποίηση της οδηγίας 2011/16/ΕΕ σχετικά με τη διοικητική συνεργασία στον τομέα της φορολογίας, συνταξιοδοτικές ρυθμίσεις και λοιπές διατάξεις.». Ένα από τα σημαντικά άρθρα και αυτό με αρίθμηση 37 και θέμα «Πρόστιμα για παράλειψη υποβολής ή εκπρόθεσμη υποβολή δήλωσης Φόρου Προστιθέμενης Αξίας - Εξαίρεση από την επιβολή προστίμων για εκπρόθεσμες δηλώσεις - Εξαίρεση από την επιβολή προστίμων και από το τέλος επιτηδεύματος λόγω ανηλικότητας - Προσθήκη της ανηλικότητας στις περιπτώσεις αμφισβήτησης του ελάχιστου τεκμαρτού εισοδήματος των ατομικών επιχειρήσεων - Προσθήκη παρ. 1Α, τροποποίηση παρ. 2, κατάργηση παρ. 3, τροποποίηση παρ. 7 και προσθήκη παρ. 13 στο άρθρο 53 του Κώδικα Φορολογικής Διαδικασίας». Ας προσπαθήσουμε να κάνουμε, λοιπόν, μια σύγκριση με το τι υφίστατο με τον Ν.5104/2024 (Κ.Φ.Δ.) και πως τροποποιήθηκε:

Το άρθρο 37 του Ν.5301/2026, που τροποποιεί το άρθρο 53 του Ν.5104/2024 (Κ.Φ.Δ.), μετακινεί το κέντρο βάρους από το γενικό πρόστιμο των 100 ευρώ της παρ. 1 προς ένα ειδικότερο, διφυές καθεστώς για τον Φ.Π.Α.. Με τη νέα παρ. 1Α, το πρόστιμο της παρ. 1 εφαρμόζεται ρητά και όταν ο υπόχρεος σε απλογραφικά ή διπλογραφικά βιβλία παραλείπει ή καθυστερεί να υποβάλει δήλωση Φ.Π.Α. χωρίς φόρο προς καταβολή, ενώ η παρ. 2 αναδιατυπώνεται, ώστε όταν από τη δήλωση Φ.Π.Α. προκύπτει φόρος προς καταβολή, να επιβάλλονται 250 ευρώ (απλογραφικά) ή 500 ευρώ (διπλογραφικά) ανά παράβαση.

Υπό το προϊσχύσαν κείμενο του Ν.5104/2024, η παρ. 1 προέβλεπε ενιαίο πρόστιμο 100 ευρώ για φορολογικές δηλώσεις και δηλώσεις πληροφοριακού χαρακτήρα από τις οποίες δεν προκύπτει φόρος, περιλαμβάνοντας και την εκπρόθεσμη/μη υποβολή δήλωσης Φ.Π.Α., ενώ η παρ. 2 ήδη προέβλεπε αυξημένα πρόστιμα 250/500 ευρώ για δηλώσεις με φόρο προς καταβολή και για μη ανταπόκριση σε αίτημα της Διοίκησης.

Παράλληλα, η νέα παρ. 7 διευρύνει τις εξαιρέσεις από τα πρόστιμα για εκπρόθεσμες δηλώσεις και η νέα παρ. 13 εισάγει ειδική απαλλαγή για δηλώσεις που αφορούν ανήλικο, καθώς και για συναφείς δηλώσεις φορολογίας εισοδήματος γονέα, ενώ ο νόμος προβλέπει αναδρομική εφαρμογή των παρ. 1Α, 2 και 7 από 19/4/2024 και ακύρωση/τροποποίηση ήδη εκδοθεισών πράξεων όπου τα πρόστιμα δεν οφείλονται.

Σε μια ακόμα ηλιόλουστη Παρασκευή του Μάη, έστω και αν μεταγενέστερα περιμένουμε μπόρες, σας χαιρετούμε και για το διήμερο που έρχεται σας ευχόμαστε ΚΑΛΟ ΣΑΒΒΑΤΟΚΥΡΙΑΚΟ.