Με τη συνεργασία του Διονύση Σαμόλη και του Νίκου Βενιού*
Η απόφαση ΣτΕ 827/2025 αποτελεί μια σημαντική εξέλιξη για τις επιχειρήσεις που αποκτούν εισόδημα στο εξωτερικό και φορολογούνται παράλληλα στην Ελλάδα. Το ζήτημα δεν ήταν αν ο φόρος που πληρώθηκε στην Κύπρο μπορεί να ληφθεί υπόψη στην Ελλάδα. Αυτό προβλέπεται ήδη από τη Σύμβαση Αποφυγής Διπλής Φορολογίας Ελλάδας–Κύπρου και από το άρθρο 9 του Κ.Φ.Ε..
Το κρίσιμο ζήτημα ήταν πότε αφαιρείται ο φόρος αλλοδαπής: πριν ή μετά τις παρακρατήσεις και τις προκαταβολές φόρου στην Ελλάδα.
Το Συμβούλιο της Επικρατείας έκρινε ότι ο φόρος που καταβλήθηκε στην Κύπρο πρέπει να αφαιρείται κατά προτεραιότητα από τον αναλογούντα ελληνικό φόρο που αντιστοιχεί στο ίδιο εισόδημα. Μόνο στη συνέχεια λαμβάνονται υπόψη οι λοιποί φόροι που έχουν παρακρατηθεί ή προκαταβληθεί στην Ελλάδα.
Το πραγματικό ζήτημα της υπόθεσης
Η υπόθεση αφορούσε ημεδαπή ανώνυμη εταιρεία, η οποία είχε εισόδημα από υποκατάστημα στην Κύπρο. Το εισόδημα αυτό φορολογήθηκε στην Κύπρο, αλλά περιλήφθηκε και στο συνολικό φορολογητέο εισόδημα της εταιρείας στην Ελλάδα, αφού οι ελληνικές εταιρείες φορολογούνται για το παγκόσμιο εισόδημά τους.
Η εταιρεία ζήτησε να πιστωθεί ο φόρος που είχε καταβληθεί στην Κύπρο έναντι του ελληνικού φόρου. Η φορολογική διοίκηση και το Διοικητικό Εφετείο δέχθηκαν ότι, επειδή μετά τις προκαταβολές και τις παρακρατήσεις δεν απέμενε χρεωστικό υπόλοιπο φόρου, δεν μπορούσε να επιστραφεί το ποσό που αντιστοιχούσε στον φόρο αλλοδαπής.
Με άλλα λόγια, ο φόρος που είχε πληρωθεί στην Κύπρο έμενε στην πράξη ανενεργός.
Το ΣτΕ έκρινε ότι αυτή η αντιμετώπιση δεν είναι ορθή, διότι ακυρώνει τη λειτουργία της Σύμβασης Αποφυγής Διπλής Φορολογίας.
Η κρίση του ΣτΕ
Το Δικαστήριο έκρινε ότι η Σ.Α.Δ.Φ. Ελλάδας–Κύπρου υπερισχύει της κοινής φορολογικής νομοθεσίας και επιβάλλει την ουσιαστική αποφυγή της διπλής φορολογίας. Επομένως, όταν εισόδημα ημεδαπής εταιρείας προκύπτει στην Κύπρο και φορολογείται εκεί, ο κυπριακός φόρος πρέπει να παρέχεται ως πίστωση έναντι του ελληνικού φόρου.
Η πίστωση αυτή δεν εφαρμόζεται στο τέλος της εκκαθάρισης, αφού προηγουμένως έχουν αφαιρεθεί οι προκαταβολές και οι παρακρατήσεις. Αντίθετα, αφαιρείται κατά προτεραιότητα από τον φόρο που αναλογεί στο συνολικό φορολογητέο εισόδημα, με ανώτατο όριο τον ελληνικό φόρο που αντιστοιχεί στο εισόδημα της Κύπρου.
Η σειρά, λοιπόν, είναι:
πρώτα ο φόρος αλλοδαπής λόγω Σ.Α.Δ.Φ., μετά οι παρακρατήσεις και οι προκαταβολές φόρου.
Παράδειγμα
Ας υποθέσουμε ότι ελληνική Α.Ε. έχει συνολικά φορολογητέα κέρδη 1.000.000 ευρώ. Από αυτά, τα 300.000 ευρώ προέρχονται από την Κύπρο. Ο ελληνικός φόρος, με τον σημερινό συντελεστή 22%, ανέρχεται σε 220.000 ευρώ.
Για το κυπριακό εισόδημα η εταιρεία έχει ήδη πληρώσει φόρο στην Κύπρο 37.500 ευρώ, δηλαδή 12,5% επί των 300.000 ευρώ.
Ο ελληνικός φόρος που αναλογεί ειδικά στο κυπριακό εισόδημα είναι:
300.000 ? 22% = 66.000 ευρώ
Επομένως, ο φόρος Κύπρου των 37.500 ευρώ μπορεί να πιστωθεί ολόκληρος, διότι δεν υπερβαίνει το ελληνικό όριο των 66.000 ευρώ.
Αν η εταιρεία έχει προκαταβολές και παρακρατήσεις στην Ελλάδα ύψους 210.000 ευρώ, η ορθή εκκαθάριση δεν είναι να αφαιρεθούν πρώτα αυτές. Η ορθή σειρά είναι η εξής:
Από τον ελληνικό φόρο των 220.000 ευρώ αφαιρείται πρώτα ο φόρος Κύπρου των 37.500 ευρώ. Απομένουν 182.500 ευρώ. Στη συνέχεια αφαιρούνται οι ελληνικές προκαταβολές και παρακρατήσεις των 210.000 ευρώ. Έτσι προκύπτει πιστωτικό υπόλοιπο 27.500 ευρώ προς επιστροφή.
Αντίθετα, με την εσφαλμένη σειρά, οι 210.000 ευρώ θα αφαιρούνταν πρώτα από τις 220.000 ευρώ, θα απέμεναν μόνο 10.000 ευρώ και ο υπόλοιπος φόρος Κύπρου θα έμενε πρακτικά αναξιοποίητος.
Αυτό ακριβώς απορρίπτει η ΣτΕ 827/2025.
Το ανώτατο όριο της πίστωσης
Η απόφαση δεν σημαίνει ότι κάθε φόρος που πληρώθηκε στο εξωτερικό επιστρέφεται απεριόριστα στην Ελλάδα. Η πίστωση φόρου αλλοδαπής περιορίζεται πάντοτε μέχρι το ποσό του ελληνικού φόρου που αναλογεί στο ίδιο αλλοδαπό εισόδημα.
Αν, για παράδειγμα, ο φόρος που πληρώθηκε στην αλλοδαπή είναι 100.000 ευρώ, αλλά ο ελληνικός φόρος που αναλογεί στο συγκεκριμένο εισόδημα είναι 80.000 ευρώ, η Ελλάδα αναγνωρίζει πίστωση μόνο μέχρι 80.000 ευρώ. Η υπέρβαση δεν δημιουργεί πρόσθετο δικαίωμα επιστροφής.
Η σημασία της απόφασης βρίσκεται όχι στην κατάργηση του ορίου, αλλά στη σωστή σειρά εφαρμογής του.
Η απόφαση δεν αφορά μόνο τη Κύπρο
Παρότι η συγκεκριμένη υπόθεση αφορούσε τη Σ.Α.Δ.Φ. Ελλάδας–Κύπρου, η συλλογιστική της απόφασης έχει ευρύτερη αξία. Μπορεί να αξιοποιηθεί και σε άλλες περιπτώσεις όπου η εφαρμοστέα Σ.Α.Δ.Φ. προβλέπει μέθοδο πίστωσης φόρου αλλοδαπής.
Δεν ισχύει, όμως, με τον ίδιο τρόπο σε περιπτώσεις όπου η Σύμβαση προβλέπει μέθοδο εξαίρεσης, δηλαδή όταν το αλλοδαπό εισόδημα απαλλάσσεται ή εξαιρείται από τη φορολόγηση στην Ελλάδα. Εκεί δεν υπάρχει πίστωση φόρου, άρα δεν τίθεται το ίδιο ζήτημα σειράς εκκαθάρισης.
Συμπέρασμα
Η ΣτΕ 827/2025 δεν δημιουργεί νέο φορολογικό προνόμιο. Αποκαθιστά τη σωστή λειτουργία ενός ήδη υφιστάμενου μηχανισμού αποφυγής διπλής φορολογίας.
Το ουσιαστικό μήνυμα της απόφασης είναι ότι ο φόρος που καταβλήθηκε στο εξωτερικό, όταν καλύπτεται από Σ.Α.Δ.Φ. με μέθοδο πίστωσης, δεν μπορεί να αντιμετωπίζεται ως υπόλοιπο που εξετάζεται στο τέλος της εκκαθάρισης. Πρέπει να αφαιρείται κατά προτεραιότητα από τον αναλογούντα ελληνικό φόρο για το ίδιο εισόδημα.
Η θέση αυτή ενισχύει την ασφάλεια δικαίου, περιορίζει τον κίνδυνο πραγματικής διπλής φορολόγησης και έχει άμεση πρακτική σημασία για επιχειρήσεις με εισοδήματα, υποκαταστήματα ή δραστηριότητα στο εξωτερικό.
* Ο Διονύσης Σαμόλης είναι Μέτοχος και μέλος Δ.Σ., Γενικός Διευθυντής της Artion. A.E.
Ο Νίκος Βενιός είναι Partner της Artion A.E.
Το ανωτέρω κείμενο έχει ενημερωτικό χαρακτήρα και σε καμία περίπτωση δεν υποκαθιστά τις εξειδικευμένες συμβουλευτικές υπηρεσίες.
Για περισσότερες πληροφορίες μπορείτε να απευθυνθείτε στην ARTION Α.Ε. (Οιδίποδος 1-3, Χαλάνδρι|+30 210 6009062| www.artion.gr).