Θετικές προσδοκίες για τη χρηματοδότηση των επιχειρήσεων

Κινήσεις με στόχο την αύξηση της χρηματοδότησης των εγχώριων επιχειρήσεων, αλλά και των νοικοκυριών δρομολογούνται αυτή την περίοδο. Μέσα από μια τέτοια διαδικασία, οι τράπεζες προσπαθούν να διευρύνουν τη χορηγητική τους βάση και έτσι να αποκτήσουν νέες μακροχρόνιες πηγές κερδοφορίες, ενώ παράλληλα η διόγκωση των δανειοδοτήσεων μπορεί να συμβάλλει και αυτή στη χρηματοδότηση των επενδύσεων και της κατανάλωσης, άρα και στην αύξηση του ελληνικού Α.Ε.Π..

Σύμφωνα, μάλιστα, με οικονομικούς παράγοντες, υπάρχουν όλες οι προϋποθέσεις προκειμένου να δούμε την πιστωτική επέκταση να διευρύνεται περαιτέρω στη χώρα μας, τουλάχιστον κατά την επόμενη διετία. Για παράδειγμα, το 2026 αναμένεται πολύ σημαντική αύξηση των ιδιωτικών και των δημόσιων επενδύσεων σε πάγια περιουσιακά στοιχεία (βλέπε πχ κονδύλια Ταμείου Ανάκαμψης), για την υλοποίηση των οποίων θα απαιτηθεί πρόσθετη χρηματοδότηση. Επίσης, τα επιτόκια έχουν υποχωρήσει σημαντικά σε σχέση με την περίοδο 2023-2024, τάση που θα συνεχιστεί τουλάχιστον για ολόκληρο το 2026. Ανεξάρτητα, πάντως, από το πώς θα μπορούσαν να κυμανθούν τα επιτόκια από το 2027 και μετά, οι επιχειρήσεις έχουν τα εργαλεία προκειμένου να «κλειδώσουν» χαμηλά επιτόκια για πολλά χρόνια. Αυτό μπορεί να γίνει τόσο μέσα από την έκδοση εταιρικών ομολόγων αποφεύγοντας το δανεισμό από τον τραπεζικό τομέα, είτε μέσα από τα παράγωγα προϊόντα Interest Rate Swaps, όπου υπάρχει η δυνατότητα «κλειδώματος» του Euribor για μια ευρεία σειρά ετών (από ένα έως και δεκαπέντε).

Παράλληλα, έχουν θεσπιστεί κίνητρα σε ότι αφορά τη δανειοδότηση για την απόκτηση πρώτης κατοικίας (π.χ. «Σπίτι μου 2»).

Τα στοιχεία

Με βάση τα στοιχεία της Τραπέζης της Ελλάδος, στο τέλος του φετινού Σεπτεμβρίου το υπόλοιπο των τραπεζικών δανείων προς τον ιδιωτικό τομέα εμφανίστηκε αυξημένο κατά 10,7% σε σύγκριση με την αντίστοιχο μήνα του προηγούμενου έτους.

Τα στοιχεία αυτά (βλέπε παρατιθέμενους πίνακες 1 και 2) δείχνουν ότι η πιστωτική επέκταση της οικονομίας που παρατηρείται εδώ και κάποια χρόνια όχι μόνο συνεχίζεται, αλλά και επιταχύνεται. Χαρακτηριστικό είναι το στοιχείο ότι τα δάνεια του ιδιωτικού τομέα είχαν αυξηθεί κατά 6,3% το 2022, κατά 3,6% το 2023, κατά 8,9% πέρυσι και όπως όλα δείχνουν, φέτος το ποσοστό ανόδου θα κινηθεί σε διψήφιο ποσοστό. H εικόνα αυτή είναι εντελώς διαφορετική από την αντίστοιχη της προηγούμενης δεκαετίας, όπου η πιστωτική επέκταση ήταν αρνητική λόγω της γενικότερης οικονομικής ύφεσης, αλλά και της ελλιπούς ρευστότητας που χαρακτήριζε το εγχώριο τραπεζικό σύστημα (σήμερα οι τράπεζες χαρακτηρίζονται από πλεονάζουσα ρευστότητα).

Είναι εύκολα ορατό ότι λοκομοτίβα για την αύξηση των δανείων αποτελεί ο δανεισμός προς τις επιχειρήσεις λόγω και των κονδυλίων του Ταμείου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας (+15,6% σε ετήσια βάση στο τέλος του φετινού Σεπτεμβρίου), ωστόσο θετική έκπληξη προκάλεσε ότι για πρώτη φορά μετά από πολλά χρόνια στα στοιχεία του Σεπτεμβρίου παρατηρήθηκε έστω και μια μικρή άνοδος στα υπόλοιπα των δανείων προς τα νοικοκυριά (+1,4%, με την στεγαστική πίστη να υποχωρεί κατά 0,3% και τα καταναλωτικά δάνεια να εμφανίζονται υψηλότερα κατά 6,6%). Από την άλλη πλευρά, η πιστωτική επέκταση προς ελεύθερους επαγγελματίες, αγρότες και ατομικές επιχειρήσεις συνέχισε να προβληματίζει, καθώς το Σεπτέμβριο του 2025 διαμορφώθηκε σε επίπεδα οριακά χαμηλότερα (-0,8%) σε σύγκριση με τα αντίστοιχα περυσινά.

Το πρόβλημα, βέβαια, δεν είναι καινούριο, με τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις να κατηγορούν τις τράπεζες για κερδοσκοπική διάθεση και για γραφειοκρατικά κριτήρια, ενώ οι τελευταίες να απαντούν για απουσία πειστικών business plans, για ελλιπή λογιστικά στοιχεία και απουσία επαγγελματικής οργάνωσης. Σύμφωνα με τους ανεξάρτητους παρατηρητές, η αλήθεια βρίσκεται «κάπου στη μέση».

Πέραν αυτών, λέγεται ότι η δομή των Κοινοτικών κονδυλίων (του Ταμείου Ανάκαμψης συμπεριλαμβανομένου) λαμβάνει υπόψη κατά κύριο λόγο την κατάσταση στην υπόλοιπη Ευρώπη, όπου το μέσο μέγεθος των επιχειρήσεων είναι κατά πολύ υψηλότερο και όχι την ελληνική ιδιαιτερότητα που θέλει τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις να αποτελούν τη «ραχοκοκαλιά» της οικονομίας.