Εισαγωγικά στοιχεία
Η αγορά εργασίας χαρακτηρίζεται από αυξημένη ανάγκη ευελιξίας, κυρίως λόγω απρόβλεπτων συνθηκών που επηρεάζουν τη λειτουργία των επιχειρήσεων. Έκτακτα γεγονότα, αιφνίδιες ελλείψεις προσωπικού ή προσωρινή αύξηση του φόρτου εργασίας δημιουργούν καταστάσεις που δεν μπορούν πάντα να αντιμετωπιστούν με τις συνήθεις χρονοβόρες διαδικασίες πρόσληψης. Στο πλαίσιο αυτό, ο νομοθέτης επιχειρεί να εξισορροπήσει την ανάγκη άμεσης ανταπόκρισης των επιχειρήσεων με τη διασφάλιση των εργασιακών δικαιωμάτων. Η εισαγωγή της ρύθμισης για την πρόσληψη με σκοπό την κάλυψη επειγουσών αναγκών στον ιδιωτικό τομέα, μέσω του άρθρου 21 του Ν. 5239/2025 , εντάσσεται σε αυτή τη λογική και αποσκοπεί στη θεσμική αντιμετώπιση έκτακτων και βραχυχρόνιων αναγκών, χωρίς να αλλοιώνεται ο βασικός χαρακτήρας της εξαρτημένης εργασίας. Ουσιαστικά, επιτρέπει στον εργοδότη να προσλαμβάνει εργαζομένους με σύμβαση ορισμένου χρόνου για κάλυψη επειγουσών, σύντομων αναγκών που προκύπτουν στην επιχείρηση.
Ο νόμος δεν αφήνει την έννοια της «επείγουσας ανάγκης» πλήρως ελεύθερη, αλλά τη συγκεκριμενοποιεί και τη περιορίζει σε περιπτώσεις που έχουν ορισμένα βασικά χαρακτηριστικά. Πρόκειται για ανάγκες που είναι αιφνίδιες ή βραχείας διάρκειας, οι οποίες δεν μπορούν να καλυφθούν εγκαίρως μέσω της συνήθους διαδικασίας κανονικής πρόσληψης και συνδέονται άμεσα με τη διασφάλιση της λειτουργικής συνέχειας της επιχείρησης. Σε κάθε περίπτωση, η έννοια της επείγουσας ανάγκης δεν προορίζεται για την κάλυψη πάγιων ή διαρκών αναγκών της επιχείρησης.
Πρόσληψη για κάλυψη επειγουσών αναγκών
Σύμφωνα με το άρθρο 21 του Ν. 5239/2025, «Πρόσληψη για κάλυψη επειγουσών αναγκών - Προσθήκη άρθρου 578Α στον Κώδικα Εργατικού Δικαίου», στον Κώδικα Εργατικού Δικαίου (Π.Δ. 62/2025, ΦΕΚ Α΄ 121), μετά από το άρθρο 578, προστίθεται άρθρο 578Α ως εξής:
«`Αρθρο 578A
Πρόσληψη για κάλυψη επειγουσών αναγκών
1. Κάθε εργοδότης δύναται να προσλαμβάνει εργαζομένους για την κάλυψη επειγουσών αναγκών με σύμβαση εργασίας, πλήρους ή μερικής απασχόλησης, ορισμένου χρόνου, διάρκειας έως δύο (2) ημερών την εβδομάδα, μέσω ειδικής ηλεκτρονικής εφαρμογής «Ταχείας Πρόσληψης».
2. Πριν από την έναρξη της απασχόλησης, ο εργοδότης δηλώνει μέσω της ειδικής ηλεκτρονικής εφαρμογής της παρ. 1 στο Π.Σ. ΕΡΓΑΝΗ ΙΙ, τους ουσιώδεις όρους εργασίας που προβλέπονται στο άρθρο 73. Εφόσον πρόκειται για εργαζόμενο αλλοδαπό ή ανήλικο, μέσω της ίδιας εφαρμογής υποβάλλονται και τα αναγκαία έγγραφα που αποδεικνύουν τη νόμιμη πρόσβαση στην αγορά εργασίας.
3. Ο εργαζόμενος λαμβάνει ειδοποίηση για την πρόταση προς σύναψη της σύμβασης της παρ. 1 και των όρων της παρ. 2, μέσω της ηλεκτρονικής εφαρμογής «MyErgani» και πρέπει να την αποδεχθεί, μέσω της ίδιας ηλεκτρονικής εφαρμογής, πριν από την έναρξη της απασχόλησης. Σε περίπτωση τροποποιήσεων των δηλωθέντων στοιχείων ο εργοδότης αποστέλλει εκ νέου ηλεκτρονική ειδοποίηση, ως προς τα μεταβληθέντα στοιχεία και ο εργαζόμενος πρέπει να αποδεχθεί την τροποποίηση, το αργότερο έως την έναρξη του αρχικά δηλωμένου ωραρίου ή έως την έναρξη τυχόν μεταβληθέντος ωραρίου, όποιο από τα δύο είναι νωρίτερα.
4. Η αποστολή ηλεκτρονικής ειδοποίησης - πρότασης για σύναψη της σύμβασης εκ μέρους του εργοδότη και η αποδοχή της από τον εργαζόμενο ισοδυναμούν και αντικαθιστούν: α) την αναγγελία έναρξης εργασίας του άρθρου 578, β) τη δήλωση ψηφιακής οργάνωσης του χρόνου εργασίας και γ) την αναγγελία λύσης σύμβασης εργασίας του άρθρου 330.
5. Αν ο εργαζόμενος βρεθεί να απασχολείται χωρίς να έχει γίνει η ανωτέρω πρόταση και αποδοχή, επιβάλλονται οι διοικητικές κυρώσεις του άρθρου 5 του N. 4554/2018 (Α` 130), περί διοικητικών κυρώσεων για αδήλωτη εργασία και του άρθρου 572 του παρόντος.
6. Σε κάθε περίπτωση πρόσληψης μέσω της εφαρμογής του παρόντος, εφαρμόζονται οι προστατευτικές για τον εργαζόμενο διατάξεις που συνδέονται με τη σύμβαση ή σχέση εξαρτημένης εργασίας του, καθώς και η υποχρέωση σήμανσης ψηφιακής κάρτας εργασίας του άρθρου 580.».
Αναγγελία έναρξης εργασίας
Σύμφωνα με το άρθρο 578 του Π.Δ. 62/2025 (ΦΕΚ Α΄ 121), «Αναγγελία έναρξης εργασίας στο Πληροφοριακό Σύστημα ΕΡΓΑΝΗ ΙΙ», όπως αντικαταστάθηκε με το άρθρο 20 του Ν.5239/2025 (ΦΕΚ Α΄178/17-10-2025), αναφέρει ότι:
«1. α) Κάθε εργοδότης, ο οποίος προσλαμβάνει εργαζόμενο με σχέση εξαρτημένης εργασίας ιδιωτικού δικαίου, υποχρεούται να αναρτήσει ηλεκτρονικά στο Πληροφοριακό Σύστημα «ΕΡΓΑΝΗ ΙΙ» πριν από την έναρξη της εργασίας, την Ψηφιακή Αναγγελία Έναρξης Εργασίας, η οποία περιέχει, ιδίως, τους ουσιώδεις όρους εργασίας που προβλέπονται στο άρθρο 73.
β) Για την ισχύ της Ψηφιακής Αναγγελίας Έναρξης Εργασίας της περ. α) απαιτείται η υπογραφή αυτής από τον εργαζόμενο ιδιοχείρως ή με εγκεκριμένη ηλεκτρονική υπογραφή ή με ψηφιακή βεβαίωση μέσω της Ενιαίας Ψηφιακής Πύλης της Δημόσιας Διοίκησης (gov.gr - ΕΨΠ) ή με αποδοχή αυτής από τον εργαζόμενο μέσω του πληροφοριακού συστήματος «MyErgani» που λειτουργεί στο Π.Σ. ΕΡΓΑΝΗ ΙΙ.
2. Για κάθε μεταβολή των όρων εργασίας ο εργοδότης υποβάλλει ηλεκτρονικά στο Π.Σ. ΕΡΓΑΝΗ ΙΙ την Ψηφιακή Δήλωση Μεταβολής Στοιχείων Εργασιακής Σχέσης, η οποία πρέπει να γίνει αποδεκτή από τον εργαζόμενο με έναν από τους τρόπους της περ. β) της παρ. 1.
3. Ο εργοδότης εκπληρώνει την υποχρέωσή του για παροχή πληροφοριών, βάσει του άρθρου 75, με τη γνωστοποίηση της Ψηφιακής Αναγγελίας της παρ. 1 και της Ψηφιακής Δήλωσης της παρ. 2 στον εργαζόμενο.
4. Αν ο εργαζόμενος βρεθεί να απασχολείται χωρίς να έχει γίνει η αναγγελία της παρ. 1, επιβάλλονται οι διοικητικές κυρώσεις για αδήλωτη εργασία του άρθρου 5 του Ν. 4554/2018 (Α` 130).».
Δήλωση ψηφιακής οργάνωσης του χρόνου εργασίας
Η δήλωση ψηφιακής οργάνωσης του χρόνου εργασίας αποτελεί υποχρέωση του εργοδότη και αποσκοπεί στη διαφανή και ακριβή καταγραφή του χρόνου απασχόλησης των εργαζομένων. Μέσω της ψηφιακής αυτής διαδικασίας δηλώνεται το ωράριο εργασίας, η κατανομή των ωρών απασχόλησης, καθώς και τυχόν μεταβολές, όπως υπερωρίες, αλλαγές βαρδιών ή έκτακτη απασχόληση. Η δήλωση υποβάλλεται εγκαίρως στο αρμόδιο Πληροφοριακό Σύστημα και διασφαλίζει τη συμμόρφωση με την εργατική νομοθεσία, την προστασία των δικαιωμάτων των εργαζομένων και τον αποτελεσματικό έλεγχο της τήρησης του χρόνου εργασίας από τις αρμόδιες αρχές.
Ειδικότερα, ο εργοδότης υποχρεούται να υποβάλει στο Πληροφοριακό Σύστημα ΕΡΓΑΝΗ τα κάτωθι έντυπα σύμφωνα με τις εκάστοτε προθεσμίες της 40331 /Δ1.13521/2019 Υ.Α. (ΦΕΚ Β΄ 3520), όπως αυτή ισχύει:
- Δήλωση Ψηφιακής Οργάνωσης Χρόνου Εργασίας
- Σταθερό Εβδομαδιαίο Ωράριο Απασχόλησης: Υποβάλλεται για εργαζόμενους με σταθερό εβδομαδιαίο ωράριο εργασίας, πριν την έναρξη της εβδομάδας αναφοράς και σε κάθε περίπτωση πριν την ανάληψη υπηρεσίας από τους εργαζόμενους.
- Δήλωση Ψηφιακής Οργάνωση Χρόνου Εργασίας - Μεταβαλλόμενο/ Τροποποιούμενο ανά ημέρα Ωράριο Απασχόλησης: Υποβάλλεται για εργαζόμενους με μεταβαλλόμενο/τροποποιούμενο ανά ημέρα ωράριο εργασίας, καθώς και για όλους τους εργαζόμενους σε περίπτωση αλλαγής ή τροποποίησης του ωραρίου ή της οργάνωσης του χρόνου εργασίας τους, ως και την ίδια ημέρα της αλλαγής και πάντως πριν από την ανάληψη υπηρεσίας από τους εργαζόμενους.
Αναγγελία λύσης της σύμβασης εργασίας
Σύμφωνα με το άρθρο 330 του Π.Δ. 62/2025 (ΦΕΚ Α΄ 121), «Αναγγελία λύσης της σύμβασης εργασίας», όπως τροποποιήθηκε με το άρθρο 14 του Ν.5239/2025 (ΦΕΚ Α΄ 178/17-10-2025), αναφέρει τα ακόλουθα:
«1. Ο εργοδότης υποχρεούται να αναγγέλλει, με ηλεκτρονική υποβολή των σχετικών δηλώσεων που προβλέπονται στην υπό στοιχεία 40331/Δ1.13521/13.9.2019 Απόφαση του Υπουργού Εργασίας και Κοινωνικών Υποθέσεων «Επανακαθορισμός όρων ηλεκτρονικής υποβολής εντύπων αρμοδιότητας Σώματος Επιθεώρησης Εργασίας (Σ.ΕΠ.Ε.) και Οργανισμού Απασχολήσεως Εργατικού Δυναμικού (Ο.Α.Ε.Δ.)» (Β` 3520) στο Π.Σ. ΕΡΓΑΝΗ ΙΙ, κάθε περίπτωση οικειοθελούς αποχώρησης εργαζομένου ή αυτοδίκαιης λύσης της δοκιμαστικής περιόδου ή συναινετικής λύσης της σύμβασης εργασίας, όπως εθελουσία έξοδος ή καταγγελίας σύμβασης εργασίας αορίστου χρόνου ή λήξης σύμβασης εργασίας ορισμένου χρόνου ή έργου το αργότερο τέσσερις (4) εργάσιμες ημέρες από την ημέρα αποχώρησης του εργαζομένου ή καταγγελίας της σύμβασης εργασίας αορίστου χρόνου ή λήξης της σύμβασης εργασίας ορισμένου χρόνου ή έργου ή κάθε άλλης περίπτωσης λύσης ή λήξης της σύμβασης εργασίας.
2. Η αναγγελία οικειοθελούς αποχώρησης του εργαζομένου συνοδεύεται υποχρεωτικά από ηλεκτρονικά σαρωμένο έντυπο υπογεγραμμένο ιδιοχείρως από τον εργαζόμενο ή από έγγραφο που φέρει ηλεκτρονική υπογραφή του ή έγγραφο ψηφιακά βεβαιωμένο μέσω της Ενιαίας Ψηφιακής Πύλης της Δημόσιας Διοίκησης (gov.gr ΕΨΠ), σύμφωνα με το άρθρο 27 του Ν. 4727/2020 (Α` 184), περί της έκδοσης εγγράφων μέσω της Ενιαίας Ψηφιακής Πύλης της Δημόσιας Διοίκησης.
3. Η αδικαιολόγητη (αυθαίρετη) αποχή του εργαζομένου από την εργασία για διάστημα μεγαλύτερο των τριών (3) συναπτών εργάσιμων ημερών μπορεί να θεωρηθεί ως καταγγελία της σύμβασης εκ μέρους του, υπό την προϋπόθεση ότι έχει παρέλθει επιπλέον χρονικό διάστημα δύο (2) συναπτών εργάσιμων ημερών από την υποχρεωτική όχλησή του από τον εργοδότη του, η οποία:
α) δηλώνεται υπεύθυνα στο Π.Σ. ΕΡΓΑΝΗ ΙΙ και β) αποδεικνύεται με κάθε πρόσφορο γραπτό τρόπο. Ο εργαζόμενος λαμβάνει αυτόματα ειδοποίηση της δήλωσης του εργοδότη περί όχλησης και μέσω της ηλεκτρονικής εφαρμογής «MyErgani». Στην περίπτωση αυτή, ο εργοδότης υποχρεούται, εντός δύο (2) εργάσιμων ημερών από τη λήξη του διαστήματος του πρώτου εδαφίου, να αναγγείλει την οικειοθελή αποχώρηση του εργαζομένου στο Π.Σ. ΕΡΓΑΝΗ ΙΙ, χωρίς να απαιτείται η υπογραφή του εργαζομένου.
4. Αν ο εργοδότης δεν τηρήσει εμπρόθεσμα τις υποχρεώσεις αναγγελίας οικειοθελούς αποχώρησης, η σύμβαση εργασίας θεωρείται ότι λύθηκε με άτακτη καταγγελία του εργοδότη.
5. Οι παρ. 2, 3 και 4 δεν εφαρμόζονται στην περίπτωση επίσχεσης εργασίας.
6. Σε περίπτωση οικειοθελούς αποχώρησης, ο εργαζόμενος δύναται να υποβάλει ο ίδιος την αναγγελία της παρ. 1. Ο εργοδότης λαμβάνει ειδοποίηση αυτόματα μέσω του Π.Σ. ΕΡΓΑΝΗ ΙΙ για την υποβολή της δήλωσης εκ μέρους του εργαζομένου.».
Ψηφιακή Κάρτα Εργασίας
Σύμφωνα με το άρθρο 580 του Π.Δ. 62/2025 (ΦΕΚ Α΄ 121), «Ψηφιακή Κάρτα Εργασίας», όπως διαμορφώθηκε με το άρθρο 22 του Ν.5239/2025 (ΦΕΚ Α΄ 178/17-10-2025), αναφέρει τα ακόλουθα:
«1. Επιχειρήσεις - εργοδότες υποχρεούνται να διαθέτουν και να λειτουργούν ηλεκτρονικό σύστημα μέτρησης του χρόνου εργασίας των εργαζομένων τους, άμεσα συνδεδεμένο και διαλειτουργικό, σε πραγματικό χρόνο, με το Π.Σ. ΕΡΓΑΝΗ ΙΙ.
2. Η μέτρηση του χρόνου εργασίας πραγματοποιείται με τη χρήση ψηφιακής κάρτας εργασίας. Με τη χρήση της, καταγράφεται σε πραγματικό χρόνο στο Π.Σ. ΕΡΓΑΝΗ ΙΙ κάθε μεταβολή που αφορά στον χρόνο εργασίας των εργαζομένων, όπως ιδίως, η ώρα έναρξης και λήξης της εργασίας, το διάλειμμα, η υπέρβαση του νομίμου ωραρίου εργασίας και κάθε είδους άδεια.
2Α. Οι επιχειρήσεις - εργοδότες που έχουν ενταχθεί στον μηχανισμό της ψηφιακής κάρτας εργασίας και την έχουν ενεργοποιήσει δύνανται να συμφωνούν εγγράφως με τους εργαζομένους τους ευέλικτη προσέλευση μέχρι χρονικό διάστημα εκατό είκοσι (120) λεπτών ημερησίως. Αν υπάρχει τέτοια συμφωνία, η έναρξη της εργασίας είναι δυνατή από τη δηλωθείσα έναρξη του ωραρίου στην ψηφιακή οργάνωση του χρόνου εργασίας και έως τη λήξη του χρόνου της ευέλικτης προσέλευσης.
2Β. Η σήμανση της ψηφιακής κάρτας πρέπει να πραγματοποιείται: α) κατά την έναρξη του δηλωθέντος ωραρίου, μετά από τον χρόνο προετοιμασίας προς ανάληψη εργασίας και β) κατά τη λήξη του δηλωθέντος ωραρίου, πριν από τον χρόνο προετοιμασίας προς αποχώρηση.
Στις επιχειρήσεις - εργοδότες που ανήκουν κατά κύρια δραστηριότητα, βάσει Κωδικού Αριθμού Δραστηριότητας (Κ.Α.Δ.), στον κλάδο της βιομηχανίας, ο χρόνος προετοιμασίας δεν μπορεί να υπερβαίνει τα τριάντα (30) λεπτά πριν από την έναρξη της εργασίας και τα τριάντα (30) λεπτά μετά από τη λήξη της εργασίας. Στις επιχειρήσεις - εργοδότες όλων των κλάδων, πλην αυτών του προηγούμενου εδαφίου, ο χρόνος προετοιμασίας δεν μπορεί να υπερβαίνει τα δέκα (10) λεπτά πριν από την έναρξη της εργασίας και τα δέκα (10) λεπτά μετά από τη λήξη της εργασίας. Εάν κατά τον ανωτέρω χρόνο βρεθεί εργαζόμενος να απασχολείται πραγματικά, επιβάλλονται από την Επιθεώρηση Εργασίας οι προβλεπόμενες διοικητικές κυρώσεις βάσει του άρθρου 572.
2Γ. Η διαπίστωση πλέον του αριθμού των τριών (3) μονών σημάνσεων τον μήνα ανά εργαζόμενο, όταν δεν δικαιολογείται από τη φύση ή την οργάνωση του χρόνου εργασίας ή γεγονός ανωτέρας βίας ή αντικειμενική αδυναμία και οφείλεται σε αμέλεια του εργαζομένου, συνιστά αιτία ελέγχου από την Επιθεώρηση Εργασίας στο πλαίσιο της ανάλυσης εκτίμησης κινδύνου.
3. Τα στοιχεία της Ψηφιακής Κάρτας Εργασίας διασταυρώνονται με τα στοιχεία που αναγράφονται στην Αναλυτική Περιοδική Δήλωση (Α.Π.Δ.) που υποβάλλεται από την επιχείρηση. Είναι δυνατή η αυτοματοποιημένη προσυμπλήρωση της Α.Π.Δ. από το Π.Σ. ΕΡΓΑΝΗ ΙΙ.
4. Η Ψηφιακή Κάρτα Εργασίας αξιοποιείται από την Επιθεώρηση Εργασίας για τον έλεγχο τήρησης του ωραρίου των επιχειρήσεων. Εάν, κατά τον επιτόπιο έλεγχο σε επιχείρηση, διαπιστωθεί ότι η ψηφιακή κάρτα εργαζομένου δεν είναι ενεργοποιημένη, επιβάλλεται στον εργοδότη πρόστιμο δέκα χιλιάδων πεντακοσίων (10.500) ευρώ ανά εργαζόμενο που δεν έχει ενεργοποιημένη ψηφιακή κάρτα. Αν σε τρεις (3) ελέγχους, εντός χρονικού διαστήματος δώδεκα (12) μηνών, διαπιστωθεί η παράβαση της παρούσας επιβάλλεται προσωρινή διακοπή λειτουργίας της επιχείρησης για χρονικό διάστημα δεκαπέντε (15) ημερών.».
Κίνδυνοι και καταχρήσεις
Παρά τον σαφή και περιορισμένο σκοπό της ρύθμισης για την πρόσληψη με κάλυψη επειγουσών αναγκών, η εφαρμογή της ενέχει ορισμένους κινδύνους και δυνατότητες καταχρηστικής αξιοποίησης. Ο βασικότερος κίνδυνος αφορά τη χρήση της διάταξης για την κάλυψη πάγιων και διαρκών αναγκών της επιχείρησης, οι οποίες κανονικά θα έπρεπε να καλύπτονται με συμβάσεις αορίστου ή ορισμένου χρόνου μέσω των συνήθων διαδικασιών. Η επαναλαμβανόμενη πρόσληψη του ίδιου εργαζομένου με το πρόσχημα της «επείγουσας ανάγκης» αλλοιώνει τον έκτακτο χαρακτήρα της ρύθμισης και υπονομεύει τη σταθερότητα της εργασιακής σχέσης.
Επιπλέον, υπάρχει ο κίνδυνος η ευελιξία της ταχείας πρόσληψης να οδηγήσει σε υποβάθμιση της πραγματικής προστασίας του εργαζομένου, ιδίως αν η σύντομη διάρκεια και η περιορισμένη απασχόληση χρησιμοποιηθούν για να αποφευχθούν πλήρεις εργασιακές υποχρεώσεις.
Τέλος, η ασαφής οριοθέτηση του τι συνιστά «επείγουσα ανάγκη» μπορεί να δημιουργήσει περιθώρια ερμηνευτικών καταχρήσεων, ιδίως σε επιχειρήσεις με διαρκείς μεταβολές στον φόρτο εργασίας. Σε τέτοιες περιπτώσεις, η χρήση της ρύθμισης αντί της κανονικής πρόσληψης ενδέχεται να θεωρηθεί καταχρηστική και να επισύρει ελέγχους και κυρώσεις από τα αρμόδια όργανα.
Το κείμενο αποτελεί απόσπασμα από το ομότιτλο άρθρο του κ. Βασίλειου Παπαβασιλείου που δημοσιεύθηκε στο τεύχος Φεβρουαρίου του περιοδικού Epsilon7. Στο πλήρες κείμενο, μεταξύ άλλων, γίνεται αναφορά και στους ουσιώδεις όρους της σύμβασης ή σχέσης εργασίας, τις διοικητικές κυρώσεις και τη σημασία της νέας ρύθμισης.