Η ΑΑΔΕ εξέδωσε τον Δεκέμβρη του 2021 ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟ ΟΔΗΓΙΩΝ ΥΠΟΧΡΕΩΣΕΩΝ ΚΑΙ ΠΑΡΑΒΑΣΕΩΝ ΚΑΤΟΧΩΝ/ΧΡΗΣΤΩΝ Φ.Η.Μ.

Με το εγχειρίδιο αυτό, έγινε πλήρης καταγραφή των σχετικών θεμάτων. Από το συνημμένο κείμενο διακρίνουμε τις σημαντικότερες – πιο ενδιαφέρουσες περιπτώσεις.

Επιλογή τύπου ΦΗΜ και αντίστοιχο νομοθετικό πλαίσιο

• Οι ΦΤΜ (Φορολογικές Ταμειακές Μηχανές) χρησιμοποιούνται από τους επιτηδευματίες για την έκδοση των αποδείξεων εσόδου του άρθρου 2.7.1 του κεφ. 2 της ΠΟΛ 1220/2012.
• Οι ΕΑΦΔΣΣ (Ειδική Ασφαλής Φορολογική Διάταξη Σήμανσης Στοιχείων) χρησιμοποιούνται από τους επιτηδευματίες για την διασφάλιση της αυθεντικότητας της προέλευσης και την ακεραιότητα του περιεχομένου κάθε είδους παραστατικού όπως ορίζεται από το άρθρο 15 παρ.1 του ν.4308/2014 (ΦΕΚ 251/Α’/24-11-2014).
• Οι ΑΔΗΜΕ (Αυτόνομη Δημοσιονομική Μονάδα Επεξεργασίας) χρησιμοποιούνται από τους επιτηδευματίες για την έκδοση των αποδείξεων εσόδου του άρθρου 2.7.1 του κεφ. 2 της ΠΟΛ 1220/2012.
• Οι ΑΔΗΜΕ-Ταξιμέτρου χρησιμοποιούνται από τους επιτηδευματίες για την έκδοση των αποδείξεων εσόδου του άρθρου 2.7.1 του κεφ. 2 της ΠΟΛ 1220/2012.
• Οι ΦΤΜ (ταμειακές μηχανές) με πρόγραμμα εστιατορίου επιτρέπεται να χρησιμοποιούνται μόνο σε χώρους εστίασης

Υποχρεώσεις κατόχων – χρηστών ΦΗΜ

Προκειμένου να εξασφαλιστεί η μοναδικότητα του κάθε αριθμού μητρώου Φ.Η.Μ., ο κάτοχος/χρήστης είναι απαραίτητο να δηλώσει την έναρξη της χρήσης αυτού στο πληροφοριακό σύστημα των Φ.Η.Μ. μέσω της διαδικτυακής πύλης της Α.Α.Δ.Ε. (www.aade.gr), όπως ορίζεται στην παρ. 14 του άρθρου 12 του Ν.4308/2014 (Α΄251). Δεν επιτρέπεται η έκδοση αποδείξεων εσόδου από

αδήλωτη μηχανή.

Η δήλωση γίνεται ηλεκτρονικά με το έντυπο Δ13 «Έντυπο Δήλωσης Έναρξης - Μεταβολής-Παύσης λειτουργίας Φ.Η.Μ. (εκτός των ΑΔΗΜΕ Ταξιμέτρων)» και με το έντυπο Δ14 «Έντυπο Δήλωσης Έναρξης - Μεταβολής - Παύσης λειτουργίας των ΑΔΗΜΕ Ταξιμέτρων», εντός της καθορισμένης προθεσμίας των 10 ημερών από την έναρξη ή παύση χρήσης του Φ.Η.Μ. (ν.4308/2014).

Η ημερομηνία έναρξης ή παύσης καθορίζεται από την ημερομηνία του πρώτου ή τελευταίου Δελτίου Ημερήσιας Κίνησης Ζ αντίστοιχα (ΠΟΛ 1068/2015άρθρο 8.1).

Η επιστροφή μη χρησιμοποιηθέντος Φ.Η.Μ. από την οντότητα / χρήστη στον πωλητή επιτρέπεται εντός 10 ημερών από την ημερομηνία αγοράς, με την προϋπόθεση ότι τα δεδομένα πωλήσεων που έχουν καταγραφεί είναι δοκιμαστικά (έως 5 Δελτία Ημερήσιας Κίνησης Ζ και σύνολο πωλήσεων έως 100 ευρώ). Σε αυτή την περίπτωση ο Φ.Η.Μ. θεωρείται νέος- καινούργιος (ΠΟΛ 1068/2015 άρθρο 9.2).

Η ώρα και η ημερομηνία της απόδειξης πρέπει να είναι επακριβής (ΠΟΛ/1220/2012, ΠΟΛ 1195/2018 άρθρο 3).

Ο επιτηδευματίας είναι υπεύθυνος για την φύλαξη και την καλή λειτουργία του Φ.Η.Μ. πριν και μετά την πλήρωση της φορολογικής μνήμης και ειδικότερα για την δυνατότητα παραγωγής αναφορών ανάγνωσης φορολογικής μνήμης (ΠΟΛ.1068/2015 άρθρο 8.4).

Η τήρηση και διαφύλαξη αντιγράφων όλων των εκδιδομένων από Φ.Η.Μ. Φορολογικών Αποδείξεων γίνεται υποχρεωτικά μέσω ηλεκτρονικού τρόπου διαφύλαξης. Η τήρηση αντιγράφων λοιπών Δελτίων είναι προαιρετική (ΠΟΛ.1220/2012 άρθρο 3.4).

Οποιαδήποτε απώλεια η αλλοίωση των αρχείων αυτών, επισύρει τις προβλεπόμενες από τις σχετικές διατάξεις του ν.4174/2013 (Α΄170) κυρώσεις. Η γνησιότητα της προέλευσης και η διατήρηση της ακεραιότητας του περιεχομένου καθώς και η αναγνωσιμότητα των στοιχείων των αρχείων αυτών πρέπει να εξασφαλίζονται για όλη της διάρκεια της αποθήκευσής τους (ΠΟΛ.1220/2012 άρθρο 5.7.4.2. & 5.7.4.3.).

Ο επιτηδευματίας είναι υπεύθυνος για την φύλαξη του Βιβλίου Συντήρησης του Φ.Η.Μ., την σφράγιση και ενημέρωση του από κάθε τεχνικό που επεμβαίνει στο hardware ή το software του Φ.Η.Μ. καθώς και την άμεση παράδοση του στα ελεγκτικά όργανα, αν και όταν αυτό ζητηθεί (ΠΟΛ 1068/2015 άρθρο 8.2).

Παραβάσεις και πρόστιμα

Για παραβάσεις παραβίασης ή παραποίησης ή επέμβασης στη λειτουργία των φορολογικών ηλεκτρονικών μηχανισμών (Φ.Η.Μ.), κατά οποιονδήποτε τρόπο, όταν ο υπαίτιος της παράβασης είναι ο κάτοχος-χρήστης του φορολογικού ηλεκτρονικού μηχανισμού, επιβάλλεται το ποσό του προστίμου που προβλέπεται στα τρία πρώτα εδάφια της περ. α΄ της παρ. 1 του άρθρου 54Ε του ν.4174/2013 (Κ.Φ.Δ.).

Συγκεκριμένα, το πρόστιμο αυτό ορίζεται σε δεκαπέντε τοις εκατό (15%) επί των εσόδων από επιχειρηματική δραστηριότητα του ελεγχόμενου φυσικού ή νομικού προσώπου ή οντότητας, όπως αυτά τα έσοδα προκύπτουν από τον μέσο όρο των δηλωθέντων εσόδων με τις δηλώσεις φορολογίας εισοδήματος των τριών (3) τελευταίων φορολογικών ετών.

Το ανωτέρω πρόστιμο δεν μπορεί να είναι κατώτερο των δέκα χιλιάδων (10.000) ευρώ ανά ελεγχόμενο έτος, εφόσον πρόκειται για υπόχρεο τήρησης απλογραφικών βιβλίων ή των τριάντα χιλιάδων (30.000) ευρώ ανά ελεγχόμενο έτος, εφόσον πρόκειται για υπόχρεο τήρησης διπλογραφικών βιβλίων.

Σε περίπτωση μη υποβολής έστω και μίας από τις δηλώσεις φορολογίας εισοδήματος των τριών (3) τελευταίων φορολογικών ετών παρά την ύπαρξη σχετικής υποχρέωσης, το πρόστιμο υπολογίζεται με βάση τον μέσο όρο των εσόδων των υποβληθεισών δηλώσεων και δεν μπορεί να είναι κατώτερο των τριάντα χιλιάδων (30.000) ευρώ ανά ελεγχόμενο έτος, εφόσον πρόκειται για υπόχρεο τήρησης απλογραφικών βιβλίων και των πενήντα χιλιάδων (50.000) ευρώ ανά ελεγχόμενο έτος, εφόσον πρόκειται για υπόχρεο τήρησης διπλογραφικών βιβλίων.

Για παραβάσεις έκδοσης στοιχείων λιανικής πώλησης από φορολογικό ηλεκτρονικό μηχανισμό, ο οποίος δεν λειτουργεί με εγκεκριμένες προδιαγραφές επιβάλλεται αναλόγως το ποσό του προστίμου που προβλέπεται στα τρία πρώτα εδάφια της περ. α) της παρ.1 του άρθρου 54Ε του ν.4174/2013.

Το πρόστιμο αυτό δεν επιβάλλεται, εφόσον δεν επηρεάζονται η αυθεντικότητα της προέλευσης και η ακεραιότητα του περιεχομένου των στοιχείων, σύμφωνα με τις διατάξεις του άρθρου 15 του ν.4308/2014.

Στην περίπτωση που κατά τη διενέργεια μερικού επιτόπιου ελέγχου πρόληψης της παρ.7 του άρθρου 25 διαπιστώνεται, ότι η ελεγχόμενη οντότητα δεν διαφύλαξε ή δεν προσκόμισε ύστερα από πρόσκληση του άρθρου 14 φορολογικούς ηλεκτρονικούς μηχανισμούς (Φ.Η.Μ.) και φορολογικές μνήμες και αρχεία που δημιουργούν οι Φ.Η.Μ., επιβάλλεται αναλόγως το πρόστιμο της περ. α΄ της παρ.1 του άρθρου 54Ε του ν.4174/2013, όπως ισχύει, το οποίο δεν μπορεί να είναι κατώτερο των δέκα χιλιάδων (10.000) ευρώ ανά ελεγχόμενο έτος, εφόσον πρόκειται για υπόχρεο τήρησης απλογραφικών βιβλίων ή τριάντα χιλιάδων (30.000) ευρώ ανά ελεγχόμενο έτος, εφόσον πρόκειται για υπόχρεο τήρησης διπλογραφικών βιβλίων, ούτε μπορεί να είναι ανώτερο του τριπλάσιου του κατά περίπτωση κατώτερου προστίμου, εκτός εάν πριν την έκδοση της σχετικής εντολής ελέγχου έχει δηλωθεί απώλεια Φ.Η.Μ. Στην περίπτωση που η οντότητα προσέλθει αυτοβούλως στην αρμόδια φορολογική αρχή και υποβάλει δήλωση απώλειας Φ.Η.Μ., πριν την έκδοση της σχετικής εντολής ελέγχου κατά τη διενέργεια μερικού επιτόπιου ελέγχου πρόληψης της παρ. 7 του άρθρου 25 του ν.4174/2013, δεν επιβάλλεται το πρόστιμο της περίπτωσης β΄ της παρ. 1 του άρθρου 54Ε του ν.4174/2013, αλλά επιβάλλεται το πρόστιμο της περ. ε΄ της παρ. 2 του άρθρου 54 του ν.4174/2013, ήτοι πρόστιμο ύψους δύο χιλιάδων πεντακοσίων (2.500,00) ευρώ ανεξαρτήτως του πλήθους Φ.Η.Μ. που αναφέρονται στη σχετική δήλωση απώλειας για την παράβαση της περ. η΄ της παρ.1 του άρθρου 54 του ν.4174/2013.

Το πρόστιμο του άρθρου 54ΣΤ παρ. 1 περ. β΄ δεν επιβάλλεται σε περιπτώσεις έκδοσης στοιχείων λιανικής πώλησης χωρίς τη χρήση φορολογικού ηλεκτρονικού μηχανισμού ή από εγκεκριμένο και μη δηλωμένο φορολογικό ηλεκτρονικό μηχανισμό, δεδομένου ότι οι εν λόγω παραβάσεις ρυθμίζονται με τις διατάξεις του άρθρου 54 του ν.4174/2013