26/03/21 | Αρχική > Αρθρογραφία > Φοροτεχνικός

Κάτοικοι εξωτερικού: Για ποιους λόγους θα πρέπει να αλλάζει η φορολογική κατοικία

Σε συνεργασία με τον Ηλία Χατζηγεωργίου - Φοροτεχνικό, Αντιπρόεδρο Επιτροπής Λογιστών Ε.Ε.Α.

Η χθεσινή ημέρα ήταν μια καλή ευκαιρία για να ξεφύγουμε λιγάκι από την καθημερινότητα που μας έχει επιβάλλει η κατάσταση της πανδημίας. Βέβαια, λόγω της ιδιαίτερης κατάστασης, δεν μπορέσαμε να ξεφύγουμε ακριβώς με τον τρόπο που όλοι μας θα θέλαμε, αλλά σε κάθε περίπτωση ήταν μια ελαφρά «ένεση θετικότητας» στη δυσκολία που έχει η καθημερινότητά μας.

Ορμώμενοι λοιπόν από τα παραπάνω, σήμερα λέμε να μην ασχοληθούμε με τα αγαπημένα μας θέματα του τελευταίου χρόνου επί των «κορωνομέτρων», αλλά με κάτι διαχρονικό που απασχολεί άμεσα ή έμμεσα πολλές οικογένειες στη χώρα μας και δεν είναι άλλο από το θέμα των κατοίκων εξωτερικού και τη μεταβολή της φορολογικής κατοικίας, η οποία πολλές φορές παραμένει στην εικόνα της ελληνικής Δ.Ο.Υ. ως «φορολογικός κάτοικος Ελλάδας».

Η ερώτηση που λαμβάνουμε σχεδόν καθημερινά από φορολογούμενους που βρίσκονται σε αυτήν την κατάσταση είναι εάν θα πρέπει να τακτοποιήσουν το συγκεκριμένο ζήτημα στην ελληνική εφορία και πότε πρέπει να το κάνουν. Η απάντηση που λαμβάνουν σε κάθε περίπτωση είναι ξεκάθαρα ότι θα πρέπει το ζήτημα να τακτοποιηθεί άμεσα στην ελληνική Δ.Ο.Υ., γιατί εάν παραμείνει έτσι, θα δημιουργήσει πολλά και διάφορα προβλήματα σε πολλές διαστάσεις, τις οποίες θα αναλύσουμε ευθύς αμέσως.

Θέμα 1ο : Κίνδυνος φορολόγησης του παγκόσμιου εισοδήματος στην Ελλάδα

Το συγκεκριμένο ζήτημα το έχουμε αναλύσει και σε προηγούμενά μας άρθρα, κυρίως με τη μορφή προβληματισμού. Ο προβληματισμός μας στεκόταν στο γεγονός ότι ο Ελληνικός Κώδικας Φορολογίας Εισοδήματος, με την επιφύλαξη μόνο των πιθανών Σ.Α.Δ.Φ., αναφέρει ξεκάθαρα ότι ο φορολογικός κάτοικος Ελλάδας φορολογείται στην Ελλάδα για το παγκόσμιο εισόδημά του, ενώ ο κάτοικος εξωτερικού φορολογείται στην Ελλάδα για το εισόδημα που αποκτά στην Ελλάδα και μόνο.

Με την έναρξη της εφαρμογής των ανταλλαγών πληροφοριών της Ελλάδας και των υπολοίπων κρατών ανά τον κόσμο, ο προβληματισμός έγινε και πράξη, αφού ουκ ολίγοι φορολογούμενοι έλαβαν νέα εκκαθαριστικά για το φορολογικό έτος 2014, τα οποία έγιναν αυτοματοποιημένα από την ελληνική Δ.Ο.Υ., εμφανίζοντας την ένδειξη «η παρούσα εκδίδεται βάσει στοιχείων που λήφθηκαν στο πλαίσιο αυτόματης ανταλλαγής πληροφοριών από τη φορολογική διοίκηση αλλοδαπού κράτους», αναγράφοντας ξεκάθαρα το κράτος στο οποίο αναφέρoνταν. Πολλοί από αυτούς ήταν κάτοικοι εξωτερικού, αλλά δεν είχαν τακτοποιήσει την εικόνα τους στην Ελλάδα.

Μάλιστα δεν έλαβαν καμιά ειδοποίηση, προκειμένου να εκθέσουν τις απόψεις τους, παρά μόνο έλαβαν γνώση την εκκαθάριση του ποσού από την εικόνα των οφειλών τους στην προσωποποιημένη πληροφόρηση, αλλά και μέσω ενός ξερού μηνύματος που έλαβαν στην εφαρμογή «e-κοινοποιήσεις». Εάν υπολογίσουμε όμως το γεγονός ότι κάποιος που έχει φύγει στο εξωτερικό δεν έχει στις προτεραιότητές του να μπαίνει στην εικόνα του στο taxis, είναι πολύ πιθανό να χαθεί η προθεσμία των 30 ημερών και τελικώς να μην μπορεί να κάνει καν προσφυγή επί του θέματος.

Φέτος, λύση στην προθεσμία της προσφυγής έδωσε η πανδημία, αφού βάσει τις εγκυκλίου E.2062/2021 όλες οι ενδικοφανείς προσφυγές που κατατίθενται το διάστημα 9/11/2020- 28/4/2021, μπορούν να υποβληθούν έως τις 29/4/2021. Ο αδικημένος θα προλάβει να προσφύγει και να εκθέσει ότι το 2014 ήταν φορολογικός κάτοικος άλλου κράτους, αλλά αυτό δεν αλλάζει κάτι στην ουσία του θέματος, αφού τα στοιχεία του 2014 ήταν μια αρχή για αυτό που θα ακολουθήσει για τα επόμενα έτη, άρα το πρόβλημα θα το αντιμετωπίσουν και άλλοι. Επίσης, το ίδιο πρόβλημα αντιμετωπίζουν όσοι έχουν λάβει εντολή ελέγχου με ταυτόχρονο άνοιγμα των λογαριασμών, όπου τα δεδομένα είναι δυσκολότερα για όποιον εμφανίζεται ως κάτοικος Ελλάδας.

Μάλιστα, μπορούμε να προσθέσουμε ότι είναι άγνωστη και η θέση που θα πάρει μελλοντικά η όποια δικαστική αρχή, αφού υπάρχει ήδη απόφαση του ΣτΕ που αναφέρει ότι δεν μπορεί να γίνει δεκτό αίτημα περί αναδρομικής μεταβολής. Βέβαια, το σκεπτικό ήταν σε άλλη βάση, αλλά κανείς δεν ξέρει πως θα κριθεί στο μέλλον.

Θέμα 2ο Κίνδυνος αδυναμίας χρήσης των νέων ευεργετημάτων που προέκυψαν με τα άρθρα 5α, 5β και 5γ του Ν. 4172/2013

Στο άρθρο μας Φορολογικά κίνητρα επαναπατρισμού κατοίκων εξωτερικού. Αναλυτικός οδηγός είχαμε αναλύσει τα κίνητρα μεταφοράς της φορολογικής κατοικίας στην Ελλάδα που δίνονται σε κατοίκους εξωτερικού. Τα κίνητρα είναι σοβαρά και για τις τρεις περιπτώσεις, όμως όλα στέκονται στο γεγονός ότι κάποιος είναι κάτοικος εξωτερικού και θέλει να αλλάξει τη φορολογική του κατοικία και να την μεταφέρει στην Ελλάδα. Τι θα γίνει όμως άραγε εάν στην Ελλάδα δεν είχε αλλάξει ποτέ η φορολογική του κατοικία και φαίνεται ως κάτοικος Ελλάδας; Μήπως υπάρχει φόβος έτσι να χάσει τα σχετικά ευεργετήματα;

Θέμα 3ο Κίνδυνος αδυναμίας κάλυψης του Πόθεν έσχες για αγορά περιουσιακού στοιχείου

Αρκετοί φορολογούμενοι που έχουν φύγει στο εξωτερικό εκφράζουν την επιθυμία να αγοράσουν στην Ελλάδα κάποιο περιουσιακό στοιχείο (ακίνητο, αυτοκίνητο, εταιρικά μερίδια, κ.λπ.)

Στην περίπτωση που η φορολογική κατοικία είναι δηλωμένη στο εξωτερικό, η αντιμετώπιση του ζητήματος είναι εύκολη, αφού αρκεί η εισαγωγή συναλλάγματος για να καλυφθεί το πόθεν έσχες της αγοράς. Μάλιστα, έχει κριθεί ότι η κάλυψη του πόθεν έσχες γίνεται και με απευθείας μεταφορά των χρημάτων σε λογαριασμό του πωλητή.

Όταν όμως ο φορολογούμενος εμφανίζεται σαν κάτοικος Ελλάδας, το σενάριο δεν μπορεί να λειτουργήσει, αφού ο φορολογικός κάτοικος Ελλάδας θα πρέπει να αιτιολογήσει την πηγή του συναλλάγματος, λαμβάνοντας υπόψιν τον κανόνα που αναλύσαμε στον πρώτο κίνδυνο (παγκόσμιο εισόδημα).

Πόσοι άραγε έχουν βρεθεί στη δύσκολη θέση, κατόπιν εορτής, να μην μπορούν να καλύψουν το πόθεν έσχες της αγοράς στη δήλωσή τους και να κινδυνεύουν να πληρώσουν φόρους δεκάδων χιλιάδων ευρώ εντελώς άδικα; Πόσοι ενδεχομένως θα το αντιμετωπίσουν μελλοντικά σε κάποιον φορολογικό έλεγχο;

Σε αυτούς μπορούμε να προσθέσουμε επιπλέον και όσους ήταν στο εξωτερικό και θα αγοράσουν κάποιο περιουσιακό στοιχείο εντός 2 ετών από την επιστροφή τους στην Ελλάδα.

Θέμα 4ο Κίνδυνος αδυναμίας κάλυψης τεκμηρίων διαβίωσης

Το θέμα λίγο πολύ μοιάζει με το προηγούμενο. Τα τεκμήρια διαβίωσης όπως αναλύονται στο άρθρο 31 του Ν. 4172/2013, δεν έχουν εφαρμογή για τους κατοίκους εξωτερικού. Χαρακτηριστικά, ο Ν. 4172/2013 αναφέρει ότι «η ετήσια αντικειμενική δαπάνη και η δαπάνη απόκτησης περιουσιακών στοιχείων δεν εφαρμόζονται προκειμένου για αντικειμενικές δαπάνες και υπηρεσίες του άρθρου 31 φυσικού προσώπου που έχει τη φορολογική κατοικία του στην αλλοδαπή. Προκειμένου για δαπάνες απόκτησης περιουσιακών στοιχείων του άρθρου 32 φυσικού προσώπου που έχει τη φορολογική κατοικία του στην αλλοδαπή εφόσον δεν αποκτά εισόδημα στην Ελλάδα.».

Αντιθέτως, τα τεκμήρια έχουν απόλυτη εφαρμογή για κατοίκους Ελλάδας, με ό,τι αυτό μπορεί να συνεπάγεται στην εκκαθάριση του φόρου.

Στα προαναφερόμενα προβλήματα μπορούμε να προσθέσουμε επιπλέον και τα τεχνικά προβλήματα που μπορεί να προκύψουν με την υποβολή της δήλωσης, αφού εάν είσαι κάτοικος Ελλάδας θα πρέπει να δηλώσεις κύρια κατοικία ή ότι είσαι φιλοξενούμενος ή άστεγος. Ακόμα και η δήλωση να γίνει, μπορεί να προκύψουν τεχνικά προβλήματα σε κάποια τράπεζα που θα ζητάει νομιμοποιητικά έγγραφα κατοικίας για το προφίλ του πελάτη της.

Υπολογίζοντας λοιπόν όλα τα παραπάνω, αλλά και τα πιθανά ενδεχόμενα ταλαιπωρίας με τις ξένες φορολογικές αρχές, όπου κι αυτές έχουν τα δικά τους τεχνικά και γραφειοκρατικά ζητήματα, φτάνουμε στην απάντηση του «ναι , πρέπει οπωσδήποτε να τακτοποιήσεις την φορολογική σου κατοικία και μάλιστα άμεσα. Πρέπει να βρεις κάποιον ειδικό να σου «τρέξει» την υπόθεση.

Τη διαδικασία λίγο πολύ την έχουμε αναλύσει στο άρθρο μας Φορολογικοί κάτοικοι εξωτερικού, αλλαγές στη διαδικασία μεταβολής, οπότε δεν χρειάζεται να την αναλύσουμε ξανά. Αυτό που θα πρέπει να τονίσουμε μόνο είναι ότι η ημερομηνία 10 Μαρτίου, παρά του ό,τι ακούγεται, δεν είναι δεσμευτική ως προς την εξέταση της αίτησης, αλλά τυπική όσον αφορά την προθεσμία υποβολής της φορολογικής δήλωσης. Άρα, για την αίτηση μεταβολής το 2021, σύμφωνα με τα στοιχεία χρήσεως 2020, δεν έχει χαθεί το τρένο, το αντίθετο μάλιστα, αφού οι αιτήσεις μπορούν να υποβληθούν έως τις 31 Δεκεμβρίου του κάθε έτους. Βέβαια, καλό είναι να μην υποβάλλονται τελευταία στιγμή, ώστε να υπάρχει και ο ανάλογος χρόνος εάν χρειαστεί να προσκομιστεί και κάποιο επιπλέον έγγραφο.

Καλό ΣΚ σε όλους και χρόνια πολλά για τη χθεσινή ημέρα!



comments powered by Disqus
* Παρακαλούμε τα σχόλια να μην είναι σε greeklish. Σχόλια με υβριστικό ή προσβλητικό περιεχόμενο θα διαγράφονται χωρίς προειδοποίηση.
Κάτοικος εξωτερικού, Κάτοικος αλλοδαπής, Φορολογικά κίνητρα