20/11/26 | Αρχική > Αρθρογραφία > Φοροτεχνικός

Αφιέρωμα στους φορολογικούς κατοίκους εξωτερικού - Μέρος 1ο

Σε συνεργασία με τον Ηλία Χατζηγεωργίου - Φοροτεχνικό, Πρόεδρο Επιτροπής Λογιστών Ε.Ε.Α.

Ο Νοέμβριος κλείνει ήδη το δεύτερο δεκαήμερο του, έστω και αν ο καιρός τελικά αποφάσισε να μας μπερδέψει και φέτος, παρότι αρχικά είχε δείξει σχετικά άγριες διαθέσεις. Εδώ και μία εβδομάδα οι θερμοκρασίες περισσότερο θυμίζουν αρχές άνοιξης, παρά φθινόπωρο ή αρχές χειμώνα, ενώ η υγρασία κάνει την ατμόσφαιρα ακόμα δυσκολότερη, ειδικά τα πρωινά. Νοτιάς είναι και θα περάσει και θα μπούμε σε μία φυσιολογική ροή θερμοκρασιών που απαιτεί η περίοδος.

Στα δικά μας «γήπεδα», είμαστε σε έναν σχετικά φυσιολογικό ρυθμό, όσο φυσιολογικός μπορεί να είναι όταν πλησιάζεις προς το τέλος της χρήσης. Γεγονός είναι ότι, θεωρητικά δεν υπάρχουν πολλά παράπλευρα να μας απασχολούν, πέρα από την ένταξη του δεύτερου γκρουπ επαγγελμάτων στην ψηφιακή κάρτα εργασίας, που προβλέπονταν, βάσει σχετικής εγκυκλίου, να ενταχθούν κανονικά από τις 16 Νοεμβρίου 2026, σε συνέχεια του πρώτου γκρουπ που ξεκίνησε από τις 12 Οκτωβρίου 2026. Μετά και την ολοκλήρωση της ένταξης και αυτής της κατηγορίας επαγγελμάτων, πλέον ελάχιστοι κλάδοι έχουν απομείνει, ώστε να ολοκληρωθεί καθολικά το έργο και να ενταχθούν όλοι οι εργαζόμενοι και αντίστοιχα όλοι οι εργοδότες σε αυτή τη διαδικασία. Το αν έχει φέρει αποτέλεσμα νομίζουμε φαίνεται σε ορισμένα νούμερα που έχουν ανακοινωθεί, όμως αντίστοιχα το ίδιο ισχύει και με τα προβλήματα και τις απορίες που δεν έχουν ακόμα επιλυθεί πλήρως, τα οποία αντιλαμβανόμαστε καθημερινά στα γραφεία μας. Φυσικά, όταν αντιληφθούμε και την ποικιλία αυτών, προφανώς όλοι μας καταλήγουμε στο συμπέρασμα ότι σίγουρα δεν αφήνουν να πλήξουμε, κάνοντας συνεχώς τα ίδια πράγματα.

Βέβαια, εκτός από την ψηφιακή κάρτα εργασίας έχουμε και το ψηφιακό δελτίο αποστολής, αλλά εκεί πιστεύουμε ότι η «μη πλήξη» φεύγει από εμάς ή καλύτερα θα βρει συμμέτοχους τους ίδιους τους επαγγελματίες που θα κληθούν να το δουλέψουν και να το αφομοιώσουν. Βέβαια, θα φανεί στην πράξη, γιατί η κατάσταση ακόμα είναι «χαοτική» και πιστεύουμε θα παραμείνει για πολύ καιρό, αφού το έργο είναι πολύπλοκο και σίγουρα για την καθυστέρηση του δεν ευθύνεται η «κουλτούρα της τελευταίας στιγμής», όπως ακούσαμε από επίσημα χείλη τις προάλλες. Σε κάθε περίπτωση, είναι κάτι που το 2027 αναμένεται να τραβήξει τα βλέμματα, αλλά, όπως προαναφέραμε, η πορεία θα δείξει.

Και μετά από αυτή την ομολογουμένως μεγάλη εισαγωγή, πάμε και στο σημερινό μας θέμα, που σκεφτήκαμε μετά από καιρό να θίξουμε και έχει να κάνει με τους κατοίκους εξωτερικού, ορμώμενοι κυρίως από αρκετές σχετικές ερωτήσεις που έχουμε δεχτεί το τελευταίο διάστημα, τις οποίες κρίνουμε ότι είναι καλό να θυμίσουμε, ξεκινώντας σήμερα από το πρώτο μέρος του σχετικού αφιερώματος.

Ερώτηση 1η: Έχω μετακομίσει στο εξωτερικό. Τι πρέπει να κάνω στην Ελλάδα;

Η απάντηση είναι ξεκάθαρη. Θα πρέπει να ενημερωθεί για την εν λόγω μεταβολή η ελληνική εφορία για πολλούς και διάφορους λόγους, οι οποίοι στην πλειονότητα τους είναι πολλοί σοβαροί και ουσιαστικοί. Η εν λόγω μεταβολή, όπως θα δούμε και στο δεύτερο μέρος του αφιερώματος, γίνεται όταν έχω κλείσει μία φορολογική χρήση στο εξωτερικό στην οποία ξεπερνώ τουλάχιστον τις 183 ημέρες, όπου μετά από αυτό θα μπορώ να αιτηθώ μεταβολή φορολογικής κατοικίας. Πολλοί από εμάς συνήθιζαν παλαιότερα να το λέμε ως «μεταφορά στη Δ.Ο.Υ. κατοίκων εξωτερικού», κάτι που πλέον είναι αδόκιμο, αφού η Δ.Ο.Υ. κατοίκων εξωτερικού δεν υπάρχει και εντάχθηκε και αυτή στο ΚΕ.ΦΟ.Δ.Ε. Αττικής. Ο σωστός όρος είναι «μεταβολή της φορολογικής κατοικίας», οπότε δεν χρειάζεται να ανησυχούν όσοι κάτοικοι εξωτερικού δεν βλέπουν την ένδειξη «Δ.Ο.Υ. κατοίκων Εξωτερικού» στο μητρώο τους. Δεν άλλαξε κάτι, απλά άλλαξαν Δ.Ο.Υ. που υπάγονται.

Ας γυρίσουμε, όμως, στους λόγους για τους οποίους πρέπει να τακτοποιείται η μεταβολή της φορολογικής κατοικίας. Ο αρχικός τυπικός λόγος είναι ότι ο φορολογικός κάτοικος εξωτερικού για να μπορεί να υποβάλλει την δήλωση του συμπληρώνοντας τον κωδικό 319 ή 320 που συμπληρώνουν οι κάτοικοι εξωτερικού θα πρέπει πρώτα να έχει μεταβάλει το μητρώο του και να έχει δηλώσει την μεταβολή φορολογικής κατοικίας. Αν δεν το έχει κάνει, τότε για να κάνει δήλωση θα πρέπει να δηλώσει κάτι ψευδές, δηλαδή ή να βάλει ιδιοκατοίκηση σε πρώτη κατοικία ή να δηλώσει ότι είναι φιλοξενούμενος κάποιου, ή να δηλώσει ότι είναι άστεγος ή σκηνίτης. Ότι από τα τρία επιλέξει να κάνει μπορεί να δημιουργήσει κάποιο πρόβλημα, από κάτι απλό μέχρι αρκετά σοβαρό.

Το επόμενο και αρκετά βασικό θέμα, που συνδέεται και με την υποβολής της φορολογικής δήλωσης, έχει να κάνει με τα τεκμήρια διαβίωσης, όπως αυτά ορίζονται στο άρθρο 31 του Ν. 4172/2013, όπου για τους κατοίκους εξωτερικού δεν έχουν εφαρμογή. Δηλαδή, η εκκαθάριση της δήλωσης του κατοίκου εξωτερικού δεν θα συμπεριλαμβάνει ούτε το ελάχιστο τεκμήριο των 3.000 ευρώ, ούτε το τεκμήριο χρήσης του Ι.Χ., ούτε της δευτερεύουσας κατοικίας αν την χρησιμοποιεί όταν έρχεται στην Ελλάδα και πάει λέγοντας. Θυμίζουμε ότι, ο νόμος αναφέρει ότι δεν ισχύει η εφαρμογή αντικειμενικών δαπανών και υπηρεσιών για αντικειμενικές δαπάνες και υπηρεσίες του άρθρου 31 φυσικού προσώπου που έχει τη φορολογική κατοικία του στην αλλοδαπή.

Το ίδιο περίπου ισχύει και για το άρθρο 32 του Ν.4172/2013, δηλαδή τα τεκμήρια απόκτησης περιουσιακών στοιχείων, αλλά εδώ αυτό γίνεται υπό προϋποθέσεις, αφού το άρθρο 33 ορίζει εκτός όλων των υπολοίπων ότι δεν ισχύει η εφαρμογή αντικειμενικών δαπανών και υπηρεσιών για δαπάνες απόκτησης περιουσιακών στοιχείων του άρθρου 32 φυσικού προσώπου που έχει τη φορολογική κατοικία του στην αλλοδαπή εφόσον δεν αποκτά εισόδημα στην Ελλάδα.

Βέβαια, οι πιθανότητες να έχει έστω και ένα μικρό εισόδημα στην Ελλάδα είναι αρκετές, ακόμα και αν αυτό είναι μία ελάχιστη απόδοση τόκων καταθέσεων. Και σε αυτή την περίπτωση ο δηλωμένος κάτοικος εξωτερικού, που φυσικά δεν έχει κάτι να φοβηθεί γιατί δεν κάνει κάτι παράνομο, για την κάλυψη του εν λόγω τεκμηρίου απόκτησης περιουσιακών στοιχείων μπορεί να αξιοποιήσει την διάταξη του άρθρου 34, που αναφέρει ότι η εισαγωγή συναλλάγματος από το εξωτερικό καλύπτει το πόθεν έσχες της αγοράς, αφού ο νόμος αναφέρει ότι δεν απαιτείται η δικαιολόγηση της απόκτησης αυτού του συναλλάγματος για τα πρόσωπα που είναι φορολογικοί κάτοικοι άλλου κράτους. Το ίδιο ισχύει και αν τα πρόσωπα είχαν διαμείνει τρία τουλάχιστον χρόνια στην αλλοδαπή και η εισαγωγή του συναλλάγματος γίνεται μέσα σε δύο χρόνια από τη μετοικεσία τους. Το ίδιο και αν είχαν διαμείνει πέντε τουλάχιστον συνεχή χρόνια στην αλλοδαπή και το επικαλούμενο ποσό συναλλάγματος προέρχεται από καταθέσεις στο όνομά τους ή στο όνομα του άλλου συζύγου σε τραπεζικό λογαριασμό ανοιγμένο σε χώρα της Ε.Ε./Ε.Ο.Χ. ή σε υποκατάστημα ελληνικής τράπεζας στο εξωτερικό κατά το χρόνο που διέμεναν στην αλλοδαπή ή από καταθέσεις τους - μέσα σε έναν (1) χρόνο από τη μετοικεσία τους στην Ελλάδα χωρίς το συνάλλαγμα αυτό να έχει επανεξαχθεί στην αλλοδαπή.

Προφανώς και στο παραπάνω η λέξη «συνάλλαγμα» δεν μεταφράζεται με την στενή έννοια του όρου, δηλαδή τα χρήματα ενός ξένου νομίσματος που προκύπτουν από τη μετατροπή ενός νομίσματος σε ένα άλλο, αλλά με την γενικότερη έννοια του όρου, άρα ο νομοθέτης εννοεί γενικά την μεταφορά χρημάτων από ξένη τράπεζα, άρα και από λογαριασμό ευρώ που τηρείται στο εξωτερικό σε λογαριασμό σε ευρώ που τηρείται στην Ελλάδα.

Ερώτηση 2η: Μόνο τα τεκμήρια και η υποβολής της δήλωσης είναι οι λόγοι που πρέπει να αλλάξω τη φορολογική μου κατοικία;

Προφανώς και δεν είναι οι μοναδικοί λόγοι, αλλά υπάρχουν πολλοί σοβαρότεροι, που έχουν να κάνουν με το φορολογητέο εισόδημα και ειδικότερα για το παγκόσμιο εισόδημα. Το άρθρο 3 του νόμου αναφέρει ότι ο φορολογούμενος που έχει τη φορολογική κατοικία του στην Ελλάδα υπόκειται σε φόρο για το φορολογητέο εισόδημά του που προκύπτει στην ημεδαπή και την αλλοδαπή, ήτοι το παγκόσμιο εισόδημά του που αποκτάται μέσα σε ορισμένο φορολογικό έτος. Αντίθετα το ίδιο άρθρο προβλέπει ότι ο φορολογούμενος που δεν έχει τη φορολογική κατοικία του στην Ελλάδα υπόκειται σε φόρο για το φορολογητέο εισόδημά του που προκύπτει στην Ελλάδα και αποκτάται μέσα σε ορισμένο φορολογικό έτος. Η διαφορά φυσικά είναι ξεκάθαρη και πολύ μεγάλη. Λίγο πολύ, όλοι μας έχουμε βρεθεί «αντιμέτωποί» με την διαφορά της συγκεκριμένης κατάστασης, ειδικά στο παρελθόν που υπήρξε προσπάθεια κακής χρήσης της συγκεκριμένης διάταξης, με ότι αποτελέσματα είχε φέρει τότε, τα οποία δεν χρειάζεται να ανακυκλώνουμε, γιατί εν μέρει αυτά τα ζητήματα θεωρούμε ότι έχουν λυθεί. Φυσικά, υπάρχουν οι Σ.Α.Δ.Φ., που παίζουν σημαντικό ρόλο σε σχέση με την φορολόγηση, αλλά ακόμα και αυτές δίνουν μεγάλη βάση στο που έχει το πρόσωπο την φορολογική του κατοικία.

Σε κάθε περίπτωση, όμως, επειδή το ζήτημα είναι, όπως προαναφέραμε ουσιαστικό, και επειδή το παγκόσμιο εισόδημα, όπως εύκολα γίνεται αντιληπτό, δεν είναι κάτι που πρέπει να παίζεις μαζί του, όπως και να αφήνεις «κενά» για αυτό η μεταβολή φορολογικής κατοικίας είναι που απαραίτητα πρέπει να γίνεται. Μάλιστα, αν ο φορολογούμενος έχει φύγει στο παρελθόν και αυτό αποδεικνύεται από τα απαραίτητα έγγραφα, καλό θα είναι να μελετηθεί και η πιθανότητα δήλωσης της μεταβολής αναδρομικά, βάσει φυσικά πραγματικών περιστατικών.

Ερώτηση 3η: Το ζήτημα έχει να κάνει και με τους φορολογικούς ελέγχους;

Φυσικά και έχει να κάνει. Αν συνδυαστούν όλα τα παραπάνω προφανώς και μπορεί να γίνει εύκολα αντιληπτό την διαφορά του ζητήματος και σε σχέση με το παγκόσμια εισόδημα και σε σχέση με τα τεκμήρια διαβίωσης, αλλά και απόκτησης περιουσιακών στοιχείων, όπως επίσης και σε σχέση με την μεταφορά κεφαλαίων από και προς το εξωτερικό. Προφανώς και όλα τα παραπάνω έχουν αντίκτυπο σε έναν φορολογικό έλεγχο, σε σχέση με το αν εμφανίζεται ο ελεγχόμενος ως κάτοικος εξωτερικού ή ως φορολογικός κάτοικος Ελλάδας. Παλαιότερα υπήρχε η εσφαλμένη εντύπωση ότι οι φορολογικοί κάτοικοι εξωτερικού δεν ελέγχονται από την Ελλάδα. Κάτι τέτοιο προφανώς και δεν ισχύει, αφού ετησίως βγαίνουν δεκάδες εντολές ελέγχου και για κατοίκους εξωτερικού, όμως είναι τελείως διαφορετικό να πρέπει να ελεγχθείς για το παγκόσμιο εισόδημα σε σχέση με το πρέπει να ελεγχθείς για το εισόδημα που αποκτάται στην Ελλάδα. Ο φορολογικός κάτοικος εξωτερικού για το παγκόσμιο εισόδημα μπορεί να ελεγχθεί από την φορολογική της χώρας που είναι φορολογικός κάτοικος, όπως αντίστοιχα ο φορολογικός κάτοικος Ελλάδας μπορεί να ελεγχθεί από τις ελληνικές φορολογικές αρχές. Αν στην πράξη βάλουμε και το ζήτημα των τραπεζών που είναι υπόλογες στη φορολογική αρχή, αλλά και άλλες ελεγκτικές αρχές σε σχέση με το ξέπλυμα μαύρου χρήματος και άλλα τέτοια παρόμοια, το πράγμα αρχίζει και σοβαρεύει αρκετά σε σχέση με την φορολογική κατοικία κάποιου προσώπου.

Ερώτηση 4η: Και πως θα αλλάξω τη φορολογική μου κατοικία, ειδικά αν θέλω να το κάνω αναδρομικά;

Η απάντηση για το εν λόγω ερώτημα θα δοθεί την επόμενη εβδομάδα στο δεύτερο μέρος του συγκεκριμένου αφιερώματος, όπου εκτός αυτού θα τεθούν και άλλα ζητήματα.

Σε κάθε περίπτωση, για να καθησυχάσουμε όσους διάβασαν τα παραπάνω τρία ερωτήματα, εάν ο φορολογούμενος αποδεδειγμένα είναι φορολογικός κάτοικος εξωτερικού, δεν έχει να φοβηθεί κάτι, σε σχέση με όλα τα προαναφερόμενα. Οι τακτικές του παρελθόντος «σε βαφτίζω φορολογικό κάτοικο Ελλάδας, γιατί δεν τακτοποίησες το μητρώο» έχει εγκαταλειφθεί εδώ και χρόνια, όμως αυτό δεν σημαίνει ότι μία λάθος απεικόνιση δεν πρέπει να τακτοποιηθεί και αν υπάρχει η δυνατότητα και σε βάθος χρόνου.

Καλό Σαββατοκύριακο σε όλους



comments powered by Disqus
* Παρακαλούμε τα σχόλια να μην είναι σε greeklish. Σχόλια με υβριστικό ή προσβλητικό περιεχόμενο θα διαγράφονται χωρίς προειδοποίηση.
Κάτοικος εξωτερικού