Η αποτελεσματική διαχείριση του Κεφαλαίου Κίνησης (Working Capital Management) αποτελεί έναν από τους σημαντικότερους παράγοντες που επηρεάζουν τη ρευστότητα και κατά συνέπεια την βιωσιμότητα σε βάθος χρόνου μιας επιχείρησης. Ανεξάρτητα από το μέγεθος ή τον κλάδο που δραστηριοποιείται κάθε επιχείρηση, καλείται καθημερινά να ισορροπήσει μεταξύ τριών βασικών λειτουργιών: της διατήρησης επαρκών αποθεμάτων για την εξυπηρέτηση της ζήτησης, της παροχής πιστώσεων στους πελάτες της με σκοπό την αύξηση των πωλήσεων και της έγκαιρης εξόφλησης των υποχρεώσεών της προς τους προμηθευτές.
Η ισορροπία μεταξύ αυτών των τριών στοιχείων καθορίζει σε μεγάλο βαθμό τις ταμειακές ροές και τις ανάγκες χρηματοδότησης της επιχείρησης.
Ένας από τους σημαντικότερους δείκτες που χρησιμοποιούνται για την αξιολόγηση της αποτελεσματικότητας της διαχείρισης του κεφαλαίου κίνησης είναι ο Εμπορικός Κύκλος. Ο δείκτης αυτός αποτυπώνει τον συνολικό χρόνο που απαιτείται, ώστε τα κεφάλαια που επενδύονται στην αγορά αποθεμάτων να επιστρέψουν στην επιχείρηση υπό μορφή ταμειακών διαθεσίμων μέσω της είσπραξης των πωλήσεων. Με άλλα λόγια, εκφράζει το χρονικό διάστημα κατά το οποίο τα χρηματικά διαθέσιμα της επιχείρησης παραμένουν δεσμευμένα στη λειτουργική της δραστηριότητα.
Ο Εμπορικός Κύκλος συνδυάζει τρεις επιμέρους λειτουργικούς κύκλους:
α) τον χρόνο παραμονής των αποθεμάτων στην αποθήκη μέχρι την πώλησή τους,
β) τον χρόνο που απαιτείται για την είσπραξη των απαιτήσεων από τους πελάτες και
γ) τον χρόνο που μεσολαβεί μέχρι την εξόφληση των υποχρεώσεων προς τους προμηθευτές.
Η αλληλεπίδραση αυτών των τριών μεγεθών καθορίζει την αποτελεσματικότητα μιας επιχείρησης να μετατρέπει τις πωλήσεις σε πραγματικές ταμειακές εισροές. Ο υπολογισμός και η ερμηνεία του Εμπορικού Κύκλου μπορούν να συμβάλουν στην απάντηση κρίσιμων επιχειρηματικών ερωτημάτων, όπως:
- Μπορεί η επιχείρηση να ανταποκριθεί έγκαιρα στις βραχυπρόθεσμες υποχρεώσεις της χωρίς να απαιτηθεί πρόσθετη χρηματοδότηση;
- Διαχειρίζεται αποτελεσματικά τα αποθέματα, τις εμπορικές απαιτήσεις και τις υποχρεώσεις της;
- Τα λογιστικά κέρδη συνοδεύονται από αντίστοιχες λειτουργικές ταμειακές ροές ή προέρχονται από υπερβολική πιστωτική πολιτική προς τους πελάτες;
- Είναι πιθανό να απαιτηθεί πρόσθετος τραπεζικός δανεισμός για τη χρηματοδότηση της καθημερινής λειτουργίας της επιχείρησης;
- Για ποιο λόγο μια επιχείρηση εμφανίζει αυξημένες πωλήσεις και λογιστική κερδοφορία, αλλά ταυτόχρονα αντιμετωπίζει δυσχέρειες στην κάλυψη των καθημερινών της υποχρεώσεων;
- Τέλος, ένα ερώτημα εκφρασμένο με απλά λόγια: Βρήκα κάποια εμπορεύματα σε ιδιαίτερα χαμηλή τιμή. Αν τα αγοράσω, θα παραμείνουν αρκετό καιρό στην αποθήκη μέχρι να καταφέρω να τα πουλήσω, πρέπει να προχωρήσω στην αγορά;
Οι απαντήσεις στα παραπάνω ερωτήματα δεν προκύπτουν αποκλειστικά από την εξέταση του Ισολογισμού ή της Κατάστασης Αποτελεσμάτων. Απαιτείται η συνδυαστική ανάλυση επιλεγμένων λογιστικών μεγεθών, μέσω των οποίων αποτυπώνεται η πραγματική ταχύτητα κυκλοφορίας των κεφαλαίων που επενδύονται στη λειτουργία της επιχείρησης.
Για τον υπολογισμό του Εμπορικού Κύκλου απαιτείται αρχικά η συγκέντρωση συγκεκριμένων χρηματοοικονομικών στοιχείων από τις δημοσιευμένες οικονομικές καταστάσεις. Στη συνέχεια, υπολογίζονται οι επιμέρους δείκτες κυκλοφοριακής ταχύτητας των αποθεμάτων, των εμπορικών απαιτήσεων και των εμπορικών υποχρεώσεων, οι οποίοι συνδυάζονται κατάλληλα, ώστε να προκύψει ο συνολικός Εμπορικός Κύκλος. Η διαδικασία αυτή είναι σχετικά απλή από υπολογιστική άποψη, η ορθή, όμως, ερμηνεία των αποτελεσμάτων απαιτεί κατανόηση των ιδιαίτερων χαρακτηριστικών κάθε επιχείρησης και του κλάδου στον οποίο δραστηριοποιείται.
Παρακάτω παρουσιάζονται αναλυτικά τα απαιτούμενα οικονομικά μεγέθη, η μεθοδολογία υπολογισμού των επιμέρους αριθμοδεικτών, η εξαγωγή του Εμπορικού Κύκλου μέσω ολοκληρωμένου αριθμητικού παραδείγματος, καθώς και οι βασικές αρχές ερμηνείας του, ώστε ο αναγνώστης να μπορεί να αξιολογεί ουσιαστικά τη ρευστότητα και την αποτελεσματικότητα της λειτουργικής διαχείρισης μιας επιχείρησης.
Τα οικονομικά μεγέθη που απαιτούνται για τον υπολογισμό του Εμπορικού Κύκλου
Πριν από τον υπολογισμό του Εμπορικού Κύκλου, απαιτείται η συγκέντρωση συγκεκριμένων χρηματοοικονομικών μεγεθών από τις οικονομικές καταστάσεις της επιχείρησης. Τα μεγέθη αυτά αποτελούν τη βάση για τον υπολογισμό των επιμέρους αριθμοδεικτών κυκλοφοριακής ταχύτητας των αποθεμάτων, των εμπορικών απαιτήσεων και των εμπορικών υποχρεώσεων.
Πωλήσεις (Κύκλος Εργασιών):
Ως πωλήσεις ή κύκλος εργασιών ή τζίρος νοείται το σύνολο των εσόδων που πραγματοποίησε η επιχείρηση από τη συνήθη δραστηριότητά της κατά τη διάρκεια μιας οικονομικής χρήσης, όπως για παράδειγμα από 1/1/20Χ6 έως 31/12/20Χ6.
Το μέγεθος αυτό αποτελεί έναν από τους σημαντικότερους δείκτες επιχειρηματικής δραστηριότητας, καθώς εκφράζει τη συνολική αξία των αγαθών ή υπηρεσιών που παραδόθηκαν στους πελάτες, ανεξάρτητα από το αν έχουν εισπραχθεί.
Οι πωλήσεις χρησιμοποιούνται στον υπολογισμό του χρόνου είσπραξης των εμπορικών απαιτήσεων, καθώς επιτρέπουν να εκτιμηθεί πόσες ημέρες απαιτούνται κατά μέσο όρο μέχρι να μετατραπούν οι πιστωτικές πωλήσεις σε ταμειακές εισροές.
Το σχετικό ποσό αντλείται από την Κατάσταση Αποτελεσμάτων της επιχείρησης και ειδικότερα από το κονδύλι του κύκλου εργασιών. Επιπλέον, στις ελληνικές επιχειρήσεις εμφανίζεται και σε επιμέρους πεδία του εντύπου Ε3 της ετήσιας δήλωσης φορολογίας εισοδήματος.
Αποθέματα:
Τα αποθέματα αντιπροσωπεύουν την αξία των αγαθών που κατέχει η επιχείρηση κατά την ημερομηνία σύνταξης των οικονομικών καταστάσεων και προορίζονται είτε για μεταπώληση, είτε για κατανάλωση κατά την παραγωγική διαδικασία.
Στις εμπορικές επιχειρήσεις περιλαμβάνουν κυρίως εμπορεύματα, ενώ στις βιομηχανικές επιχειρήσεις μπορεί να περιλαμβάνουν πρώτες ύλες, υλικά παραγωγής, ημιτελή και έτοιμα προϊόντα.
Για παράδειγμα, εάν η χρήση λήγει στις 31/12/20Χ6, η φυσική απογραφή πραγματοποιείται μετά τη λήξη της χρήσης και αποτυπώνει την αξία των αγαθών που βρίσκονταν στις αποθήκες της επιχείρησης ακριβώς κατά τη στιγμή κλεισίματος της χρήσης 31/12/, πριν πραγματοποιηθεί οποιαδήποτε συναλλαγή την επόμενη ημέρα.
Η αξία των αποθεμάτων εμφανίζεται στον Ισολογισμό (Κατάσταση Χρηματοοικονομικής Θέσης) και αποτελεί βασικό στοιχείο για τον υπολογισμό του χρόνου παραμονής των αγαθών στην αποθήκη μέχρι την πώλησή τους.
Εμπορικές απαιτήσεις από πελάτες:
Οι εμπορικές απαιτήσεις προκύπτουν όταν η επιχείρηση πραγματοποιεί πωλήσεις επί πιστώσει, παρέχοντας στους πελάτες της το δικαίωμα εξόφλησης σε μεταγενέστερο χρόνο.
Το υπόλοιπο των απαιτήσεων κατά την ημερομηνία σύνταξης των οικονομικών καταστάσεων εκφράζει το ποσό που αναμένει να εισπράξει η επιχείρηση από ήδη πραγματοποιημένες πωλήσεις.
Το κονδύλι αυτό εμφανίζεται στον Ισολογισμό, ενώ εσωτερικά μπορεί να παρακολουθείται μέσω των αναλυτικών καθολικών πελατών, των ισοζυγίων ή των πληροφοριακών συστημάτων εμπορικής διαχείρισης. Στις επιχειρήσεις που τηρούν απλογραφικό λογιστικό σύστημα, η παρακολούθηση των υπολοίπων πραγματοποιείται συνήθως μέσω εξειδικευμένων εφαρμογών εμπορικής διαχείρισης ή άλλων οργανωμένων αρχείων όπως καρτέλες σε excel, κ.λπ..
Η ανάλυση των εμπορικών απαιτήσεων επιτρέπει την αξιολόγηση της πιστωτικής πολιτικής της επιχείρησης. Ένα ιδιαίτερα αυξημένο υπόλοιπο μπορεί να υποδηλώνει γενναιόδωρους όρους πίστωσης, καθυστερήσεις στις εισπράξεις και ως συνέπεια αυτών ενδεχόμενο πιστωτικό κίνδυνο στο μέλλον.
Εμπορικές υποχρεώσεις προς προμηθευτές:
Οι εμπορικές υποχρεώσεις αντιπροσωπεύουν τα ποσά που οφείλει η επιχείρηση στους προμηθευτές της για αγορές αγαθών ή υπηρεσιών που πραγματοποιήθηκαν με πίστωση και δεν έχουν ακόμη εξοφληθεί.
Το υπόλοιπο αυτό εμφανίζεται επίσης στον Ισολογισμό και παρακολουθείται λογιστικά με αντίστοιχο τρόπο όπως οι απαιτήσεις από πελάτες.
Οι εμπορικές υποχρεώσεις αποτελούν μία από τις σημαντικότερες πηγές βραχυπρόθεσμης χρηματοδότησης μιας επιχείρησης, καθώς όσο μεγαλύτερη είναι η περίοδος πίστωσης που παρέχουν οι προμηθευτές, τόσο μικρότερη είναι η ανάγκη άντλησης κεφαλαίων από τραπεζικό δανεισμό ή άλλες εξωτερικές πηγές χρηματοδότησης.
Ωστόσο, η υπερβολική καθυστέρηση στην εξόφληση των προμηθευτών ενδέχεται να επηρεάσει αρνητικά τις εμπορικές σχέσεις της επιχείρησης, να οδηγήσει σε απώλεια εκπτώσεων ή ακόμη και να δυσχεράνει τη μελλοντική προμήθεια αγαθών.
Κόστος πωληθέντων:
Το Κόστος Πωληθέντων εκφράζει το κόστος κτήσης των αγαθών ή προϊόντων που πωλήθηκαν κατά τη διάρκεια της χρήσης και αποτελεί βασικό στοιχείο για τον υπολογισμό της κυκλοφοριακής ταχύτητας των αποθεμάτων.
Το σχετικό ποσό εμφανίζεται στην Κατάσταση Αποτελεσμάτων, ενώ στις ελληνικές επιχειρήσεις μπορεί να αντληθεί και από το έντυπο Ε3 της φορολογικής δήλωσης.
Στις εμπορικές επιχειρήσεις το κόστος πωληθέντων μπορεί να υπολογισθεί με τον ακόλουθο βασικό τύπο:
Αρχικό Απόθεμα + Αγορές Χρήσης ? Τελικό Απόθεμα = Κόστος Πωληθέντων
Ο τύπος αυτός αποτυπώνει με ιδιαίτερα κατανοητό τρόπο ότι μόνο τα αγαθά που πράγματι πωλήθηκαν επιβαρύνουν τα αποτελέσματα της χρήσης, ενώ η αξία των αγαθών που παραμένουν στην αποθήκη μεταφέρεται ως στοιχείο ενεργητικού στην επόμενη λογιστική περίοδο.
Ανάλογα με τον βαθμό μηχανογράφησης της επιχείρησης, το κόστος πωληθέντων μπορεί να υπολογίζεται περιοδικά στο τέλος της χρήσης ή να ενημερώνεται συνεχώς μέσω ολοκληρωμένων πληροφοριακών συστημάτων (ERP), παρέχοντας στη διοίκηση άμεση πληροφόρηση σχετικά με το μικτό αποτέλεσμα και την αποτελεσματικότητα της διαχείρισης των αποθεμάτων.
*Αντί των υπολοίπων που εμφανίζονται στον ισολογισμό για τα αποθέματα τις απαιτήσεις και τις υποχρεώσεις, εναλλακτικά μπορεί να χρησιμοποιηθεί ο μέσος όρος των μεγεθών αυτών (υπόλοιπο έναρξης συν υπόλοιπο λήξης/2). Η προσέγγιση αυτή γίνεται για να μειωθούν οι στρεβλώσεις που προκαλούνται από εποχικότητα ή έκτακτες συναλλαγές και οδηγεί σε ακριβέστερο υπολογισμό του Εμπορικού Κύκλου.
Έχοντας συγκεντρώσει τα στοιχεία που αναφέρθηκαν παραπάνω, μπορούμε να προχωρήσουμε στον υπολογισμό τριών αριθμοδεικτών:
Υπολογισμός των βασικών αριθμοδεικτών
Τα παραπάνω οικονομικά στοιχεία από μόνα τους δεν επιτρέπουν την εξαγωγή ασφαλών συμπερασμάτων. Για τον λόγο αυτό, μετατρέπονται σε αριθμοδείκτες κυκλοφοριακής ταχύτητας, οι οποίοι αποτυπώνουν τον ρυθμό με τον οποίο ανακυκλώνονται τα στοιχεία του κεφαλαίου κίνησης.
Για την καλύτερη κατανόηση όσων περιγράφονται στο άρθρο ας υποθέσουμε ότι τα οικονομικά στοιχεία που αναφέρθηκαν παραπάνω έχουν τα εξής υπόλοιπα:
Πωλήσεις:………………………………….……………....100.000,00 €
Αποθέματα:…………………………………………….…..15.000,00 €
Απαιτήσεις από πελάτες:………………..……………35.000,00 €
Υποχρεώσεις προς προμηθευτές:………….……..20.000,00 €
Κόστος Πωληθέντων:…………………...…….…...….55.000,00 €
Κυκλοφοριακή Ταχύτητα Εμπορικών Απαιτήσεων
Η Κυκλοφοριακή Ταχύτητα Απαιτήσεων εκφράζει πόσες φορές κατά μέσο όρο οι εμπορικές απαιτήσεις της επιχείρησης μετατρέπονται σε ταμειακές εισροές μέσα σε μία λογιστική χρήση. Ουσιαστικά, αποτυπώνει την αποτελεσματικότητα της πιστωτικής πολιτικής και της διαδικασίας είσπραξης των απαιτήσεων.
Ο αριθμοδείκτης υπολογίζεται ως εξής:
Κυκλοφοριακή Ταχύτητα Απαιτήσεων = Πωλήσεις / Απαιτήσεις από πελάτες
Στο παράδειγμα μας η Κυκλοφοριακή Ταχύτητα Απαιτήσεων θα είναι:
100.000,00 / 35.000,00 = 2,86 φορές
Το αποτέλεσμα σημαίνει ότι, κατά μέσο όρο, οι απαιτήσεις που δημιουργούνται από τις πωλήσεις ανανεώνονται 2,86 φορές μέσα στη διάρκεια της χρήσης.
Γενικά, όσο μεγαλύτερη είναι η τιμή του αριθμοδείκτη, τόσο ταχύτερα εισπράττει η επιχείρηση τις απαιτήσεις της και τόσο μικρότερη είναι η δέσμευση κεφαλαίων σε ανεξόφλητα υπόλοιπα πελατών. Αντίθετα, μια χαμηλή τιμή μπορεί να υποδηλώνει ιδιαίτερα γενναιόδωρη πιστωτική πολιτική, συνεπώς τα όποια κέρδη εμφανίζονται στην Κατάσταση Αποτελεσμάτων Χρήσης χαρακτηρίζονται ως χαμηλότερης ποιότητας σε σχέση με μια επιχείρηση με αυστηρότερη πιστωτική πολιτική.
Ωστόσο, η αξιολόγηση του δείκτη πρέπει πάντοτε να πραγματοποιείται σε συνδυασμό με τον κλάδο δραστηριοποίησης της επιχείρησης, καθώς οι συνήθεις περίοδοι πίστωσης διαφέρουν σημαντικά μεταξύ διαφορετικών αγορών.
Κυκλοφοριακή Ταχύτητα Αποθεμάτων
Ο αριθμοδείκτης αυτός μας δείχνει πόσες φορές μέσα στη διάρκεια μιας χρήσης βάσει των πωλήσεων που πραγματοποιούνται μια επιχείρηση ανανεώνει τα αποθέματά της.
Υπολογίζεται ως εξής:
Κυκλοφοριακή Ταχύτητα Αποθεμάτων = Κόστος πωληθέντων / Αποθέματα
Στο παράδειγμα μας η Κυκλοφοριακή Ταχύτητα Αποθεμάτων θα είναι:
55.000,00 / 15.000,00 = 3,67
Το αποτέλεσμα σημαίνει ότι τα αποθέματα της επιχείρησης ανανεώνονται, κατά μέσο όρο, περίπου 3,67 φορές μέσα στη διάρκεια της χρήσης.
Η υψηλή κυκλοφοριακή ταχύτητα αποτελεί συνήθως ένδειξη αποτελεσματικής διαχείρισης των αποθεμάτων, καθώς μειώνεται ο χρόνος παραμονής τους στις αποθήκες και περιορίζεται η δέσμευση κεφαλαίων.
Αντίθετα, μια ιδιαίτερα χαμηλή τιμή μπορεί να υποδηλώνει υπερβολικά αποθέματα, μειωμένη ζήτηση ή προβλήματα στη διαχείριση της εφοδιαστικής αλυσίδας. Επιπλέον, η διατήρηση μεγάλων αποθεμάτων αυξάνει το κόστος αποθήκευσης, ασφάλισης και διαχείρισης, ενώ ενδέχεται να οδηγήσει σε απαξίωση των αγαθών λόγω τεχνολογικών εξελίξεων, μεταβολής των καταναλωτικών προτιμήσεων ή φυσικής φθοράς.
Κυκλοφοριακή Ταχύτητα Εμπορικών Υποχρεώσεων
Στην βιβλιογραφία τον συναντάμε και με την ονομασία Κυκλοφοριακή Ταχύτητα Προμηθευτών. Ο αριθμοδείκτης αυτός εκφράζει πόσες φορές κατά μέσο όρο η επιχείρηση εξοφλεί τις υποχρεώσεις της προς τους προμηθευτές μέσα σε μία οικονομική χρήση.
Υπολογίζεται από τον τύπο:
Κυκλοφοριακή Ταχύτητα Προμηθευτών = Κόστος πωληθέντων / Υποχρεώσεις προς προμηθευτές
Στο παράδειγμα μας η Κυκλοφοριακή Ταχύτητα Προμηθευτών είναι:
55.000,00 / 20.000,00 = 2,75
Μας δείχνει ότι η επιχείρηση εξοφλεί τις υποχρεώσεις που έχει προς τους προμηθευτές μέσα στην οικονομική χρήση 2,75 φορές.
Η ερμηνεία του δείκτη απαιτεί ιδιαίτερη προσοχή. Η πολύ γρήγορη εξόφληση δεν αποτελεί πάντοτε ένδειξη αποτελεσματικής διαχείρισης, καθώς ενδέχεται να στερεί από την επιχείρηση μια σημαντική πηγή άτοκης βραχυπρόθεσμης χρηματοδότησης. Αντίθετα, η υπερβολική καθυστέρηση στις πληρωμές μπορεί να επηρεάσει αρνητικά τις σχέσεις με τους προμηθευτές, να οδηγήσει σε απώλεια εμπορικών εκπτώσεων ή ακόμη και να δημιουργήσει προβλήματα στον εφοδιασμό.
* Για ακόμη ακριβέστερο υπολογισμό, αν υπάρχουν τα απαραίτητα στοιχεία, μπορούν να συμπεριληφθούν στον παρονομαστή πέρα από τις υποχρεώσεις προς προμηθευτές και τα υπόλοιπα επιταγών και γραμματίων πληρωτέων προς προμηθευτές, εφόσον σχετίζονται με την εμπορική δραστηριότητα.
Μετατροπή αριθμοδεικτών σε ημέρες
Οι αριθμοδείκτες κυκλοφοριακής ταχύτητας που υπολογίστηκαν στην προηγούμενη ενότητα εκφράζουν πόσες φορές ανακυκλώνονται τα αντίστοιχα στοιχεία του κεφαλαίου κίνησης μέσα σε μία οικονομική χρήση. Παρότι η μορφή αυτή είναι χρήσιμη για συγκριτική ανάλυση, δεν αποτυπώνει άμεσα το πραγματικό χρονικό διάστημα που απαιτείται για την ολοκλήρωση κάθε επιμέρους σταδίου της λειτουργικής δραστηριότητας.
Για τον λόγο αυτό, πριν προχωρήσουμε στον υπολογισμό του Λειτουργικού Κύκλου (Operating Cycle) και στη συνέχεια του Εμπορικού Κύκλου (Cash Conversion Cycle), είναι απαραίτητο να μετατρέψουμε τους αριθμοδείκτες από φορές ανά χρήση σε ημέρες.
Η μετατροπή αυτή δεν εξυπηρετεί μόνο τον μαθηματικό υπολογισμό των επόμενων σταδίων της ανάλυσης, αλλά έχει και ουσιαστική διοικητική σημασία. Οι επιχειρήσεις οργανώνουν την πιστωτική πολιτική, τον προγραμματισμό παραγγελιών, τη διαχείριση αποθεμάτων και τον προγραμματισμό πληρωμών σε ημέρες και όχι σε φορές.
Ο γενικός τύπος μετατροπής είναι:
Ημέρες = 365 / Κυκλοφοριακή Ταχύτητα
Οπότε έχουμε:
Ημέρες Είσπραξης Απαιτήσεων (Κυκλοφοριακή Ταχύτητα Απαιτήσεων σε ημέρες):
365 / 2,86 = 127,62 ημέρες
Το αποτέλεσμα δείχνει ότι η επιχείρηση χρειάζεται κατά μέσο όρο 127,62 ημέρες για να εισπράξει τις απαιτήσεις που δημιουργούνται από τις πωλήσεις της.
Με άλλα λόγια, από τη στιγμή που πραγματοποιείται μια πώληση επί πιστώσει μέχρι τη στιγμή που εισπράττονται τα αντίστοιχα χρήματα μεσολαβούν περίπου 128 ημέρες.
Ο δείκτης αυτός αποτελεί βασικό εργαλείο αξιολόγησης της πιστωτικής πολιτικής και της αποτελεσματικότητας των διαδικασιών είσπραξης.
Ημέρες Παραμονής Αποθεμάτων) (Κυκλοφοριακή Ταχύτητα Αποθεμάτων σε ημέρες):
365 / 3,67 = 99,46 ημέρες
Το αποτέλεσμα δείχνει ότι τα αποθέματα παραμένουν στις αποθήκες της επιχείρησης κατά μέσο όρο 99,46 ημέρες πριν πωληθούν.
Ουσιαστικά, εκφράζει τον χρόνο που απαιτείται, ώστε τα αγαθά που έχουν αγοραστεί να μετατραπούν σε πωλήσεις.
Μικρότερος αριθμός ημερών υποδηλώνει συνήθως ταχύτερη κυκλοφορία των αποθεμάτων και μικρότερη δέσμευση κεφαλαίων, ενώ μεγαλύτερος αριθμός ημερών μπορεί να υποδηλώνει υπέρ-αποθεματοποίηση, μειωμένη ζήτηση ή εποχικές ιδιαιτερότητες.
Ημέρες Εξόφλησης Προμηθευτών (Κυκλοφοριακή Ταχύτητα Προμηθευτών σε ημέρες):
365 / 2,75 = 132,73 ημέρες
Το αποτέλεσμα δείχνει ότι η επιχείρηση εξοφλεί τις υποχρεώσεις της προς τους προμηθευτές κατά μέσο όρο κάθε 132,73 ημέρες.
Ο δείκτης αυτός αποτυπώνει το χρονικό διάστημα κατά το οποίο η επιχείρηση χρηματοδοτείται από την εμπορική πίστωση που της παρέχουν οι προμηθευτές της.
Η περίοδος αυτή έχει ιδιαίτερη σημασία, διότι όσο μεγαλύτερη είναι, τόσο μεγαλύτερο μέρος του λειτουργικού κύκλου χρηματοδοτείται από τους προμηθευτές και όχι από ίδια ή τραπεζικά κεφάλαια.
Έχοντας πλέον μετατρέψει τους αριθμοδείκτες σε ημέρες, διαθέτουμε όλα τα απαραίτητα στοιχεία για τον υπολογισμό του Λειτουργικού Κύκλου, ο οποίος εκφράζει το συνολικό χρονικό διάστημα που απαιτείται από τη στιγμή που η επιχείρηση επενδύει κεφάλαια σε αποθέματα μέχρι τη στιγμή που εισπράττει το αντίτιμο της πώλησής τους. Ο υπολογισμός αυτός αποτελεί το προτελευταίο στάδιο πριν από την εξαγωγή του Εμπορικού Κύκλου, ο οποίος αποτυπώνει τον πραγματικό χρόνο δέσμευσης των κεφαλαίων της επιχείρησης.
Λειτουργικός Κύκλος της Επιχείρησης
Εκφράζει το συνολικό χρονικό διάστημα που απαιτείται από τη στιγμή που η επιχείρηση επενδύει κεφάλαια για την απόκτηση αποθεμάτων μέχρι τη στιγμή που εισπράττει το αντίτιμο από την πώλησή τους.
Αποτελείται από δύο επιμέρους χρονικές περιόδους: α) τον χρόνο παραμονής των αποθεμάτων στην αποθήκη και β) τον χρόνο που απαιτείται για την είσπραξη των απαιτήσεων από τους πελάτες.
Ο Λειτουργικός Κύκλος με άπλα λόγια, απαντά στο ερώτημα: Πόσες ημέρες μεσολαβούν από την αγορά ενός αγαθού μέχρι την είσπραξη των χρημάτων από την πώλησή του;
Υπολογίζεται ως εξής:
Λειτουργικός Κύκλος = Ημέρες Παραμονής Αποθεμάτων + Ημέρες Είσπραξης Απαιτήσεων
Αντικαθιστώντας με τα δεδομένα που υπολογίσαμε προηγουμένως έχουμε:
Λειτουργικός Κύκλος της Επιχείρησης = 127,62 ημέρες + 99,46 ημέρες = 227,08 ημέρες
Στην επιχείρηση, λοιπόν, σύμφωνα με τα δεδομένα του παραδείγματος, μεσολαβούν κατά μέσο όρο 227,08 ημέρες από τη στιγμή που αγοράζει ένα εμπόρευμα μέχρι να ολοκληρωθεί η πώλησή του και να εισπράξει το αντίστοιχο τίμημα από τον πελάτη.
Ο Λειτουργικός Κύκλος αποτυπώνει τη διάρκεια της λειτουργικής διαδικασίας της επιχείρησης, χωρίς, όμως, να λαμβάνει υπόψη τον χρόνο που της παρέχουν οι προμηθευτές για την εξόφληση των υποχρεώσεών της. Για τον λόγο αυτό, δεν εκφράζει ακόμη τις πραγματικές ανάγκες χρηματοδότησης της επιχείρησης, πληροφορία που μας παρέχει ο Εμπορικός Κύκλος. Έχοντας συγκεντρώσει όλα τα δεδομένα πλέον, για τον υπολογισμό του το μόνο που μένει είναι να αφαιρέσουμε τις Ημέρες Εξόφλησης Προμηθευτών από τον Λειτουργικό κύκλο.
Εμπορικός Κύκλος της Επιχείρησης
Ο Εμπορικός Κύκλος αποτελεί έναν από τους σημαντικότερους δείκτες διαχείρισης του κεφαλαίου κίνησης, καθώς αποτυπώνει το χρονικό διάστημα κατά το οποίο τα ίδια ή δανειακά κεφάλαια της επιχείρησης παραμένουν δεσμευμένα στη λειτουργική της δραστηριότητα.
Στο παράδειγμα μας, ο Εμπορικός Κύκλος της επιχείρησης, λοιπόν, θα είναι:
Εμπορικός Κύκλος Επιχείρησης = Λειτουργικός Κύκλος – Ημέρες Εξόφλησης Προμηθευτών
Δηλαδή:
Εμπορικός Κύκλος Επιχείρησης = 227,08 – 132,73 = 94,35 ημέρες
Ανάλυση του αποτελέσματος
Η τιμή του Εμπορικού Κύκλου αποτελεί βασικό δείκτη της αποτελεσματικότητας με την οποία μια επιχείρηση διαχειρίζεται το κεφάλαιο κίνησής της. Ωστόσο, η αξιολόγησή του δεν πρέπει να γίνεται απομονωμένα, αλλά σε συνδυασμό με τον κλάδο δραστηριότητας, το επιχειρηματικό μοντέλο και τη διαχρονική εξέλιξή του.
Θετικός Εμπορικός Κύκλος
Μας δείχνει ότι η εταιρεία πληρώνει τις οφειλές της για τα εμπορεύματα που αγοράζει πιο γρήγορα από ότι της παίρνει να τα πωλήσει και να εισπράξει το αντίτιμο της πώλησης από τους πελάτες της.
Για να αντεπεξέλθει σε αυτό θα πρέπει να έχει στην διάθεση της μεγάλα κεφάλαια κίνησης (ιδία κεφάλαια, τραπεζικός δανεισμός, άλλες πηγές βραχυπρόθεσμης χρηματοδότησης), ώστε να μπορεί να καλύψει τις υποχρεώσεις της και να αγοράσει καινούργια εμπορεύματα όταν τα υπάρχοντα θα φύγουν από τις αποθήκες της λόγω πώλησης. Στο παράδειγμα μας η επιχείρηση μένει ακάλυπτη για 94 ημέρες.
*Η ύπαρξη θετικού Εμπορικού Κύκλου δεν αποτελεί απαραίτητα ένδειξη προβλήματος που χρήζει άμεσης αντιμετώπισης. Σε αρκετούς παραγωγικούς κλάδους, όπου απαιτείται μεγάλος χρόνος παραγωγής ή αποθήκευσης, ένας θετικός κύκλος θεωρείται αναμενόμενος.
Αρνητικός Εμπορικός Κύκλος
Αρνητικός Εμπορικός Κύκλος σημαίνει ότι η επιχείρηση εισπράττει τα χρήματα από τους πελάτες της πριν καταστεί απαιτητή η εξόφληση των προμηθευτών.
Ένας αρνητικός Εμπορικός Κύκλος μπορεί να οφείλεται κυρίως σε δύο παράγοντες:
Ταχεία είσπραξη των απαιτήσεων: Ο πρώτος είναι ότι η επιχείρηση εισπράττει πολύ γρήγορα τις απαιτήσεις της από τους πελάτες (π.χ. λιανικές πωλήσεις σχετικά μικρής αξίας αγαθών, όπου οι συναλλαγές πραγματοποιούνται ως επί το πλείστων με αντικαταβολή).
Μεγάλη περίοδο πίστωσης από τους προμηθευτές: Η δεύτερη περίπτωση όπου ο εμπορικός κύκλος βγαίνει αρνητικός είναι όταν παρέχεται στην επιχείρηση από τους προμηθευτές της η δυνατότητα να τους πληρώνει αρκετό καιρό μετά την αγορά των εμπορευμάτων. Είναι σαν οι προμηθευτές να χρηματοδοτούν την λειτουργία της επιχείρησης και αποτελεί μια ευνοϊκή συγκυρία, καθώς η επιχείρηση μπορεί να λειτουργήσει χωρίς να χρειάζεται μεγάλα κεφάλαια κίνησης. Στην επιχειρηματική αργκό πολλές φορές αυτό εκφράζεται με την φράση «πήρα τα εμπορεύματα αέρα».
Συγκριτική Αξιολόγηση
Η πραγματική αξία του Εμπορικού Κύκλου αναδεικνύεται όταν χρησιμοποιείται ως εργαλείο συγκριτικής αξιολόγησης.
Η σύγκριση μπορεί να πραγματοποιηθεί:
- Διαχρονικά, εξετάζοντας την εξέλιξη του δείκτη στην ίδια επιχείρηση, ή
- Συγκριτικά, μεταξύ επιχειρήσεων του ίδιου κλάδου.
Κατά κανόνα, μεταξύ δύο ομοειδών επιχειρήσεων, εκείνη που παρουσιάζει μικρότερο Εμπορικό Κύκλο διαθέτει ανταγωνιστικό πλεονέκτημα, καθώς μετατρέπει ταχύτερα τα αποθέματά της σε διαθέσιμα, δεσμεύει λιγότερα κεφάλαια στη λειτουργική της δραστηριότητα και εμφανίζει μεγαλύτερη ευελιξία στη διαχείριση της ρευστότητάς της.
Περιορισμοί του Εμπορικού Κύκλου
Παρότι ο Εμπορικός Κύκλος αποτελεί έναν από τους σημαντικότερους δείκτες αξιολόγησης της διαχείρισης του κεφαλαίου κίνησης, η ερμηνεία του θα πρέπει να γίνεται με ιδιαίτερη προσοχή. Όπως συμβαίνει με όλους τους χρηματοοικονομικούς αριθμοδείκτες, έτσι και ο Εμπορικός Κύκλος παρέχει χρήσιμες ενδείξεις, χωρίς, όμως, να μπορεί από μόνος του να αποτυπώσει πλήρως την οικονομική κατάσταση μιας επιχείρησης. Για την εξαγωγή ασφαλών συμπερασμάτων είναι απαραίτητο να λαμβάνονται υπόψη οι ακόλουθοι περιορισμοί:
Διαφορετικά επιχειρηματικά μοντέλα: Δεν είναι ορθό να συγκρίνεται ο Εμπορικός Κύκλος επιχειρήσεων που δραστηριοποιούνται σε διαφορετικούς κλάδους της οικονομίας. Για παράδειγμα, μια αλυσίδα λιανικής πώλησης τροφίμων εισπράττει συνήθως άμεσα από τους πελάτες της, ενώ απολαμβάνει σημαντικές πιστώσεις από τους προμηθευτές της. Αντιθέτως, σε μια βιομηχανική επιχείρηση ή μια εταιρεία που αναλαμβάνει μεγάλα τεχνικά έργα, ενδέχεται να απαιτούνται αρκετοί μήνες μέχρι να ολοκληρωθεί η παραγωγή, να πραγματοποιηθεί η πώληση και να εισπραχθεί το αντίτιμο.
Η σημασία της διαχρονικής ανάλυσης: Η πραγματική αξία του Εμπορικού Κύκλου προκύπτει όταν εξετάζεται διαχρονικά. Η σύγκριση του δείκτη για διαδοχικές χρήσεις επιτρέπει στον οικονομικό αναλυτή να διαπιστώσει εάν η επιχείρηση βελτιώνει ή επιδεινώνει τη διαχείριση των αποθεμάτων, των απαιτήσεων και των υποχρεώσεών της. Μια σταδιακή μείωση του Εμπορικού Κύκλου αποτελεί συνήθως ένδειξη αποτελεσματικότερης διαχείρισης του κεφαλαίου κίνησης, ενώ η συνεχής αύξηση του ενδέχεται να υποδηλώνει προβλήματα στη ρευστότητα και στη λειτουργική οργάνωση της επιχείρησης.
Επίδραση της εποχικότητας: Σε επιχειρήσεις με έντονη εποχική δραστηριότητα τα υπόλοιπα των αποθεμάτων, των απαιτήσεων και των υποχρεώσεων ενδέχεται να μεταβάλλονται σημαντικά κατά τη διάρκεια του έτους. Η χρήση αποκλειστικά των υπολοίπων της ημερομηνίας κλεισίματος των οικονομικών καταστάσεων μπορεί να μην αποτυπώνει με ακρίβεια τη μέση εικόνα της χρήσης. Για τον λόγο αυτό, όταν υπάρχουν διαθέσιμα στοιχεία, η χρήση μέσων υπολοίπων (μέσοι όροι αποθεμάτων, απαιτήσεων και υποχρεώσεων) οδηγεί συνήθως σε πιο αξιόπιστα αποτελέσματα.
Περαιτέρω ανάλυση: Σύνδεση του Εμπορικού Κύκλου με τους αριθμοδείκτες ρευστότητας
Ο Εμπορικός Κύκλος μπορεί να εξεταστεί σε συνδυασμό με τους αριθμοδείκτες ρευστότητας, οι οποίοι παρέχουν πληροφορίες σχετικά με την ικανότητα μιας επιχείρησης να ανταποκρίνεται στις βραχυπρόθεσμες οικονομικές της υποχρεώσεις, δηλαδή στις υποχρεώσεις που αναμένεται να διακανονιστούν μέσα στην επόμενη οικονομική χρήση.
Οι δυο αυτές αναλύσεις συμπληρώνουν ιδανικά η μία την άλλη, καθώς ο Εμπορικός Κύκλος εξετάζει το συνολικό χρόνο που χρειάζεται μια επιχείρηση από τη στιγμή που αγοράζει κάποια αγαθά έως την στιγμή που εισπράττει τα χρήματα από την πώληση του τελικού προϊόντος και πληρώνει τους προμηθευτές, ενώ οι δείκτες ρευστότητας εξετάζουν την ύπαρξη επαρκών κυκλοφορούντων στοιχείων για την κάλυψη των άμεσων υποχρεώσεων.
Τα στοιχεία για τον υπολογισμό των αριθμοδεικτών ρευστότητας λαμβάνονται συνήθως από τον Ισολογισμό της επιχείρησης. Παράλληλα, μια επιχείρηση που διαθέτει οργανωμένο λογιστικό και πληροφοριακό σύστημα μπορεί να τους υπολογίζει κατά τη διάρκεια της χρήσης, χρησιμοποιώντας τα υπόλοιπα που εμφανίζονται στα ισοζύγια των λογαριασμών.
Οι σημαντικότεροι αριθμοδείκτες ρευστότητας είναι οι ακόλουθοι:
Αριθμοδείκτης Γενικής Ρευστότητας
Ο αριθμοδείκτης Γενικής Ρευστότητας μετράει την ικανότητα της εταιρείας να ανταποκριθεί στις βραχυπρόθεσμες υποχρεώσεις της βάσει του κυκλοφορούντων περιουσιακών στοιχείων της, όπως: χρέη που περιμένει να εισπράξει, αποθέματα που περιμένει να πωλήσει και χρήματα που έχει στο ταμείο ή στην τράπεζα. Ο υπολογισμός του γίνεται ως εξής:
Γενική Ρευστότητα = (Αποθέματα + Απαιτήσεις + Χρηματικά Διαθέσιμα) / Βραχυχρόνιες υποχρεώσεις
Αν η τιμή του δείκτη είναι κάτω από 1 η επιχείρηση είναι πολύ πιθανό να παρουσιάζει σημαντικό πρόβλημα αφερεγγυότητας, καθώς σημαίνει ότι τα κυκλοφορούντα στοιχεία της επιχείρησης δεν επαρκούν για την κάλυψη των βραχυπρόθεσμων υποχρεώσεων.
Θέλουμε έναν δείκτη μεταξύ 1,5 με 2,5, καθώς ένας υψηλότερος δείκτης είναι ένδειξη ότι η επιχείρηση διαθέτει κυκλοφορούντα περιουσιακά στοιχεία που παραμένουν αχρησιμοποίητα.
Επειδή στον αριθμητή περιλαμβάνονται τα Αποθέματα και οι Εμπορικές Απαιτήσεις από Πελάτες, εξετάζεται συνδυαστικά με τους αριθμοδείκτες Κυκλοφοριακής ταχύτητας Αποθεμάτων και Κυκλοφοριακής Ταχύτητας Απαιτήσεων που υπολογίσαμε μέσω του Εμπορικού Κύκλου. Ομοίως, στον παρονομαστή οι Βραχυχρόνιες Υποχρεώσεις εξετάζονται σε συνδυασμό με την Κυκλοφοριακή Ταχύτητα Υποχρεώσεων.
Αριθμοδείκτης Ειδικής Ρευστότητας
Ο δείκτης αυτός είναι πιο αυστηρός από τον προηγούμενο, καθώς δείχνει πως μπορεί να ανταποκριθεί η επιχείρηση στις βραχυχρόνιες υποχρεώσεις της χωρίς να χρειαστεί να πραγματοποιήσει πωλήσεις. Ο υπολογισμός του δείκτη επιβάλλεται σε επιχειρήσεις με μικρή κυκλοφοριακή ταχύτητα αποθεμάτων, καθώς σε αυτή την περίπτωση ο δείκτης γενικής ρευστότητας είναι παραπλανητικός.
Ειδική Ρευστότητα = (Απαιτήσεις + Χρηματικά Διαθέσιμα) / Βραχυχρόνιες υποχρεώσεις
Δεδομένου ότι στον παρονομαστή περιλαμβάνονται οι υποχρεώσεις προς προμηθευτές, και σε αυτή την περίπτωση ο αριθμοδείκτης αυτός εξετάζεται σε συνδυασμό με τον αριθμοδείκτη Κυκλοφοριακής Ταχύτητας Υποχρεώσεων.
Αριθμοδείκτης Ταμειακής Ρευστότητας
Ο αριθμοδείκτης Ταμειακής Ρευστότητας αποτελεί το αυστηρότερο κριτήριο αξιολόγησης της βραχυχρόνιας ρευστότητας, καθώς εξετάζει μόνο τα άμεσα διαθέσιμα χρηματικά μέσα της επιχείρησης. Ο υπολογισμός του γίνεται ως εξής:
Ταμειακή Ρευστότητα = Χρηματικά Διαθέσιμα / Βραχυχρόνιες υποχρεώσεις
Η τιμή αυτού του δείκτη μας πληροφορεί το ποσοστό των υποχρεώσεων που μπορεί η επιχείρηση να καλύψει άμεσα. Είναι πιο αυστηρό κριτήριο από τους προηγούμενους δύο και όπως προαναφέρθηκε είναι ιδιαίτερα σημαντικός για επιχειρήσεις με θετικό εμπορικό κύκλο, ώστε να χρηματοδοτηθεί η κάλυψη υποχρεώσεων και η αγορά νέων εμπορευμάτων μέχρι να μπουν στα ταμεία χρήματα από τις πωλήσεις και την είσπραξη των απαιτήσεων.
Επίλογος – αξιολόγηση ενδεχομένου αγοράς εμπορευμάτων σε προσφορά
Κλείνοντας, ας εξετάσουμε ένα ερώτημα που τέθηκε στην αρχή του άρθρου αυτού: Βρήκα κάποια εμπορεύματα σε ιδιαίτερα χαμηλή τιμή. Αν τα αγοράσω, θα παραμείνουν αρκετό καιρό στην αποθήκη μέχρι να καταφέρω να τα πουλήσω, πρέπει να προχωρήσω στην αγορά;
Η απάντηση στο ερώτημα αυτό δεν πρέπει να είναι στο περίπου και προφορική, αλλά σαφής, διατυπωμένη με αριθμητικά δεδομένα και να εξετάζει στο σύνολο τους τις επιπτώσεις που θα έχει η αγορά των εμπορευμάτων αυτών.
Πριν ληφθεί η απόφαση, θα πρέπει να εξεταστεί εάν η επιπλέον αγορά αποθεμάτων:
- Δεν θα δώσει στην κυκλοφοριακή ταχύτητα αποθεμάτων τιμή αρκετά μεγάλη που να συνεπάγεται δέσμευση σημαντικών κεφαλαίων χωρίς αντίστοιχη απόδοση και κίνδυνο απαξίωσης ή φθοράς των εμπορευμάτων στις αποθήκες.
- Δεν θα δώσουν θετική τιμή στον εμπορικό κύκλο, καθώς εάν η επιχείρηση χρειάζεται περισσότερες ημέρες για να μετατρέψει τα νέα αποθέματα σε διαθέσιμα, αυξάνονται οι ανάγκες χρηματοδότησής της.
- Μετά την αγορά η επιχείρηση θα παραμείνει σε επίπεδα ρευστότητας που θεωρούνται ασφαλή.
Η ουσιαστική αξία της χρηματοοικονομικής ανάλυσης βρίσκεται ακριβώς σε αυτό το ερώτημα παραπάνω. Η λογιστική πληροφορία δεν περιορίζεται στην απεικόνιση γεγονότων που έχουν ήδη συμβεί, αλλά χρησιμοποιείται ως εργαλείο πρόβλεψης και υποστήριξης επιχειρηματικών αποφάσεων. Ο ρόλος του λογιστή δεν πρέπει να περιορίζεται στην τήρηση των λογιστικών αρχείων, στην εκπλήρωση των φορολογικών υποχρεώσεων ή στη σύνταξη των οικονομικών καταστάσεων. Η ποιοτική διαφοροποίηση συμβαίνει όταν λειτουργεί ως σύμβουλος της διοίκησης, αξιοποιώντας τα λογιστικά δεδομένα για την παραγωγή αξιόπιστης χρηματοοικονομικής πληροφόρησης και τη διαμόρφωση τεκμηριωμένων προτάσεων.