Σχετικές διατάξεις και εγκύκλιοι
Παρ. 1 του άρθρου 54 του Ν. 2238/1994
1. Στα μερίσματα ή κέρδη που κεφαλαιοποιούν ή διανέμουν οι ημεδαπές ανώνυμες εταιρείες, σε φυσικά ή νομικά πρόσωπα, ημεδαπά ή αλλοδαπά, ενώσεις προσώπων ή ομάδες περιουσίας, ενεργείται παρακράτηση φόρου με συντελεστή δέκα τοις εκατό (10%). Οι διατάξεις του προηγούμενου εδαφίου εφαρμόζονται ανάλογα και για τα κέρδη που κεφαλαιοποιούν ή διανέμουν οι ημεδαπές ανώνυμες εταιρείες με τη μορφή προμερισμάτων σε φυσικά ή νομικά πρόσωπα, ημεδαπά ή αλλοδαπά, ενώσεις προσώπων ή ομάδες περιουσίας, ανεξάρτητα αν η καταβολή τους γίνεται σε μετρητά ή μετοχές.
Με την παρακράτηση αυτή εξαντλείται η φορολογική υποχρέωση των δικαιούχων για τα πιο πάνω εισοδήματα.
Όταν ημεδαπή ανώνυμη εταιρεία προβαίνει σε διανομή κερδών και στα έσοδά της περιλαμβάνονται έσοδα από τη συμμετοχή της σε άλλο νομικό πρόσωπο της παραγράφου 1 του άρθρου 101 και της παραγράφου 4 του άρθρου 2 που τηρούν διπλογραφικά βιβλία, για τα οποία έχει παρακρατηθεί φόρος, από το φόρο που υποχρεούται να αποδώσει με τη δήλωση που ορίζεται από τις διατάξεις της παραγράφου 6 του άρθρου 54, αφαιρείται το μέρος του φόρου που έχει ήδη παρακρατηθεί σε βάρος της και αναλογεί στα διανεμόμενα από την ίδια κέρδη τα οποία προέρχονται από τις πιο πάνω συμμετοχές…..
ΠΟΛ 1180/2008
………………………………………………..
Με τις διατάξεις του τέταρτου εδαφίου της παραγράφου 1 του άρθρου 54 του Κ.Φ.Ε., όπως ισχύουν μετά την αντικατάστασή τους με τις διατάξεις του παρόντος ορίζεται ότι αν στα καθαρά κέρδη ημεδαπής ανώνυμης εταιρείας περιλαμβάνονται και μερίσματα από συμμετοχή της σε άλλες ανώνυμες εταιρείες, για τα οποία έχει παρακρατηθεί φόρος 10%, σε περίπτωση διανομής κερδών, αφαιρείται από το φόρο που υποχρεούται να καταβάλλει για τα διανεμόμενα κέρδη με τη δήλωση που προβλέπεται από τις διατάξεις της παραγράφου 6 του άρθρου 54 του Κ.Φ.Ε., το μέρος του ήδη παρακρατηθέντος φόρου που αναλογεί στα διανεμόμενα κέρδη, τα οποία προέρχονται από τα μερίσματα αυτά.
Για παράδειγμα, ανώνυμη εταιρεία με κέρδη ισολογισμού 10.000.000 ευρώ διανέμει μερίσματα 4.000.000 ευρώ. Η εν λόγω εταιρεία είχε εμφανίσει στα ακαθάριστα έσοδα της υπόψη χρήσης 2.000.000 ευρώ από μερίσματα συμμετοχών, για τα οποία της παρακρατήθηκε φόρος 200.000 ευρώ. Με βάση όσα αναφέρθηκαν πιο πάνω, στα διανεμόμενα μερίσματα περιλαμβάνονται και μερίσματα συμμετοχών ύψους 800.000 ευρώ
(2.000.000 Χ 4.000.000) / 10.000.000.
Επομένως, από το φόρο των 400.000 ευρώ (4.000.000 Χ 10%), που αντιστοιχεί στα διανεμόμενα μερίσματα αφαιρείται το ποσό των 80.000 ευρώ, που αναλογεί στα μερίσματα που εισέπραξε και στο δημόσιο αποδίδεται η προκύπτουσα διαφορά των 320.000 ευρώ (400.000 - 80.000). Περαιτέρω, το ποσό των ληφθέντων μερισμάτων που δεν διανεμήθηκε, δηλ. 1.200.000 ευρώ (2.000.000 - 800.000) θα εμφανισθεί σε λογαριασμό ειδικού αποθεματικού και κατά τη διανομή ή κεφαλαιοποίησή του οφείλεται φόρος 10%, αλλά επειδή πρέπει βάσει νόμου να αφαιρεθεί το ποσό φόρου που έχει ήδη παρακρατηθεί, τελικά δεν προκύπτει ποσό φόρου για απόδοση στο δημόσιο (δήλωση, όμως, υποβάλλεται).
ΠΟΛ. 1129/2011
………………………………………………….
Επίσης, με τις διατάξεις του τέταρτου εδαφίου της νέας παραγράφου ορίζεται ότι όταν ημεδαπή ανώνυμη εταιρεία προβαίνει σε διανομή κερδών και στα έσοδά της περιλαμβάνονται έσοδα από τη συμμετοχή της σε άλλο νομικό πρόσωπο της παραγράφου 1 του άρθρου 101, από το φόρο που υποχρεούται να αποδώσει με τη δήλωση που ορίζεται από τις διατάξεις της παραγράφου 6 του άρθρου 54, αφαιρείται το μέρος του φόρου που έχει ήδη παρακρατηθεί σε βάρος της και αναλογεί στα διανεμόμενα από την ίδια κέρδη τα οποία προέρχονται από τις πιο πάνω συμμετοχές.
Για παράδειγμα, ανώνυμη εταιρία που κλείνει διαχειριστική περίοδο στις 31/12/2012, εμφανίζει κέρδη ισολογισμού 20.000.000 ευρώ, από τα οποία αποφασίζει να διανέμει μερίσματα 8.000.000 ευρώ. Στα ακαθάριστα έσοδά της εν λόγω εταιρίας για την κλειόμενη χρήση περιλαμβάνονται, μεταξύ άλλων, 2.000.000 ευρώ από μερίσματα, για τα οποία της παρακρατήθηκε φόρος (25%) 500.000 ευρώ. Με βάση όσα αναφέρθηκαν πιο πάνω, στα διανεμόμενα μερίσματα περιλαμβάνονται και έσοδα από συμμετοχές (μερίσματα εισπραχθέντα) ύψους 800.000 ευρώ (8.000.000 χ 2.000.000 / 20.000.000). Επομένως, από το φόρο των 2.000.000 ευρώ (8.000.000 χ 25%) που υποχρεούται η εταιρία να παρακρατήσει και στη συνέχεια να αποδώσει στο Ελληνικό Δημόσιο για τα διανεμόμενα κέρδη της, αφαιρείται το ποσό των 200.000 ευρώ που αναλογεί στα μερίσματα που εισέπραξε και στο Δημόσιο αποδίδεται η διαφορά των 1.800.000 ευρώ. Περαιτέρω, το ποσό των ληφθέντων μερισμάτων που δεν διανεμήθηκε, δηλ. 1.200.000 (2.000.000 - 800.000) θα εμφανισθεί σε λογαριασμό ειδικού αποθεματικού και κατά τη διανομή ή κεφαλαιοποίησή του οφείλεται φόρος με συντελεστή 25%, συμψηφιζομένου του φόρου που έχει ήδη παρακρατηθεί και αναλογεί σε αυτά (300.000 ευρώ)…
Σχόλια
Βάσει των παραπάνω, λοιπόν, ημεδαπή ανώνυμη εταιρεία που εισέπραττε έσοδα από τη συμμετοχή της σε άλλο νομικό πρόσωπο καταχωρούσε κατ΄ αρχάς αυτά στα έσοδα της μετά την αναγωγή τους σε μικτό ποσό με την προσθήκη του παρακρατηθέντα φόρο, με χρέωση σε λογαριασμούς απαιτήσεων του παρακρατηθέντα φόρου και του καθαρού ποσού εσόδων. Μετέπειτα, μέσω των εγγραφών κλεισίματος μετέφερε σε λογαριασμό «Ειδικού αποθεματικού» το μη διανεμηθέν μέρος εκ των εσόδων αυτών της χρήσεως και σε λογαριασμό «απαίτησης από δημόσιο» τον αναλογούντα παρακρατηθέντα φόρο του αποθεματικού. Ο σκοπός ήταν στην περίπτωση που μελλοντικά ήθελε διανεμηθεί το αποθεματικό αυτό, να συμψηφισθεί ο αναλογών φόρος διανεμομένων (προσοχή όχι του φόρου εισοδήματος της Α.Ε.), που θα προέκυπτε με το ποσό της σχετικής απαίτησης.
Αυτός ο χειρισμός είχε ως επακόλουθο τα αποθεματικά αυτά και οι σχετιζόμενες απαιτήσεις να μεταφέρονται μέχρι και σήμερα και ως εκ τούτου πολλές παλαιές Α.Ε. να έχουν ακόμη στα βιβλία τους ιδιαίτερα σημαντικά τέτοιου είδους ποσά (αποθεματικά και απαιτήσεις).
Η Διοίκηση υπό το πλαίσιο του νέου Κ.Φ.Ε. (Ν. 4172/2013) ουδέποτε εξέδωσε κάποια θέση – διευκρίνηση σε σχέση με το ζήτημα αυτό. Αυτό το είχαμε επισημάνει σε παλιότερη αρθρογραφία μας από την οποία το παρακάτω απόσπασμα:
«Επίσης θα πρέπει να επισημανθεί ότι κατά την εγκ. 1059/2015 «Σημειώνεται ότι ειδικά για τα αποθεματικά που έχουν σχηματισθεί με βάση τις διατάξεις του νέου Κ.Φ.Ε. (άρθρο 48 Ν. 4172/2013) από αφορολόγητα έσοδα τα οποία προέρχονται από τα μερίσματα που εισπράττουν τα νομικά πρόσωπα από ημεδαπές και αλλοδαπές συνδεδεμένες εταιρείες, δεν έχουν εφαρμογή τα αναφερόμενα πιο πάνω, αλλά οι ειδικότερες οδηγίες που έχουν δοθεί με την ΠΟΛ.1039/2015 εγκύκλιό μας.».
Όμως όπως είναι γνωστό αφορολόγητα έσοδα από μερίσματα υπήρχαν και υπό το προηγούμενο καθεστώς του Ν.2238/1994 για τα οποία μάλιστα υπήρχε και η πρόνοια σε περίπτωση διανομής τους να συμψηφισθεί ο φόρος διανεμομένων με φόρο που είχε παρακρατηθεί επ΄αυτών («Όταν ημεδαπή ανώνυμη εταιρεία προβαίνει σε διανομή κερδών και στα έσοδά της περιλαμβάνονται έσοδα από τη συμμετοχή της σε άλλο νομικό πρόσωπο της παραγράφου 1 του άρθρου 101 και της παρ. 4 του άρθρου 2 που τηρούν διπλογραφικά βιβλία, για τα οποία έχει παρακρατηθεί φόρος, από το φόρο που υποχρεούται να αποδώσει με τη δήλωση που ορίζεται από τις διατάξεις της παρ. 6 του άρθρου 54, αφαιρείται το μέρος του φόρου που έχει ήδη παρακρατηθεί σε βάρος της και αναλογεί στα διανεμόμενα από την ίδια κέρδη τα οποία προέρχονται από τις πιο πάνω συμμετοχές.» τέταρτο εδάφιο παρ. 1 άρθρου 54 Ν.2238/1994), ή φόρο που είχε καταβληθεί για αυτά («Τα κέρδη που εισπράττουν ημεδαπές ανώνυμες εταιρείες και εταιρείες περιορισμένης ευθύνης από εταιρείες που έχουν την έδρα τους σε άλλο κράτος μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης, στις οποίες συμμετέχουν κατά την έννοια των διατάξεων του άρθρου 11 του Ν.2578/1998 (Α΄ 30), απαλλάσσονται της φορολογίας με την προϋπόθεση ότι εμφανίζονται σε λογαριασμό αφορολόγητου αποθεματικού, ανεξάρτητα από την επάρκεια κερδών. Αν διανεμηθεί ή κεφαλαιοποιηθεί το αποθεματικό αυτό ή μέρος αυτού, έχουν εφαρμογή οι διατάξεις της παρ. 1 του άρθρου 54 ή της περίπτ. δ΄ της παρ. 1 του άρθρου 55, κατά περίπτωση, μη εφαρμοζομένων στην περίπτωση αυτή των διατάξεων της παρ. 4 του άρθρου 106. Από το ποσό του φόρου που οφείλεται σύμφωνα με την περίπτωση αυτή εκπίπτει το ποσό του φόρου που καταβλήθηκε στην αλλοδαπή ως φόρος εισοδήματος νομικού προσώπου ή παρακρατήθηκε ως φόρος επί των διανεμηθέντων κερδών. …………
Προκύπτει λοιπόν το ερώτημα ποια η τύχη των φόρων αυτών καθώς υπό το καθεστώς του Ν.4172/2013 δεν προβλέπεται δυνατότητα όμοιου χειρισμού με αυτή του Ν.2238/1994 και καθώς ούτε και το Έντυπο δήλωσης της ΠΟΛ.1011/2014 για την απόδοση του φόρου διανεμομένων παρέχει τη δυνατότητα συμψηφισμού του οφειλόμενου με οποιονδήποτε φόρο.».
Αντιμετώπιση περίπτωσης από Δ.Ε.Δ.
Ημεδαπή Α.Ε. εμφάνιζε στα βιβλία της Αποθεματικά από Συμμετοχές ποσού 40 εκατ. Ευρώ περίπου και σχετιζόμενες απαιτήσεις από παρακρατηθέντα φόρο ποσού 4.405.198€.
Η εν λόγω Α.Ε. υπέβαλε την υπ’ αριθ. …………./30-07-2025 δήλωση παρακρατούμενου φόρου από μερίσματα, φορολογικής περιόδου 06/2025, με την οποία απέδωσε ποσό φόρου ύψους 700.447,19€, που αναλογεί σε ποσό μερισμάτων 17.500.920€, στην οποία διατύπωσε ρητή επιφύλαξη με την οποία αμφισβήτησε τον μη συμψηφισμό (παρ. 1 του άρθρου 54 του Ν. 2238/1994) από το φόρο που υποχρεούται να καταβάλλει για τα διανεμόμενα κέρδη παρελθούσης χρήσεως 2012, ποσού 1.901.784,00€, του φόρου εκείνου που είχε ήδη παρακρατηθεί και αναλογεί στα διανεμόμενα αυτά κέρδη (ως προερχόμενα μερίσματα που εισέπραξε στο παρελθόν), ήτοι αιτήθηκε την απαλλαγή της από την υποχρέωση παρακράτησης φόρου μερισμάτων ύψους 95.089,20€ (1.901.784 Χ 5%).
Η προθεσμία των ενενήντα (90) ημερών από την κατάθεση της δήλωσης επιφύλαξης, παρήλθε άπρακτη και η προσφεύγουσα άσκησε την υπό κρίση ενδικοφανή προσφυγή κατά της τεκμαιρόμενης σιωπηρής απόρριψης της Προϊσταμένης του ……….
Η Α.Ε. με την ενδικοφανή προσφυγή ζήτησε την ακύρωση ή μεταρρύθμιση της τεκμαιρόμενης απόρριψης της Προϊσταμένης του ……, την αποδοχή της υπ’ αριθ. ……………… επιφύλαξης που αφορούσε την υπ’ αριθ. ………../30-07-2025 δήλωση απόδοσης παρακρατούμενου φόρου από μερίσματα, την τροποποίηση της εν λόγω δήλωσης με τον συμψηφισμό ποσού 95.089,20€ που αφορά παρακρατούμενο φόρο που είχε καταβάλει κατά το χρόνο απόκτησης των μερισμάτων των ετών 2009 - 2012, και την έντοκη επιστροφή του αχρεωστήτως καταβληθέντος φόρου ύψους 95.089,20€ προβάλλοντας τους εξής λόγους:
- Ο παρακρατηθείς υπό το καθεστώς του Ν. 2238/1994 φόρος μερισμάτων θα πρέπει να αφαιρεθεί (συμψηφισθεί) από τον οφειλόμενο για τη νεότερη διανομή φόρο μερισμάτων, δεδομένης της σχετικής πρόβλεψης της παρ. 1 του άρθρου 54 του Ν. 2238/1994, η οποία (αν και εν τω μεταξύ μεταβλήθηκε το νομοθετικό καθεστώς) τυγχάνει εν προκειμένω εφαρτηνμοστέα στο βαθμό που ο μεταγενέστερος Ν. 4172/2013 δεν περιέλαβε διάταξη περί μη εφαρμογής της.
- Υπό αντίθετη ερμηνεία: Απαγορευμένη αναδρομική φορολόγηση – Αντίθεση των διατάξεων των άρθρων 62, 64 και 72 του Ν. 4172/2013 στην παρ. 2 του άρθρου 78 του Συντάγματος.
Η Δ.Ε.Δ. Αθήνας με την απόφαση 1062/2026 απέρριψε την προσφυγή για τους παρακάτω κυρίως λόγους:
1. Επειδή το ανωτέρω καθεστώς του άρθρου 54 του Ν. 2238/1994 μεταβλήθηκε με τις διατάξεις του νέου Κώδικα Φορολογίας Εισοδήματος (Ν. 4172/2013), κατά τις οποίες από την έναρξη ισχύος των διατάξεων αυτών, ήτοι από 1/1/2014, δεν παρακρατείται πλέον φόρος επί των ως άνω μερισμάτων, απαλλασσόμενης της συμμετέχουσας εταιρίας από την υποχρέωση παρακράτησης του φόρου, και τα μερίσματα αυτά πλέον φορολογούνται στο όνομα των μετόχων, κατά τον χρόνο διανομής.
2. Επειδή σύμφωνα με τις διατάξεις του Ν. 2238/1994 για την ύπαρξη δικαιώματος επιστροφής ή συμψηφισμού του παρακρατούμενου φόρου μερισμάτων κρίσιμη προϋπόθεση αποτελεί ο χρόνος θεμελίωσης των δικαιωμάτων αυτών, ήτοι ο χρόνος διανομής. Εν προκειμένω, όμως, η διανομή των κερδών διενεργήθηκε με απόφαση της γενικής συνέλευσης στις 12/06/2025, ήτοι υπό την ισχύ του Ν. 4172/2013, με τον οποίο είχαν καταργηθεί από 1/1/2014 οι διατάξεις του Ν. 2238/1994 και, συνεπώς, εφαρμοστέο νομικό καθεστώς που ρυθμίζει τον συμψηφισμό ή την επιστροφή του παρακρατούμενου φόρου μερισμάτων ήταν αυτό του Ν. 4172/2013.
3. Επειδή, περαιτέρω, όταν ανώνυμη εταιρεία, η οποία έλαβε από θυγατρικές της επιχειρήσεις μερίσματα για τα οποία παρακρατήθηκε σε βάρος της κατά τον χρόνο κτήσης τους φόρος, διανέμει περαιτέρω κέρδη στα οποία περιλαμβάνονται τα παραπάνω μερίσματα, κρίσιμο νομοθετικό καθεστώς για την αφαίρεση από τον φόρο επί των περαιτέρω διανεμομένων από αυτήν κερδών στα οποία περιλαμβάνονται τα μερίσματα, του φόρου που παρακρατήθηκε στα τελευταία, καθώς και την επιστροφή αυτού, είναι το ισχύον κατά τον χρόνο της διανομής (πρβλ ΣτΕ 1809/2022).
4. Επειδή, σύμφωνα με τις διατάξεις των άρθρων 61, 62, 64 και 72 του Κώδικα Φορολογίας Εισοδήματος – Ν. 4172/2013 (ΦΕΚ Α’ 167), που ισχύει από 01/01/2014, δεν προβλέπεται συμψηφισμός (αφαίρεση), από το φόρο που υποχρεούται να αποδώσει με τη δήλωση που ορίζεται από τις διατάξεις του άρθρου 64, του μέρους του φόρου που έχει παρακρατηθεί σε βάρος της εταιρείας και αναλογεί στα διανεμόμενα κέρδη τα οποία προέρχονται από συμμετοχές αυτής σε άλλες εταιρείες,
ο ισχυρισμός της προσφεύγουσας πρέπει να απορριφθεί ως αβάσιμος.
Σχόλια επι των παραπάνω λόγων απόρριψης
Το ότι βάσει της παρ. 1 του άρθρου 63 του Ν. 4172/2013 δεν γίνεται πλέον παρακράτηση φόρου κατά την απόδοση μερισμάτων από ημεδαπή θυγατρική προς ημεδαπή μητρική δεν αναιρεί την επιβάρυνση που είχε η δεύτερη κατά τον τότε χρόνο. Άρα, η μητρική βρίσκεται σε δυσχερέστερη θέση έναντι της περίπτωσης που μια αντίστοιχη διανομή θα γινόταν μετά την 1/1/2014.
Όντως, για φορολογικά έτη από την 1/1/2014 (ημερομηνία έναρξης των διατάξεων του Ν. 4172/2013) και μετά έχουν καταργηθεί οι διατάξεις του Ν. 2238/1994, αυτό, όμως, δεν διακόπτει τη συνέχεια μεταξύ των δύο νομοθετημάτων, καθώς σε διαφορετική περίπτωση θα υπήρξε πρόβλημα λειτουργίας του συστήματος φορολογίας. Λ.χ δεν θα μπορούσε να εφαρμοσθεί η διάταξη περί συμψηφισμού προκαταβολής φόρου εισοδήματος και μεταφοράς ζημίας που είχαν προκύψει μέχρι την 31/12/2013. Ενδεικτικά, στην σχετική με τη μεταφορά φορολογικών ζημιών ΠΟΛ. 1088/2016 γίνεται ρητή αναφορά για εφαρμογή μελλοντικά διατάξεων του Ν. 2238/1994:
«Οι διατάξεις της παρ. 1 του άρθρου 27 περί μεταφοράς ζημιών εφαρμόζονται για φορολογικές ζημίες που προκύπτουν στα φορολογικά έτη που αρχίζουν από την 1.1.2014 και μετά. Επομένως, προκειμένου για ζημίες που προέκυψαν σε χρήσεις με έναρξη πριν την 1.1.2014, θα έχουν εφαρμογή οι προϋποθέσεις των διατάξεων εκείνων που ίσχυαν κατά τον χρόνο που γεννήθηκαν οι υπόψη ζημίες, ήτοι των άρθρων 4 και 61 του Ν. 2238/1994.».
Επίσης, υπάρχουν και περιπτώσεις που παρόλο δεν ισχύουν πλέον ειδικές διατάξεις περί σχηματισμού αφορολόγητων αποθεματικών υπάρχει η δυνατότητα στην περίπτωση διανομής τους στο παρόν χρονικό διάστημα συμψηφισμού του φόρου εισοδήματος του διανέμοντος νομικού προσώπου με τον σχετιζόμενο φόρο που είχε καταβληθεί προ της ισχύος του Ν. 4172/2013. Σχετικά από ΠΟΛ. 1059/2015:
«α) τα διανεμόμενα ή κεφαλαιοποιούμενα αποθεματικά που δεν έχουν υπαχθεί στην αυτοτελή φορολόγηση της παρ. 12 του άρθρου 72 του Ν. 4172/2013, όπως τα αποθεματικά που έχουν σχηματιστεί από εισοδήματα που έχουν φορολογηθεί κατ΄ ειδικό τρόπο με εξάντληση της φορολογικής υποχρέωσης (αυτοτελώς φορολογηθέντα εισοδήματα). Στην περίπτωση αυτή, ο παρακρατηθείς ή καταβληθείς στα ανωτέρω εισοδήματα φόρος συμψηφίζεται με το φόρο του νομικού προσώπου ή της νομικής οντότητας, σύμφωνα με τα οριζόμενα στο άρθρο 68 του Κ.Φ.Ε.».
Ως προς την αναφορά ότι σύμφωνα με τις διατάξεις των άρθρων 61, 62, 64 και 72 του Κώδικα Φορολογίας Εισοδήματος – Ν. 4172/2013 (ΦΕΚ Α’ 167), που ισχύει από 01/01/2014, δεν προβλέπεται συμψηφισμός (αφαίρεση) παρακρατημένου φόρου (4 παραπάνω), να αντιπαραθέσουμε ότι και βάσει του δευτέρου εδαφίου της παρ. 1 του άρθρου 47 του Ν. 4172/2013 δεν προβλέπεται συμψηφισμός καταβληθέντος φόρου, πράγμα που είναι επιτρεπτό με βάση το παρατεθέν παραπάνω απόσπασμα της ΠΟΛ. 1059/2015.
Επιπτώσεις εξ αιτίας της παραπάνω θέσης
Ασφαλώς και θα υπάρχουν πολλές Α.Ε., που στην παρούσα φάση εμφανίζουν απαιτήσεις πιθανόν και σημαντικού ποσού που εμπίπτουν στην εξεταζόμενη περίπτωση (όπως και η προσφεύγουσα ως άνω, που παρουσιάζει τέτοιες απαιτήσεις ποσού 4.405.198€), οι οποίες υπό το πρίσμα των παραπάνω δεν θα ανακτηθούν. Αυτό δημιουργεί πρόβλημα και πιθανόν επί ελεγχόμενων από Ορκωτούς Ελεγκτές Ανωνύμων εταιρειών θα τύχει της απαιτούμενης εξέτασης, καθώς από το άρθρο 19 «Χρηματοοικονομικά περιουσιακά στοιχεία του Ν. 4308/2014» προβλέπονται:
«1. Όλα τα χρηματοοικονομικά στοιχεία αναγνωρίζονται αρχικά στο κόστος.
2. Μεταγενέστερα της αρχικής αναγνώρισης, τα χρηματοοικονομικά στοιχεία επιμετρώνται στο κόστος κτήσεως μείον ζημίες απομείωσης……
6. Ζημία απομείωσης προκύπτει όταν η λογιστική αξία του στοιχείου είναι μεγαλύτερη από το ποσό που η οντότητα εκτιμά ότι θα ανακτήσει από το στοιχείο αυτό…
8. Οι ζημίες απομείωσης αναγνωρίζονται στην κατάσταση αποτελεσμάτων και αναστρέφονται ως κέρδη σε αυτή, όταν οι συνθήκες που τις προκάλεσαν πάψουν να υφίστανται. Αναστροφή γίνεται μέχρι της αξίας που θα είχε το στοιχείο, εάν δεν είχε αναγνωριστεί ζημία απομείωσης. Ειδικότερα, για τα χρηματοοικονομικά στοιχεία του μη κυκλοφορούντος ενεργητικού οι ζημίες απομείωσης αναγνωρίζονται όταν εκτιμάται ότι η απομείωση είναι μόνιμου χαρακτήρα…..».
Βάσει των ως άνω διατάξεων, λοιπόν, οι εμφανίζουσες τέτοιες απαιτήσεις Α.Ε. θα πρέπει να μεταφέρουν τα ποσά αυτών στα Αποτελέσματα της χρήσεως. Αυτό θα έχει ως συνέπεια να επιβαρυνθούν τα Αποτελέσματα και κατά συνέπεια η διανομή κερδών και τα Ίδια Κεφάλαια. Μια λύση λόγω του εκτάκτου χαρακτήρα τέτοιου είδους ζημιών κατά την άποψή μου είναι να μεταφερθούν απευθείας στα Αποθεματικά με τα οποία και συσχετίζονται. Βέβαια, για την έκδοση σχετικής γνωμοδότησης αρμόδιο είναι μόνο το Σ.ΛΟ.Τ..
Επίλογος
Θεωρούμε ότι σε σχέση με την εξετασθείσα απόφαση της Δ.Ε.Δ. πολύ πιθανόν να υπάρξει συνέχεια επί των Δικαστηρίων, τα οποία και θα κρίνουν οριστικά το ζήτημα αυτό. Πάντως, μέχρι τότε για τέτοιου είδους απαιτήσεις δεν υπάρχει πεδίο τεκμηρίωσης της ύπαρξής τους.