Με την εγκύκλιο Ε.2014/2026 παρέχονται οδηγίες, ειδικά για το φορολογικό έτος 2026 και μόνο, ως προς τον χρόνο υποβολής της δήλωσης μεταβολών για την υποχρεωτική μετάταξη από το ειδικό καθεστώς του άρθρου 48 του Κώδικα ΦΠΑ στο κανονικό καθεστώς ΦΠΑ, λόγω υπέρβασης του ορίου των 5.000 ευρώ από επιδοτήσεις.
ΠΕΔΙΟ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ
Αγρότες του ειδικού καθεστώτος οι οποίοι υποχρεούνται σε μετάταξη στο κανονικό καθεστώς ΦΠΑ, από 1.1.2026, λόγω υπέρβασης του ορίου των 5.000 ευρώ από επιδοτήσεις.
Με την παρούσα εγκύκλιο παρέχονται οδηγίες ως προς τον χρόνο υποβολής δήλωσης μεταβολών για την υποχρεωτική μετάταξη από το ειδικό καθεστώς του άρθρου 48 του Κώδικα ΦΠΑ στο κανονικό καθεστώς ΦΠΑ, για το φορολογικό έτος 2026 λόγω υπέρβασης του ορίου των 5.000 ευρώ από επιδοτήσεις. Ειδικότερα:
Ι. Ως προς τον ΦΠΑ
1. Σύμφωνα με την παρ. 1 του άρθρου 48 του Κώδικα ΦΠΑ στο ειδικό καθεστώς αγροτών δύνανται να εντάσσονται, αντί της εφαρμογής του κανονικού καθεστώτος, οι αγρότες φυσικά πρόσωπα, οι οποίοι κατά το προηγούμενο φορολογικό έτος πραγματοποίησαν προς οποιοδήποτε πρόσωπο παραδόσεις αγροτικών προϊόντων, καθώς και παροχές αγροτικών υπηρεσιών, σύμφωνα με το άρθρο 49 του ίδιου Κώδικα, των οποίων η αξία αθροιστικά ήταν κατώτερη των δεκαπέντε χιλιάδων (15.000) ευρώ και έλαβαν επιδοτήσεις των οποίων η αξία ήταν κατώτερη των πέντε χιλιάδων (5.000) ευρώ, με την επιφύλαξη της παρ. 2 του άρθρου 48. Τα ανωτέρω κριτήρια λαμβάνονται υπόψη σωρευτικά, δηλαδή θα πρέπει να συντρέχουν και τα δύο προκειμένου οι αγρότες να εντάσσονται στο ειδικό καθεστώς.
2. Εφόσον κατά τη διάρκεια ενός φορολογικού έτους έστω ένα εκ των ανωτέρω αναφερομένων ορίων ξεπεραστεί, ο αγρότης που έχει ενταχθεί στο ειδικό καθεστώς του άρθρου 48 του Κώδικα ΦΠΑ υποχρεούται, σύμφωνα με την παρ. 9 του ιδίου άρθρου, να μεταταχθεί στο κανονικό καθεστώς ΦΠΑ από την έναρξη του επομένου φορολογικού έτους.
3. Για την μετάταξη στο κανονικό καθεστώς υποβάλλεται δήλωση μεταβολών στο φορολογικό μητρώο σύμφωνα με την παρ. 13 του άρθρου 11 του Κώδικα Φορολογικής Διαδικασίας (ΚΦΔ), (ν. 5104/2024, Α΄58), μέσα σε τριάντα (30) ημέρες από την πραγματοποίηση της μεταβολής, ενώ, η μη υποβολή της δήλωσης μεταβολών δεν επηρεάζει την υποχρεωτική μετάταξη στο κανονικό καθεστώς.
4. Περαιτέρω, σύμφωνα με την παρ. 11 του άρθρου 48 του Κώδικα ΦΠΑ, κατά τη μετάταξη από το ειδικό καθεστώς στο κανονικό καθεστώς ΦΠΑ, οι μετατασσόμενοι έχουν: - υποχρέωση να υποβάλλουν, μέσα σε δύο (2) μήνες από τη μετάταξη, δήλωση αποθεμάτων μετάταξης,
- δικαίωμα έκπτωσης του φόρου που αναλογεί στα αποθέματα των αγροτικών προϊόντων, κατά τον χρόνο της μετάταξης και του φόρου που έχουν επιβαρυνθεί τα αποθέματα των πρώτων υλών της αγροτικής παραγωγής καθώς και τα αγαθά επένδυσης. Ο φόρος αυτός εκπίπτει με τη δήλωση ΦΠΑ που αφορά στη φορολογική περίοδο εντός της οποίας υποβάλλεται η δήλωση αποθεμάτων μετάταξης.
5. Με την εγκύκλιο ΠΟΛ. 1201/2016 διευκρινίστηκε, μεταξύ άλλων, ότι στον προσδιορισμό του ορίου των 5.000 ευρώ από επιδοτήσεις, λαμβάνεται υπόψη το συνολικό ποσό επιδοτήσεων ή ενισχύσεων κάθε μορφής που πράγματι καταβλήθηκε στον αγρότη εντός του προηγούμενου φορολογικού έτους, έστω και αν στο ποσό αυτό περιέχονται και ποσά επιδοτήσεων ή ενισχύσεων που αφορούν άλλα φορολογικά έτη.
6. Με το Κεφάλαιο Β του ν. 5264/2025 «Νέο Εθνικό Πρόγραμμα Ανάπτυξης, μεταφορά Οργανισμού Πληρωμών και Ελέγχου Κοινοτικών Ενισχύσεων Προσανατολισμού και Εγγυήσεων στην Ανεξάρτητη Αρχή Δημοσίων Εσόδων και λοιπές διατάξεις» (Α΄239), επήλθαν, από 1.1.2026, οργανωτικές αλλαγές με αποτέλεσμα οι βεβαιώσεις με τα ακριβή ποσά των επιδοτήσεων που έλαβε έκαστος αγρότης, είτε ανήκει στο ειδικό καθεστώς του άρθρου 48 του Κώδικα ΦΠΑ είτε στο κανονικό καθεστώς ΦΠΑ, κατά το προηγούμενο φορολογικό έτος (2025) να εκδόθηκαν μετά τον χρόνο εμπρόθεσμης υποβολής δήλωσης μεταβολών για μετάταξη στο κανονικό καθεστώς, ήτοι, μετά την 30ή.1.2026. Για το λόγο αυτό, οι αγρότες του ειδικού καθεστώτος δεν είχαν έγκαιρη και ακριβή γνώση των ποσών επιδοτήσεων που εισέπραξαν κατά το φορολογικό έτος 2025, ώστε να υποβάλλουν εμπρόθεσμα δήλωση μετάταξης στο κανονικό καθεστώς, στην περίπτωση που είχαν τη σχετική υποχρέωση λόγω είσπραξης ποσών επιδοτήσεων άνω των 5.000 ευρώ κατά το φορολογικό έτος 2025.
7. Κατόπιν των ανωτέρω, για λόγους χρήστης διοίκησης και προστασίας της εμπιστοσύνης των φορολογουμένων, ειδικά για το έτος 2026 η δήλωση μεταβολών για τη μετάταξη αγροτών από το ειδικό καθεστώς, στο οποίο ήταν το φορολογικό έτος 2025, στο κανονικό καθεστώς μπορεί να υποβληθεί μέχρι και την 30ή.4.2026 χωρίς την επιβολή των κυρώσεων του ΚΦΔ. Επισημαίνεται ότι χρόνος ισχύος της ανωτέρω μεταβολής είναι η 1η.1.2026.
8. Συνακόλουθα, μπορούν να υποβληθούν μέχρι και την 30ή.4.2026 χωρίς την επιβολή κυρώσεων, η δήλωση αποθεμάτων μετάταξης, οι δηλώσεις ΦΠΑ για τις μηνιαίες φορολογικές περιόδους Ιανουαρίου 2026 και Φεβρουαρίου 2026, στην περίπτωση που κατά την μετάταξη στο κανονικό καθεστώς υπάρχει υποχρέωση δήλωσης ΦΠΑ ανά μηνιαία φορολογική περίοδο, καθώς και οι ανακεφαλαιωτικοί πίνακες ενδοκοινοτικών συναλλαγών, σε περίπτωση που υπάρχει υποχρέωση υποβολής τους.
Σημειώνεται ότι η ανωτέρω πρόβλεψη δεν καταλαμβάνει την περίπτωση που ο αγρότης του ειδικού καθεστώς ενώ πληροί τα όρια που τίθενται για την παραμονή του στο ειδικό καθεστώς αγροτών επιλέξει προαιρετικά την μετάταξη στο κανονικό καθεστώς αγροτών. Επίσης, δεν καταλαμβάνει τις περιπτώσεις αγροτών του ειδικού καθεστώτος που υποχρεούνται σε μετάταξη στο κανονικό καθεστώς λόγω υπέρβασης του ορίου των 15.000 ευρώ από παραδόσεις αγροτικών προϊόντων, καθώς και παροχές αγροτικών υπηρεσιών κατά το έτος 2025. Στις περιπτώσεις υποχρεωτικής μετάταξης του δευτέρου εδαφίου της παρούσας παραγράφου η προθεσμία για την εμπρόθεσμη υποβολή της δήλωσης μεταβολών παρέρχεται την 30ή.1.2026.
9. Περαιτέρω, για λόγους ίσης μεταχείρισης των διοικουμένων, επισημαίνεται ότι δεν οφείλονται τυχόν πρόστιμα που έχουν επιβληθεί, σύμφωνα με τον ΚΦΔ, σε αγρότες που κατά το έτος 2025 βρίσκονταν στο ειδικό καθεστώς του άρθρου 48 του Κώδικα ΦΠΑ, για την εκπρόθεσμη υποβολή δήλωσης μεταβολών για υποχρεωτική μετάταξη το 2026 στο κανονικό καθεστώς ή/και για δήλωση αποθεμάτων μετάταξης της περ. α της παρ. 11 του άρθρου 48 του Κώδικα ΦΠΑ, ή/και για δήλωση ΦΠΑ για την μηναία φορολογική περίοδο Ιανουαρίου 2026 και Φεβρουαρίου 2026 ή/και για ανακεφαλαιωτικούς πίνακες ενδοκοινοτικών συναλλαγών. Τα ανωτέρω πρόστιμα διαγράφονται ή επιστρέφονται κατά περίπτωση, κατόπιν σχετικού αιτήματος του φορολογουμένου για τη διαγραφή ή επιστροφή του ποσού προς την υπηρεσία που τα επέβαλε.
ΙΙ. Ως προς την έκδοση στοιχείων
10. Πρόσωπα, τα οποία μετατάσσονται από το ειδικό καθεστώς του άρθρου 48 του Κώδικα ΦΠΑ στο κανονικό καθεστώς ΦΠΑ, έχουν υποχρέωση εφαρμογής των διατάξεων του ν.4308/2014 (Α’251) περί τήρησης λογιστικών βιβλίων και έκδοσης λογιστικών στοιχείων από τον χρόνο ισχύος της εν λόγω μεταβολής (ήτοι από 1.1.2026).
11. Στις περιπτώσεις που μέχρι την υποβολή της δήλωσης μεταβολών για τη μετάταξη αγροτών έχουν διενεργηθεί συναλλαγές (παραδόσεις αγροτικών προϊόντων και παροχές αγροτικών υπηρεσιών) για τις οποίες έχουν εκδοθεί φορολογικά στοιχεία, διευκρινίζονται τα εξής:
α) Για παραστατικά που έχουν εκδοθεί από την αντισυμβαλλόμενη, με τον αγρότη, οντότητα που συναλλάσσεται ως αγοραστής, με βάση τις διατάξεις της παρ. 8 του άρθρου 8 του ν.4308/2014 (ΕΛΠ) (π.χ. τίτλοι κτήσης) και με δεδομένο ότι τη χρονική στιγμή που αυτά είχαν εκδοθεί, ο πωλητής των αγαθών δεν αποτελούσε οντότητα του άρθρου 1 του ν.4308/2014 (ΕΛΠ), εκδίδονται πιστωτικά τιμολόγια από την οντότητα-αγοραστή.
Στη συνέχεια ο αγρότης του κανονικού καθεστώτος ΦΠΑ εκδίδει τιμολόγια για τις εν λόγω συναλλαγές ή εναλλακτικά δύναται, αντί να εκδώσει ο ίδιος τα σχετικά τιμολόγια, να διασφαλίσει την έκδοση αυτών από τους λήπτες (αντισυμβαλλόμενες οντότητες) των αγαθών ή των υπηρεσιών (αυτό-τιμολόγηση).
β) Για την ορθή διαβίβαση, στην ψηφιακή πλατφόρμα myDATA, των δεδομένων των παραστατικών (ειδικά στοιχεία της παρ. 5 του άρθρου 48 του Κώδικα ΦΠΑ) που έχουν εκδοθεί από τον αγρότη για παραδόσεις αγροτικών προϊόντων και παροχές αγροτικών υπηρεσιών προς άλλους αγρότες ενταγμένους στο ειδικό καθεστώς ΦΠΑ ή προς μη υποκείμενα στο ΦΠΑ πρόσωπα, δύναται να διενεργηθεί μία συγκεντρωτική εγγραφή ανά μήνα, με ημερομηνία την τελευταία ημέρα του μήνα έκδοσης αυτών, με Τύπο Παραστατικού «11.3 Απλοποιημένο Τιμολόγιο» με ένδειξη «Λογιστική εγγραφή», κατά τα ειδικότερα οριζόμενα στο παράρτημα της υπό στοιχεία Α.1138/2020 κοινής απόφασης του Υφυπουργού Οικονομικών και του Διοικητή της ΑΑΔΕ.
Για τον υπολογισμό του ΦΠΑ που πρέπει να αποδοθεί, διενεργείται εσωτερική υφαίρεση από το συνολικό ποσό που εισπράχθηκε με το ειδικό στοιχείο, εφαρμόζοντας τον κατά περίπτωση συντελεστή ΦΠΑ.
12. Δεν επιβάλλονται οι κυρώσεις των διατάξεων της περ. β) της παρ.11 του άρθρου 57 του ν.5104/2024 (ΚΦΔ) αναφορικά με την έκδοση στοιχείων λιανικής χωρίς τη χρήση φορολογικών ηλεκτρονικών μηχανισμών (ΦΗΜ) ή υπηρεσιών παρόχου ηλεκτρονικής έκδοσης στοιχείων (ΥΠΑΗΕΣ), για τις περιπτώσεις έκδοσης των ως άνω ειδικών στοιχείων.
Σημειώνεται ότι οι ως άνω περιπτώσεις αγροτών που μετατάσσονται στο κανονικό καθεστώς ΦΠΑ, υποχρεούνται να εκδίδουν παραστατικά πώλησης με τη χρήση ΦΗΜ ή εναλλακτικά με τη χρήση υπηρεσιών παρόχου ηλεκτρονικής έκδοσης στοιχείων (ΥΠΑΗΕΣ) για συναλλαγές λιανικής.
13. Για τη διαβίβαση δεδομένων στην ψηφιακή πλατφόρμα myDATA κατά τα οριζόμενα με την υπό στοιχεία Α.1138/2020 κοινή απόφαση του Υφυπουργού Οικονομικών και του Διοικητή της ΑΑΔΕ, που διενεργείται εκπρόθεσμα σε χρόνο μετά την υποβολή της δήλωσης μεταβολής δεν επιβάλλονται οι προβλεπόμενες στον ΚΦΔ κυρώσεις.