1. Ζήτημα δικαιοσύνης: Κύριο άρθρο της εφημερίδας «ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ ΤΗΣ ΚΥΡΙΑΚΗΣ» της 16 Νοεμβρίου 2025
«Τα μέσα πάταξης της φοροδιαφυγής έχουν εκσυγχρονισθεί. Οι έλεγχοι είναι αυτοματοποιημένοι. Το σύστημα συλλογής των δημοσίων εσόδων έχει αλλάξει εκ θεμελίων μετά τη χρεοκοπία. Ωστόσο, πάντα κάποιοι βρίσκουν «πατέντες» για να ξεγελούν το σύστημα, μερικές φορές σχεδόν σε κοινή θέα, με δημιουργική λογιστική, εκμεταλλευόμενοι «παραθυράκια». Η πολιτεία πρέπει να είναι αμείλικτη και με αυτές τις περιπτώσεις «βελούδινης» φοροδιαφυγής. Δεν είναι μόνο ζήτημα εισπρακτικό. Είναι πρωτίστως ζήτημα κοινωνικής δικαιοσύνης και αξιοπιστίας των θεσμών. Η ισότιμη και αναλογική συμμετοχή στα φορολογικά βάρη είναι θεμέλιο της δημοκρατίας. Δεν μπορεί να παραβιάζεται επιδεικτικά με «πονηριές».».
2. Εταιρείες στα Βαλκάνια με έδρα θυρίδα του ταχυδρομείου
Εκτενής αναφορά γίνεται στην Εφημερίδα για το θέμα, σύμφωνα με την οποία ελληνικές επιχειρήσεις που έχουν εγκατασταθεί εικονικά σε χώρες όπως η Βουλγαρία, Ρουμανία και Κύπρο, επιδιώκοντας ευνοϊκότερη φορολογική μεταχείριση. Σύμφωνα με στοιχεία που περιήλθαν στη Φορολογική Αρχή διαπιστώνεται ότι, στην πλειονότητά τους οι συνεργασίες είναι:
α) αποκλειστικά με ελληνικές εταιρείες,
β) δεν υπάρχει πραγματική έδρα ή επαγγελματική εγκατάσταση,
γ) δεν απασχολείται προσωπικό και
δ) υπάρχει ένας τραπεζικός λογαριασμός ή απλώς μια θυρίδα στις χώρες της εικονικής δραστηριότητας.
3. Θεσμικό πλαίσιο
Για τους σκοπούς του Κώδικα Φορολογικής Διαδικασίας (Κ.Φ.Δ.) (Ν.5104/2024, ΦΕΚ Α΄58/18-4-2024), «φορολο- γικός κάτοικος» νοείται οποιοδήποτε πρόσωπο θεωρείται φορολογικός κάτοικος, σύμφωνα με τον Κώδικα Φορολογίας Εισοδήματος (παρ. ι του άρθρου 3 του Ν.4172/2013).
Με το άρθρο 39 του Κώδικα Φορολογικής Διαδικασίας ορίζονται τα εξής:
1. Κατά τον προσδιορισμό του φόρου, η Φορολογική Διοίκηση δεν λαμβάνει υπόψη τυχόν διευθέτηση ή σειρά διευθετήσεων οι οποίες, έχοντας συσταθεί με κύριο σκοπό ή με έναν από τους κύριους σκοπούς της απόκτησης φορολογικού πλεονεκτήματος που ματαιώνει το αντικείμενο ή τον σκοπό των εφαρμοστέων φορολογικών διατάξεων, δεν είναι γνήσιες, συνεκτιμημένων όλων των σχετικών στοιχείων και περιστάσεων (παρ. 1 του άρθρου 39).
2. Για τους σκοπούς της παρ. 1, ως «διευθέτηση» νοείται κάθε συναλλαγή, δράση, πράξη, συμφωνία, επιχορήγηση, συνεννόηση, υπόσχεση, δέσμευση ή γεγονός. Μια διευθέτηση μπορεί να περιλαμβάνει περισσότερα από ένα στάδια ή μέρη (παρ. 2 του άρθρου 39 του Ν.5104/2024).
3. Για τους σκοπούς της παρ. 1, η διευθέτηση ή σειρά διευθετήσεων είναι μη γνήσια στον βαθμό που δεν τίθεται σε εφαρμογή για βάσιμους εμπορικούς λόγους που απηχούν την οικονομική πραγματικότητα. Για τον καθορισμό του γνήσιου ή μη χαρακτήρα μιας διευθέτησης ή σειράς διευθετήσεων, η Φορολογική Διοίκηση εξετάζει αν αυτές αφορούν μία ή περισσότερες από τις εξής, ενδεικτικώς αριθμούμενες καταστάσεις:
α. …..
β. …..
γ. …..
δ. ….
ε. …..
στ. ….. (παρ. 3 του άρθρου 39 του Ν.5104/2024).
4. Όταν κατ’ εφαρμογή της παρ. 1, διευθετήσεις ή σειρά διευθετήσεων κρίνονται με γνήσιες, τότε η φορολογική υποχρέωση, συμπεριλαμβανομένων σχετικών κυρώσεων, υπολογίζεται βάσει των διατάξεων που θα τύχαιναν εφαρμογής εν απουσία της εν λόγω διευθέτησης (παρ. 4 του άρθρου 3 του Ν.5104/2024).
Από τις διατάξεις του άρθρου 39 προκύπτουν τα εξής:
Διευκρινίζεται η έννοια της «διευθέτησης», πότε θεωρείται μη γνήσια, απαριθμούνται ενδεικτικές περιπτώσεις διευθετήσεων. Σε περίπτωση που τα κριτήρια που τίθενται πληρούν τις προϋποθέσεις του χαρακτηρισμού των πράξεων ή ενεργειών ως «διευθέτηση», τότε ακολουθούν οι προβλεπόμενες κυρώσεις (πρόστιμα). Περαιτέρω, η υπόθεση κρίνεται με βάση τις διατάξεις που τυγχάνουν εφαρμογής με τις λοιπές περιπτώσεις προσδιορισμού του φόρου.
4. Ενδεικτικές περιπτώσεις διευθέτησης
Σύμφωνα με στοιχεία του Υπ. Οικονομικών, οι ελεγκτικές αρχές αποκάλυψαν τέτοιες περιπτώσεις, όπως π.χ. εταιρεία στη Βουλγαρία χωρίς δραστηριότητα. Απλώς, ο ημεδαπός έμπορος δήλωσε στη γειτονική χώρα ότι ασκεί επιχειρηματική δραστηριότητα. Η έρευνα της Α.Α.Δ.Ε. αποκάλυψε ότι δεν υπήρχε εγκατάσταση στη Βουλγαρία, δεν απασχολούνταν κανένας υπάλληλος εκεί, η διοίκηση ασκούνταν αποκλειστικά στην Ελλάδα, τα εμπορεύματα δεν εισήλθαν ποτέ στη Βουλγαρία. Η εταιρεία αποδείχτηκε ένα κενό κέλυφος και τα κέρδη φορολογήθηκαν στην Ελλάδα, ενώ οι δαπάνες απορρίφθηκαν στο σύνολο τους. Σημειώνεται ότι, ο φόρος εισοδήματος στη Βουλγαρία είναι δέκα τοις εκατό (10%). Βουλγαρία, Ρουμανία, αλλά και η Κύπρος θα μπορούσαν να χαρακτηριστούν ως το «Ελντοράντο» των Ελληνικών ψευδοεπιχειρήσεων. Στο σημείο αυτό ανοίγω μια παρένθεση για να πω τα εξής:
Η ονομασία Ελντοράντο έφθασε να σημαίνει μια ολόκληρη μυθώδη χώρα του χρυσού. Σύμφωνα με την εγκυκλοπαίδεια ΠΑΠΥΡΟΣ LAROUSSE BRITANNICA, ο μυθικός ηγεμόνας μιας ινδιάνικης πόλης, κοντά στην Μπογκοτά, για τον οποία λεγόταν ότι σκέπαζε το σώμα του με χρυσόσκονη κατά τις εορταστικές εκδηλώσεις και ύστερα βυθιζόταν στη λίμνη Γκουαβίτα, μετά την τελετή, για να ξεπλυθεί. Οι υπήκοοι του έριχναν πολύτιμες πέτρες και χρυσά αντικείμενα στα νερά της λίμνης.
Εδώ κλείνει η παρένθεση που άνοιξα.
5. Σχόλιο σχετικά με τη φοροδιαφυγή
«Περί τα τέλη του 3ου π.χ. αιώνος και έτι περισσότερον κοντά τον τέταρτον, η φοροδιαφυγή κατέστη ενδημική εις την (Ρωμαϊκήν) αυτοκρατορίαν.
Οι εύποροι απέκρυπταν τα πλούτη των … χιλιάδες πολιτών διέφευγον δια των συνόρων δια να καταφύγουν εις τους Βαρβάρους.
Επειδή πας φορολογούμενος επεζήτει να αποφύγει την πληρωμήν των φόρων, το κράτος ωργάνωσεν ειδικόν σώμα φορολογικής αστυνομίας, ήτις εξήταζε την περιουσίαν και τα έσοδα εκάστον πολίτου. Εχρησιμοποιούντο τα βασανιστήρια επί των συζύγων, των τέκνων και των δούλων δια να τους αναγκάσουν να αποκαλύψουν τον αποκεκριμμένον πλούτο ή τα κέρδη της οικογενείας, αυστηρόταται δε ποιναί προεβλέποντο εναντίον της φοροδιαφυγής» (Παγκόσμιος Ιστορία του Πολιτισμού του Αμερικανικού συγγραφέα WILL DURANT).
Το ομότιτλο άρθρο του κ. Απόστολου Λιόλιου δημοσιεύθηκε στο τεύχος Φεβρουαρίου του περιοδικού Epsilon7.