Οι επιδόσεις του εγχώριου τραπεζικού συστήματος

Η δημοσίευση των λογιστικών καταστάσεων των ελληνικών τραπεζών για τη χρήση του 2025 ανέδειξε με παραστατικό τρόπο ενδιαφέροντα στοιχεία, μεταξύ των οποίων συγκαταλέγονται:

Πρώτον, η πολύ υψηλή κερδοφορία τους. Όπως προκύπτει από τα στοιχεία των επτά τραπεζών, οι μετοχές των οποίων διαπραγματεύονται στο Χρηματιστήριο της Αθήνας (βλέπε παρατιθέμενο πίνακα) διαμορφώθηκε σε αθροιστικό επίπεδο στα 5,2 δισ. ευρώ και ήταν υψηλότερη κατά 11,9% από την αντίστοιχη επίδοση του 2024. Επιπλέον, λόγω της μείωσης των καθαρών επιτοκιακών περιθωρίων, η κερδοφορία των τραπεζών πέρα από αυξημένη, χαρακτηρίζεται και ως «ποιοτικότερη».

Δεύτερον, η αποδοτικότητα επί των ενσώματων ιδίων κεφαλαίων (Return On Tangible Equity) κινήθηκε σε διψήφια ποσοστά (συνήθως μεταξύ του 13% και του 18%), ικανοποιώντας και τους πλέον απαιτητικούς επενδυτές.

Τρίτον, το λειτουργικό κόστος αυξήθηκε κατά περίπου 7%, κυρίως λόγω εξαγορών, αυξήσεων αποδοχών προσωπικού και υψηλότερων επενδύσεων σε τεχνολογία και ψηφιακές υποδομές. Παρά την αύξηση αυτή, ο δείκτης κόστους προς έσοδα παρέμεινε σε σαφώς ικανοποιητικό επίπεδο, κοντά στο 36%.

Τέταρτον, η ρευστότητα διατηρήθηκε σε πολύ υψηλά επίπεδα (δείκτης χορηγήσεων προς καταθέσεις κοντά στο 65%).

Και πέμπτο, η νέα μείωση των μη εξυπηρετούμενων ανοιγμάτων, σε συνδυασμό με την ενίσχυση των εποπτικών δεικτών, άνοιξαν το δρόμο για ακόμη πιο γενναιόδωρη πολιτική χρηματικών διανομών προς τους μετόχους, μέσα από τη διανομή μερισμάτων και σε κάποιες περιπτώσεις (έμμεσος τρόπος) μέσα από την αγορά ιδίων μετοχών που ακυρώνονται στη συνέχεια.

Ποιοι, όμως, είναι οι βασικοί κινητήριοι μοχλοί αυτής της της υψηλής κερδοφορίας των τραπεζών, παρά το γεγονός ότι την προηγούμενη δεκαετία αντιμετώπιζαν σοβαρά οικονομικά προβλήματα;

α) Τα χαμηλά ποσά των προβλέψεων για επισφαλείς απαιτήσεις, καθώς οι δείκτες των μη εξυπηρετούμενων ανοιγμάτων έχουν προσεγγίσει πλέον τους μέσους ευρωπαϊκούς όρους και δεν παρατηρείται η εμφάνιση μιας νέας γενιάς κόκκινων δανείων.

β) Το υψηλό καθαρό επιτοκιακό περιθώριο, δηλαδή η μεγάλη διαφορά μεταξύ χρεωστικών (δανειστικών) και πιστωτικών (καταθετικών) επιτοκίων. Το καθαρό επιτοκιακό περιθώριο είχε εκτιναχθεί σε πανύψηλα επίπεδα το 2023 και στη συνέχεια η αποκλιμάκωσή του ήταν περιορισμένη, παρά το γεγονός ότι η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα προχώρησε σε σειρά μειώσεων στα δικά της επιτόκια. Το «κλειδί» της υπόθεσης βρίσκεται στο ότι οι ελληνικές τράπεζες διαθέτουν πλεονάζουσα ρευστότητα και έτσι μπορούν να διατηρούν σε οριακά επίπεδα τα επιτόκια καταθέσεων των πελατών τους.

γ) Η αύξηση των χορηγήσεων κυρίως προς τις επιχειρήσεις. Η αυξημένη ζήτηση δανείων προέρχεται από την άνοδο των επενδύσεων στη χώρα, με καταλυτικό παράγοντα να παίζουν τα κονδύλια του Ταμείου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας.

δ) Η μεγάλη άνοδος των εσόδων από προμήθειες, με έμφαση την ευρύτερη δραστηριότητα του asset management (διαχείριση περιουσιακών στοιχείων). Ειδικότερα, κατά τα τελευταία χρόνια έχει παρατηρηθεί εκτόξευση κερδών σε δραστηριότητες, όπως π.χ. τα αμοιβαία κεφάλαια και οι χρηματιστηριακές υπηρεσίες.

ε) Οι κινήσεις εξαγορών (διεύρυνση πηγών κερδοφορίας), στις οποίες έχουν προχωρήσει οι τράπεζες τόσο εντός, όσο και εκτός Ελλάδος (π.χ. βλέπε κυπριακή αγορά και Μάλτα), είτε στον ίδιο τον τραπεζικό τομέα, είτε σε παρεμφερείς κλάδους όπως ο ασφαλιστικός και ο χρηματιστηριακός-επενδυτικός.

Προοπτικές

Όπως όλα δείχνουν, το 2026 αναμένεται να εξελιχθεί σε μια ακόμη χρονιά υψηλής κερδοφορίας για τις ελληνικές τράπεζες. Οι επιπτώσεις στο καθαρό επιτοκιακό περιθώριο φαίνεται πως έχουν εξαντληθεί, καθώς οι συζητήσεις τώρα αφορούν το κατά πόσο η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα θα αυξήσει και όχι το κατά πόσο θα μειώσει τα επιτόκια.

Οι χορηγήσεις προβλέπεται να σημειώσουν σημαντική άνοδο, όχι μόνο γιατί τα έργα του Ταμείου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας βρίσκονται στο υψηλότερό τους σημείο, αλλά και επειδή παρατηρείται και αύξηση στη ζήτηση για στεγαστικά και καταναλωτικά δάνεια.

Μια σειρά εξαγορών που έλαβαν χώρα πέρυσι φέτος θα ενισχύσει τα αποτελέσματα των τραπεζικών ομίλων σε δωδεκάμηνη βάση.