Σε συνεργασία με τον Ηλία Χατζηγεωργίου - Φοροτεχνικό, Πρόεδρο Επιτροπής Λογιστών Ε.Ε.Α.
Καλή χρονιά σε όλους, με υγεία, δύναμη, όρεξη για δημιουργικότητα, αλλά και τύχη με την καλή έννοια. Προφανώς και η υγεία προηγείται των πάντων, αλλά όπως έχει διαμορφωθεί η καθημερινότητα μας, η τύχη είναι ένα «αγαθό» που δεν είναι κακό να βρίσκεται στις ζωές μας, αφού όλο και κάπου χρειάζεται, είτε για επαγγελματικούς, είτε για μη επαγγελματικούς σκοπούς.
Οι γιορτές ήταν μία καλή ευκαιρία για μία μικρή αποχή από τα καθημερινά, όσο μπορεί να γίνει αυτό φυσικά με τις τρέχουσες υποχρεώσεις, αλλά οι διαδικασίες είναι «αμείλικτες» και έτσι αφήνουμε όλοι μας πίσω τις γαλοπούλες και τα μελομακάρονα και σηκώνουμε μανίκια για να υποδεχτούμε το νέο φορολογικό έτος 2026, ασχολούμενοι φυσικά με το κλείσιμο του φορολογικού έτους 2025 που κορυφώνεται με την υποβολή των φορολογικών δηλώσεων, αλλά για αυτό έχουμε ακόμα δρόμο πολύ.
Το φορολογικό έτος 2026 φυσικά μας υποδέχτηκε με αλλαγές, που ξεκινούν από τη νέα φορολογική κλίμακα που εφαρμόζεται για τα φυσικά πρόσωπα που έχουν εισοδήματα από μισθωτές υπηρεσίες, συντάξεις και ατομικές επιχειρήσεις. Για τη νέα φορολογική κλίμακα δεν χρειάζεται να αναλύσουμε και πολλά, τα έχουμε ήδη πει πολλές φορές από την περσινή Δ.Ε.Θ. και μετά. Φυσικά, η νέα κλίμακα αναλύεται στο άρθρο 15 του του Ν.4172/2013 και η πρώτη ιδιαιτερότητα της είναι ότι είναι μειωτικού χαρακτήρα σε σχέση με αυτή που εφαρμοζόταν έως τις 31/12/2025 και η δεύτερη ιδιαιτερότητα της είναι ότι οι συντελεστές φορολογίας προσαρμόζονται ανάλογα με τον αριθμό των προστατευόμενων τέκνων του φορολογούμενου, αλλά και την ηλικία του, δεδομένα που αναλύονται στην παράγραφο 1β του άρθρου 15.
Σταδιακά οι φορολογούμενοι έχουν αρχίσει και αντιλαμβάνονται τις διαφορές. Την αρχή την έκαναν οι συνταξιούχοι, που έλαβαν την σύνταξη του Ιανουαρίου 2026, στις 19 Δεκεμβρίου ή στις 22 Δεκεμβρίου. Φυσικά, η παρακράτησή φόρου έγινε με τα νέα δεδομένα, αφού η σύνταξη αφορά τη χρήση 2026, άρα θα φορολογηθεί με τη νέα κλίμακα. Την συνέχεια την έκαναν οι τακτικοί υπάλληλοι του δημοσίου τομέα, που για τον ίδιο λόγο είδαν μεταβολές στους μισθούς που έλαβαν στο τέλος Δεκεμβρίου 2025 και αφορούν τον Ιανουάριο του 2026. Την συνέχεια θα την κάνουν για τον ίδιο λόγο οι μισθωτοί του ιδιωτικού τομέα, στους μισθούς που θα λάβουν έως τις 5 Φεβρουαρίου για τον μήνα Ιανουάριο του 2026. Οι μεταβολές στην παρακράτηση φόρου, άρα και στα χρήματα που θα λάβουν στους λογαριασμούς τους και στις τρεις προαναφερόμενες περιπτώσεις, κυμαίνονται ανάλογα με ετήσιο ύψος του εισοδήματος, αλλά και τον αριθμό των προστατευόμενων τέκνων του φορολογούμενου. Φυσικά, οι εν λόγω «εσωτερικές αυξήσεις» δεν θα τους λύσουν το πρόβλημα της ζωής τους, όμως θα είναι μία έστω μικρή βοήθεια στο μηνιαίο οικογενειακό εισόδημα, ειδικά αν ο φορολογούμενος ανήκει στις περισσότερο ευνοημένες κατηγορίες φορολογουμένων από τις αλλαγές στην κλίμακα.
Μέχρι εδώ καλά… Μας μένουν οι ελεύθεροι επαγγελματίες και αυτοί που έχουν ατομικές επιχειρήσεις. Με αυτούς τι γίνεται; Θα ευνοηθούν από τις αλλαγές τις κλίμακας; Σαφώς και θα ευνοηθούν, αφού τους αφορά και αυτούς η νέα κλίμακά, αλλά θα το καταλάβουν αργότερα από τους υπόλοιπους. Για την ακρίβεια, θα το καταλάβουν πολύ αργότερα, αφού θα πρέπει να περιμένουν την υποβολή των δηλώσεων του φορολογικού έτους 2026, οι οποίες φυσικά θα γίνουν το 2027. Δηλαδή, θα το καταλάβουν τον Μάρτιο έως τον Ιούλιο του 2027, που θα υποβληθούν οι φορολογικές δηλώσεις για το τρέχον φορολογικό έτος. Μέχρι τότε θα έχει περάσει η φετινή φορολογική δήλωση που αφορά το φορολογικό έτος 2025, που φυσικά θα εφαρμοστεί η παλιά φορολογική κλίμακα, άρα οι μεταβολές δεν θα γίνουν αντιληπτές από το φετινό καλοκαίρι.
Εκτός αυτού, όμως, οι ελεύθεροι επαγγελματίες και οι ατομικές επιχειρήσεις έχουν να αντιμετωπίσουν και κάτι άλλο. Την προκαταβολή φόρου εισοδήματος που, σύμφωνα με το άρθρο 69 του Ν.4172/2013, είναι 55% επί του ποσού του φόρου που αναλογεί στα εισοδήματα για την ατομική επιχείρηση. Η προκαταβολή φόρου θα υπολογιστεί βάσει του φόρου που αφορά το εισόδημα του φορολογικού έτους 2025, άρα με τα δεδομένα της παλιάς κλίμακας. Άρα, εκτός από τον «παλιό φόρο», η ατομική επιχείρηση έχει να αντιμετωπίσει και την έμμεσα προσαυξημένη προκαταβολή φόρου.
Για να γίνει κατανοητό με νούμερα, μπορούμε να θέσουμε ένα παράδειγμα με μία ατομική επιχείρηση που για το φορολογικό έτος 2025 έχει κέρδη 30.000 ευρώ και ο φορολογούμενος έχει 3 προστατευόμενα τέκνα. Με βάση την παλιά κλίμακα ο φορολογούμενος θα πληρώσει 5.900 ευρώ φόρο, άρα η προκαταβολή φόρου θα είναι 3.245 ευρώ. Για τα ίδια εισοδήματα με την νέα κλίμακα θα πληρώσει 3.800 ευρώ. Με αυτά τα δεδομένα μπορούμε να παρατηρήσουμε δύο ζητήματα. Πρώτον, ότι ο φόρος του χρόνου θα μειωθεί κατά 2.100 ευρώ και δεύτερον ότι η φετινή προκαταβολή σχεδόν πλησιάζει τον φόρο που θα πληρώσει για την νέα κλίμακα. Για την ακρίβεια, η φετινή προκαταβολή φόρου είναι το 85,39% του φόρου που θα πληρωθεί με τη νέα κλίμακα, άρα 30,39 ποσοστιαίες μονάδες παραπάνω από το 55% που αναφέρει ο νόμος. Φυσικά, δεν θα πάει χαμένος, δεδομένου ότι θα έχει προπληρώσει μεγάλο μέρος του φόρου που θα έχει να αντιμετωπίσει του χρόνου, όμως τον ρωτάει κανείς αν έχει τη ρευστότητα να κάνει κάτι τέτοιο; Δηλαδή, εμμέσως να κάνει ένα άτοκο δάνειο προς το ελληνικό δημόσιο, με το μεγάλο ρίσκο του να επιβαρυνθεί με 0,73% μηνιαίως για κάθε εκπρόθεσμη πληρωμή δόσης φόρου. Το 0,73% μπορεί να ακούγεται μικρό, αλλά πως θα ακουστεί αν σας πούμε ότι μπορεί να είναι περίπου 10 ευρώ μηνιαίως; Παράλληλα, όμως, οι ληξιπρόθεσμες οφειλές μπλοκάρουν τη φορολογική ενημερότητα, αλλά και αυξάνουν τις πιθανότητες να ληφθούν μέτρα είσπραξης για το ελληνικό δημόσιο. Και όλα αυτά για ένα άτοκο δάνειο προς το ελληνικό δημόσιο μέσω της προκαταβολής φόρου.
Μπορεί το παράδειγμα να ακούγεται ακραίο, αλλά μπορούμε να θέσουμε άλλο ένα για έναν ιδιοκτήτη ατομικής επιχείρησης 28 ετών που έχει 20.000 κέρδη. Ο φόρος φέτος θα είναι 3.100 ευρώ και η προκαταβολή φόρου θα είναι 1.705 ευρώ. Του χρόνου ο φόρος με την νέα κλίμακα θα είναι 1.800 ευρώ, άρα η προκαταβολή φόρου και σε αυτή την περίπτωση ανέρχεται στο 94,72% του φόρου που θα πληρωθεί του χρόνου, δηλαδή 39,72 ποσοστιαίες μονάδες παραπάνω από 55% που αναφέρει ο νόμος. Αν ο ίδιος επιχειρηματίας ήταν 23 ετών, τότε ο φόρος φέτος θα είναι ίδιος με του 28αρη, όμως του χρόνου ο φόρος θα είναι μηδενικός, άρα θα πρέπει να περιμένει ένα έτος για να λάβει με επιστροφή τα 1.705 ευρώ που «δάνεισε άτοκα» στο ελληνικό δημόσιο. Σε αυτή την περίπτωση, η προκαταβολή δεν υπολογίζεται σε ποσοστό, αφού του χρόνου ο φόρος θα είναι μηδενικός. Φυσικά, και στις δύο περιπτώσεις ισχύουν τα προαναφερόμενα σε σχέση με τις προσαυξήσεις για εκπρόθεσμη πληρωμή δόσης, αλλά και για τα μέτρα είσπραξης ληξιπρόθεσμων οφειλών.
Πάνω κάτω τα ίδια θα ισχύουν για όλες τις ατομικές επιχειρήσεις, που το 2026 θα έχουν τα ίδια ή λιγότερα κέρδη σε σχέση με το 2025. Είτε λίγο, είτε πολύ, θα υπάρξουν στην κατηγορία των φορολογουμένων που θα κάνουν άτοκο δάνειο στο ελληνικό δημόσιο τη φετινή προκαταβολή φόρου, το οποίο προκύπτει από την διαφορά των φορολογικών συντελεστών και έτσι το 55% θα αυξάνεται έμμεσα. Η μόνη περίπτωση να αποφύγει κάποιος την προκαταβολή φόρου είναι να είναι στους «τυχερούς» που τους γίνεται παρακράτηση φόρου, η οποία ετησίως είναι υψηλότερη από τον φόρο του φορολογικού έτους 2025. Βέβαια, στην συγκεκριμένη περίπτωση έχουν ήδη μπει στην κατηγορία του άτοκου δανείου στο ελληνικό δημόσιο, μέσω της παρακράτησης φόρου, οπότε μάλλον η τύχη γυρίζει διαφορετικά.
Πάντως, πέραν της φετινής ιδιαιτερότητας σε σχέση με την αλλαγή στην φορολογική κλίμακα, θεωρούμε ότι το ζήτημα της προκαταβολής φόρου είναι κάτι που πρέπει να εξεταστεί γενικότερα από τη φορολογική διοίκηση. Φέτος ειδικά θα μπορούσε να λυθεί με μία αναπροσαρμογή στο ποσοστό της, όμως προφανώς και δεν θα έλυνε το πρόβλημα της ρευστότητας που δημιουργεί στις ελληνικές επιχειρήσεις το ζήτημα της προκαταβολής φόρου. Από του χρόνου θα έχουν να αντιμετωπίζουν πάλι το κλασικό 55% επί του φόρου και αυτό αν είναι ατομικές επιχειρήσεις, αφού αν είναι νομικά πρόσωπα το ποσοστό της προκαταβολής φόρου, βάσει του άρθρου 71 του Ν. 4172/2013, διαμορφώνεται στο 80%. Στα νομικά πρόσωπα προβλέπεται η μείωση στο 40% για τα πρώτα τρία έτη λειτουργίας της επιχείρησης, αλλά προφανώς και αυτό είναι σταγόνα στον ωκεανό στο ζήτημα του προβλήματος ρευστότητας που δημιουργεί η προκαταβολή φόρου. Όταν βεβαιώνεις 80% προκαταβολή επί του φόρου, είναι σαν να αυξάνεις έμμεσα τον συντελεστή φόρου από 22% σε κάτι πολύ παραπάνω, ανάλογα με τις αυξομειώσεις των κερδών των επιχειρήσεων που υπάρχουν.
Το ζήτημα προφανώς και είναι ταμειακό, αλλά σε έναν τόσο δύσκολο καιρό πόσο είναι εύκολο να «παίζεις» με την ρευστότητα μίας επιχείρησης; Όταν όλα είναι στα «κόκκινα» προφανώς και πρέπει ο σωστός επιχειρηματίας να μεριμνά ο δείκτης ρευστότητας να έχει όσο το δυνατόν καλύτερη εικόνα, δείκτης ο οποίος προφανώς και επηρεάζεται από τις υποχρεώσεις που έχει η επιχείρηση απέναντι στο κράτος. Κάπως έτσι, λοιπόν, μία πάρα πολύ υψηλή προκαταβολή φόρου, όπως είναι η ελληνική, μπορεί να δημιουργήσει σοβαρό πρόβλημα στην επιχείρηση, έστω και αν το ζήτημα είναι «ταμειακό», όπως έχει αναφερθεί από επίσημα κρατικά χείλη.
Εκτός, όμως, του δείκτη ρευστότητας, πολλές φορές δημιουργεί προβλήματα επενδυτικής φύσεως όταν έχεις να κάνεις με έναν επιχειρηματία που στη χώρα του έχει πολύ χαμηλότερο συντελεστή προκαταβολής φόρου ή πολλές φορές δεν έχει καν προκαταβολή φόρου ή το έχει αλλά με δική του επιλογή. Το έχουμε παρατηρήσει πολλές φορές σε business plan που παρουσιάζουμε σε επιχειρηματίες που έρχονται από το εξωτερικό. Τους είναι πάρα πολύ δύσκολο να κατανοήσουν και αντίστοιχα να δεχτούν το «κουτάκι» που αναφέρει την προκαταβολή φόρου.
Λαμβάνοντας υπόψιν όλα τα παραπάνω, κλείνοντας το σημερινό άρθρο μας, θεωρούμε ότι ήρθε η ώρα για ουσιαστικές αλλαγές στο ζήτημα της προκαταβολής φόρου, ειδικά αυτές τις εποχές που η ρευστότητα των επιχειρήσεων αρχίζει και παρουσιάζει προβλήματα του παρελθόντος. Τα ποσοστά ναι μεν έχουν μειωθεί σε σχέση με τα παλαιότερα 100%, όμως εξακολουθούν και είναι πολύ υψηλά. Δεν σώνεται η κατάσταση από τις 20 ποσοστιαίες μονάδες. Θα πρέπει το νούμερο να επανεξεταστεί από τα αρμόδια επιτελεία πολύ σοβαρά.
Και πάλι καλή χρονιά σε όλους με υγεία και δύναμη!