Σε συνεργασία με τον Ηλία Χατζηγεωργίου - Φοροτεχνικό, Πρόεδρο Επιτροπής Λογιστών Ε.Ε.Α.
Ο Οκτώβριος κοντεύει να φτάσει στα μέσα του χωρίς να το καταλάβουμε, αλλά όλοι μας συνεχίζουμε στο γνωστό μοτίβο της εποχής που απαιτεί το κλασικό «ζέσταμα μηχανών» σε κατάσταση χειμερινής περιόδου, σε όλα τα επίπεδα επαγγελματικά και μη. Μπορεί ακόμα να βρισκόμαστε σε μία ενδιάμεση κατάσταση, αλλά πιστεύουμε ότι η αλλαγή της ώρας που θα γίνει τα ξημερώματα της 26 Οκτωβρίου, θα φέρει και με τη «βούλα» την οριστική μετάβαση στη χειμερινή περίοδο. Όπως συνηθίζουμε να λέμε, χειμώνας είναι και θα περάσει. Το μυστικό είναι να βρούμε τον τρόπο να περάσει ευχάριστα.
Πριν πάμε στην ανάλυση του σημερινού μας θέματος, θα θέλαμε να ανοίξουμε μία μικρή παρένθεση για να σας ευχαριστήσουμε για το ενδιαφέρον που δείχνετε για αυτή την στήλη, ειδικά όταν θίγουμε ζητήματα της άμεσης καθημερινότητας μας. Για παράδειγμα, τα μηνύματα που λάβαμε για το άρθρο της προηγούμενης εβδομάδας, είτε προσωπικά, είτε μέσω των μέσων μαζικής δικτύωσης ήταν πάρα πολλά, όλα, όμως, δημιούργησαν μία γόνιμη – θεωρούμε - επικοινωνία. Προφανώς και δεν θέλουμε να συμφωνείτε όλοι με τις απόψεις μας και τις σκέψεις μας, δεν είναι ούτε λογικό, ούτε υγιές κάτι τέτοιο. Αντίθετα, αυτή η ανταλλαγή απόψεων μας δίνει μεγάλη χαρά και δύναμη να συνεχίσουμε αυτό το εβδομαδιαίο μας ραντεβού από αυτή την στήλη, γιατί εκτός όλων των υπολοίπων ανοίγει έναν επιπλέον δίαυλο επικοινωνίας μεταξύ μας, ώστε να ανταλλάσουμε τις απόψεις μας και τους προβληματισμούς μας.
Παλιά τα λέγαμε στις εφορίες, στα Ι.Κ.Α. και στα σεμινάρια, τώρα η επικοινωνία έχει αλλάξει αρκετά με περισσότερο ψηφιακή χροιά, αλλά όπως και να έχει καλό είναι που δεν χανόμαστε. Η ανταλλαγή απόψεων, ειδικά όταν τα αυτιά είναι ανοιχτά για να ακούς προσεκτικά και την άλλη άποψη, πάντα γεννάει αποτέλεσμα. Έτσι και αλλιώς, το επάγγελμα μας, ειδικά στην χώρα μας, δίνει πολλές φορές δυνατότητα έκφρασης πολλών απόψεων, που με έναν μαγικό τρόπο είναι όλες λογικές. Είναι μαγική αυτή η δυνατότητα που δίνουν οι φορολογικοί μας νόμοι μέσω της πολυπλοκότητας τους, ειδικά όταν σε αυτό εμπλέκονται και πολλοί αστικοί μύθοι που παραμένουν στην ζωή μας. Πολλές φορές αυτοί οι «αστικοί μύθοι» έχουν μια θεωρητική βάση, γιατί προέρχονται από παλιούς φορολογικούς νόμους που είτε έχουν καταργηθεί, είτε έχουν αντικατασταθεί από νεότερους νόμους, αλλά ακόμα δεν έχει «χωνευτό» ότι η τάδε διάταξη άλλαξε. Βέβαια, αν το καλοσκεφτούμε είναι απολύτως λογικό να γίνεται κάτι τέτοιο, όταν κάθε χρόνο έχουμε δεκάδες ή ακόμα και εκατοντάδες αλλαγές σε φορολογικού νόμους, που σε αυτές προστίθενται και οι εκατοντάδες ίσως και χιλιάδες των εγκυκλίων που ετησίως δημοσιεύονται ερμηνευτικά. Για παράδειγμα, ο Κώδικας Φορολογίας Εισοδήματος, νόμος του 2014, μόλις 11 ετών δηλαδή, θεωρείται ήδη νόμος «παλιός» και εκατοντάδες φορές αλλαγμένος. Για να γίνει κατανοητό τι εννοούμε, ξεφυλλίστε αν έχετε ένα βιβλίο για τον Κ.Φ.Ε. που είχατε αγοράσει το 2014 και πείτε μας πόσα από αυτά έχουν αλλάξει. Η βάση μπορεί να έχει μείνει ίδια, αλλά το «κτήριο» έχει υποστεί χιλιάδες ανακαινίσεις.
Κλείνουμε την μικρή παρένθεση, συνδέοντας την όμως με το σημερινό μας θέμα που θα αναπτύξουμε έναν ακόμα «αστικό μύθο», ο οποίος όμως δεν δημιουργήθηκε ακριβώς από την πολυνομία, αλλά κυρίως από την παρερμηνεία που έχει δοθεί στο όνομα του. Το θέμα μας είναι ο «επαγγελματικός λογαριασμός». Το όνομα του βαρύγδουπο και σοβαρό, όμως τελικά τι πραγματικά είναι και τι νομίζουμε ότι είναι;
Το όνομα του είναι από μόνο του μία διαστρέβλωση, που σε αυτό ήρθε να προστεθεί και η γνωστή εφαρμογή της Α.Α.Δ.Ε, στην οποία δηλώνονται οι επαγγελματικοί λογαριασμοί. Ποιοι, όμως, είναι αυτοί; Θα προσπαθήσουμε να το προσεγγίσουμε όσο το δυνατόν καλύτερα μπορούμε το θέμα, ξεκινώντας από τη νομοθεσία και για την ακρίβεια το άρθρο 65 του Ν. 4446/2016 που αναφέρει τα εξής:
1. Οι δικαιούχοι πληρωμής, στο πλαίσιο των συναλλαγών τους με πληρωτές οι οποίοι ενεργούν για λόγους που δεν εμπίπτουν στην εμπορική, επιχειρηματική ή επαγγελματική τους δραστηριότητα, υποχρεούνται, ανάλογα με τον κύριο Κωδικό Αριθμό Δραστηριότητάς τους (ΚΑΔ) και εντός ορισμένης προθεσμίας, η οποία δεν μπορεί να υπερβαίνει τα τρία (3) έτη από τη δημοσίευση του παρόντος στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως, να αποδέχονται μέσα πληρωμής με κάρτα για την ολοκλήρωση των πράξεων πληρωμής.
2. Για την αποδοχή μέσων πληρωμής με κάρτα, οι δικαιούχοι πληρωμής συμβάλλονται υποχρεωτικά με νομίμως αδειοδοτημένους Παρόχους Υπηρεσιών Πληρωμών, κατά το οριζόμενα στο ν. 3862/2010 (A' 113). Για την αποδοχή μέσων πληρωμής με κάρτα και μετρητά, καθώς και την είσπραξη για λογαριασμό τρίτου εν γένει, οι δικαιούχοι πληρωμής απαγορεύεται να συμβάλλονται με οντότητες οι οποίες δεν αποτελούν νομίμως αδειοδοτημένους παρόχους υπηρεσιών πληρωμών ή Αντιπροσώπους αυτών, εκτός αν άλλως ορίζεται ρητά στην οικεία ισχύουσα νομοθεσία.
3. Με απόφαση των Υπουργών Οικονομίας, Ανάπτυξης και Οικονομικών, ορίζονται τα εξής: γ. Οι διαδικασίες δήλωσης και τροποποίησης των τηρούμενων Επαγγελματικών Λογαριασμών στους Παρόχους Υπηρεσιών Πληρωμών του ν. 3862/2010,
4. Οι ελεύθεροι επαγγελματίες και επιτηδευματίες που τηρούν επαγγελματικό λογαριασμό, σύμφωνα με την κοινή απόφαση που εκδίδεται βάσει της εξουσιοδότησης της περ. γ) της παρ. 3, δέχονται υποχρεωτικά πληρωμές μέσω υπηρεσιών άμεσης πληρωμής.
5. Τα νομικά πρόσωπα που είναι δικαιούχοι πληρωμής, στο πλαίσιο των συναλλαγών τους με πληρωτές οι οποίοι ενεργούν για λόγους που δεν εμπίπτουν στην εμπορική, επιχειρηματική ή επαγγελματική τους δραστηριότητα, δέχονται υποχρεωτικά πληρωμές μέσω υπηρεσιών άμεσης πληρωμής.
Το εν λόγω άρθρο δεν το επιλέξαμε τυχαία, αλλά γιατί είναι το πρώτο που εμφανίζεται όταν μπει κάποιος στην εφαρμογή της Α.Α.Δ.Ε. «Επαγγελματικός Λογαριασμός» για να τον δηλώσει. Για να γίνει, όμως, ακόμα ποιο κατανοητό το ζήτημα θα ήταν χρήσιμο να παραθέσουμε και την αιτιολογική έκθεση του άρθρου που αναφέρει ότι, «καταληκτικός στόχος του νομοσχεδίου είναι η καθιέρωση της υποχρεωτικής αποδοχής μέσων πληρωμής με κάρτα, στο σύνολο των επιχειρήσεων που δραστηριοποιούνται στην Ελληνική επικράτεια. Στο πλαίσιο του άρθρου 65, δίνεται η δυνατότητα στον Υπουργό Οικονομικών να ορίζει τις κατηγορίες επιχειρήσεων που θα εμπίπτουν στην υποχρέωση αποδοχής καρτών, ώστε να γίνει σταδιακή, ομαλή μετάβαση στην καθιέρωση των ηλεκτρονικών συναλλαγών σε όλο το εύρος της οικονομίας. Στόχος είναι η τροφοδότηση του Υπουργείου Οικονομικών και της Γενικής Γραμματείας Δημοσίων Εσόδων με πλήρη και ολοκληρωμένα στοιχεία που αφορούν τις ηλεκτρονικές συναλλαγές των επιχειρήσεων, δια μέσου στοιχείων συναλλαγών που διαβιβάζονται από τους παρόχους υπηρεσιών πληρωμών. Η διαμεσολάβηση τρίτων επιχειρήσεων, που δεν αποτελούν αδειοδοτημένους παρόχους υπηρεσιών πληρωμών, για την αποδοχή πληρωμών των πραγματικών δικαιούχων πληρωμής διαστρεβλώνει την πραγματική εικόνα των ηλεκτρονικών συναλλαγών και των εσόδων των δικαιούχων πληρωμής και δημιουργεί συνθήκες απόκρυψης φορολογητέας ύλης. Προς το σκοπό αυτό προβλέπεται η απαγόρευση αποδοχής μέσων πληρωμής με κάρτα και μετρητά καθώς και η απαγόρευση είσπραξης για λογαριασμό τρίτου εν γένει για κάθε πληρωμή, συμπεριλαμβανομένων των εξοφλήσεων λογαριασμών, από επιχειρήσεις που δεν αποτελούν αδειοδοτημένους παρόχους υπηρεσιών πληρωμών, ώστε να διαβιβάζουν τη σχετική συναλλακτική δραστηριότητα στις αρμόδιες υπηρεσίες. Εξαιρούνται οι περιπτώσεις είσπραξης για λογαριασμό τρίτου που ρητώς προβλέπονται στην ισχύουσα νομοθεσία για συγκεκριμένες κατηγορίες επιχειρήσεων (π.χ. τουριστικοί και ασφαλιστικοί πράκτορες, πωλήσεις με αντικαταβολή κλπ.).».
Από όλα τα παραπάνω, λοιπόν, προκύπτει ότι, ο επαγγελματικός λογαριασμός, όπως τουλάχιστον τον θεωρεί η νομοθεσία, αφορά τα έσοδα της επιχείρησης και όχι τα έξοδα και οι δαπάνες. Δηλαδή, ο νομοθέτης, όπως το αναλύει και στο άρθρο 62 του νόμου, «ως «Επαγγελματικός Λογαριασμός» ορίζεται ο λογαριασμός που τηρείται σε Πάροχο Υπηρεσιών Πληρωμών του ν. 3862/2010, μέσω του οποίου διενεργούνται συναλλαγές που αφορούν αποκλειστικά την επιχειρηματική δραστηριότητα του κατόχου.». Ως συναλλαγές, αν διαβάσουμε και το υπόλοιπο άρθρο 62, εννοεί τα έσοδα της επιχείρησης και όχι τα έξοδα και τις δαπάνες.
Με λίγα λόγια, τον χαρακτήρα της «επαγγελματικότητας» του λογαριασμού την γεννάει το έσοδο και όχι το έξοδο. Μάλιστα, όχι απλά το κάθε έσοδο, αλλά αυτό που δημιουργείται από συναλλαγή με ιδιώτες (b2c) και όχι από συναλλαγή με επαγγελματίες (b2b).
Το λέει άλλωστε και ξεκάθαρα η εγκύκλιος Ε.2037/2019, που εκτός όλων των άλλων για την ειδική εφαρμογή αναφέρει ότι «υπόχρεοι σε δήλωση επαγγελματικού λογαριασμού είναι οι δικαιούχοι πληρωμής (φυσικά, νομικά πρόσωπα και νομικές οντότητες) με Κωδικό Αριθμό Δραστηριότητας, είτε κύριας είτε δευτερεύουσας, που περιλαμβάνεται στη λίστα της με αριθμ. 45231/20-04-2017 ΚΥΑ, και οι οποίοι αποδέχονται συναλλαγές από πληρωτές οι οποίοι δρουν για λόγους που δεν εμπίπτουν στην εμπορική, επιχειρηματική ή επαγγελματική τους δραστηριότητα (Β2C συναλλαγές). Δεν είναι υπόχρεοι σε δήλωση επαγγελματικού λογαριασμού, ακόμη και αν έχουν ΚΑΔ που περιλαμβάνεται στη λίστα της με αριθμ. 45231/2017 ΚΥΑ, οι δικαιούχοι πληρωμής που συναλλάσσονται με πληρωτές οι οποίοι δρουν στο πλαίσιο της εμπορικής, επιχειρηματικής ή επαγγελματικής τους δραστηριότητας (Β2Β συναλλαγές). Επισημαίνεται ότι υποχρέωση δήλωσης Επαγγελματικού Λογαριασμού υπάρχει και στην περίπτωση που διενεργούνται Β2Β συναλλαγές παράλληλα με B2C συναλλαγές.».
Μέσα στην εγκύκλιο λέει και άλλα ενδιαφέροντα σχετικά με το πότε ενδεικτικά δεν δηλώνεται στην εφαρμογή ο επαγγελματικός λογαριασμός. Ενδεικτικά, αναφέρουμε ότι, δεν δηλώνεται από τους γιατρούς που αμείβονται μέσω Ε.Ο.Π.Υ.Υ. και όχι από τους ασθενείς τους δεν έχουν υποχρέωση δήλωσης Επαγγελματικών Λογαριασμών, καθόσον πραγματοποιούν B2B συναλλαγή (αμείβονται μόνο από τον ΕΟΠΥΥ). Αντίθετα, δηλώνουν αυτόν που έχει συναλλαγές με ιδιώτη. Αντίστοιχα, οι δικαιούχοι πληρωμής (π.χ. δικηγόροι, λογιστές, ασφαλιστές, κ.λπ.), που τηρούν τραπεζικούς λογαριασμούς αποκλειστικά για πληρωμή υποχρεώσεων τρίτων, όπως ενδεικτικά φόρων, εργοδοτικών εισφορών, προκαταβολών, ασφαλίστρων, Δ.Ε.Η. κ.λπ., δεν δηλώνονται ως Επαγγελματικοί Λογαριασμοί. Αυτονόητο είναι ότι αν έχουν b2c συναλλαγή για την παροχή υπηρεσίας, τότε δηλώνουν τους λογαριασμούς που αφορά την b2c συναλλαγή.
Αργότερα και μετά την επίλυση της νομοθεσίας περί «επαγγελματικών λογαριασμών» ήρθε και η νομοθεσία περί υποχρεωτικότητας POS, την οποία δεν παραθέτουμε γιατί δεν είναι του παρόντος, η οποία πάλι δηλώνει ξεκάθαρα ότι αφορά τις b2c συναλλαγές και όχι τις b2b.
Όλα καλά μέχρι εδώ, όμως στην πράξη η έννοια «επαγγελματικός λογαριασμός» στην καθημερινότητα των επιχειρήσεων έχει τραβηχτεί από τα μαλλιά και όχι μόνο, από πολλούς και διάφορους. Η κυριότερη σύγχυση έγκειται στο γεγονός ότι πολλοί τον συγχέουν με τις δαπάνες της επιχείρησης και ότι αυτές πρέπει να γίνονται από τους «επαγγελματικούς λογαριασμούς», όπως τους θεωρούν αυτοί. Κανένας φορολογικός νόμος, τουλάχιστον μέχρι στιγμής, δεν λέει κάτι τέτοιο. Ο νόμος, σε σχέση με τις δαπάνες τουλάχιστον, η μόνη υποχρεωτικότητα που θέτει είναι το τραπεζικό μέσο πληρωμής όταν η δαπάνη ξεπερνάει τα 500 ευρώ καθαρή αξία ή ανήκει στις κατηγορίες που αναγκαστικά πληρώνονται κανονικά (ενοίκια, μισθοδοσίες), σε σχέση με το αν εκπίπτουν ή όχι.
Κανένας νόμος στην έννοια του τραπεζικού μέσου πληρωμής δεν αναφέρει την έννοια «επαγγελματικός λογαριασμός». Αυτονόητο είναι ότι, ο λήπτης της δαπάνης που πληρώνει να πρέπει να είναι δικαιούχους του τραπεζικού λογαριασμού που πληρώνεται η συγκεκριμένη δαπάνη. Δηλαδή, για παράδειγμα, η δαπάνη είναι για αναμόρφωση αν για παράδειγμα ο Βαγγέλης πληρώσει ένα τιμολόγιο προμηθευτή του Ηλία που έχει ατομική επιχείρηση. Δεν συμβαίνει, όμως, το ίδιο αν το τιμολόγιο πληρωθεί από έναν ατομικό λογαριασμό του Ηλία, ο οποίος δεν έχει δηλωθεί στους επαγγελματικούς λογαριασμούς του, γιατί πολύ απλά δεν χρειάζεται να δηλωθεί εκεί. Φυσικά και η δαπάνη εκπίπτει κανονικά, γιατί έχει τηρηθεί απόλυτα ο κανόνας του τραπεζικού μέσου πληρωμής. Το ίδιο θα ίσχυε, με τον όποιο φόβο υπάρχει να προκύψει άτυπη δωρεά, ακόμα και αν το τιμολόγιο πληρώνονταν από έναν κοινό λογαριασμό που έχει ο Βαγγέλης με τον Ηλία, γιατί ο Ηλίας είναι δικαιούχος του λογαριασμού.
Στα νομικά πρόσωπα τα πράγματα ας πούμε ότι είναι ξεκάθαρα, γιατί πολύ απλά δεν νοείται λογαριασμός που να μην θεωρείται με την ευρεία έννοια επαγγελματικός λογαριασμός, οπότε κανείς δεν χαλάει το χατίρι κανενός. Το πρόβλημα, όμως, δημιουργείται κυρίως στα φυσικά πρόσωπα, που αρχίζουν οι άπειρες παρερμηνείες, που μαζί με τους αστικούς μύθους δημιουργούν ένα τρομερό κοκτέιλ που ο καθένας λέει ότι θέλει.
Παρότι, λοιπόν, η νομοθεσία, όπως παραθέσαμε, είναι ξεκάθαρη, εχθές βρεθήκαμε υπόλογοι να «απολογηθούμε» σε πελάτη γιατί δεν τον συμβουλέψαμε ότι «πρέπει οπωσδήποτε τα έξοδα και τις αγορές παγίων για την ατομική του επιχείρηση, να τα κάνει από επαγγελματικό λογαριασμό». Την υπόδειξη την έκανε επαγγελματίας από άλλο επαγγελματικό κλάδο. Για ευνόητους λόγους δεν κατονομάζουμε από ποιον κλάδο προέρχεται, γιατί δεν είναι αυτό το θέμα μας. Αυτός από την μεριά του καλείται να λύσει άλλους «αστικούς μύθους» παραθέτοντας την νομοθεσία στον πελάτη, ο οποίος ευτυχώς έτυχε να είναι με ανοιχτά αυτιά, τον πείσαμε ότι κάτι τέτοιο δεν ισχύει και ότι είναι λάθος αυτό που τον συμβουλεύει-απαιτεί ο άλλος επαγγελματίας.
Αλλά το θέμα δεν είναι αν θα τον πείθαμε ή όχι. Το θέμα μας όμως είναι ότι όσο αυτοί οι «αστικοί μύθοι» αυξάνονται και πληθύνονται, τόσο θα πηγαίνουν χαμένες εργατοώρες για να αποδεικνύονται τα αυτονόητα. Αστικοί μύθοι που, όπως προαναφέραμε, πολλές φορές γεννάει η ίδια η αγορά σε συνδυασμό με την πολυπλοκότητα των νόμων. Και πάλι καλά αν αυτό μπορεί να λυθεί με την νομοθεσία. Αν αυτή δεν είναι ξεκάθαρη, πράγμα διόλου απίθανο, τότε τι γίνεται;
Αντί επιλόγου, θα δανειστούμε το εύλογο και εύστοχο ερώτημα του καλού φίλου και συναδέλφου Νίκου Καραδημήτρη, που έθεσε για ένα άλλο ζήτημα σε μέσο μαζικής δικτύωσης «Για τις χαμένες εργατοώρες εκατέρωθεν σε αυτή τη χώρα θα ασχοληθούμε κάποια στιγμή;». Φυσικά το ερώτημα κολλάει σε πάρα πολλά θέματα και όχι μόνο στο ελεγκτικό ζήτημα που ανέδειξε ο συνάδελφος.
Απάντηση στο ερώτημα μην περιμένετε από εμάς, αλλά προφανώς και είμαστε υπέρμαχοι αυτής της άποψης, ότι δηλαδή κάποια στιγμή θα πρέπει να αρχίσουμε να σεβόμαστε τις χαμένες εργατοώρες και να κάνουμε τα αδύνατα δυνατά για να τις μειώνουμε, αλλά δυστυχώς πολύ εξ ημών κάνουμε το ακριβώς αντίθετο…
Καλό Σαββατοκύριακο σε όλους…