Ο δείκτης του καθαρού περιθωρίου κέρδους συγκαταλέγεται σε αυτούς που αξιολογούνται με προσοχή σε μια εταιρεία, καθώς παρουσιάζει το ποσό των καθαρών κερδών που σημειώνει η συγκεκριμένη επιχείρηση σε κάθε εκατό ευρώ κύκλου εργασιών της. Είναι προφανές ότι, όσο υψηλότερο είναι το συγκεκριμένο ποσοστό, τόσο καλύτερα αξιολογείται μια επιχείρηση, όταν όλοι οι άλλοι παράγοντες διατηρούνται σταθεροί.
Γιατί είναι επιθυμητοί οι υψηλοί δείκτες καθαρού περιθωρίου κέρδους;
Πρώτον, γιατί επηρεάζουν τα πράγματα, έτσι ώστε να προκύψει μεγαλύτερο ποσό καθαρού κέρδους σε απόλυτες τιμές.
Δεύτερον, γιατί αποτελεί έναν δείκτη ασφαλείας. Για παράδειγμα, μια επιχείρηση με δείκτη καθαρού περιθωρίου κέρδους 10% θα μπορούσε να αντέξει μια επιθετική τιμολογιακή πολιτική από την πλευρά των ανταγωνιστών της (μειώνοντας και αυτή τις τιμές πώλησης των προϊόντων της έως και 10%) χωρίς να υποχρεωθεί σε ζημιογόνο αποτέλεσμα. Η σχετική της ικανότητα, όμως, θα ήταν πολύ μικρότερη, αν η επιχείρηση λειτουργούσε με ένα δείκτη καθαρού περιθωρίου κέρδους της τάξεως του 1%, του 3%, ή ακόμη και του 5%.
Και τρίτον, επειδή ένα υψηλό περιθώριο κέρδους αποτελεί ένδειξη ότι μιλάμε για μια εταιρεία που προσφέρει στην αγορά προϊόντα ή υπηρεσίες υψηλής προστιθέμενης αξίας, με ό,τι αυτό σημαίνει για την ανταγωνιστικότητά της σε βάθος χρόνου.
Οι ενστάσεις
Πέραν αυτών, όμως, θα πρέπει να συνεκτιμηθεί ότι ο δείκτης του καθαρού περιθωρίου κέρδους (όπως άλλωστε όλοι οι χρηματοοικονομικοί δείκτες) δεν στερείται μειονεκτημάτων. Για το λόγο αυτό, θα αναφερθούμε σε μερικούς παράγοντες που κάθε φορά θα πρέπει να συνεκτιμώνται από αναλυτές και επενδυτές.
- Ο δείκτης του καθαρού περιθωρίου κέρδους διαφοροποιείται σε μεγάλο βαθμό, ανάλογα με το είδος της δραστηριότητας μιας εταιρείας. Έτσι, θα πρέπει να συγκρίνουμε τις επιδόσεις του συγκεκριμένου δείκτη ανάμεσα σε επιχειρήσεις του ίδιου κλάδου και πολλές φορές μάλιστα του ίδιου υποκλάδου.
- Η τιμή του δείκτη επηρεάζεται -είτε θετικά, είτε αρνητικά- από την ύπαρξη έκτακτων και μη λειτουργικών αποτελεσμάτων, όπως π.χ. από μεταβολές στις εύλογες αξίες ακινήτων, από κέρδη ή ζημίες από πωλήσεις περιουσιακών στοιχείων, από κέρδη ή ζημίες από αποτίμηση αποθεμάτων, κ.λπ..
- Ο δείκτης επηρεάζεται και από τη ρευστότητα μιας επιχείρησης. Για παράδειγμα, υπάρχουν εταιρείες με μεγάλα δανειακά ανοίγματα, οι οποίες επιβαρύνονται με πολύ υψηλό κόστος χρηματοδότησης (χρεωστικοί τόκοι) και από την άλλη πλευρά υπάρχουν επιχειρήσεις, οι οποίες όχι μόνο δεν έχουν δανεισμό, αλλά επιπλέον διαθέτουν μεγάλου ύψους χρηματοοικονομικό χαρτοφυλάκιο (μετοχές, ομόλογα, έντοκα γραμμάτια, προθεσμιακές καταθέσεις), από το οποίο καρπώνονται έσοδα από τόκους και μερίσματα.
- Ένας άλλος παράγοντας, που θα μπορούσε να επηρεάσει την τιμή του δείκτη, είναι η αναπτυξιακή φάση στην οποία βρίσκεται μια επιχείρηση. Αν, για παράδειγμα, μια εταιρεία βρίσκεται στη φάση υλοποίησης ενός μεγάλου επενδυτικού προγράμματος (με ό,τι αυτό σημαίνει για το ύψος των δανειακών υποχρεώσεων), ή στην πρώτη φάση του λανσαρίσματος ενός νέου προϊόντος, ή μιας νέας υπηρεσίας (συνήθως μεσολαβεί ένα χρονικό διάστημα λειτουργίας μέχρις ότου τέτοιες κινήσεις να αρχίσουν να αποφέρουν κέρδη), τότε είναι πιθανόν να δει το δείκτη του καθαρού περιθωρίου κέρδους της να είναι προσωρινά μειωμένος.
- Στις περιπτώσεις εταιρειών με έντονα κυκλική δραστηριότητα, καλό θα είναι να λαμβάνονται υπόψη οι μέσοι όροι περισσότερων ετών, προκειμένου να υπάρξει μια καλύτερη αξιολόγηση της όλης κατάστασης.
Είναι προφανές ότι, ο συγκεκριμένος δείκτης επηρεάζεται κάθε φορά τόσο από τις συνθήκες που επικρατούν στην αγορά, όσο και από συγκεκριμένες επιλογές κάθε εταιρείας, όπως για παράδειγμα από την πολιτική χρηματικών διανομών που ακολουθεί. Ορισμένες διοικήσεις διανέμουν μεγάλα ποσοστά των ετησίων κερδών στους μετόχους τους με τη μορφή μερισμάτων, ή/και επιστροφών κεφαλαίου, ενώ κάποιες άλλες πολύ μικρότερα. Το αποτέλεσμα μιας τέτοιας επιλογής σε βάθος χρόνου είναι να επηρεάζεται το ετήσιο χρηματοοικονομικό αποτέλεσμα (χρεωστικοί μείον πιστωτικοί τόκοι), άρα και το καθαρό κέρδος, συμπαρασύροντας με αυτό τον τρόπο το δείκτη καθαρού περιθωρίου κέρδους.
Για όλους τους προαναφερθέντες λόγους, προκειμένου να υπάρξει μια πληρέστερη εικόνα και αξιολόγηση για κάθε εταιρεία, πέρα από το καθαρό περιθώριο κέρδους, θα πρέπει να συνεκτιμάται και το λειτουργικό περιθώριο κέρδους, το οποίο προκύπτει από το πηλίκο του EBITDA (κέρδη προ φόρων, τόκων και αποσβέσεων-απομειώσεων) προς τον κύκλο εργασιών.
Οι τύποι των δεικτών
Καθαρό περιθώριο κέρδους = (καθαρά κέρδη/κύκλος εργασιών) x 100
Λειτουργικό περιθώριο κέρδους = (EBITDA/κύκλος εργασιών) x 100