Μη έκπτωση ζημίας ανταλλαγής μετοχών σε συγχώνευση με απορρόφηση

Αναδημοσίευση από το Ενημερωτικό Δελτίο Δεκεμβρίου 2024, Ιανουαρίου 2025, Φεβρουαρίου 2025 της ΣΟΛ Α.Ε.

www.solcrowe.gr

Η ζημία που προκύπτει από τον προσδιορισμό της σχέσης ανταλλαγής μετοχών στη διαδικασία της συγχώνευσης με απορρόφηση δεν εκπίπτει από τα ακαθάριστα έσοδα για τον προσδιορισμό του φόρου εισοδήματος του μετόχου της απορροφώμενης εταιρείας

ΕΡΩΤΗΜΑ

Ανώνυμη εταιρεία κατείχε την 31/12/2023 95.839 με­τοχές της Παγκρήτιας Τράπεζας συνολικού κόστους κτήσης € 99.672,66. Στις 4/9/2024 ολοκληρώθηκε η συγχώνευση με απορρόφηση της Παγκρήτιας τράπε­ζας από την τράπεζα Αττικής. Η σχέση ανταλλαγής ορίσθηκε σε 0,0292156343836978 νέες κοινές μετο­χές της τράπεζας Αττικής για κάθε 1 κοινή μετοχή της Παγκρήτιας τράπεζας.

Έτσι, μετά τη συγχώνευση η εταιρεία κατείχε 2.800 μετοχές της Τράπεζας Αττικής. Στη συνέχεια, έγινε συνένωση εκατό (100) υφιστάμενων μετοχών σε μία (1) νέα μετοχή (reverse split), οπότε η εταιρεία κατέχει με ημερομηνία 31/12/2024 28 μετοχές της Τράπεζας Αττικής.

Όπως προκύπτει από το σχέδιο σύμβασης συγχώ­νευσης, η συγχώνευση των δύο τραπεζών έγινε σύμ­φωνα με τις διατάξεις των άρθρων 6-21 και 30-34 του Ν. 4601/2019, τις διατάξεις του άρθρου 16 του Ν. 2515/1997 και τις διατάξεις του Ν. 4548/2018 και με λογιστική ενοποίηση των στοιχείων ενεργητικού και παθητικού (παρ. 5 του άρθρου 16 του Ν. 2515/1997).

Η τρέχουσα τιμή στο Χ.Α. της μετοχής της τράπεζας Αττικής με ημερομηνία 31/12/2024 ανέρχεται σε € 0,69. Συνεπώς, η τρέχουσα αξία των μετοχών είναι πολύ μικρή.

Είναι προφανές ότι, η εταιρεία υπέστη μεγάλη ζημιά από τη συγχώνευση των δύο τραπεζών.

Η ζημία που υπέστη η εταιρεία από την διαδικασία της συγχώνευσης και του reverse split εκπίπτει από τα ακαθάριστα έσοδα για τον προσδιορισμό του φό­ρου εισοδήματος;

ΓΝΩΜΗ ΦΟΡΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ

Η Γνώμη της Φορολογικής Επιτροπής σχετικά με το παραπάνω ερώτημα είναι η εξής:

Στο άρθρο 16 του Ν. 2515/1997 με θέμα «Συγχώ­νευση πιστωτικών ιδρυμάτων» ορίζονται τα εξής:

«1. Συγχώνευση πιστωτικών ιδρυμάτων, κατά την έν­νοια του άρθρου 2 παρ. 1 του ν. 2076-1992 (ΦΕΚ 130 Α'). πραγματοποιείται είτε με απορρόφηση είτε με σύ­σταση νέας εταιρείας κατά τους ορισμούς του άρθρου 68 του κ.ν. 2190/1920. Με τη συγχώνευση με απορ­ρόφηση εξομοιώνονται και οι πράξεις που ορίζονται στο άρθρο 79 του κ.ν. 2190/1920.

2.Στη συγχώνευση της παραγράφου 1 εφαρμόζονται οι διατάξεις των άρθρων 69 έως και 80 του κ.ν. 2190/1920, εκτός εάν ορίζεται διαφορετικά στο πα­ρόν άρθρο.

(…)

4.Για την εκτίμηση των περιουσιακών στοιχείων των συγχωνευόμενων πιστωτικών ιδρυμάτων συντάσσε­ται έκθεση προς τη Γενική Συνέλευση των μετόχων από την Επιτροπή Εμπειρογνωμόνων του άρθρου 9 του κ.ν. 2190/1920, εφαρμοζομένων των διατάξεων του άρθρου 71 του κ.ν. 2190/1920.

(…)

11.Ουδεμία φορολογική υποχρέωση δημιουργείται για το νέο πιστωτικό ίδρυμα που συνιστάται με τη συγχώνευση ή για το απορροφόν και το απορροφώ­μενο πιστωτικό ίδρυμα, καθώς και για τους μετόχους τους, συνεπεία της συγχώνευσης, ιδίως για τυχόν εμ­φανιζόμενες υπεραξίες που προκύπτουν από τη συγ­χώνευση, με εξαίρεση το φόρο συγκέντρωσης κεφα­λαίων, υπό την επιφύλαξη των διατάξεων του άρ­θρου 18 του ν. 1676/ 1986 (ΦΕΚ 204 Α).».

Στην ΠΟΛ. 1113/2015 μεταξύ άλλων αναφέρονται και τα εξής:

«Άρθρο 22

Εκπιπτόμενες επιχειρηματικές δαπάνες

2. Ειδικότερα, εκπίπτουν οι δαπάνες που:

(…)

β) αντιστοιχούν σε πραγματική συναλλαγή, η αξία της οποίας δεν κρίνεται κατώτερη ή ανώτερη της αγο­ραίας, στη βάση των στοιχείων που διαθέτει η Φορο­λογική Διοίκηση.

(…)

Επίσης, σημειώνεται ότι η ζημία που προκύπτει από την αποτίμηση τίτλων, χρεογράφων, υποχρεώσεων, κ.λπ. δεν είναι δαπάνη που αντιστοιχεί σε πραγμα­τική συναλλαγή, αλλά η όποια δαπάνη θα προκύψει κατά τη μεταβίβαση των υπόψη τίτλων, κ.λπ. ή εξό­φληση της σχετικής υποχρέωσης.».

Στην ΠΟΛ. 1032/2015 μεταξύ άλλων αναφέρονται τα εξής:

«(….)

9.Όσον αφορά στον προσδιορισμό του εισοδήματος από μεταβίβαση τίτλων που αποκτούν τα ημεδαπά νομικά πρόσωπα και οι νομικές οντότητες του άρ­θρου 45, καθώς και τα νομικά πρόσωπα που δεν έχουν τη φορολογική τους κατοικία στην ημεδαπή αλλά διατηρούν μόνιμη εγκατάσταση στη χώρα μας, λαμβάνεται υπόψη το εισόδημα (υπεραξία) που προ­κύπτει με βάση τα τηρούμενα βιβλία της επιχείρησης και τα αντίστοιχα παραστατικά, καθόσον σε κάθε πε­ρίπτωση τα έσοδα που αποκτούν τα εν λόγω νομικά πρόσωπα θεωρούνται έσοδα από επιχειρηματική δραστηριότητα και φορολογούνται με βάση τις διατά­ξεις των άρθρων 58 ή 29, κατά περίπτωση.

(….)

Ειδικότερα, για τον προσδιορισμό της υπεραξίας από τα ως άνω νομικά πρόσωπα ή νομικές οντότητες που τηρούν διπλογραφικά βιβλία, από την συμφωνηθείσα αξία πώλησης αφαιρείται η τιμή κτήσης. Ως τιμή κτή­σης λαμβάνεται αυτή που προκύπτει μετά την αποτί­μηση και η οποία εμφανίζεται στα βιβλία της επιχεί­ρησης κατά την 31.12.2013 προκειμένου για μεταβι­βάσεις που πραγματοποιήθηκαν εντός του φορολο­γικού έτους 2014, καθόσον η ζημία από την αποτί­μηση έχει αναγνωρισθεί για έκπτωση από τα ακαθά­ριστα έσοδα της επιχείρησης με βάση τα οριζόμενα στην παρ. 12 του άρθρου 72 του ν. 4172/2013 (ΠΟΛ.1264/30.12.2014). Για μεταβιβάσεις τίτλων που θα λάβουν χώρα μετά την 1.1.2015 και οι οποίοι έχουν αποκτηθεί πριν την 31.12.2013, ως τιμή κτή­σης θα ληφθεί υπόψη η ίδια ως άνω αξία (αυτή που εμφανίζεται στα βιβλία κατά την 31.12.2013), δεδομέ­νου ότι η ζημία που προκύπτει από αποτίμηση τίτλων από 1.1.2014 και μετά δεν εκπίπτει από τα ακαθάρι­στα έσοδα των επιχειρήσεων με βάση τις διατάξεις της περ. β' του άρθρου 22 του ν.4172/2013, καθόσον δεν αντιστοιχεί σε πραγματική συναλλαγή.

Επισημαίνεται ότι για τίτλους που αποκτώνται από την 1.1.2014 και μετά, ως τιμή κτήσης για τον προσ­διορισμό της υπεραξίας κατά τη μεταβίβασή τους λαμβάνεται υπόψη η αρχική τιμή κτήσης τους χωρίς τις μεταγενέστερες αποτιμήσεις τους.

(…)».

Στην ΠΟΛ. 1057/2017 μεταξύ άλλων αναφέρονται και τα εξής: «Η πράξη της ανταλλαγής όπως αυτή πε­ριγράφεται από τις κείμενες διατάξεις έχει την έννοια της εισφοράς σε είδος για την αποκτώσα εταιρεία και όχι την έννοια της διπλής πώλησης, αφού πραγματο­ποιείται μεταξύ ενός νομικού προσώπου και των με­τόχων/εταίρων της αποκτώμενης και όχι μεταξύ των μετόχων της αποκτώσας και της αποκτώμενης.».

Στην Ε 2016/2024 μεταξύ άλλων δόθηκαν οι ορισμοί για stock split και reverse stock split αναφέρονται τα εξής:

«3. Διάσπαση μετοχών (stock split) είναι η εται­ρική πράξη κατά την οποία οι υπάρχουσες μετοχές μιας εταιρείας διαιρούνται σε περισσότερες και μειώ­νεται η ονομαστική αξία τους αναλογικά ώστε να μην αλλάξει η συνολική αξία των μετοχών που κατέχει ο κάθε μέτοχος.

Συνένωση μετοχών (reverse stock split) είναι η εταιρική πράξη κατά την οποία μειώνονται οι υπάρ­χουσες μετοχές μιας εταιρείας και αυξάνεται η ονομα­στική αξία τους αναλογικά ώστε, επίσης, να μην αλ­λάξει η συνολική αξία των μετοχών που κατέχει ο κάθε μέτοχος. Κατά τις ανωτέρω εταιρικές πράξεις μεταβάλλεται ο αριθμός των μετοχών χωρίς ωστόσο να λαμβάνει χώρα μεταβολή του μετοχικού κεφα­λαίου ή μεταβίβαση των τίτλων.

(…)».

Λαμβάνοντας υπόψη συνδυαστικά τα δεδομένα του ερωτήματος και όλα τα ανωτέρω προκύπτει ότι:

Με βάση το σχέδιο συγχώνευσης, η σχέση ανταλλα­γής των μετοχών προσδιορίσθηκε με βάση τα αποτι­μηθέντα περιουσιακά στοιχεία των Τραπεζών κατά την ημερομηνία μετασχηματισμού. Η εν λόγω ανταλ­λαγή δεν έχει την έννοια της διπλής πώλησης, αλλά της εισφοράς (σε είδος) του μετοχικού κεφαλαίου της απορροφώμενης για την αύξηση του μετοχικού κεφα­λαίου της απορροφώσας τράπεζας. Ο μέτοχος θα αποδώσει στους τίτλους που λαμβάνει ως αντάλ­λαγμα, κατά την συγχώνευση των τραπεζών, την ίδια φορολογητέα αξία που είχαν οι ανταλλασσόμενοι τίτ­λοι αμέσως πριν την συγχώνευση, διότι η συγχώ­νευση έγινε με λογιστική ενοποίηση των στοιχείων ενεργητικού και παθητικού και η αποτίμηση των πε­ριουσιακών στοιχείων έγινε για να προσδιορισθεί η σχέση ανταλλαγής των μετοχών.

Κατά τη συνένωση μετοχών (reverse split) μεταβάλ­λεται ο αριθμός των μετοχών, χωρίς, ωστόσο, να λαμ­βάνει χώρα μεταβολή του μετοχικού κεφαλαίου ή με­ταβίβαση των τίτλων.

Επομένως, η ζημία που υπέστη η εταιρεία από την διαδικασία της συγχώνευσης και του reverse split δεν δύναται να εκπέσει από τα ακαθάριστα έσοδα για τον προσδιορισμό του φόρου εισοδήματος, διότι δεν είναι οριστική και εκκαθαρισμένη, αφού δεν αντιστοιχεί σε πραγματική συναλλαγή αλλά προκύπτει από την αποτίμηση των μετοχών της 31/12/2024.

Νομοθεσία-Νομολογία

- Άρθρο 16 του Ν. 2515/1997

- ΠΟΛ. 1113/2015

- ΠΟΛ. 1032/2015

- ΠΟΛ. 1057/2017

- Ε. 2016/2024