Υπάρχουν πολλοί τρόποι αποτίμησης μιας εταιρείας, άρα και της τιμής της μετοχών της αν αυτές διαπραγματεύονται σε μια οργανωμένη χρηματιστηριακή αγορά.
Ας πάρουμε για παράδειγμα τη μέθοδο αποτίμησης με βάση τους συντελεστές της αγοράς. Αν το μέσο P/E (τρέχουσα τιμή μετοχής προς καθαρά κέρδη ανά μετοχή) της χρηματιστηριακής αγοράς (ή έστω των ομοειδών συναλλαγών του τελευταίου χρονικού διαστήματος για μη εισηγμένες επιχειρήσεις) είναι 15 και τα καθαρά κέρδη της εταιρείας το 2025 ήταν 2 εκατ. ευρώ, τότε μια αποτίμηση θα μπορούσε να ανέρχεται στα 30 εκατ. ευρώ (15 επί 2 εκατ.) με βάση το συγκεκριμένο δείκτη.
Αν, επίσης, ο μέσος δείκτης EV/EBITDA της αγοράς βρίσκεται στο 9 και η εταιρεία έχει EBITDA (κέρδη προ φόρων, τόκων και αποσβέσεων) ύψους 4 εκατ. ευρώ και καθαρό τραπεζικό δανεισμό (σύνολο δανεισμού συν leasing μείον διαθέσιμα και μείον βραχυπρόθεσμα χρηματοοικονομικά περιουσιακά στοιχεία) 6 εκατ. ευρώ, τότε η αποτίμηση της επιχείρησης με βάση το συγκεκριμένο δείκτη θα είναι:
Enterprise Value (EV) = 9 x 4 = 36 εκατ. ευρώ.
Αποτίμηση εταιρείας = Enterprise Value – Καθαρός δανεισμός = 36 -6 = 32 εκατ. ευρώ.
Η συγκεκριμένη, λοιπόν, εταιρεία θα μπορούσε να αποτιμάται με 30 εκατ. με βάση το δείκτη P/E, ή ακόμη με 32 εκατ. ευρώ με βάση το δείκτη EV/EBITDA.
Πού εντοπίζεται το πρόβλημα; Στο ότι ο μέσος όρος είτε του P/E, είτε του EV/EBITDA της αγοράς δεν λέει όλη την αλήθεια. Και αυτό γιατί π.χ. το μέσο P/E μιας εταιρείας που δραστηριοποιείται σε κλάδους όπως η πληροφορική και η τεχνολογία είναι συνήθως υψηλότερο από την υπόλοιπη αγορά. Ή επίσης κάποιες εταιρείες διαθέτουν σημαντικά περιουσιακά στοιχεία προς αξιοποίηση (π.χ. ακίνητα, μεγάλες επενδύσεις υπό κατασκευή), τα οποία έχουν μεν αξία, αλλά δεν έχουν ξεκινήσει να συμβάλλουν στην κερδοφορία της εταιρείας, οπότε η αποτίμηση με βάση το μέσο δείκτη P/E τις αδικεί. Επιπλέον, εταιρείες με υψηλό θετικό καθαρό ταμείο (net cash position) αδικούνται από το δείκτη P/E, καθώς η υπάρχουσα ρευστότητα συνεισφέρει ελάχιστα στην κερδοφορία τους, λόγω των οριακών καταθετικών επιτοκίων.
Σε αυτές τις περιπτώσεις, οι εταιρείες αδικούνται από τις αποτιμήσεις που της δίνει η χρηματιστηριακή αγορά, οπότε επιχειρούν να εκμεταλλευθούν την αποτίμηση με βάση τη μέθοδο The Sum Of The Part (SOTP, το άθροισμα των επιμέρους περιουσιακών στοιχείων).
Η μέθοδος
Ας πάρουμε το παράδειγμα μιας εταιρείας συμμετοχών (holding) Α’, η οποία δεν έχει η ίδια δραστηριότητα, πλην, όμως, κατέχει το 70% της εταιρείας Β’, το 50% της εταιρείας Γ’, το 40% της Δ’ και επιπλέον διαθέτει θετικό καθαρό ταμείο (διαθέσιμα μείον τραπεζικές υποχρεώσεις) ύψους 5 εκατ. ευρώ.
Με βάση αυτή τη μέθοδο:
Πρώτον, αποτιμούμε την εταιρεία Β’. Αν υποθέσουμε ότι αυτή αποτιμάται στα 40 εκατ. ευρώ, τότε αντιστοιχεί αξία στη μητρική Α’ ύψους 28 εκατ. ευρώ (40 εκατ. επί 70%).
Δεύτερον, αποτιμούμε την εταιρεία Γ’. Αν υποθέσουμε ότι αυτή αποτιμάται στα 25 εκατ. ευρώ, τότε αντιστοιχεί αξία στη μητρική Α’ ύψους 12,5 εκατ. ευρώ (25 εκατ. επί 50%).
Τρίτον, αποτιμούμε την εταιρεία Δ’. Αν υποθέσουμε ότι αυτή αποτιμάται στα 50 εκατ. ευρώ, τότε αντιστοιχεί αξία στη μητρική Α’ ύψους 20 εκατ. ευρώ (50 εκατ. επί 40%).
Σε μια τέτοια, λοιπόν, περίπτωση, η αποτίμηση της εταιρείας Α’ προκύπτει από τον παρακάτω τύπο:
Αποτίμηση Α’ = 28 + 12,5 +20 + 5 = 65,5 εκατ. ευρώ
Σε περίπτωση που η εταιρεία Α’ αντί για θετικό καθαρό ταμείο ύψους 5 εκατ. ευρώ είχε καθαρό δανεισμό (Net Debt) 10 εκατ. ευρώ, τότε:
Αποτίμηση Α’ = 28 + 12,5 +20 -10 = 50,5 εκατ. ευρώ
Σε δύο κάπως ακραίες περιπτώσεις, εισηγμένες εταιρείες προκειμένου να πείσουν το επενδυτικό κοινό για τη μεγαλύτερη χρηματιστηριακή αξία που μπορεί να «δικαιούνται», προχωρούν είτε στην πώληση ενός σημαντικού τους περιουσιακού στοιχείου, είτε στην αυτόνομη εισαγωγή μίας ή περισσότερων θυγατρικών τους εταιρειών στο χρηματιστήριο.
Αν, για παράδειγμα, η εταιρεία Α’ διαπραγματεύεται στο ΧΑ προς 100 εκατ. ευρώ και διαθέτει το 70% της εταιρείας Β’, η οποία είναι επίσης εισηγμένη στο χρηματιστήριο και αυτό το 70% έχει χρηματιστηριακή αξία 60 εκατ. ευρώ, τότε σημαίνει ότι όλο το υπόλοιπο κομμάτι της Α’ πέραν της συμμετοχής της στη Β΄ θα πρέπει να αποτιμάται στα 40 εκατ. ευρώ.