03/07/24 | Αρχική > Αρθρογραφία > Φορολογικά και Επίκαιρα

N. 4548/2018: Ποια είναι τα κέρδη επι των οποίων υπολογίζεται το τακτικό αποθεματικό και το ελάχιστο πρώτο μέρισμα

Ως γνωστόν, από την παρ. 1 του άρθρου 161 του Ν. 4548/2018 προβλέπεται ότι: «Το ελάχιστο μέρισμα υπολογίζεται επί των καθαρών κερδών, ύστερα από αφαίρεση της κράτησης για σχηματισμό τακτικού αποθεματικού και των λοιπών πιστωτικών κονδυλίων της κατάστασης αποτελεσμάτων, που δεν προέρχονται από πραγματοποιημένα κέρδη.».

Περαιτέρω, ως προς τον καθορισμό των καθαρών κερδών, κατά την παρ. 1 του άρθρου 160: «Τα καθαρά κέρδη της εταιρείας απεικονίζονται στην κατάσταση αποτελεσμάτων και είναι τα προκύπτοντα κατ΄ εφαρμογή της ισχύουσας νομοθεσίας.».

Υπό το καθεστώς του Κ.Ν. 2190/1920, βάσει του συνδυασμού των διατάξεων της παρ. 2 του άρθρου 45 αυτού και της παρ. 1 του άρθρου 3 του Α.Ν. 148/1967, ίσχυε ότι: «Αι ανώνυμοι εταιρείαι υποχρεούνται να διανέμουν εις μετρητά, κατά έτος εις τους μετόχους ποσοστόν ελάχιστον τριάκοντα πέντε επί τοις εκατόν (35%) επί των καθαρών κερδών, μετά την αφαίρεσιν μόνον του τακτικού αποθεματικού……….».

Ως προς τον καθορισμό των καθαρών κερδών, η σχετική με το ζήτημα διάταξη της παρ. 1 του άρθρου 45 ήταν περισσότερο σαφής. Συγκεκριμένα, η διάταξη όριζε ότι:

«1. Καθαρά κέρδη της εταιρείας είναι τα προκύπτοντα μετά την αφαίρεσιν εκ των πραγματοποιηθέντων ακαθαρίστων κερδών παντός εξόδου, πάσης ζημίας, των κατά το νόμον αποσβέσεων και παντός άλλου εταιρικού βάρους.».

Κατά τα παραπάνω οριζόμενα στον Κ.Ν.2190/1920, τα κέρδη προκύπταν μετά και την αφαίρεση κάθε ζημίας (άρα και των ζημιών παρελθουσών χρήσεων) και κάθε εταιρικού βάρους. Περαιτέρω, στην γνωμ. Ν.Σ.Κ. 270/2006 ορίζεται ότι: «Η κράτηση για κάθε κερδοφόρα χρήση υπολογίζεται επί του συνολικού ποσού των καθαρών κερδών της χρήσης, μετά το συμψηφισμό του τυχόν ακάλυπτου υπολοίπου ζημιών προηγουμένων χρήσεων».

Τι ισχύει βάσει του Ν. 4548/2018 ως προς την επάρκεια για διανομή μερίσματος - Παρουσίαση μέσω παραδείγματος

Τα δεδομένα του παραδείγματος έχουν ως εξής:

Ίδια κεφάλαια προ αποτελεσμάτων τελευταίας χρήσης 2023

Μετοχικό κεφάλαιο (Α)

1.000.000

Τακτικό αποθεματικό (Β)

120.000

Αποθεματικά καταστατικού (Γ)

150.000

Αποθεματικά εύλογης αξίας (Δ)

180.000

Υπόλοιπο ζημιών εις νέον

-300.000

Σύνολο ιδίων κεφαλαίων

1.150.000

Με τα μέχρι στιγμής δεδομένα δεν θα ήταν δυνατή η διανομή οποιουδήποτε ποσού ως μέρισμα βάσει της παρ. 1 του άρθρου 159 του Ν. 4548/2018.

Παράθεση σχετικής διάταξης:

«1. Με την επιφύλαξη των διατάξεων για τη μείωση του κεφαλαίου, δεν μπορεί να γίνει οποιαδήποτε διανομή στους μετόχους, εφόσον, κατά την ημερομηνία λήξης της τελευταίας χρήσης, το σύνολο των ιδίων κεφαλαίων της εταιρείας (καθαρή θέση), όπως προσδιορίζονται στο νόμο, είναι ή, ύστερα από τη διανομή αυτή, θα γίνει κατώτερο από το ποσό του κεφαλαίου, προσαυξημένου με:

(α) τα αποθεματικά, των οποίων η διανομή απαγορεύεται από το νόμο ή το καταστατικό, (β) τα λοιπά πιστωτικά κονδύλια της καθαρής θέσης, τα οποία δεν επιτρέπεται να διανεμηθούν, και

(γ) τα ποσά των πιστωτικών κονδυλίων της κατάστασης αποτελεσμάτων, που δεν αποτελούν πραγματοποιημένα κέρδη.

Το ποσό του κεφαλαίου που προβλέπεται στο προηγούμενο εδάφιο μειώνεται κατά το ποσό του κεφαλαίου που έχει καλυφθεί, αλλά δεν έχει καταβληθεί, όταν το τελευταίο δεν εμφανίζεται στο ενεργητικό του ισολογισμού.».

Βάσει της σχετικής διάταξης και της παραπάνω σύνθεσης των ιδίων κεφαλαίων, το σύνολο αυτών δεν μπορεί μετά από οποιαδήποτε διανομή να γίνει μικρότερο από το άθροισμα (Α) + (Β) + (Γ) + (Δ) = 1.450.000 ευρώ, ποσό, όμως, που ήδη είναι μεγαλύτερο των ιδίων κεφαλαίων κατά το ποσό των 300.000 ευρώ, που εδώ συμπίπτει με το ποσό των ζημιών εις νέον.

Έστω ότι τα κέρδη προ φόρου εισοδήματος της χρήσεως 2023 ανήλθαν σε 700.000 ευρώ και ότι εκ των ζημιών εις νέον μπορούν να μεταφερθούν φορολογικά οι 150.000 ευρώ.

Κατόπιν αυτών και δεδομένου ότι θα γίνει φορολογική αναμόρφωση των αποτελεσμάτων του 2023 με την προσθήκη λογιστικών διαφορών ποσού 80.000 ευρώ, να υπολογισθεί το βάσει νόμου τακτικό αποθεματικό και το ελάχιστο πρώτο μέρισμα.


Υπολογισμός φόρου εισοδήματος

Καθαρά κέρδη προ φόρων χρήσεως

700.000

Μείον: Ζημίες προς μεταφορά

-150.000

Υπόλοιπο

550.000

Πλέον Λογιστικές διαφορές

80.000

Φορολογητέα κέρδη

630.000

Φόρος εισοδήματος (έξοδο) χρήσεως (630.000*22%)

138.600

Βάσει της παρ. 1 του άρθρου 160: Καθαρά κέρδη (700.000 – 138.600) = 561.400 ευρώ

Βάση υπολογισμού του τακτικού αποθεματικού, βάσει του γράμματος της διάταξης: 561.400 ευρώ.

Υπολογισμός τακτικού αποθεματικού: 561.400 * 5% = 28.070 ευρώ.

Αν βάση υπολογισμού τα διανεμητέα κέρδη, όπως αυτά ορίζονται από τη Γνωμοδότηση 652/2019 (καθαρά κέρδη χρήσεως μείον σωρευμένες λογιστικές ζημίες προηγούμενων χρήσεων): 561.400 – 300.000 = 261.400 ευρώ.

Υπολογισμός τακτικού αποθεματικού: 261.400 * 5% = 13.070 ευρώ.

Παρατηρείται ότι, προ πάσης διανομής και με την πρώτη περίπτωση υπολογισμού του τακτικού αποθεματικού, τα ίδια κεφάλαια μετά το αποτέλεσμα του 2023 διαμορφώνονται ως εξής:

Μετοχικό κεφάλαιο (Α)

1.000.000

Τακτικό αποθεματικό (Β) (120.000 + 28.070)

148.070

Αποθεματικά καταστατικού (Γ)

150.000

Αποθεματικά εύλογης αξίας (Δ)

180.000

Υπόλοιπο κερδών εις νέον (-300.000 + 561.400 – 28.070)

233.330

Σύνολο ιδίων κεφαλαίων

1.711.400

(Άρα σύνολο ιδίων κεφαλαίων 1.150.000 + 561.400 = 1.711.400).


Διάταξη – δικλείδα για ανώτατο ποσό διανομής βάσει της ως άνω δομής των ιδίων κεφαλαίων:

Παρ. 1 του άρθρου 159 (Ως παραπάνω)

Βάσει της σχετικής διάταξης και της παραπάνω σύνθεσης των ιδίων κεφαλαίων, το σύνολο των ιδίων κεφαλαίων δεν μπορεί να γίνει μετά από οποιαδήποτε διανομή μικρότερο από το άθροισμα (Α) + (Β) + (Γ) + (Δ) = 1.478.070 ευρώ. Μπορεί, δηλαδή, να διανεμηθεί το ποσό των 1.711.400 – 1.478.070 = 233.330 ευρώ, το οποίο συμπίπτει με το υπόλοιπο κερδών εις νέον.


Διάταξη – δικλείδα για ανώτατο ποσό διανομής, βάσει και των αποτελεσμάτων της τελευταίας χρήσης:

Παρ. 2 του άρθρου 159

«Το ποσό που διανέμεται στους μετόχους δεν μπορεί να υπερβαίνει το ποσό των αποτελεσμάτων της τελευταίας χρήσης που έχει λήξει, προσαυξημένο με τα κέρδη, τα οποία προέρχονται από προηγούμενες χρήσεις και δεν έχουν διατεθεί, και τα αποθεματικά για τα οποία επιτρέπεται και αποφασίστηκε από τη γενική συνέλευση η διανομή τους, και μειωμένο:

(α) κατά το ποσό των πιστωτικών κονδυλίων της κατάστασης αποτελεσμάτων, που δεν αποτελούν πραγματοποιημένα κέρδη,

(β) κατά το ποσό των ζημιών προηγούμενων χρήσεων και

(γ) κατά τα ποσά που επιβάλλεται να διατεθούν για το σχηματισμό αποθεματικών, σύμφωνα με το νόμο και το καταστατικό.».

Συνεπώς:

Καθαρά κέρδη χρήσης (ύστερα από φόρο)

561.400

-Ζημίες προηγούμενων χρήσεων

-300.000

-Τακτικό αποθεματικό

-28.070

-πιστωτικά κονδύλια της κατάστασης αποτελεσμάτων, που δεν αποτελούν πραγματοποιημένα κέρδη

-0,00

Σύνολο

233.330

Προκύπτει, λοιπόν, σύμπτωση των ελάχιστων ποσών διανομής και με τις δύο ως άνω δικλείδες ασφαλείας.

Και εδώ είναι το επίμαχο σημείο. Ποιο είναι το ελάχιστο ποσό που υποχρεούται να διανείμει η Α.Ε. ως πρώτο μέρισμα;

Διάταξη οδηγός για βάση υπολογισμού ελαχίστου μερίσματος:

Άρθρο 161

«Το ελάχιστο μέρισμα υπολογίζεται επί των καθαρών κερδών, ύστερα από αφαίρεση της κράτησης για σχηματισμό τακτικού αποθεματικού και των λοιπών πιστωτικών κονδυλίων της κατάστασης αποτελεσμάτων, που δεν προέρχονται από πραγματοποιημένα κέρδη.».


Επανάληψη παράθεσης διάταξης που καθορίζει ποια είναι τα καθαρά κέρδη:

Άρθρο 160

«Τα καθαρά κέρδη της εταιρείας απεικονίζονται στην κατάσταση αποτελεσμάτων και είναι τα προκύπτοντα κατ΄ εφαρμογή της ισχύουσας νομοθεσίας.».

Σημειώσεις

Δεν προκύπτει από την παρ. 1 του άρθρου 160 ότι τα καθαρά κέρδη, επί των οποίων υπολογίζεται το ελάχιστο μέρισμα μειώνονται κατά τις ζημίες προηγούμενων χρήσεων (υπόλοιπο ζημιών εις νέον).

Περαιτέρω, δεν προκύπτει ούτε από τη διάταξη της παρ. 2 του άρθρου 160 η μείωση της βάσης υπολογισμού (των καθαρών κερδών που προέκυψαν από την κατάσταση αποτελεσμάτων) με ζημίες προηγούμενων χρήσεων. Ειδικότερα, από τη διάταξη προβλέπεται:

«2. Τα καθαρά κέρδη, εφόσον και στο μέτρο που μπορούν να διατεθούν, σύμφωνα με το άρθρο 159, διατίθενται με απόφαση της γενικής συνέλευσης κατά την εξής σειρά:

α) Αφαιρούνται τα ποσά των πιστωτικών κονδυλίων της κατάστασης αποτελεσμάτων, που δεν αποτελούν πραγματοποιημένα κέρδη.

β) Αφαιρείται η κατά τον παρόντα νόμο και το καταστατικό κράτηση για σχηματισμό τακτικού αποθεματικού.

γ) Κρατείται το απαιτούμενο ποσό για την καταβολή του ελάχιστου μερίσματος, όπως τούτο ορίζεται στο άρθρο 161.

δ) Το υπόλοιπο των καθαρών κερδών, όπως και τα τυχόν λοιπά κέρδη, που μπορεί να προκύψουν και να διατεθούν, σύμφωνα με το άρθρο 159, διατίθεται κατά τους ορισμούς του καταστατικού και τις αποφάσεις της γενικής συνέλευσης.».

Από την παραπάνω διάταξη δεν θίγεται ο τρόπος υπολογισμού του ελαχίστου μερίσματος, απλά τίθεται το μέτρο της δυνατότητας διάθεσης. Αν μιλούσε, δηλαδή, ο νόμος θα έλεγε: Υπολόγισε το ελάχιστο μέρισμα όπως σου λέω, αλλά πρόσεξε μην περάσεις το όριο που σου βάζω. Στην προκειμένη περίπτωση, λοιπόν, το όριο μέχρι του οποίου μπορεί να διανεμηθεί ποσό κερδών για μέρισμα ανέρχεται σε 233.330 ευρώ.

Περαιτέρω, από την περίπτωση γ) προβλέπεται ότι το ποσό που κρατείται υπολογίζεται ως εξής:

Καθαρά κέρδη βάσει της παρ. 1 του άρθρου 160

561.400

-Τακτικό αποθεματικό

-28.070

-πιστωτικά κονδύλια της κατάστασης αποτελεσμάτων, που δεν αποτελούν πραγματοποιημένα κέρδη

-0,00

Υπόλοιπο

533.330

Βάσει της παραπάνω σειράς, ελάχιστο μέρισμα: 533.330 * 35% = 186.665,50 ευρώ.

Το ποσό αυτό, καθώς είναι μικρότερο του μέτρου προς διανομή (261.400 – 28.070) = 233.330 ευρώ, μπορεί να διανεμηθεί στους μετόχους ως το ελάχιστο προβλεπόμενο μέρισμα.

Τώρα, και εφόσον σύμφωνα με την Γνωμοδότηση 652/2019 λαμβανόταν ως βάση υπολογισμού τα διανεμητέα κέρδη, o υπολογισμός του πρώτου μερίσματος θα γινόταν ως εξής:

Καθαρά κέρδη χρήσης (ύστερα από φόρο)

561.400

-Ζημίες προηγούμενων χρήσεων

-300.000

-Τακτικό αποθεματικό (υπολογισμός επί των διανεμητέων κερδών)

-13.070

-πιστωτικά κονδύλια της κατάστασης αποτελεσμάτων, που δεν αποτελούν πραγματοποιημένα κέρδη

-0,00

Σύνολο

248.330

Βάσει της παραπάνω σειράς, ελάχιστο μέρισμα: 248.330 * 35% = 86.915,50 ευρώ.


Το κείμενο αποτελεί απόσπασμα από το ομότιτλο άρθρο του κ. Γεώργιου Λαζαρίδη που πρόκειται να δημοσιευθεί στο τεύχος Σεπτεμβρίου 2024 του περιοδικού Epsilon7.



comments powered by Disqus
* Παρακαλούμε τα σχόλια να μην είναι σε greeklish. Σχόλια με υβριστικό ή προσβλητικό περιεχόμενο θα διαγράφονται χωρίς προειδοποίηση.
Πρώτο μέρισμα, Κέρδη, Τακτικό αποθεματικό