12/03/21 | Αρχική > Αρθρογραφία > Φορολογικά και Επίκαιρα

Ενδοομιλικές συναλλαγές και επιπτώσεις της πανδημίας

Εισαγωγή

Ανάγκη δημιουργίας ενός νομοθετικού πλαισίου πάνω στις ενδοομιλικές συναλλαγές και ειδικά στην κοινά εφαρμοζόμενη διαδικασία μεταξύ συνδεδεμένων του transfer pricing ήταν η δυνατότητα λειτουργίας των πολυεθνικών ομίλων σε συνθήκες «μονοπωλιακού ανταγωνισμού» [1] , με συνέπεια, ίδια προϊόντα χωρίς κοστολογική διαφοροποίηση, να πωλούνται ακριβότερα σε μία χώρα συγκριτικά με άλλες χώρες όπου δραστηριοποιούταν ο όμιλος.

Ο λόγος είναι ότι πολλοί όμιλοι εταιρειών εφαρμόζουν την τιμολογιακή πολιτική τους, καθορίζοντας την κατανομή των κερδών στις διάφορες εταιρείες του ομίλου ανά τον κόσμο και αυξάνοντας με τεχνητό τρόπο τη φορολογητέα βάση τους σε ένα κράτος και μειώνοντάς την σε ένα άλλο, καταφεύγοντας στη μέθοδο της υπερτιμολόγησης και υποτιμολόγησης αγαθών και υπηρεσιών. [2]

Νομοθετικό πλαίσιο

Το Υπουργείο Ανάπτυξης δημιούργησε το νομικό πλαίσιο TRANSFER PRICING για την τεκμηρίωση της τιμολογιακής πολιτικής των συνδεδεμένων επιχειρήσεων με το Άρθρο 26 του Ν.3728/2008 και τη σχετική ερμηνευτική εγκύκλιο.

Στη συνέχεια οι κανόνες τεκμηρίωσης των ενδοομιλικών συναλλαγών υιοθετήθηκαν και από το Υπουργείο Οικονομικών με τον Ν.3775/2009 ενώ επικαιροποιήθηκε με τον Ν. 4110/2013.

Ακολούθησαν οι Ν. 4172/2013 και Ν. 4174/2013, οι οποίοι είναι σε ισχύ για τις διαχειριστικές περιόδους που αρχίζουν την 1/1/2014 και μετά.

Περαιτέρω

Σύμφωνα με το άρθρο 50 του Ν. 4172/2013 αναφέρεται ότι «Νομικά πρόσωπα ή νομικές οντότητες όταν πραγματοποιούν συναλλαγές, μία ή περισσότερες, διεθνείς ή και εγχώριες, με συνδεδεμένα πρόσωπα κατά την έννοια του άρθρου 2 του Κ.Φ.Ε. με οικονομικούς ή εμπορικούς όρους διαφορετικούς από εκείνους που θα ίσχυαν μεταξύ μη συνδεδεμένων προσώπων (ανεξάρτητων επιχειρήσεων) ή μεταξύ συνδεδεμένων προσώπων και τρίτων, οποιαδήποτε κέρδη τα οποία χωρίς τους όρους αυτούς θα είχαν πραγματοποιηθεί από το νομικό πρόσωπο ή νομική οντότητα, αλλά τελικά δεν πραγματοποιήθηκαν λόγω των διαφορετικών όρων (αρχή των ίσων αποστάσεων) περιλαμβάνονται στα κέρδη του νομικού προσώπου ή της νομικής οντότητας μόνον στο βαθμό που δεν μειώνουν το ποσό του καταβλητέου φόρου.»

Σύμφωνα με το άρθρο 2 του Ν. 4172/2013 ορίζεται ότι:

«Για τους σκοπούς του παρόντος νοούνται ως: ζ) «συνδεδεμένο πρόσωπο»: κάθε πρόσωπο, το οποίο συμμετέχει άμεσα ή έμμεσα στη διοίκηση, τον έλεγχο ή το κεφάλαιο άλλου προσώπου, το οποίο είναι συγγενικό πρόσωπο ή με το οποίο συνδέεται. Ειδικότερα, τα ακόλουθα πρόσωπα θεωρούνται συνδεδεμένα πρόσωπα:

αα) κάθε πρόσωπο που κατέχει άμεσα ή έμμεσα μετοχές, μερίδια ή συμμετοχή στο κεφάλαιο τουλάχιστον τριάντα τρία τοις εκατό (33%), βάσει αξίας ή αριθμού, ή δικαιώματα σε κέρδη ή δικαιώματα ψήφου,

ββ) δύο ή περισσότερα πρόσωπα, εάν κάποιο πρόσωπο κατέχει άμεσα ή έμμεσα μετοχές, μερίδια δικαιώματα ψήφου ή συμμετοχής στο κεφάλαιο τουλάχιστον τριάντα τρία τοις εκατό (33%), βάσει αξίας ή αριθμού, ή δικαιώματα σε κέρδη ή δικαιώματα ψήφου,

γγ) κάθε πρόσωπο με το οποίο υπάρχει σχέση άμεσης ή έμμεσης ουσιώδους διοικητικής εξάρτησης ή ελέγχου ή ασκεί καθοριστική επιρροή ή έχει τη δυνατότητα άσκησης καθοριστικής επιρροής άλλου προσώπου ή σε περίπτωση που και τα δύο πρόσωπα έχουν σχέση άμεσης ή έμμεσης ουσιώδους διοικητικής εξάρτησης ή ελέγχου ή δυνατότητα άσκησης καθοριστικής επιρροής από τρίτο πρόσωπο.»

Σύμφωνα με το άρθρο 21 του Ν. 4174/2013 ορίζεται ότι:

«1. Για τις μεταξύ τους συναλλαγές που εμπίπτουν στο άρθρο 50 του Κώδικα Φορολογίας Εισοδήματος ( Ν. 4172/2013), καθώς και τη μεταξύ τους μεταφορά λειτουργιών του άρθρου 51 του Κώδικα Φορολογίας Εισοδήματος, τα συνδεδεμένα πρόσωπα κατά την έννοια της περίπτωσης ζ΄ του άρθρου 2 του Κώδικα Φορολογίας Εισοδήματος, υποχρεούνται να τηρούν Φάκελο Τεκμηρίωσης. Φάκελο Τεκμηρίωσης υποχρεούνται να τηρούν και οι μόνιμες εγκαταστάσεις αλλοδαπών επιχειρήσεων στην Ελλάδα, για τις παραπάνω συναλλαγές τους με το κεντρικό ή με τα συνδεδεμένα πρόσωπα του κεντρικού τους στην αλλοδαπή, καθώς και τα ημεδαπά νομικά πρόσωπα και νομικές οντότητες για τις παραπάνω συναλλαγές τους με μόνιμες εγκαταστάσεις που διατηρούν στην αλλοδαπή.

2. Οι υπόχρεοι της παραγράφου 1 απαλλάσσονται από την υποχρέωση τήρησης Φακέλου Τεκμηρίωσης, εφόσον:

α) οι παραπάνω συναλλαγές ή μεταφορά λειτουργιών ανέρχονται μέχρι εκατό χιλιάδες (100.000) ευρώ ανά φορολογικό έτος και αθροιστικώς, όταν ο κύκλος εργασιών του υπόχρεου δεν υπερβαίνει τα πέντε (5) εκατομμύρια ευρώ ανά φορολογικό έτος, ή

β) οι παραπάνω συναλλαγές ή μεταφορά λειτουργιών ανέρχονται μέχρι διακόσιες χιλιάδες (200.000) ευρώ ανά φορολογικό έτος και αθροιστικώς, όταν ο κύκλος εργασιών του υπόχρεου υπερβαίνει τα πέντε (5) εκατομμύρια ευρώ ανά φορολογικό έτος.».

Arm’s Length Principle

Για τον προσδιορισμό των τιμών των ενδοομιλικών συναλλαγών χρησιμοποιείται η αρχή της ανοικτής αγοράς ή της ελεύθερης αγοράς ή των ίσων αποστάσεων (Arm's Length Principle). Για την διαπίστωση εφαρμογής αυτής της αρχής, λαμβάνονται υπόψη οι Κατευθυντήριες Οδηγίες του ΟΟΣΑ περί Ενδοομιλικών Τιμολογήσεων για τις Πολυεθνικές Επιχειρήσεις και τις Φορολογικές Αρχές (OECD Transfer Pricing Guidelines for Tax Administrations and Multinational Enterprises), όπως κάθε φορά επικαιροποιούνται.

Οι κλασσικές μέθοδοι που χρησιμοποιούνται εν προκειμένω, είναι:

Η Μέθοδος της συγκρίσιμης μη ελεγχόμενης τιμής

Η Μέθοδος της τιμής μεταπώλησης

Η Μέθοδος κόστους πλέον περιθώριο κέρδους

Η Ε. 2054/10.3.2021 εγκύκλιος της Α.Α.Δ.Ε.

Σύμφωνα με την Ε. 2054/10.3.2021 εγκύκλιο της Α.Α.Δ.Ε. με θέμα «Γενικές οδηγίες για την αντιμετώπιση των επιπτώσεων της πανδημίας της νόσου Covid-19 σε ζητήματα που άπτονται των ενδοομιλικών συναλλαγών (Transfer Pricing).», γίνεται προσπάθεια εναρμόνισης των ανωτέρω διατάξεων, στα σημερινές οικονομικές συνθήκες που προέκυψαν από τη νόσο COVID-19 και τα επακόλουθα κρατικά μέτρα αντιμετώπισης τους έχουν προκαλέσει μια σειρά πρακτικών ζητημάτων στην εφαρμογή της Αρχής των Ίσων Αποστάσεων κατά τη διαδικασία τιμολόγησης των ενδοομιλικών συναλλαγών.

Επί των θεμάτων αυτών, δίνονται οι παρακάτω οδηγίες:

Α. Ανάλυση Συγκρισιμότητας

1. Σε ό,τι αφορά την ανάλυση συγκρισιμότητας, που πρέπει να διενεργήσουν οι υπόχρεοι προς τεκμηρίωση των ενδοομιλικών τιμολογήσεων έτους 2020, πληροφορίες για τις οικονομικές επιπτώσεις της πανδημίας στις εξεταζόμενες συναλλαγές δύνανται να αντληθούν ενδεικτικά από:

  • ανάλυση της μεταβολής του όγκου των πωλήσεων λόγω πανδημίας, ή/και της μεταβολής των καναλιών διανομής σε σύγκριση με τις πωλήσεις προ της παν­δημίας COVID-19
  • ανάλυση της μεταβολής της παραγωγικής δραστηριότητας του ομίλου σε σχέση με το σύνηθες επίπεδο παραγωγικής δραστηριότητας που αφορά την ελεγχόμενη συναλλαγή και τις συναλλαγές με ανεξάρτητες επιχειρήσεις,
  • συγκεκριμένες πληροφορίες σχετικά με τα πρόσθετα ή έκτακτα κόστη που βαρύνουν τα συμβαλλόμενα μέρη στην ελεγχόμενη συναλλαγή ή τον όμιλο ως σύνολο,
  • ανάλυση / ποσοτικοποίηση των οικονομικών επιπτώσεων από τη χρήση κρατικών προγραμμάτων στήριξης και τη σχετική λογιστική τους αποτύπωση,
  • λεπτομέρειες σχετικά με κρατικές παρεμβάσεις που έχουν επηρεάσει την τιμολόγηση και την εκτέλεση των ελεγχόμενων συναλλαγών,
  • μακροοικονομικές πληροφορίες, όπως ο δείκτης ΑΕΠ της χώρας ή δείκτες κλάδων που δημοσιεύουν οι κεντρικές τράπεζες, κρατικές υπηρεσίες, βιομηχανικά ή εμπορικά επιμελητήρια, στο βαθμό που είναι χρήσιμες για την κατανόηση του πλαισίου της ελεγχόμενης συναλλαγής,
  • σύγκριση των επιχειρηματικών προβλέψεων αναφορικά με πωλήσεις, έξοδα και περιθώρια κέρδους με αυτά που πραγματοποιήθηκαν και
  • ανάλυση των χρηματοοικονομικών δεικτών και των οικονομικών καταστάσεων των επιχειρήσεων του κλάδου που καταδεικνύουν τις επιπτώσεις σε πωλήσεις, κόστη και κερδοφορίες.

Περαιτέρω:

Η χρήση πληροφοριών από προηγούμενες οικονομικές κρίσεις (π.χ. 2008-2009) δε συνιστάται, καθώς η κρίση λόγω της πανδημίας διαφέρει σε μέγεθος, και χαρακτηριστικά και πλήττει διαφορετικούς κατά κύριο λόγο οικονομικούς κλάδους. Η χρήση δεδομένων και πληροφοριών που είχαν χρησιμοποιηθεί στο παρελθόν ως αξιόπιστα συγκριτικά στοιχεία πρέπει να επανεξεταστεί πριν αυτά τα δεδομένα θεωρηθούν εκ νέου ως συγκρίσιμα κατά τη τυχόν επικαιροποίηση συγκριτικών ερευνών.

Σύμφωνα με τις Κατευθυντήριες Οδηγίες του ΟΟΣΑ για τις Ενδοομιλικές Συναλλαγές «απλές ή χαμηλού κινδύνου λειτουργίες δεν αναμένεται να εμφανίζουν ζημίες για μεγάλο χρονικό διάστημα». Συνεπώς, είναι απαραίτητο να μελετηθούν επαρκώς τα συγκεκριμένα γεγονότα και οι περιστάσεις που δύνανται να προσδιορίσουν κατά πόσο μια οντότητα «περιορισμένου κινδύνου» θα μπορούσε πρόσκαιρα να υποστεί ζημίες κατά την εφαρμογή της αρχής των ίσων αποστάσεων.

Ως αποτέλεσμα της πανδημίας, πολλές επιχειρήσεις έχουν επιβαρυνθεί με έκτακτες δαπάνες όπως δαπάνες για ατομικό προστατευτικό εξοπλισμό ή δαπάνες για την αναδιάρθρωση των χώρων εργασίας ώστε να είναι δυνατή η τήρηση κανόνων αποστάσεων. Ωστόσο, ορισμένα λειτουργικά έξοδα δεν μπορούν να θεωρηθούν ως έκτακτα σε περιπτώσεις που αυτά σχετίζονται με μακροπρόθεσμες ή μόνιμες αλλαγές στον τρόπο με τον οποίο οι επιχειρήσεις λειτουργούν. Πιο συγκεκριμένα, ενδέχεται ορισμένες δαπάνες που σχετίζονται με τις ρυθμίσεις της τηλεργασίας να είναι μόνιμες εάν η εργασία από το σπίτι έγινε πιο συχνή ως αποτέλεσμα της πανδημίας. Κατά συνέπεια, εάν η δαπάνη θεωρείται ότι δεν είναι έκτακτη αλλά αντανακλά τον τρόπο λειτουργίας της επιχειρηματικής δραστηριότητας, τότε θα πρέπει να αντιμετωπίζεται ως τέτοια όταν οριοθετείται η συναλλαγή στην οποία αυτή αφορά, κατά τη διεξαγωγή της συγκριτικής ανάλυσης.

Επιπλέον και όσον αφορά τα κρατικά προγράμματα βοήθειας, αυτά αποτελούν ουσιαστικά έναν επιπλέον παράγοντα διαμόρφωσης των οικονομικών συνθηκών που λειτουργούν οι επιχειρήσεις, άρα και έναν παράγοντα που ενδεχομένως επηρεάζει την κατανομή των κινδύνων που αναλαμβάνονται, των μέσων που χρησιμοποιούνται και των λειτουργιών που επιτελεί κάθε συναλλασσόμενο μέρος σε μια συναλλαγή. Συνεπώς, θα πρέπει να αναλύονται οι νομικές προϋποθέσεις που συνοδεύουν τα κρατικά προγράμματα, οι οποίες ενδέχεται να περιορίζουν ή ακόμη και να εξαλείφουν τη δυνατότητα του συναλλασσόμενου μέρους που λαμβάνει τη βοήθεια να μεταβάλλει την τιμολόγηση των συναλλαγών του.

Σύμφωνα με την εγκύκλιο, αρχικά, πρέπει να τονιστεί ότι γενικά οι APAs (Συμφωνίες Προέγκρισης Μεθοδολογίας Ενδοομιλικής Τιμολόγησης) αυτές συνεχίζουν να ισχύουν και να είναι δεσμευτικές για τα συμβαλλόμενα μέρη. Στο βαθμό που δεν τίθεται θέμα ακύρωσης ή αναθεώρησής τους, οι όροι τους πρέπει να τηρούνται. Είναι ευνόητο ότι απλές μεταβολές στα οικονομικά αποτελέσματα των επιχειρήσεων δεν συνιστούν αυτομάτως αθέτηση κρίσιμων παραδοχών. Εάν διαπιστωθεί ότι δεν παραβιάζονται οι κρίσιμες παραδοχές η ΑΡΑ συνεχίζει να ισχύει κανονικά. Αντίθετα, στην περίπτωση της διαπιστωμένης αθέτησης των κρίσιμων παραδοχών, θα πρέπει να εξεταστούν τα προβλεπόμενα στην ίδια την ΑΡΑ.

Συμπεράσματα

Η Ε. 2054/10.3.2021 εγκύκλιος της Α.Α.Δ.Ε., πράγματι αγγίζει ένα πολύ επίμαχο θέμα που άπτεται του transfer pricing, σε καιρούς πανδημίας όπου πλέον υφίστανται τεράστιες διαφοροποιήσεις ως προς την ομαλή κοστολογική εξέλιξη και τις διαμορφούμενες συνθήκες στην αγορά. Οι περισσότερες των επιχειρήσεων έπαυσαν λόγω ανεμικής ζήτησης ή δυσκολίας προσπέλασης σε απόκτηση πρώτων υλών, να αναπτύσσουν οικονομίες κλίμακος, συνεπώς εμφανίζονται κοστολογικά επιβαρυμένες. Από την άλλη μεριά, όμιλοι που κινούνται κυρίως στην εφοδιαστική αλυσίδα των τροφίμων, έχουν αναπτύξει περαιτέρω οικονομίες κλίμακος, έχουν αυξήσει τις τιμές στις περισσότερες των περιπτώσεων διευρύνοντας την κερδοφορία τους και ουσιαστικά, λειτουργούν σύμφωνα με τη θεώρηση του ολιγοπωλιακού ανταγωνισμού, καθώς παρατηρείται ότι σε ενδεχόμενη μείωση τιμής, αν και εφόσον στην παρούσα κατάσταση συμβεί, ακολουθούν όλοι, ενώ σε αυξήσεις τιμών διατηρούν δική τους πολιτική, δεδομένου ότι συγκεκριμένες αλυσίδες δραστηριοποιούνται τοπικά εστιασμένα, στο μέγεθος βέβαια που αυτό πλέον δεν αναιρείται από την διείσδυση του διαδικτύου.

[1] Paul M. Sweezy, oligopoly model (Sweezy 1939)

[2] Αλτιπαρμάκης Χρήστος «Transfer Pricing» EPSILON NET



comments powered by Disqus
* Παρακαλούμε τα σχόλια να μην είναι σε greeklish. Σχόλια με υβριστικό ή προσβλητικό περιεχόμενο θα διαγράφονται χωρίς προειδοποίηση.
Ενδοομιλικες συναλλαγες, Κορωνοϊός