Με την ψήφιση του Ν.4446/2016 με τίτλο «Πτωχευτικός Κώδικας, Διοικητική Δικαιοσύνη, Τέλη - Παράβολα, Οικειοθελής αποκάλυψη φορολογητέας ύλης παρελθόντων ετών, Ηλεκτρονικές συναλλαγές, Τροποποιήσεις του Ν. 4270/2014 και λοιπές διατάξεις», εκτός των άλλων, μεταβάλλονται διατάξεις και του Ν. 2859/2000 που αφορούν τους συντελεστές Φ.Π.Α. σε νησιά του Αιγαίου. Συγκεκριμένα, προστέθηκε τροπολογία (αρ. τροπολογίας: 837/71 19-12-2016) σύμφωνα με την οποία μειωμένο ΦΠΑ πλέον έχουν μόνο τα νησιά των νομών Έβρου, Λέσβου, Χίου, Σάμου, Δωδεκανήσου πλην της Ρόδου και της Καρπάθου.
Με την περίπτωση 3 της υποπαρ. Δ2 της παρ. Δ του άρθρου 2 του Ν. 4336/2015 οι προβλεπόμενες στις παρ. 4, 5 και 6 του άρθρου 21 μειώσεις των συντελεστών Φ.Π.Α. (μείωση 30%) καταργήθηκαν σταδιακά ως ακολούθως:
- από 1.10.2015 στην πρώτη ομάδα νησιών,(Θήρα, Μύκονος, Νάξος, Πάρος, Ρόδος Σκιάθος).
- από 1.6.2016 στη δεύτερη ομάδα νησιών (Σύρος, Θάσος, Άνδρος, Τήνος, Κάρπαθος, Μήλος, Σκύρος, Αλόννησος, Κέα, Αντίπαρος και Σίφνος).
Η πρόβλεψη κατάργησης του μειωμένου συντελεστή από 1.1.2017 στα υπόλοιπα νησιά δεν ίσχυσε όπως είχε προβλεφθεί και πλέον μειωμένο ΦΠΑ έχουν μόνο τα νησιά που αναφέρονται παρακάτω.
Με αφορμή την ψήφιση του νομοσχεδίου, επικαιροποιήσαμε παλαιότερο άρθρο που αφορά τον μειωμένο ΦΠΑ στα νησιά. Παρακάτω παρατίθεται η σχετική ανάλυση, όπως ισχύει σήμερα.
Α) Ανάλυση διατάξεων
Από 1/1/2017 η παρ. 4 του άρθρου 21 του Ν. 2859/2000 (Α΄248), τροποποιείται ως εξής:
«Μέχρι 31/12/2017 για τα νησιά των νομών Έβρου, Λέσβου, Χίου, Σάμου, Δωδεκανήσου πλην της Ρόδου και της Καρπάθου, οι συντελεστές φόρου μειώνονται κατά τριάντα τοις εκατό (30%), εφόσον πρόκειται για αγαθά, τα οποία κατά το χρόνο που ο φόρος γίνεται απαιτητός:
α) βρίσκονται στα νησιά αυτά και παραδίδονται από υποκείμενο στο φόρο που είναι εγκατεστημένος στα νησιά αυτά,
β) πωλούνται με προορισμό τα νησιά αυτά από υποκείμενο στο φόρο, εγκατεστημένο σε οποιοδήποτε μέρος του εσωτερικού της χώρας, προς αγοραστή υποκείμενο ή προς μη υποκείμενο στο φόρο νομικό πρόσωπο, εγκατεστημένο στα νησιά αυτά,
γ) αποστέλλονται ή μεταφέρονται προς υποκείμενο στο φόρο ή προς μη υποκείμενο στο φόρο νομικό πρόσωπο που είναι εγκατεστημένο στα νησιά αυτά, στα πλαίσια της ενδοκοινοτικής απόκτησης αγαθών,
δ) εισάγονται στα νησιά αυτά.
Η πιο πάνω μείωση των συντελεστών δεν ισχύει για τα καπνοβιομηχανικά προϊόντα και τα μεταφορικά μέσα.
Σημείωση: Ο νομός Έβρου προστέθηκε μεταγενέστερα από την αρχική τροπολογία και πλέον ενσωματώθηκε και η Σαμοθράκη.
Παροχή υπηρεσιών
Σύμφωνα με την παρ. 5 του άρθρου 21 του Ν. 2859/2000, η μείωση της παραγράφου 4 ισχύει και για τις υπηρεσίες που εκτελούνται υλικά στην περιοχή αυτήν από υποκείμενο στο φόρο, ο οποίος κατά το χρόνο που ο φόρος γίνεται απαιτητός είναι εγκαταστημένος στην περιοχή αυτήν.
Εγκατάσταση - υποκατάστημα
Ως υποκατάστημα θεωρείται κάθε επαγγελματική εγκατάσταση του επιτηδευματία, εκτός του κεντρικού καταστήματος, στην οποία γίνεται οποιαδήποτε συναλλακτική ή παραγωγική δραστηριότητα αυτού. (Κ.Φ.Σ.).
Για να αποφεύγονται οι καταστρατηγήσεις της πιο πάνω διάταξης για τους μειωμένου συντελεστές της Δωδεκανήσου, η εγκατάσταση του υποκαταστήματος πρέπει να είναι μόνιμη και όχι περιστασιακού χαρακτήρα και να δηλώνεται στον Οικονομικό Έφορο του τόπου όπου βρίσκεται με σχετική δήλωση πριν την έναρξη των εργασιών του υποκαταστήματος (ΠΟΛ.198/1987).
Β) Παραδείγματα εφαρμογής μειωμένων συντελεστών σύμφωνα με τις περιπτώσεις του άρθρου 21 του Ν.2859/2000
1. Επιχείρηση με έδρα τη Λέσβο πουλάει μηχανήματα (τα οποία βρίσκονται στη Λέσβο) σε πελάτη της στην Κέρκυρα. Ο συντελεστής ΦΠΑ με τον οποίο θα επιβαρυνθεί η πώληση είναι (παρ. 4 περ. α) 17%.
2. Επιχείρηση με έδρα στην Αθήνα πωλεί (με εξασφαλισμένη φυσική μεταφορά) σε Ο.Ε. εμπορίας στη Λέσβο, ομπρέλες θαλάσσης (παρ. 4 περ. β). ΦΠΑ 17%.
3. Επιχείρηση με έδρα στην Αθήνα πωλεί (με εξασφαλισμένη φυσική μεταφορά) σε στρατόπεδο στη Λήμνο στρατιωτικά υποδήματα (παρ. 4 περ. β). ΦΠΑ 24%.
4. Επιχείρηση με έδρα στην Αθήνα πωλεί σε ιδιώτη, κάτοικο της Αλλονήσου, φωτογραφική μηχανή (παρ. 4 περ. β). ΦΠΑ 24%.
5. Επιχείρηση με έδρα τη Λέσβο αποκτά από την Ιταλία (ενδοκοινοτική απόκτηση) ομπρέλες θαλάσσης (παρ. 4 περ. γ).ΦΠΑ 17%.
6. Επιχείρηση με έδρα τη Λέσβο αποκτά από την Τουρκία (εισαγωγή) ομπρέλες θαλάσσης (παρ. 4 περ. δ). ΦΠΑ 17%.
7. Επιχείρηση με έδρα τη Λέσβο αποκτά επιβατικό αυτοκίνητο από επιχείρηση με έδρα στην Αθήνα (παρ. 4). ΦΠΑ 24%.
8. Λογιστής με έδρα τη Θεσσαλονίκη παρέχει υπηρεσίες επίβλεψης λογιστηρίου σε Ξενοδοχείο στη Σκόπελο. (παρ. 5). ΦΠΑ 24%.
9. Μηχανικός με έδρα τον Βόλο παρέχει υπηρεσίες επίβλεψης έργου σε οικοδομή που κτίζεται στη Σκύρο. (παρ. 5). ΦΠΑ 24%.
10. Ατομική επιχείρηση τεχνικών υπηρεσιών με έδρα την Αλεξανδρούπολη παρέχει μέσω του υποκαταστήματός της στη Σαμοθράκη υπηρεσίες συναρμολόγησης μηχανημάτων σε τεχνική εταιρεία στη Σαμοθράκη (παρ. 5). ΦΠΑ 24%.
11. ΕΠΕ τεχνικών υπηρεσιών με έδρα στη Σαμοθράκη παρέχει υπηρεσίες εγκατάστασης μηχανημάτων σε βιομηχανία με έδρα στην Αλεξανδρούπολη (παρ. 5). ΦΠΑ 24%.
12. Λογιστής με έδρα στη Χίο συμπληρώνει τη φορολογική δήλωση σε τουρίστα, μισθωτό, κάτοικο Βόλου (παρ. 5). ΦΠΑ 17%.
13. Επιχείρηση ενοικιάσεως αυτοκινήτων με έδρα στην Κω ενοικιάζει αυτοκίνητο σε ιδιώτη, τουρίστα (παρ. 5). ΦΠΑ 17%.
14. Επιχείρηση επισκευής υπολογιστών με έδρα στη Λέσβο επισκευάζει tablet σε τουρίστα (παρ. 5). ΦΠΑ 17%.
Γ) Συμπεράσματα – περιπτώσεις
Στον παρακάτω πίνακα παραθέτουμε τις ξεχωριστές περιπτώσεις μειωμένων συντελεστών:
| Από | Αγαθά/Υπηρεσία | Προς | ΦΠΑ |
| Υποκείμενος στο φόρο (Φ.Π. ή Ν.Π.) με έδρα ή υποκατάστημα σε νησιά με μειωμένο συντελεστή | Αγαθά (που βρίσκονται στα νησιά αυτά) | Οποιονδήποτε | 17% |
| Υποκείμενος στο φόρο (Φ.Π. ή Ν.Π.) με έδρα στη χώρα (εκτός μειωμένου των νησιών) | Αγαθά (χονδρικά) | αγοραστή υποκείμενο ή μη υποκείμενο στο φόρο Ν.Π. με έδρα ή υποκατάστημα σε νησιά με μειωμένο συντελεστή | 17% |
| Υποκείμενος στο φόρο (Φ.Π. ή Ν.Π.) με έδρα στη χώρα (εκτός μειωμένου των νησιών) | Αγαθά (λιανικά) | Οποιονδήποτε (π.χ. ιδιώτη κάτοικο νησιού με μειωμένο συντελεστή) | 24% |
| Υποκείμενος στο φόρο (Φ.Π. ή Ν.Π.) με έδρα στη χώρα (εκτός μειωμένου των νησιών) | Υπηρεσίες (όπου κι αν εκτελούνται) | Αγοραστή σε νησιά με μειωμένο συντελεστή | 24% |
| Υποκείμενος στο φόρο (Φ.Π. ή Ν.Π.) με έδρα ή υποκατάστημα σε νησιά με μειωμένο συντελεστή | Υπηρεσίες που εκτελούνται υλικά στην περιοχή με μειωμένο συντελεστή | Οποιονδήποτε | 17% |