Η Εβδομάδα που πέρασε – Η Εβδομάδα που έρχεται

Ο Αύγουστος διανύει το δεύτερο δεκαπενθήμερο, οι άδειες του καλοκαιριού αρχίζουν να ολοκληρώνονται και έχοντας μπροστά μας έναν «δημιουργικό» νομοθετικά Σεπτέμβριο, το θέμα που συζητήθηκε την Εβδομάδα που πέρασε, είναι οι αλλαγές από τον επόμενο μήνα στο κληρονομικό δίκαιο.

Από τη 16η Σεπτεμβρίου 2026 τίθεται σε εφαρμογή η σημαντικότερη ίσως μεταρρύθμιση του ελληνικού κληρονομικού δικαίου των τελευταίων δεκαετιών. Ο Ν.5303/2026, με τον οποίο αντικαθίσταται ουσιαστικά το Πέμπτο Βιβλίο του Αστικού Κώδικα, επιχειρεί να προσαρμόσει το δίκαιο της κληρονομικής διαδοχής στις σύγχρονες κοινωνικές και οικονομικές συνθήκες, επαναπροσδιορίζοντας τη σχέση μεταξύ διαθέτη, κληρονόμων, νόμιμων μεριδιούχων και δανειστών.

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν οι νέοι κανόνες για τις διαθήκες. Η μυστική διαθήκη απλοποιείται, καθώς αντί των τριών μαρτύρων του ισχύοντος δικαίου απαιτούνται πλέον δύο μάρτυρες ή, εναλλακτικά, δεύτερος συμβολαιογράφος και ένας μάρτυρας. Παράλληλα, ειδικές ρυθμίσεις εισάγονται για πρόσωπα με σοβαρές δυσχέρειες επικοινωνίας, ενώ αυστηροποιείται η προστασία όσων συντάσσουν ιδιόγραφη διαθήκη, ιδίως ως προς τον έλεγχο της γνησιότητας και την κήρυξή της ως κυρίας.

Σημαντική είναι και η μείωση του ορίου ηλικίας για τη διαθήκη. Ανίκανοι να συντάξουν διαθήκη θεωρούνται πλέον οι ανήλικοι που δεν έχουν συμπληρώσει το 16ο έτος, επομένως ο νομοθέτης αναγνωρίζει για πρώτη φορά ικανότητα σύνταξης διαθήκης σε ανήλικο από τη συμπλήρωση του 16ου έτους. Παράλληλα, θεσπίζεται ειδική προστασία για διαθήκες προσώπων που νοσηλεύονται ή περιθάλπονται σε φορείς υγείας ή κοινωνικής φροντίδας, ώστε να αποτρέπονται καταχρηστικές επιρροές υπέρ του προσωπικού ή συνδεόμενων προσώπων.

Στο πεδίο της εξ αδιαθέτου διαδοχής, ο επιζών σύζυγος ενισχύεται ουσιωδώς. Όταν συντρέχει με ένα τέκνο λαμβάνει το 1/3, ενώ όταν συντρέχει με δύο ή περισσότερα τέκνα διατηρεί το 1/4. Εάν δεν υπάρχουν συγγενείς πρώτης ή δεύτερης τάξης, ο σύζυγος κληρονομεί πλέον ολόκληρη την κληρονομία.

Παράλληλα, αναγνωρίζεται για πρώτη φορά συγκεκριμένη κληρονομική προστασία στον σύντροφο ελεύθερης συμβίωσης. Εφόσον δεν υπάρχει σύζυγος, ο μόνιμος σύντροφος που συμβίωνε με τον κληρονομούμενο κατά τα τελευταία τρία έτη αποκτά συγκεκριμένα δικαιώματα, ενώ σε περίπτωση κοινών τέκνων δεν απαιτείται χρονικό όριο. Υπό προϋποθέσεις μπορεί ακόμη και να αποκτήσει ολόκληρη την κληρονομία όταν δεν υπάρχουν σύζυγος ή συγγενείς.

Η σημαντικότερη ίσως τομή αφορά τη νόμιμη μοίρα. Ενώ στο ισχύον δίκαιο αποτελεί κατ’ αρχήν κληρονομικό δικαίωμα επί της κληρονομίας, με τον νέο Α.Κ. μετατρέπεται σε χρηματική αξίωση, ίση με το ήμισυ της εξ αδιαθέτου μερίδας του νόμιμου μεριδούχου. Έτσι, περιορίζεται η αναγκαστική δημιουργία συγκυριότητας μεταξύ κληρονόμων, χωρίς, όμως, να αποκλείεται, σε εξαιρετικές περιπτώσεις, η αυτούσια απόδοση περιουσιακού στοιχείου με δικαστική απόφαση.

Ιδιαίτερα σημαντική είναι, τέλος, η νέα αντιμετώπιση των χρεών της κληρονομίας. Ο κληρονόμος δεν ευθύνεται πλέον κατ’ αρχήν με την ατομική του περιουσία για τις υποχρεώσεις της κληρονομίας, εκτός εάν επιλέξει να τη διαχειρίζεται και να τη διαθέτει ελεύθερα ή περιέλθει σε ειδικές περιπτώσεις επίτασης της ευθύνης του. Παράλληλα, το δικαστήριο μπορεί να διατάξει εκκαθάριση της κληρονομίας και να διορίσει ως εκκαθαριστή δικηγόρο από ειδικό κατάλογο.

Σε μια προσπάθεια επισήμανσης των αλλαγών σε σχέση με τα υφιστάμενα, σας επισυνάπτουμε τον επόμενο πίνακα που συντάξαμε για εσάς:

Η μεταρρύθμιση, συνεπώς, δεν αποτελεί απλή αναδιάταξη διατάξεων του Αστικού Κώδικα. Μεταβάλλει τη φιλοσοφία του κληρονομικού δικαίου. Περισσότερη αυτονομία στον διαθέτη, μεγαλύτερη προστασία του επιζώντος συζύγου και του συντρόφου, χρηματικοποίηση της νόμιμης μοίρας και σαφέστερος διαχωρισμός της κληρονομικής περιουσίας από την ατομική περιουσία του κληρονόμου. Η πρακτική σημασία των νέων κανόνων θα είναι ιδιαίτερα μεγάλη στις οικογενειακές περιουσίες με ακίνητα, επιχειρήσεις και σημαντικές υποχρεώσεις, όπου η επιλογή του τύπου της διαθήκης και ο σχεδιασμός της διαδοχής μπορούν πλέον να επηρεάσουν αποφασιστικά τόσο τη σύνθεση της κληρονομίας, όσο και τις σχέσεις μεταξύ των κληρονόμων.

Από την ειδησεογραφία της Εβδομάδας που πέρασε, «ΑΑΔΕ - Επιχείρηση «Κρουαζιέρα θα σε πάω 2026»: Φοροδιαφυγή για 1 στα 2 τουριστικά σκάφη στην Σαντορίνη». Με μια συνδυαστική και απόλυτα στοχευμένη επιχείρηση, που αξιοποίησε όλα τα δεδομένα, τα οποία είχαν στη διάθεσή τους, οι ελεγκτές της Ανεξάρτητης Αρχής Δημοσίων Εσόδων πραγματοποίησαν μαζικούς ελέγχους σε τουριστικά πλοία, στην Σαντορίνη.

Πρόκειται για δράση, με την ονομασία «Κρουαζιέρα θα σε πάω 2026», η οποία βασίστηκε στην αξιοποίηση πληροφοριών και στην ανάλυση από τον αλγόριθμο των διαθέσιμων φορολογικών και στατιστικών δεδομένων.

Οι ελεγκτές βρέθηκαν στο λιμάνι της Βλυχάδας και σε άλλα σημεία, όπου δένουν τουριστικά σκάφη στην Σαντορίνη, και έκαναν αιφνιδιαστικούς ελέγχους, κατά την επιστροφή ημερόπλοιων και καταμαράν από ημερήσιες και απογευματινές κρουαζιέρες.

Οι έλεγχοι επικεντρώθηκαν, μεταξύ άλλων,

• Στην έκδοση των προβλεπόμενων αποδείξεων
• Στην ορθή εφαρμογή των συντελεστών ΦΠΑ
• Στον τρόπο εξόφλησης των συναλλαγών
• Στην τήρηση και επίδειξη των προβλεπόμενων παραστατικών και εγγράφων

Από τα 26 τουριστικά σκάφη, που ελέγχθηκαν, σε 12 διαπιστώθηκαν φορολογικές παραβάσεις (παραβατικότητα 46%).

Οι παραβάσεις αφορούσαν, μεταξύ άλλων:

• Μη έκδοση ή ανακριβή έκδοση αποδείξεων
• Μη επίδειξη ή άρνηση προσκόμισης των προβλεπόμενων παραστατικών και εγγράφων
• Είσπραξη με μετρητά ποσών άνω των 500 ευρώ με μετρητά
• Εφαρμογή χαμηλότερου συντελεστή ΦΠΑ από τον προβλεπόμενο

Η συνολική αξία, που συνδέεται με τις διαπιστωθείσες παραβάσεις, είναι 92.000 ευρώ, ενώ επιβλήθηκαν πρόστιμα 43.000 ευρώ.

Ο έλεγχος συνεχίζεται σε βάθος στις επιχειρήσεις-παραβάτες, με περαιτέρω αξιοποίηση και διασταύρωση των διαθέσιμων φορολογικών δεδομένων και, όπου απαιτείται, επέκταση σε προηγούμενες ανέλεγκτες φορολογικές περιόδους.

«ΑΑΔΕ: Άνοιξε η εφαρμογή Transpay για τη δημοσιοποίηση των πληρωμών αγροτικών ενισχύσεων». Κατ’ εφαρμογή του εκτελεστικού κανονισμού (ΕΕ) 2022/128, τέθηκε σε λειτουργία η ψηφιακή εφαρμογή Transpay για τη δημοσιοποίηση των πληρωμών αγροτικών ενισχύσεων για το οικονομικό έτος 2025.

Μέσω της ψηφιακής εφαρμογής, πραγματοποιείται η επίσημη δημοσιοποίηση των ποσών ενίσχυσης που χρηματοδοτούνται από το Ευρωπαϊκό Γεωργικό Ταμείο Εγγυήσεων (ΕΓΤΕ) και το Ευρωπαϊκό Γεωργικό Ταμείο Αγροτικής Ανάπτυξης (ΕΓΤΑΑ). Η δράση αυτή αποσκοπεί στην ενίσχυση της διαφάνειας και στην προστασία των οικονομικών συμφερόντων της Ευρωπαϊκής Ένωσης, διασφαλίζοντας τον δημόσιο έλεγχο στη διαχείριση των κοινοτικών πόρων.

Η ψηφιακή εφαρμογή είναι διαθέσιμη στη διεύθυνση transpay.aade.gr

Για περισσότερες πληροφορίες ή διευκρινίσεις οι ενδιαφερόμενοι μπορούν να απευθύνονται στην Εξυπηρέτηση Φορολογουμένων της ΑΑΔΕ, my1521:

• Τηλεφωνικά: στο 1521, χωρίς χρέωση, εργάσιμες ημέρες από 7:00 έως 20:00.
• Ψηφιακά: μέσω της πλατφόρμας my1521 24 ώρες το 24ωρο, 7 ημέρες την εβδομάδα

«Νέο Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο για τις Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας: Ερωτήσεις και απαντήσεις»: Με Υπουργική Απόφαση του Υπουργού Περιβάλλοντος και Ενέργειας, κ. Σταύρου Παπασταύρου και των Υφυπουργών, κ. Νίκου Τσάφου και κας Μαριλένας Σούκουλη, τίθεται από σήμερα σε ισχύ το νέο Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο για τις Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας (ΕΧΠ-ΑΠΕ). Το ΕΧΠ-ΑΠΕ καθορίζει με σαφήνεια τους όρους και τις προϋποθέσεις για τη χωροθέτηση νέων έργων ΑΠΕ και σταθμών αποθήκευσης, με επιπλέον δικλείδες ασφαλείας για την προστασία του περιβάλλοντος, των τοπικών κοινωνιών και της πολιτιστικής κληρονομιάς.

Το ΕΧΠ για τις ΑΠΕ εκπονείται παράλληλα με τα Ειδικά Χωροταξικά Πλαίσια για τον Τουρισμό και τη Βιομηχανία, δημιουργώντας για πρώτη φορά ένα συνεκτικό και ολοκληρωμένο μοντέλο χωρικού σχεδιασμού στην Πατρίδα μας.

Η τελική μορφή του πλαισίου προέκυψε έπειτα από ευρεία δημόσια διαβούλευση, με τη συμμετοχή θεσμικών και κοινωνικών φορέων, εκπροσώπων της επιστημονικής και
επιχειρηματικής κοινότητας και πολιτών. Παράλληλα, διατυπώθηκαν οι σχετικές γνώμες του Εθνικού Συμβουλίου Χωροταξίας και του Κεντρικού Συμβουλίου Χωροταξικών Θεμάτων και Αμφισβητήσεων (ΚΕΣΥΧΩΘΑ).

Το νέο Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο για τις ΑΠΕ

Το Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο για τις Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας που θεσπίστηκε τον Δεκέμβριο του 2008 αποτέλεσε τη βάση για την ανάπτυξη του τομέα. Το νέο πλαίσιο εκσυγχρονίζει τους κανόνες χωροθέτησης, προβλέποντας αυστηρότερα και πιο σαφή κριτήρια, περιορισμούς και κατευθύνσεις για την εγκατάσταση νέων σταθμών ΑΠΕ και μονάδων αποθήκευσης.

Οι ρυθμίσεις λαμβάνουν υπόψη τις σημερινές περιβαλλοντικές, κοινωνικές και οικονομικές συνθήκες και έχουν ως μακροπρόθεσμο ορίζοντα την επίτευξη των ενεργειακών στόχων της χώρας έως το 2050.

«Νέο πλαίσιο για τους στρατηγικούς κακοπληρωτές στην ηλεκτρική ενέργεια – Προστατεύονται οι συνεπείς καταναλωτές». Το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας προχωρά στην τροποποίηση του Κώδικα Προμήθειας Ηλεκτρικής Ενέργειας, με στόχο την αποτελεσματική αντιμετώπιση του φαινομένου των στρατηγικών κακοπληρωτών, την προστασία των συνεπών καταναλωτών και την ενίσχυση της εύρυθμης λειτουργίας της αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας.

Η σχετική Υπουργική Απόφαση υπεγράφη σήμερα από τον Υπουργό Περιβάλλοντος και Ενέργειας, κ. Σταύρο Παπασταύρου και τον Υφυπουργό, κ. Νίκο Τσάφο, κατόπιν της σύμφωνης γνώμης της Ρυθμιστικής Αρχής Αποβλήτων, Ενέργειας και Υδάτων (ΡΑΑΕΥ) και εκτεταμένης δημόσιας διαβούλευσης.

Στο τέλος του 2025, οι ληξιπρόθεσμες οφειλές προς τους προμηθευτές ηλεκτρικής ενέργειας ανέρχονταν σε περίπου 3 δισ. ευρώ. Σημαντικό μέρος τους οφείλεται στο φαινόμενο του «ενεργειακού τουρισμού», κατά το οποίο καταναλωτές με ανεξόφλητες οφειλές μετακινούνται διαδοχικά από έναν προμηθευτή σε άλλον, εκμεταλλευόμενοι τις αδυναμίες του ισχύοντος πλαισίου.

Το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας, σε στενή συνεργασία με τη ΡΑΑΕΥ, τον ΔΕΔΔΗΕ και τους προμηθευτές ηλεκτρικής ενέργειας, επεξεργάστηκε ένα νέο, ισορροπημένο πλαίσιο που αντιμετωπίζει αποτελεσματικά τις καταχρηστικές πρακτικές, χωρίς να θίγει δυσανάλογα το δικαίωμα αλλαγής προμηθευτή. Ένα πλαίσιο που πλέον προστατεύει τους συνεπείς καταναλωτές, οι οποίοι μέχρι σήμερα επιβαρύνονταν με το κόστος που προκαλούν οι στρατηγικοί κακοπληρωτές και οι λεγόμενοι «ενεργειακοί τουρίστες».

Με τη νέα ρύθμιση θεσπίζεται για πρώτη φορά σύστημα επισήμανσης ληξιπρόθεσμων οφειλών (debt flagging), μέσω του οποίου οι προμηθευτές θα μπορούν να επισημαίνουν στον ΔΕΔΔΗΕ, καταναλωτές με ληξιπρόθεσμες οφειλές. Με τη συμπλήρωση τριών (3) επισημάνσεων, ο καταναλωτής δεν θα μπορεί να αλλάζει προμηθευτή μέχρι την τακτοποίηση των οφειλών του, με πληρωμή ή διακανονισμό.

Το νέο πλαίσιο που θα τεθεί σε εφαρμογή αμέσως μετά τη δημοσίευση της Υπουργικής Απόφασης στο ΦΕΚ, αναμένεται να συμβάλει στον περιορισμό των ληξιπρόθεσμων οφειλών και των επισφαλειών στην αγορά ηλεκτρικής ενέργειας, οδηγώντας σταδιακά σε δικαιότερη κατανομή του κόστους που επωμίζονται νοικοκυριά και επιχειρήσεις.

Από την αρθρογραφία της Εβδομάδας που πέρασε, Δρ. Δημήτριος Μελάς, Οικονομολόγος Ph.D, MBA και «Διοικητική συνδρομή και φορολογική παραγραφή». Σύμφωνα με τον αρθρογράφο «Η σχέση ανάμεσα στην αμοιβαία διοικητική συνδρομή και στην παραγραφή του δικαιώματος του Δημοσίου για την έκδοση πράξεων προσδιορισμού φόρου εξελίσσεται ως ένα από τα κεντρικά ζητήματα της σύγχρονης φορολογικής διαδικασίας. Η ψηφιοποίηση των φορολογικών στοιχείων (myDATA), η αυξημένη διασυνοριακή συνεργασία και οι τροποποιήσεις του Κώδικα Φορολογικής Διαδικασίας (Ν. 5104/2024) έχουν αναδιατάξει το πεδίο των εννόμων συμφερόντων και των νομικών κινδύνων. Το παρόν άρθρο επιχειρεί να χαρτογραφήσει το νομοθετικό πλαίσιο, να αναλύσει τις πρόσφατες αποφάσεις του Συμβουλίου της Επικρατείας (ιδιαίτερα τη ΣτΕ 665/2025 και τη ΣτΕ 1730/2024) και να συσχετίσει διοικητικές αποφάσεις (π.χ. Δ.Ε.Δ. 1064/2025) µε πρακτικές συνέπειες για τη διοίκηση και τους φορολογούμενους.

2. Νομοθετικό και θεσμικό πλαίσιο

2.1 Άρθρο 37 του Ν. 5104/2024 (παραγραφή)

Η παραγραφή λειτουργεί ως μέσο ασφάλειας δικαίου, προστατεύοντας τον φορολογούμενο από αδικαιολόγητες καθυστερήσεις, ενώ ταυτόχρονα επιτρέπει στη διοίκηση να διεκπεραιώνει ελέγχους εντός εύλογου χρονικού διαστήματος. Η διάταξη της παραγραφής συνοδεύεται από αυστηρές προθεσμίες κοινοποίησης ενστάσεων, πράξεων και προσφυγών, ώστε να διασφαλίζεται η αποτελεσματικότητα και η τήρηση της νομιμότητας.

Ο υφιστάμενος Κώδικας Φορολογικής Διαδικασίας (Ν. 5104/2024) θεσπίζει ως γενικό κανόνα πενταετή προθεσμία για την κοινοποίηση πράξεων προσδιορισμού φόρου, µε εξαιρέσεις που επιτρέπουν επιμήκυνση έως δέκα (10) έτη σε ειδικές περιπτώσεις. Μεταξύ των εξαιρέσεων περιλαμβάνονται η µη υποβολή δήλωσης εντός της πενταετίας και, σημαντικά, η περιέλευση «νέων στοιχείων» στη φορολογική αρχή μετά την πενταετία, τα οποία δεν μπορούσαν να είναι εν γνώσει της εντός αυτής. Το περιεχόμενο και ο χρόνος απόκτησης αυτών των στοιχείων είναι κρίσιμα για την ενεργοποίηση της δεκαετούς παραγραφής [Βλ. άρθρο 37 τουΝ. 5104/2024 (Κ.Φ.Δ.)].

Ειδικά, σύμφωνα µε το άρθρο 37 του Ν. 5104/2024:

• Η παραγραφή της δυνατότητας της φορολογικής διοίκησης για έκδοση πράξεων διορθωτικού προσδιορισμού φόρου είναι πενταετής.
• Η προθεσμία αρχίζει μετά τη λήξη του φορολογικού έτους κατά το οποίο υποβλήθηκε η φορολογική δήλωση.
• Σε περιπτώσεις φοροδιαφυγής ή µη υποβολής δήλωσης, η παραγραφή μπορεί να παραταθεί έως και σε δεκαετή ή μεγαλύτερη διάρκεια.
• Υπάρχει πρόβλεψη για την αναστολή της παραγραφής µε την κοινοποίηση πράξεων φορολογικού ελέγχου ή την έναρξη νομικών διαδικασιών.
• Ρυθμίζονται, επίσης, οι υποχρεώσεις κοινοποίησης των πράξεων και οι διοικητικές προθεσμίες για προσφυγές.

Αναλυτικά, σύμφωνα µε το άρθρο 37 του Ν. 5104/2024 (Κωδικοποιημένος σύμφωνα µε το Ν.5293/2026), µε θέμα «Κώδικας Φορολογικής Διαδικασίας και άλλες διατάξεις», σχετικά µε την παραγραφή, ορίζεται ότι:

«1. Η Φορολογική Διοίκηση μπορεί να προβεί σε κοινοποίηση πράξης διοικητικού, εκτιμώμενου ή διορθωτικού προσδιορισμού φόρου εντός πέντε (5) ετών από τη λήξη του έτους, εντός του οποίου λήγει η προθεσμία υποβολής δήλωσης. Αν για κάποια φορολογία προβλέπεται η υποβολή περισσότερων δηλώσεων, η κοινοποίηση της πράξης του πρώτου εδαφίου μπορεί να γίνει εντός πέντε (5) ετών από τη λήξη του έτους, εντός του οποίου λήγει η προθεσμία υποβολής της δήλωσης της τελευταίας φορολογικής περιόδου εκάστου έτους.

2. Η περίοδος που αναφέρεται στην παρ. 1 παρατείνεται στις εξής περιπτώσεις:..

3.α) Εξαιρετικά, πράξη διοικητικού, εκτιμώμενου ή διορθωτικού προσδιορισμού φόρου μπορεί να κοινοποιηθεί εντός δέκα (10) ετών από τη λήξη του έτους εντός του οποίου λήγει η προθεσμία για την υποβολή της δήλωσης ή της δήλωσης της τελευταίας περιόδου, σε περίπτωση που προβλέπεται η υποβολή περισσότερων δηλώσεων:

αα) Αν ο φορολογούμενος δεν έχει υποβάλει δήλωση εντός της περιόδου που αναφέρεται στην παρ. 1. Αν η δήλωση υποβληθεί στο τελευταίο έτος της περιόδου της περ. α), η πράξη διοικητικού ή διορθωτικού προσδιορισμού φόρου μπορεί να κοινοποιηθεί εντός ενός (1) έτους από τη λήξη του έτους υποβολής της ως άνω δήλωσης.

αβ) Αν μετά την πενταετία περιέλθουν σε γνώση της Φορολογικής Διοίκησης νέα στοιχεία ή πληροφορίες που δεν θα μπορούσαν να είναι σε γνώση αυτής εντός της πενταετίας και προκύπτει ότι η φορολογική οφειλή υπερβαίνει αυτήν που είχε προσδιορισθεί βάσει προηγούμενου άμεσου, διοικητικού, εκτιμώμενου ή διορθωτικού προσδιορισμού φόρου και µόνο για το ζήτημα το οποίο αφορούν...».

Το ομότιτλο άρθρο του κ. Δημήτρη Μελά δημοσιεύθηκε στο τεύχος Ιουνίου του περιοδικού Epsilon7. Μέσω του αρχικού συνδέσμου, μπορείτε να διαβάσετε το σύνολο του άρθρου του Δρ. Δημήτρη Κ. Μελά.

Τέλος της εργασιακής εβδομάδας για τους λιγότερους μάλλον, εβδομάδας διακοπών για τους περισσότερους και για την Εβδομάδα που έρχεται το κλασσικό θέμα που βλέπει την επικαιρότητα κάθε τέτοια εποχή «άλλο υπερτουρισμός ως πίεση στις υποδομές και άλλο τουρισμός ως καθαρή δημοσιονομική και συναλλαγματική εισροή». Η συζήτηση για τον υπερτουρισμό δεν μπορεί να περιορίζεται στις πιέσεις που δέχονται οι υποδομές, στην κατανάλωση νερού ή στη στεγαστική κρίση. Υπάρχει και η άλλη πλευρά της εικόνας: ο τουρισμός αποτελεί έναν τεράστιο μηχανισμό φορολογικής και συναλλαγματικής εισροής για την ελληνική οικονομία.

Το 2025 οι ταξιδιωτικές εισπράξεις ανήλθαν σε 23,63 δισ. ευρώ, αυξημένες κατά 9,4%, ενώ το ταξιδιωτικό ισοζύγιο παρουσίασε πλεόνασμα 20,29 δισ. ευρώ. Ιδιαίτερα χαρακτηριστικό είναι ότι το Νότιο Αιγαίο κατέλαβε την πρώτη θέση στις ταξιδιωτικές εισπράξεις, με 6,625 δισ. ευρώ, ενώ η Ελλάδα κατέγραψε 244,7 εκατ. διανυκτερεύσεις.

Η εικόνα γίνεται ακόμη πιο εντυπωσιακή όταν εξεταστεί εποχικά. Σύμφωνα με την ΕΛΣΤΑΤ, το 2025 το 63,7% των διανυκτερεύσεων πραγματοποιήθηκε από τον Ιούλιο έως τον Οκτώβριο, ενώ το 83,8% των συνολικών διανυκτερεύσεων αφορούσε μη κατοίκους. Ήδη, το 2024 μόνο τον Ιούλιο και τον Αύγουστο, οι διανυκτερεύσεις μη κατοίκων ξεπέρασαν τα 54 εκατ.

Αυτό δεν σημαίνει ότι οι αλλοδαποί τουρίστες ξεπερνούν αριθμητικά τον ελληνικό πληθυσμό. Ο μόνιμος πληθυσμός της χώρας στις 1/1/2025 ήταν 10,37 εκατ. Σημαίνει, όμως, ότι για σημαντικό τμήμα του έτους, και ιδίως στους θερινούς μήνες, στην οικονομία της χώρας προστίθεται ένα τεράστιο καταναλωτικό δυναμικό μη κατοίκων.

Και αυτό έχει άμεση φορολογική σημασία. Εκτός από τον Φ.Π.Α. που επιβαρύνει διαμονή, εστίαση, μεταφορές, κατανάλωση και λοιπές υπηρεσίες, υπάρχουν ο φόρος εισοδήματος των τουριστικών επιχειρήσεων και των εργαζομένων, οι ασφαλιστικές εισφορές, οι ειδικοί φόροι κατανάλωσης και τα ειδικά τουριστικά τέλη. Μόνο στον Προϋπολογισμό του 2025 είχαν προϋπολογιστεί 582 εκατ. ευρώ από το Τέλος Ανθεκτικότητας στην Κλιματική Κρίση και 52 εκατ. ευρώ από το Τέλος Κρουαζιέρας. Παράλληλα, το τέλος διαμονής παρεπιδημούντων ανέρχεται κατ’ αρχήν σε 0,5% των σχετικών ακαθαρίστων εσόδων.

Επομένως, όταν επαναλαμβάνεται το ερώτημα «γιατί δεν μειώνεται ο Φ.Π.Α., ακόμη και στα καύσιμα;», η απάντηση δεν μπορεί να είναι μονοδιάστατη. Ο Φ.Π.Α. στα καύσιμα δεν είναι «τουριστικός φόρος». Όταν, όμως, ένας αλλοδαπός επισκέπτης αγοράζει καύσιμα, τρόφιμα, υπηρεσίες ή μετακινήσεις στην Ελλάδα, η φορολογική επιβάρυνση της κατανάλωσής του καταλήγει στο ελληνικό Δημόσιο, ενώ η αρχική χρηματοδότηση της δαπάνης προέρχεται από εισόδημα που έχει αποκτηθεί εκτός Ελλάδας.

Αυτό είναι το δημοσιονομικό παράδοξο του ελληνικού τουρισμού. Ο ίδιος επισκέπτης μπορεί να επιβαρύνει τις υποδομές περισσότερο από έναν μόνιμο κάτοικο, αλλά ταυτόχρονα δημιουργεί φορολογικά έσοδα και καθαρές εισπράξεις από το εξωτερικό. Το ζητούμενο, επομένως, δεν είναι απλώς «λιγότερος τουρισμός», αλλά περισσότερη φορολογική απόδοση ανά επισκέπτη και αναλογικότερη επιστροφή των εσόδων στις περιοχές που υφίστανται το πραγματικό κόστος του υπερτουρισμού.

Στις καταγάλανες παραλίες που μας διαβάζετε και στα δροσερά ορεινά χωριά, να περνάτε καλά, να περνάτε υπέροχα, να απολαμβάνετε τη συντροφιά αγαπημένων προσώπων, να διασκεδάζετε και να γυρίσετε ανανεωμένοι και «φορτωμένοι» με πολλές – πολλές όμορφες αναμνήσεις που θα σας συντροφεύουν για πάντα. ΚΑΛΟ ΣΑΒΒΑΤΟΚΥΡΙΑΚΟ.