Σε συνεργασία με τον Ηλία Χατζηγεωργίου - Φοροτεχνικό, Πρόεδρο Επιτροπής Λογιστών Ε.Ε.Α.
Χωρίς να το πάρουμε είδηση, ο Ιανουάριος κοντεύει να φτάσει στο τέλος του και ετοιμάζεται να δώσει την θέση του στον «κουτσό» μήνα του έτους, τον Φεβρουάριο. Φέτος, μάλιστα, μαζί με τον Φεβρουάριο ανοίγει και το τριώδιο, αφού ανοίγει την Κυριακή 1η Φεβρουαρίου. Μετά μας μένει μία αποκριά, ένα Πάσχα και χωρίς να το πάρουμε είδηση φτάσαμε πάλι στο αγαπημένο μας καλοκαίρι. Κάπως έτσι περνάει ο καιρός μας.
Φυσικά, εμείς στο ενδιάμεσο έχουμε να ασχοληθούμε με πολλές και διάφορες ημερομηνίες και προθεσμίες, αλλά αυτό είναι εν μέρει δική μας υπόθεση, που την αντιμετωπίζουμε κάθε χρόνο. Άλλες φορές πολυσύνθετα και άλλες φορές περισσότερο πολυσύνθετα, αφού οι απλές διαδικασίες έχουν μείνει πίσω ανεπιστρεπτί. Βέβαια, ο όρος πολυσύνθετος πολλές φορές δεν προκύπτει από την ίδια τη διαδικασία, αφού αν την απομονώσεις μοιάζει απλή, αλλά πολλές φορές καταλήγει να είναι πολυσύνθετη στην πράξη, για λόγους που δεν μπορούμε να κατανοήσουμε και εμείς οι ίδιοι.
Ας πούμε το πρώτο παράδειγμα που μας έρχεται στο μυαλό, που είναι η προθεσμία που έχουν τα έγγαμα ζευγάρια ή αυτά που έχουν υπογράψει σύμφωνο συμβίωσης, προκειμένου να αιτηθούν την προτίμηση τους να υποβάλλουν χωριστές φορολογικές δηλώσεις για το φορολογικό έτος 2025. Η προθεσμία για αυτή την αίτηση λήγει στις 2 Μαρτίου. Η ουσία του να υποβάλλει κάποιος χωριστή δήλωση στην πράξη δεν υπάρχει, αντίθετα θα λέγαμε φορολογικά μόνο ζημιά μπορεί να επιφέρει, γιατί η κάλυψη των τεκμηρίων διαβίωσης και αγορών γίνεται μόνο από τα ατομικά εισοδήματα και την ατομική επίκληση ανάλωσης κεφαλαίου και έτσι υπάρχει κίνδυνος να πληρωθεί παραπάνω φόρος λόγω διαφοράς τεκμηρίων. Αντίστοιχα, η κάλυψη των ατομικών δαπανών για το λεγόμενο «χτίσιμο του αφορολογήτου» γίνεται μόνο από τις ατομικές αποδείξεις και δεν μπορούν να μεταφερθούν οι τυχόν πλεονάζουσες αποδείξεις από τον έναν στον άλλον. Φυσικά, το κράτος έχει φροντίσει για όσους ενδεχομένως σκεφτούν πονηρά για χωριστή δήλωση για επιδοματικούς λόγους, και φυσικά καλά κάνει, να υπολογίζει για επιδοματικά όρια το οικογενειακό εισόδημα, αφού υπάρχει η ένδειξη στην κάθε δήλωση «επιθυμία υποβολής χωριστής δήλωσης» και έτσι φαίνεται ξεκάθαρα ότι το νοικοκυριό δεν είναι μονομελές, ούτε πρόκειται για μονογονεϊκή οικογένεια.
Από την άλλη, η κοινή υποβολή δήλωσης, αφενός καλύπτει όλα τα αρνητικά της επιλογής της χωριστής δήλωσης, ενώ παράλληλα εδώ και πολλά χρόνια έχει λυθεί το ζήτημα της χωριστής εκκαθάρισης για τον καθέναν από τους δύο, αφού και σε κοινή δήλωση το εκκαθαριστικό υπολογίζεται χωριστά για τον καθένα. Έτσι, δεν επιβαρύνεται ο υπόχρεος όλον τον φόρο ή αντίστοιχα δεν καρπώνεται όλη την επιστροφή, ενώ επίσης ούτε υπάρχουν ζητήματα συμψηφισμού της επιστροφής του ενός με το χρεωστικό ποσό του άλλου.
Και έρχεται κάποιος και ρωτάει… Αφού φορολογικά μόνο ζημιά έχω και κανένα κέρδος, για ποιο λόγο να μπω στη διαδικασία να υποβάλλω χωριστή δήλωση με επιλογή του; Εδώ η απάντηση πολλές φορές δίνεται στην πράξη και αφού προηγουμένως έχει λήξει η προθεσμία δήλωσης επιθυμίας υποβολής χωριστής δήλωσης. Για παράδειγμα, πολλές φορές τα ζευγάρια που έρχονται σε ρήξη, πριν πάρουν επίσημο διαζύγιο, μαθαίνουν για αυτό το δικαίωμα, αλλά έλα, όμως, που το μαθαίνουν μετά τις 28 Φεβρουαρίου (κανονικά αυτή είναι η προθεσμία υποβολής της αίτησης, αλλά αν η 28η Φεβρουαρίου πέφτει Σαββατοκύριακο, όπως φέτος, η προθεσμία μεταφέρεται για την πρώτη εργάσιμη ημέρα). Πάνε, λοιπόν, στον λογιστή τους ή ο καθένας στον λογιστή του, αν δεν είναι κοινός, αλλά φεύγουν με την απογοήτευση ότι δεν φρόντισαν να τσακωθούν μέχρι τις 28 Φεβρουαρίου ή αντίστοιχα δεν φρόντισαν να ενημερώσουν τον λογιστή τους για αυτό. Βέβαια, στην πράξη, ο ίδιος ο λογιστής βρίσκεται πολλές φορές να είναι υπόλογος, γιατί δεν φρόντισε να ενημερώσει για αυτή τη δυνατότητα ή γιατί δεν φρόντισε να «μυρίσει τα νύχια του» ή γιατί «σου το είπα και δεν το έκανες;». Σε καμία από τις τρεις περιπτώσεις - κατηγορίες, ειδικά όταν η ρήξη του ζευγαριού είναι μεγάλη, ο λογιστής δεν βρίσκει εύκολα το δίκιο του, με κανέναν από τους δύο φορολογούμενους.
Βέβαια, πολλές φορές η ανάγκη υποβολής χωριστής δήλωσης προκύπτει και για άλλους τυπικούς λόγους, όπως για παράδειγμα ο ένας αντιλαμβάνεται ότι δεν θέλει να βλέπει ο άλλος τα οικονομικά του στοιχεία. Αντίστοιχα, το ίδιο και αν ο ένας αργεί να υποβάλλει δήλωση, γιατί για παράδειγμα έχει ατομική επιχείρηση και ο άλλος βιάζεται να την κάνει για επίσης δικούς του λόγους, για παράδειγμα έχει επιστροφή και θέλει να την λάβει νωρίς ή του ζητάει τα στοιχεία η τράπεζα. Και σε αυτές τις περιπτώσεις ή σε παρόμοιες τέτοιου τύπου, το εν λόγω δικαίωμα συνήθως το αντιλαμβάνονται μετά την λήξη της προθεσμίας και μπαίνουν και αυτοί στις τρεις προαναφερόμενες κατηγορίες.
Από την άλλη, θα σκεφτεί κάποιος «αφού είναι τόσο μεγάλο πρόβλημα για σένα, γιατί δεν τους δηλώνεις όλους για χωριστή δήλωση να ησυχάσεις;». Η απάντηση, φυσικά, δίνεται στις πιθανές φορολογικές ζημιές που προαναφέραμε, όταν κάποιος επιλέξει υποβολή χωριστής δήλωσης. Προφανώς και κανένας λογιστής δεν θεωρεί φορολογικά δίκαιο κάτι τέτοιο, ούτε φυσικά και μπορεί να αξιολογήσει μέχρι τις 28 Φεβρουαρίου κάθε έτους αν ο πελάτης του θα έχει φορολογική ζημιά στην υποβολή χωριστής δήλωσης, για αυτό και προφανώς αγνοεί, εκτός εξαιρετικών περιπτώσεων, την συγκεκριμένη διαδικασία και δεν την μεταφέρει καν στους πελάτες του. Για την ακρίβεια, δεν προλαβαίνει να την δει καν, αφού μέχρι τότε έχει να παλέψει με άλλες προθεσμίες που επιφέρουν και υψηλά πρόστιμα αν δεν τις προλάβει.
Επιπλέον, από την άλλη, γίνεται πολλές φορές υπόλογος και για τους ανάποδους λόγους, δηλαδή ζευγάρι που έχει επιλέξει υποβολή χωριστής δήλωσης μαθαίνει στην πράξη τη φορολογική ζημιά για τους παραπάνω λόγους που προαναφέραμε και έτσι πληρώνει παραπάνω φόρο και ίσως χάσει και κάνα επίδομα λόγω υψηλότερου φορολογητέου εισοδήματος. Εσείς τι λέτε να κάνει το εν λόγω ζευγάρι; Θα κάτσει να σκεφτεί σοβαρά και να πάρει την ευθύνη πάνω του, αφού έκανε χωριστές δηλώσεις με δική του επιλογή ή θα συμπορευτεί και αυτό με τις τρεις προαναφερόμενες κατηγορίες; Την απάντηση πιστεύουμε ότι την έχετε σκεφτεί ήδη, οπότε ούτε σε αυτή την περίπτωση θα βρει εύκολα το δίκιο του με κανέναν από τους δύο.
Με λίγα λόγια και για να συνοψίσουμε όλα τα παραπάνω, γιατί το θέμα το ανοίξαμε αρκετά. Όλο το σκεπτικό της υποβολής χωριστής δήλωσης θα ήταν χρήσιμο και βοηθητικό προς όλους, αν δεν υπήρχε προθεσμία για την συγκεκριμένη αίτηση ή έστω αν αυτή συνέπιπτε με την προθεσμία υποβολής εμπρόθεσμης φορολογικής δήλωσης. Όπως αναφέρει μεταξύ σοβαρού και αστείου ένας συνάδελφος στα social media: «Θα πεθάνω με την απορία: γιατί η προθεσμία υποβολής αίτησης χωριστής δήλωσης δεν συμπίπτει με την προθεσμία υποβολής της δήλωσης.». Ούτε εμείς θα το καταλάβουμε ποτέ. Άντε να κατανοήσουμε ότι είναι θέμα συστημικό, που ας πούμε ότι έχει μία λογική. Αν όντως υπάρχει κάτι τέτοιο, ας επιλέγονταν μία προθεσμία λίγο πριν τη λήξη των δηλώσεων, για παράδειγμα έναν μήνα πριν τη λήξη τους. Θα βοηθούσε κάπως την κατάσταση να έχει ουσία όλο αυτό και θα μείωνε τις πιθανότητες των «τριών κατηγοριών».
Κλείνοντας, αξίζει να αναφέρουμε και το άλλο, ότι το συστημικό πρόβλημα σε σχέση με τη δήλωση γάμου έχει λυθεί προ πολλού. Για παράδειγμα, ένα ζευγάρι που παντρεύτηκε το 2025 και ο γάμος δεν φάνηκε αυτόματα στο σύστημα, αν δηλώσει τον γάμο στο μητρώο ακόμα και μετά τις 2 Μαρτίου, θα μπορεί να υποβάλλει κοινή φορολογική δήλωση, παρόλο που το σύστημα τους «περίμενε» χωριστά. Το ίδιο ακριβώς και για διαζύγιο που βγήκε το 2025 και δεν έχει φανεί στο μητρώο αυτόματα. Αν δηλωθεί πριν την υποβολή της δήλωσης, το σύστημα δέχεται χωριστή δήλωση παρότι που στην αρχή την «περίμενε» κοινή. Δεν είναι, λοιπόν, λίγο οξύμωρο όλο αυτό; Γιατί σε αυτή την περίπτωση δεν υπάρχει συστημικό πρόβλημα, ενώ στην άλλη υπάρχει; Μήπως, λοιπόν, το ζήτημα δεν είναι και τόσο συστημικό;
Δεν ξέρουμε αν θα πάρουμε απάντηση στο προηγούμενο ερώτημα μας, αλλά το μόνο που ξέρουμε είναι ότι πολλές φορές βρισκόμαστε υπόλογοι για κάτι για το οποίο δεν φταίμε και το οποίο μεταξύ μας το θεωρούμε τουλάχιστο περιττό να ασχοληθούμε. Για να βγούμε, λοιπόν, από αυτή την άσχημη θέση που μπαίνουμε χωρίς να μας αξίζει, θα έπρεπε οι αρμόδιοι να ασχοληθούν ώστε να αλλάξουν τη δεσμευτική προθεσμία. Μπορεί να μην ακούγεται σοβαρό και ουσιαστικό, αλλά είναι, για τους λόγους που προαναφέραμε. Δεν μπορεί κανείς λογιστής να απαντήσει έως τέλη Φεβρουαρίου στην ερώτηση «να κάνω κοινή δήλωση ή χωριστή;», ούτε καν για τον εαυτό του. Εάν συστημικά δεν γίνεται αυτό, υπάρχουν άλλες λύσεις άλλου τύπου. Για παράδειγμα, στο εκκαθαριστικό του ενός να υπάρχει επιλογή να μην φαίνονται τα οικονομικά στοιχεία του άλλου, το ίδιο και στο Ε1, αν και μεταξύ μας αυτό συστημικά μας ακούγεται δυσκολότερο από το να μπορείς να δίνεις «φορολογικό διαζύγιο» μετά τις 28 Φεβρουαρίου, ή 2 Μαρτίου όπως φέτος.
Καλό Σαββατοκύριακο σε όλους και καλή δύναμη.
Υ.Γ. Είμαστε πολλοί περίεργοι να δούμε πως θα πάει το «πάγωμα» ενάρξεων επιχειρήσεων το πρώτο δεκαήμερο του Μαρτίου, που διαβάσαμε στην ανακοίνωση της Α.Α.Δ.Ε., αλλά και πως θα εναρμονιστούν αυτόματα όλα τα συστήματα με τους νέους Κ.Α.Δ. λίγες ημέρες πριν την έναρξη των δηλώσεων. Θα δείξει εν καιρώ, αν και κάπου πάει το μυαλό μας!!!