Από το τέλος του 2019 έως και τον φετινό Ιούλιο οι τραπεζικές καταθέσεις των νοικοκυριών έχουν αυξηθεί κατά 32,5 δισ. ευρώ, αποδεικνύοντας για μια ακόμη φορά ότι οι καταθέσεις είναι η δεύτερη σε μέγεθος δημοφιλέστερη επενδυτική τοποθέτηση των Ελλήνων μετά από τα ακίνητα. Αξιοσημείωτο είναι το γεγονός ότι, η τόσο μεγάλη άνοδος των καταθέσεων έλαβε χώρα σε μια περίοδο όπου τα σχετικά επιτόκια ήταν ιδιαίτερα χαμηλά και μάλιστα αρνητικά σε επίπεδο σταθερών τιμών (χαμηλότερα από το ύψος του πληθωρισμού).
Πέρα, όμως, από τα πρόσθετα 32,5 δισ. ευρώ των αυξημένων τραπεζικών καταθέσεων, ένα επιπρόσθετο ποσό από που εξοικονομήθηκε από τα νοικοκυριά -το οποίο προσεγγίζει το καθόλου ευκαταφρόνητο επίπεδο των δέκα δισ. ευρώ- κατευθύνθηκε από το τελευταίο τρίμηνο του 2022 έως και σήμερα σε ένα νέο προϊόν, που έχει κάποια συγγενή χαρακτηριστικά με τις καταθέσεις: Πρόκειται για τα αμοιβαία κεφάλαια συγκεκριμένης χρονικής διάρκειας (αποκαλούνται συνήθως ως Target Maturity) τα περισσότερα εκ των οποίων διανέμουν κάθε χρόνο («μέρισμα») αφορολόγητα χρήματα στους κατόχους τους.
Τα κυριότερα χαρακτηριστικά μιας τέτοιας επένδυσης είναι τα παρακάτω:
Πρώτον, η συγκεκριμένη (και προκαθορισμένη) χρονική της διάρκεια, η οποία εκτείνεται από τους 18 μήνες έως και τα επτά χρόνια, με συνηθέστερες περιπτώσεις τα τρία και τα πέντε έτη.
Και δεύτερον, πρόκειται για Ομολογιακά Αμοιβαία Κεφάλαια Εξωτερικού, τα οποία επενδύσουν κατά κύριο λόγο σε κρατικά, τραπεζικά και εταιρικά ομόλογα της Ευρωζώνης (έτσι ώστε να μην υπάρχει συναλλαγματικός κίνδυνος).
Πώς μεταφράζονται όλα αυτά; Όταν εκδίδεται ένα Α/Κ Target Maturity π.χ. τριετές, το Αμοιβαίο Κεφάλαιο αγοράζει με τα χρήματά μας ομόλογα που λήγουν σε τρία χρόνια. Άρα, από τη στιγμή που οι εκδότες των ομολόγων αυτών τηρήσουν τις υποχρεώσεις τους, στο τέλος της τριετίας οι ομολογιούχοι θα είναι σε θέση να πάρουν τα χρήματα που κατέβαλαν (αν οι αγορές των ομολόγων έγιναν στην ονομαστική τους αξία, δηλαδή στο «100») ή και να καρπωθούν μια επιπλέον απόδοση (αν οι αγορές των ομολόγων έγιναν κάτω από την ονομαστική τους αξία, δηλαδή χαμηλότερα από το «100»).
Επίσης, από τους ετήσιους τόκους των ομολόγων («κουπόνια») τα Αμοιβαία Κεφάλαια της συγκεκριμένης κατηγορίας θα έχουν τη δυνατότητα καταβολής αφορολόγητων χρηματικών διανομών στους μεριδιούχους τους μία φορά κάθε δώδεκα μήνες.
Συνολικά, δηλαδή, τα A/K Target Maturity φαντάζουν ως μια επένδυση, στη λήξη της οποίας οι αποταμιευτές (εκτός απροόπτου) θα πάρουν πίσω το ποσό που κατέβαλαν και στο ενδιάμεσο χρονικό διάστημα θα εισπράττουν χρήματα που θα αντιστοιχούν σε σαφώς υψηλότερα επιτόκια από αυτά που θα καρπώνονταν σε περίπτωση που είχαν επιλέξει τις προθεσμιακές καταθέσεις.
Το προϊόν, δηλαδή, απευθύνεται σε αποταμιευτές που ναι μεν επιθυμούν μια υψηλότερη απόδοση από τις τραπεζικές καταθέσεις, πλην, όμως, δεν είναι διατεθειμένοι να αναλάβουν υψηλά ρίσκα.
Από τη θεωρεία στην πράξη
Ξεκινώντας από τη θεωρεία, ας υποθέσουμε για παράδειγμα ότι ένας μεριδιούχος καταβάλλει σήμερα 95 ευρώ σε ένα τέτοιο Α/Κ και με αυτά τα χρήματα ο διαχειριστής του Α/Κ αποκτά ένα εταιρικό ομόλογο με ονομαστική αξία 100 ευρώ, που λήγει σε πέντε χρόνια και έχει «κουπόνι» 2%. Τότε, το Α/Κ θα καταβάλει ετησίως το κουπόνι (δύο ευρώ, ή 2,1% απόδοση κατ’ έτος) στο μεριδιούχο-επενδυτή και στη λήξη της πενταετίας ο μεριδιούχος-επενδυτής θα εισπράξει 100 ευρώ έναντι των 95 που είχε αρχικά καταβάλλει (κεφαλαιακό κέρδος 5,26%). Με άλλα λόγια, ο επενδυτής θα καταβάλλει σήμερα 95 ευρώ και μέσα στην επόμενη πενταετία θα εισπράξει αθροιστικά 110 ευρώ (συνολική αφορολόγητη προσδοκώμενη απόδοση πενταετίας 15,8%, σαφώς υψηλότερη από μια αντίστοιχη των προθεσμιακών καταθέσεων). Όλα αυτά, βέβαια, υπό την προϋπόθεση, ότι ο εκδότης των ομολόγου θα ανταποκριθεί πλήρως στις υποχρεώσεις του.
Περνώντας, ωστόσο, από τη θεωρεία στην πράξη, θα πρέπει να συνεκτιμηθούν παράγοντες, μεταξύ των οποίων συγκαταλέγονται το ύψος της προμήθειας με την οποία θα επιβαρυνθεί ο μεριδιούχος-επενδυτής, καθώς και η μέση ετήσια προσδοκώμενη απόδοση σε σύγκριση με τον αναλαμβανόμενο επιπρόσθετο κίνδυνο. Έτσι, με δεδομένο ότι οι τιμές των ομολόγων έχουν αυξηθεί σημαντικά κατά την τελευταία διετία, η ετήσια καθαρή προσδοκώμενη απόδοση των Α/Κ Target Maturity έχει υποχωρήσει αυτή την περίοδο μεταξύ του 1,8% και 2,1%, έναντι του 3%-3,5% του παρελθόντος. Βέβαια, κατά την ίδια περίοδο τα επιτόκια των τραπεζικών καταθέσεων (ακόμη και των προθεσμιακών) έχουν υποχωρήσει κάτω -ή και αρκετά κάτω- από το επίπεδο του 1%, ενώ παράλληλα οι τόκοι φορολογούνται με συντελεστή 15%.