Τα μέλη τα οποία απαρτίζουν τα Διοικητικά Συμβούλια των Ανωνύμων Εταιρειών βρισκόντουσαν αντιμέτωπα με την ασάφεια της ασφαλιστικής νομοθεσίας, που αφορούσε τις ημέρες ασφάλισής τους σε μια μικρή ανασκόπηση της νομοθεσίας, λόγω και της δεκαετούς παραγραφής ελέγχου ασφάλισης από τα Περιφερειακά Κέντρα Ασφάλισης εν έτη 2017 με ισχύ του Ν.4387/2016. Στην συνέχεια, με τον Ν.4670/2020 έγινε τροποποίηση στον τρόπο υπολογισμού των ημερών ασφάλισης για την περίοδο που αντιστοιχούσε από το έτος 2020 και έπειτα, ενώ με τον Ν.5006/2022 δόθηκε αναλυτική οδηγία προς τον ασφαλιστικό χειρισμό και για το προηγούμενο διάστημα, ήτοι για τα έτη 2017-2019. Ωστόσο, πρακτικά δεν έχει αποκατασταθεί ακόμη το πρόβλημα και συνεχίζουμε σε μία ρευστή κατάσταση αντιμετώπισης του εν λόγω ζητήματος.
Με την ψήφιση του Νόμου 4387/2016 και πιο συγκεκριμένα με την παρ. δ' της παρ. 3 του άρθρου 38, καθώς και με την Απόφαση Φ.80000/οικ.61689/2215/2016, τα πρόσωπα που διορίζονται ως μέλη Διοικητικού Συμβουλίου Ανωνύμων Εταιρειών και λαμβάνουν αμοιβή, καταβάλλουν ασφαλιστική εισφορά υπολογιζόμενη επί της αμοιβής αυτής, σύμφωνα με τα ποσοστά που ισχύουν κάθε φορά. Συνεπώς, από 01/01/2017 τα πρόσωπα αυτά εντάχθηκαν ως νέα κατηγορία ασφαλισμένων-εισφερόντων στον Ε.Φ.Κ.Α., για τις αμοιβές που λαμβάνουν με την ιδιότητα του μέλους Δ.Σ., οι οποίες αμοιβές δεν σχετίζονται με σύναψη σχέσης εξαρτημένης εργασίας.
Σύμφωνα με την εγκύκλιο του Ε.Φ.Κ.Α. 4/2017, η απεικόνιση των ασφαλιστικών εισφορών των μελών Δ.Σ. Ανωνύμων Εταιρειών περιλαμβάνεται στις αναλυτικές εγγραφές της Αναλυτικής Περιοδικής Δήλωσης (Α.Π.Δ.) που υποβάλλει ο εργοδότης. Για την καταχώρηση της νέας κατηγορίας, σύμφωνα με την συγκεκριμένη εγκύκλιο, χρησιμοποιούνταν ο Κωδικός Δραστηριότητας (Κ.Α.Δ.) «0620» με λεκτική περιγραφή «Μέλη Δ.Σ. Ανωνύμων Εταιριών και Αγροτικών Συνεταιρισμών εφόσον λαμβάνουν αμοιβή», ο Κωδικός Ειδικότητας «000401» με λεκτική περιγραφή «Μέλη Διοικητικού Συμβουλίου Α.Ε. και Αγροτικών Συνεταιρισμών, εφόσον λαμβάνουν αμοιβή» και ο Κωδικός Πακέτου Κάλυψης (Κ.Π.Κ.) «071» με λεκτική περιγραφή «Μέλη Διοικητικού Συμβουλίου Α.Ε. και Αγροτικών Συνεταιρισμών, εφόσον λαμβάνουν αμοιβή».
Στο πεδίο Τύπος Αποδοχών γινόταν χρήση του Κωδικού Τύπου Αποδοχών: 94 - «εφάπαξ αμοιβές», ο οποίος δεν επιδεχόταν καταχώρησης ημερών ασφάλισης. Στο πεδίο Ημέρες Ασφάλισης δεν γινόταν καταχώρηση, ενώ ο υπολογισμός των ημερών ασφάλισης θα προέκυπτε μετά από έλεγχο του αρμόδιου Υποκαταστήματος της έδρας του εργοδότη. Ως ημέρες ασφάλισης θα λογίζονταν οι πραγματικές ημέρες απασχόλησης - συμμετοχής στο Δ.Σ., όπως αυτές προέκυπταν από τα πρακτικά ή τα σχετικά παραστατικά που έπρεπε να προσκομίζονται στο αρμόδιο για τον έλεγχο Υποκατάστημα.
Η συγκεκριμένη διαδικασία ελέγχου για την απόδοση ημερών ασφάλισης, εκτός της περιττής επιβάρυνσης που προκαλούσε στα Υποκαταστήματα του Ε.Φ.Κ.Α., δημιουργούσε και διοικητικό βάρος στα μέλη Δ.Σ., που έπρεπε να προσκομίζουν δικαιολογητικά για να αποδεικνύουν την άσκηση διοίκησης. Γεγονός είναι, πως ήταν αδιανόητο να απαιτούνται 25 συνεδριάσεις Δ.Σ. εντός ενός μήνα, ώστε το Υποκατάστημα να αποδώσει 25 ημέρες ασφάλισης, την στιγμή, μάλιστα, που οι αμοιβές που λαμβάναν τα μέλη Δ.Σ., σε κάποιες περιπτώσεις, ήταν κατά πολύ υψηλότερες από τον βασικό μισθό ενός μισθωτού.
Σαφώς το ζήτημα αυτό είχε γίνει αντιληπτό από την Διοίκηση, η οποία προχώρησε στην χορήγηση ασφαλιστικής ικανότητας για τα διαστήματα 01/03/2018-28/02/2019 και 01/03/2019-29/02/2020, χωρίς να λαμβάνεται υπόψη η προϋπόθεση για την συμπλήρωση των απαιτούμενων ημερών ασφάλισης. Πιο συγκεκριμένα, με την Εγκ. 11259/571/2018 και την Αποφ. 287025/2018 έγινε δυνατή η χορήγηση ασφαλιστικής ικανότητας, για τα μέλη Δ.Σ. Α.Ε., για το διάστημα 01/03/2018-28/02/2019, ενώ με την περ. γ' της παρ.2 του άρθρου 31 του Ν.4611/2019 έγινε δυνατή η χορήγηση για το διάστημα 01/03/2019-29/02/2020.
Με την ψήφιση του Ν.4670/2020 έγινε αλλαγή στο καθεστώς υπολογισμού των ημερών ασφάλισης για την εν λόγω περίπτωση ασφάλισης. Το άρθρο 34 του Ν. 4670/2020 αντικατέστησε το άρθρο 38 του Ν. 4387/2016 και πλέον από 01/01/2020 και έπειτα, για τα μέλη Δ.Σ. Ανωνύμων Εταιρειών, σε περίπτωση που η καταβληθείσα ασφαλιστική εισφορά αντιστοιχεί ή υπερβαίνει το ποσό της εισφοράς επί του βασικού μισθού μισθωτού, θεωρείται πως ο ασφαλισμένος έχει συμπληρώσει 25 ημέρες ασφάλισης κατά μήνα. Εάν η καταβληθείσα ασφαλιστική εισφορά υπολείπεται του ποσού εισφοράς επί του βασικού μισθού μισθωτού, ως χρόνος ασφάλισης κατά μήνα λαμβάνεται το πηλίκο της καταβληθείσας ασφαλιστικής εισφοράς διά του ποσού εισφοράς επί του βασικού μισθωτού πολλαπλασιαζόμενο επί 25. Τα ανωτέρω κοινοποιήθηκαν με το Έγγραφο του Υπ. Εργασίας Δ.15/Δ'/οικ.13648/330.
Ωστόσο, ο Ε.Φ.Κ.Α. εξέδωσε την εγκύκλιο για την απεικόνιση στην Α.Π.Δ. τον Δεκέμβριο του 2022. Δεδομένου πως για το διάστημα από την έναρξη ισχύος του Ν. 4670/2020 και μέχρι την δημοσίευση της Εγκ. 40/2022 του Ε.Φ.Κ.Α. δεν υπήρχε ενημέρωση για τον νέο τρόπο απεικόνισης, η υποβολή των Α.Π.Δ. συνέχιζε να ολοκληρώνεται σύμφωνα με τα δεδομένα της Εγκ. 4/2017 του Ε.Φ.Κ.Α., ήτοι χωρίς την συμπλήρωση ημερών ασφάλισης.
Με την δημοσίευση, λοιπόν, της εγκυκλίου του Ε.Φ.Κ.Α. 40/2022, αφού επισημάνθηκε πως έχει επέλθει αλλαγή μόνο ως προς τον τρόπο υπολογισμού των ημερών ασφάλισης, δόθηκαν οδηγίες για την ασφαλιστική απεικόνιση στην Α.Π.Δ.. Οι αναλυτικές εγγραφές θα πρέπει να έχουν Κωδικό Δραστηριότητας (Κ.Α.Δ.): «0620» με λεκτική περιγραφή: «Μέλη Δ.Σ. Ανωνύμων Εταιριών και Αγροτικών Συνεταιρισμών, εφόσον λαμβάνουν αμοιβή» , Κωδικό Ειδικότητας: «001071» με λεκτική περιγραφή: «Μέλη Διοικητικού Συμβουλίου Α.Ε. αποκλειστικά για αμοιβές Δ.Σ. που λαμβάνουν», και Κωδικό Πακέτου Κάλυψης (Κ.Π.Κ.): «071» με λεκτική περιγραφή: «Μέλη Διοικητικού Συμβουλίου Α.Ε. και Αγροτικών Συνεταιρισμών, εφόσον λαμβάνουν αμοιβή». Στην συνέχεια θα πρέπει να συμπληρωθούν τα πεδία 34 και 35 δηλώνοντας τις τιμές του μήνα αναφοράς και τέλος το πεδίο 36 με τον Τύπο Αποδοχών «194»: «Αμοιβές Μελών Δ.Σ. Ν.4670/2020», ο οποίος επιδέχεται την καταχώρηση μέχρι και είκοσι πέντε (25) ημερών ασφάλισης.
Εκ πρώτης όψης, η εφαρμογή των οδηγιών της συγκεκριμένης εγκυκλίου ορίστηκε η μισθολογική περίοδος του Δεκεμβρίου 2022. Για το διάστημα από 01/01/2020 έως και 30/11/2020 οι εργοδότες θα πρέπει να προχωρήσουν στην υποβολή Δελτίων Μεταβολής Στοιχείων Ασφάλισης στα Υποκαταστήματα Ε.Φ.Κ.Α. που ανήκουν, για να ολοκληρωθεί η μετατροπή της ασφαλιστικής απεικόνισης, σύμφωνα με τα δεδομένα της τελευταίας Εγκυκλίου. Δεν χρήζει αναγκαίο να αναφέρουμε πως η διαδικασία αυτή αποτελεί αύξηση της γραφειοκρατίας και απασχόλησης του προσωπικού των Υποκαταστημάτων, τη στιγμή που η υποχρεωτική αυτή μετατροπή θα μπορούσε να ολοκληρωθεί ηλεκτρονικά, εάν υπήρχε η δυνατότητα για ηλεκτρονική υποβολή τροποποιητικών/συμπληρωματικών Α.Π.Δ..
Η Διοίκηση χορήγησε ασφαλιστική ικανότητα στα εν λόγω ασφαλιστέα πρόσωπα χωρίς να λάβει υπόψη την προϋπόθεση συμπλήρωσης των απαιτούμενων ημερών ασφάλισης. Πιο συγκεκριμένα, για το διάστημα 01/03/2020-28/02/2021 δόθηκε με το έγγ. Φ40021/8133/372/2020, για το διάστημα 01/03/2021-28/02/2022 δόθηκε με το εγγ. Φ 40021/818/32/2021 και για το διάστημα 01/03/2022-28/02/2023 δόθηκε με το άρθρο 27 του Ν. 4892/2022 (Εγκ.8/22).
Κρίνοντας αναγκαίο πως για την διευθέτηση του ζητήματος θα έπρεπε να αποκατασταθεί και το διάστημα 2017-2019, τον Δεκέμβριο του έτους 2022 ψηφίστηκε ο Ν.5006/2022, ο οποίος διεξοδικά με το άρθρο 32 με εκτενή αναφορά γνωστοποιεί πως ο τρόπος υπολογισμού για τις ημέρες ασφάλισης των μελών Δ.Σ. Α.Ε., όπως προσδιορίστηκε με τον Ν. 4670/2020, έχει εφαρμογή από την έναρξη ισχύος του Ν. 4387/2016. Ωστόσο, ακόμη δεν έχει εκδοθεί εγκύκλιος για τον τρόπο εφαρμογής και αποκατάστασης.
Παρατηρείται πως, οι διαχειριστές μισθοδοσίας με αυτή την καθυστέρηση οδηγούνται στην λανθασμένη ασφαλιστική απεικόνιση των ασφαλισμένων και δημιουργείται προβληματισμός σε όσους επιθυμούν να συνταξιοδοτηθούν, καθώς για την περίοδο 01/2020 έως 11/2022 τα Υποκαταστήματα μεταβάλλουν τις ημέρες ασφάλισης οίκοθεν σύμφωνα με την Εγκ. 40/2022 (κατά την εξέταση της αίτησης συνταξιοδότησης), ενώ για το διάστημα 01/2017-12/2019 ακολουθούν την Εγκύκλιο 4/2017, αγνοώντας την διάταξη του άρθρου 32 του Ν.5006/2022, με αποτέλεσμα να μην αναγνωρίζονται όλες οι ημέρες ασφάλισης που θα έπρεπε.