13/01/23 | Αρχική > Αρθρογραφία > Επώνυμες Σκέψεις

Πώς «διαβάζουν» οικονομία και αγορές τον δομικό πληθωρισμό

Τους τελευταίους μήνες σε ελληνικό και διεθνές επίπεδο ακούγεται συχνά ο όρος του «δομικού πληθωρισμού» και της μεγάλης σημασίας που έχει η πορεία του στο ζήτημα του προβλεπόμενου Δείκτη Τιμών Καταναλωτή και κατ’ επέκταση των επιτοκίων που θα καθορίσει η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα και της οικονομικής ανάπτυξης γενικότερα. Τέλος, όλα αυτά συνδέονται με την πορεία των διεθνών επενδύσεων, καθώς επηρεάζουν σε σημαντικό βαθμό τις τιμές των μετοχών και των ομολόγων.

Ας πάρουμε όμως τα πράγματα από την αρχή.

Γενικά, ως πληθωρισμό ορίζουμε το μεσοσταθμικό ποσοστό αύξησης των τιμών σε χρονικό διάστημα ενός έτους (τονίζονται ιδιαίτερα οι λέξεις «μεσοσταθμικό», «ποσοστό» και «έτος»), το οποίο εκφράζεται συνήθως με την εξέλιξη του Δείκτη Τιμών Καταναλωτή.

Δηλαδή: α) Παίρνουμε έναν υποτιθέμενο «μέσο καταναλωτή» μιας χώρας. β) Προσδιορίζουμε σε ποιες βασικές κατηγορίες προϊόντων και υπηρεσιών ξοδεύει το εισόδημά του και ποιο ποσοστό του εισοδήματός του καταβάλλει σε κάθε μία από αυτές τις κατηγορίες προϊόντων. Δημιουργούμε δηλαδή το «καλάθι του μέσου νοικοκυριού». γ) Τέλος, υπολογίζουμε τη μεσοσταθμική μεταβολή στην τιμή του συγκεκριμένου καλαθιού κατά το τελευταίο δωδεκάμηνο.

Έτσι λοιπόν, επειδή «μέσος καταναλωτής» δεν υπάρχει, είναι λάθος να ταυτίζουμε το Δείκτη Τιμών Καταναλωτή που ανακοινώνεται κάθε μήνα από την ΕΛΣΤΑΤ με το δικό μας προσωπικό πληθωρισμό. Για παράδειγμα, μια μεγάλη αύξηση στα ενοίκια επηρεάζει μεν σε σημαντικό βαθμό τον Δείκτη Τιμών Καταναλωτή, αλλά όχι τον πληθωρισμό του 70% των Ελλήνων που ιδιοκατοικεί. Επίσης, μια μεγάλη αύξηση τιμών στα τρόφιμα πλήττει πολύ περισσότερο τους φτωχούς συμπολίτες μας, από τους πλουσιότερους, καθώς οι δεύτεροι δαπανούν πολύ μικρότερο ποσοστό του εισοδήματός τους για τρόφιμα σε σχέση με τους πρώτους.

Τι είναι όμως «δομικός πληθωρισμός»; Δομικός πληθωρισμός είναι ουσιαστικά ο Δείκτης Τιμών Καταναλωτή, αν σε αυτόν δεν συμπεριλάβουμε τις μεταβολές των τιμών στα καύσιμα και στα νωπά τρόφιμα. Ο λόγος για τον οποίον χρησιμοποιούμε το εργαλείο του δομικού πληθωρισμού είναι ότι ο Δείκτης Τιμών Καταναλωτή μπορεί να δείχνει κατά διαστήματα μια στρεβλή εικόνα, με δεδομένο ότι οι τιμές των καυσίμων και των νωπών τροφίμων παρουσιάζουν κατά διαστήματα έντονες διακυμάνσεις για πολλούς και διάφορους λόγους (πχ καιρικές συνθήκες, μια έκτακτη πολιτική ή και γεωπολιτική εξέλιξη, κ.λπ.). Γενικότερα, επικρατεί συχνά η εντύπωση ότι ο δομικός πληθωρισμός είναι ο «διατηρήσιμος πληθωρισμός», άρα και ο δείκτης με βάση τον οποίον θα πρέπει να βασίζουμε τις οικονομικές μας αποφάσεις.

Ειδικότερα στις μέρες μας, το γεγονός ότι ο δομικός πληθωρισμός εξακολουθεί να διατηρείται σε υψηλά επίπεδα, αποτελεί ένα επιχείρημα για όσους πιστεύουν ότι δεν θα δούμε ουσιαστική αποκλιμάκωση του Δείκτη Τιμών Καταναλωτή μέσα στο 2023, άρα οι Κεντρικές Τράπεζες θα συνεχίσουν για μεγάλο χρονικό διάστημα να αυξάνουν τα επιτόκια και να φρενάρουν με αυτό τον τρόπο περαιτέρω την πορεία της παγκόσμιας οικονομίας. Επίσης, όσο υψηλότερα φτάσει το ύψος των επιτοκίων, τόσο περισσότερο θα επηρεαστούν αρνητικά οι τιμές των μετοχών και των ομολόγων.

Τα δεδομένα

Με βάση τα τελευταία δεδομένα ο πληθωρισμός στην Ευρωζώνη υποχώρησε το Δεκέμβριο στο 9,2% από το 10,1% του Νοεμβρίου, ενώ στην Ελλάδα προσγειώθηκε το Δεκέμβριο στο 7,6% έναντι του 8,8% του Νοεμβρίου. Ο δομικός πληθωρισμός στην Ευρωζώνη διαμορφώθηκε το Δεκέμβριο στο 6,9% (από 6,6% το Νοέμβριο) πράγμα που σημαίνει ότι:

α) Το ύψος του πληθωρισμού στην Ευρώπη θα ήταν υψηλότερο από το καταγραφόμενο 9,2% σε περίπτωση που πολλές κυβερνήσεις δεν προχωρούσαν σε σειρά επιδοτήσεων, κρατώντας με τεχνητά μέσα το ενεργειακό κόστος σε χαμηλότερα επίπεδα.

β) Ακόμη και αν οι τιμές των καυσίμων δεν αυξηθούν περαιτέρω, θα έχουμε χαμηλότερο μεν, αλλά υψηλό πληθωρισμό για μεγάλο ακόμη χρονικό διάστημα.

Με άλλα λόγια, διαπιστώνεται ότι αν στα πρώτα στάδια (δεύτερο εξάμηνο 2021 και πρώτο εννεάμηνο του 2022), η εκτίναξη του ενεργειακού κόστους ήταν εκείνη που «σήκωνε» τον πληθωρισμό, αυτή την περίοδο η «ζημιά» προκαλείται όχι τόσο από το ενεργειακό κόστος και τις τιμές των νωπών τροφίμων, όσο κυρίως από άλλους παράγοντες που δρουν δευτερογενώς, όπως για παράδειγμα οι αυξήσεις στις τιμές των άλλων προϊόντων, στους μισθούς των εργαζομένων, στα ενοίκια, κ.λπ.

Δύο διαφορετικές αναγνώσεις

Άρα, σύμφωνα με τους απαισιόδοξους αναλυτές, ακόμη και αν δούμε στο προσεχές χρονικό διάστημα (μέσα στο 2023) το ενεργειακό κόστος να σταθεροποιείται στα τρέχοντα επίπεδα που είναι χαμηλότερα από τα αντίστοιχα του 2022, ο δομικός πληθωρισμός στην Ευρώπη θα διατηρηθεί κοντά στο 5%, δηλαδή πολύ πιο πάνω από το επίπεδο του 2% που θα ήθελε η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα, άρα η τελευταία θα προχωρήσει σε μπαράζ αυξήσεων επιτοκίων για να τιθασεύσει την κατάσταση.

Υπάρχει όμως από ορισμένους μια κάπως διαφορετική -και σίγουρα πιο αισιόδοξη- ανάγνωση της τρέχουσας κατάστασης και των προοπτικών της. Σύμφωνα με αυτή την ανάγνωση, ο βασικότερος λόγος του πληθωρισμού στην Ευρώπη υπήρξε η εκτίναξη του ενεργειακού κόστους και πολλών άλλων εμπορευμάτων (commodities).

Ωστόσο, οι τιμές των περισσότερων commodities εκτοξεύθηκαν σε απίστευτα επίπεδα στις αρχές της περυσινής άνοιξης (μετά την έναρξη του πολέμου στην Ουκρανία) και έκτοτε έχουν καταγράψει αξιοσημείωτη διόρθωση, που σε πολλές περιπτώσεις προσεγγίζει το 30%. Η τιμή του φυσικού αερίου αφού εκτινάχθηκε έως και τα 350 δολάρια στα τέλη του περασμένου Αυγούστου κυμαίνεται σήμερα κάτω από τα εκατό δολάρια, παρουσιάζοντας ωστόσο έντονες διακυμάνσεις. Όσο για την τιμή του πετρελαίου, αυτή έχει υποχωρήσει αρκετά κοντά στα αντίστοιχα περυσινά επίπεδα.

Πώς όμως επηρεάζονται από αυτές τις εξελίξεις οι τιμές των υπόλοιπων προϊόντων; Στους περισσότερους κλάδους υπάρχει μια χρονική υστέρηση κάποιων μηνών μέχρις ότου οι αυξήσεις (μειώσεις) του κόστους των επιχειρήσεων περάσουν στις τιμές των τελικών τους προϊόντων, για μια σειρά από λόγους, όπως:

· Πολλές μικρομεσαίες εταιρείες καθυστερούν να αντιληφθούν τις αυξήσεις (μειώσεις) του κόστους.

· Μεγάλο τμήμα των εταιρειών διαθέτει αποθέματα χαμηλότερου (υψηλότερου) κόστους για κάποιους μήνες, οπότε συχνά δεν προχωρεί άμεσα σε μεγάλες αυξήσεις (μειώσεις) τιμών.

· Τέλος, υπάρχουν εταιρείες που τιμολογούν σήμερα για μια παραγγελία που θα παραδοθεί σε κάποιους μήνες, με αποτέλεσμα η μελλοντική τους τιμή να βασίζεται στα κοστολογικά δεδομένα του σήμερα. Άρα, η (ανοδική ή καθοδική) προσαρμογή των τιμών τους γίνεται με καθυστέρηση κάποιων μηνών.

Σύμφωνα με τη θεώρηση αυτή, η μείωση των τιμών σε φυσικό αέριο και πετρέλαιο κατά τους τελευταίους τέσσερεις μήνες του 2022 -και εφ’ όσον δεν δούμε κάποια ανάκαμψη στις τιμές τους στο μέλλον- θα αρχίσει να επηρεάζει τις τιμές των πολλών προϊόντων κατά τους επόμενους μήνες, περιορίζοντας έτσι και τον «δομικό πληθωρισμό».



comments powered by Disqus
* Παρακαλούμε τα σχόλια να μην είναι σε greeklish. Σχόλια με υβριστικό ή προσβλητικό περιεχόμενο θα διαγράφονται χωρίς προειδοποίηση.
Πληθωρισμός, προοπτικές πληθωρισμού