Αύξηση μετοχικού κεφαλαίου: Η αγορά των δικαιωμάτων

Με πρόταση του διοικητικού συμβουλίου μιας εταιρείας και απόφαση της γενικής συνέλευσης των μετόχων της (και μάλιστα με απαιτούμενη αυξημένη απαρτία) οι εταιρείες έχουν τη δυνατότητα να προχωρήσουν σε αύξηση του μετοχικού τους κεφαλαίου με καταβολή μετρητών.

Σύμφωνα με τον νόμο -και εκτός αν αποφασίσει διαφορετικά η γενική συνέλευση των μετόχων- στις αυξήσεις κεφαλαίου των εταιρειών ισχύει το δικαίωμα προτίμησης των παλαιών μετόχων, δηλαδή οι ήδη υπάρχοντες μέτοχοι έχουν πρώτοι το δικαίωμα να αγοράσουν τις νέες μετοχές που τους αναλογούν (αντίστοιχα με το ποσοστό που κατέχουν στην επιχείρηση) και μόνο αν αυτοί δεν συμμετάσχουν καθόλου, ή δεν συμμετάσχουν πλήρως στην ΑΜΚ, τότε το διοικητικό συμβούλιο έχει τη δυνατότητα να διαθέσει το όποιο ακάλυπτο τμήμα της έκδοσης: α) Σε άλλους μετόχους της εταιρείας που έχουν προεγγραφεί για το σκοπό αυτό, προκαταβάλλοντας το τίμημα β) Σε όποιον άλλον επιθυμεί το Δ.Σ. στην ίδια πάντοτε τιμή.

Η ουσία είναι πως σε περίπτωση που όλοι οι μέτοχοι ανταποκριθούν θετικά και συμμετάσχουν πλήρως στην έκδοση, τότε η μετοχική διάρθρωση της εταιρείας θα παραμείνει η ίδια. Ενδεικτικό είναι το παράδειγμα εταιρείας που διαθέτει 1.000.000 μετοχές και αποφασίζει την έκδοση μίας νέας μετοχής για κάθε τρεις παλαιές με τιμή διάθεσης των νέων τίτλων το 0,42 ευρώ.

Στο πάνω μέρος του παρατιθέμενου πίνακα παρουσιάζεται η περίπτωση όπου όλοι οι μέτοχοι μετέχουν στην αύξηση μετοχικού κεφαλαίου, με αποτέλεσμα η μετοχική διάρθρωση (ποσοστό ιδιοκτησίας) στη συγκεκριμένη εταιρεία να παραμείνει σταθερή. Άρα, λόγω της αύξησης μετοχικού κεφαλαίου, ο αριθμός των μετοχών της εταιρείας θα αυξηθεί από το 1.000.000 στο 1.333.333 και στο ταμείο θα εισρεύσουν ευρώ 140.000 ευρώ (333.333 x 0,42 ευρώ).

Στο δεύτερο τμήμα του πίνακα παρουσιάζεται το σενάριο όπου ο μέτοχος Α’ δεν συμμετέχει καθόλου στην αύξηση μετοχικού κεφαλαίου και το τμήμα των νέων μετοχών που του αναλογεί καλύπτεται από το ευρύ επενδυτικό κοινό (ελεύθερη διασπορά, ή free float). Σε μια τέτοια περίπτωση, οι μετοχές της εταιρείας αυξήθηκαν και πάλι κατά 333.333, στο ταμείο της εισέρευσαν και πάλι 140.000 ευρώ, πλην όμως διαφοροποιήθηκε η μετοχική διάρθρωση, με το ποσοστό του Α’ να υποχωρεί από το 40% στο 30% και της ελεύθερης διασποράς να διευρύνεται από το 30% στο 30% (τα ποσοστά των μετόχων Β’ και Γ’ διατηρήθηκαν σταθερά).

Η αγορά των δικαιωμάτων

Κατά τη διάρκεια της αύξησης του μετοχικού κεφαλαίου εταιρειών που είναι εισηγμένες στο Χρηματιστήριο της Αθήνας, λειτουργεί και η αγορά των δικαιωμάτων, στα πλαίσια της οποίας μέσω του χρηματιστηρίου:

· Ένας επενδυτής μπορεί να αγοράσει το δικαίωμα (προνόμιο) του παλαιού μετόχου να συμμετάσχει στην υλοποιούμενη αύξηση κεφαλαίου καταβάλλοντας τίμημα το οποίο προκύπτει στο χρηματιστηριακό ταμπλό από την προσφορά και τη ζήτηση. Ο αγοραστής του δικαιώματος έχει τη δυνατότητα είτε να συμμετάσχει στην αύξηση κεφαλαίου, είτε να το επαναπουλήσει σε τρίτους.

· Ένας ήδη μέτοχος της εταιρείας που δεν επιθυμεί να συμμετάσχει στην αύξηση κεφαλαίου, μπορεί να ρευστοποιήσει τα δικαιώματα των μετοχών του, εισπράττοντας μετρητά.

Ας δούμε την αγορά των δικαιωμάτων μέσα από το προαναφερόμενο παράδειγμά μας, σύμφωνα με το οποίο η συγκεκριμένη αύξηση μετοχικού κεφαλαίου μιλά για έκδοση μιας νέας μετοχής σε κάθε τρεις παλιές προς 0,42 ευρώ.

Ας υποθέσουμε λοιπόν πως η τρέχουσα τιμή του τίτλου στο Χρηματιστήριο της Αθήνας είναι 0,60 ευρώ πριν αποκοπεί το δικαίωμα της αύξησης.

Αμέσως μετά την αποκοπή, το «θεωρητικό» ή «λογικό» είναι πως η τρέχουσα τιμή της μετοχής θα μειωθεί στο 0,555 ευρώ και η «θεωρητική» τιμή του δικαιώματος θα είναι 0,045 ευρώ

Αυτό προκύπτει ως εξής:

Θεωρητική τιμή μετοχής (3 x 0,60) + (1 x 0,42) και όλο αυτό διά του 4 = 2,22/4 = 0,555 ευρώ

Θεωρητική τιμή δικαιώματος (0,555-0,42)/(3/1) = 0,045 ευρώ, (όπου 3 οι παλιές μετοχές και όπου 1 οι νέες).

Άρα λοιπόν, όποιος αγοράσει 300 δικαιώματα θα καταβάλλει 300 x 0,045 = 13,5 ευρώ και θα έχει δικαίωμα να αποκτήσει 100 νέες μετοχές προς 0,42 ευρώ, όταν η τότε τρέχουσα τιμή του τίτλου θα βρίσκεται στο 0,555 ευρώ.

Αν τώρα κατά τη διάρκεια της αύξησης μετοχικού κεφαλαίου η τρέχουσα τιμή της μετοχής της συγκεκριμένης εταιρείας αυξηθεί από το 0,555 στο 0,60 ευρώ, τότε η Θεωρητική Τιμή του Δικαιώματος (ΘΤΔ) δηλαδή η «δίκαιη» τιμή του θα είναι:

ΘΤΔ = (0,60-0,42) / (3/1) = 0,06 ευρώ

Δηλαδή, αν η τιμή της μετοχής αυξηθεί κατά 8,1% (από το 0,555 στο 0,60 ευρώ), η τιμή του δικαιώματος κερδίζει 33,3% (από το 0,045 στο 0,06 ευρώ).

Αντίθετα, αν η τρέχουσα τιμή της ίδιας μετοχής υποχωρήσει στο 0,50 ευρώ, τότε η Θεωρητική Τιμή του Δικαιώματος (ΘΤΔ) δηλαδή η «δίκαιη» τιμή του θα είναι:

ΘΤΔ = (0,50-0,42) / (3/1) = 0,0266 ευρώ

Δηλαδή, αν η τιμή της μετοχής υποχωρήσει κατά 16,7% (από το 0,60 στο 0,50 ευρώ), η τιμή του δικαιώματος χάνει το 40,9% της αξίας του (από το 0,045 στο 0,0266 ευρώ).

Με άλλα λόγια, η αγορά των δικαιωμάτων έχει περιορισμένη χρονική διάρκεια και μπορεί να οδηγήσει σε πολύ υψηλά ποσοστιαία κέρδη ή πολύ υψηλές ποσοστιαίες απώλειες (πολύ μεγαλύτερες μεταβολές από την ποσοστιαία μεταβολή της μετοχής κατά την ίδια περίοδο) σε περίπτωση βραχυπρόθεσμων αγοραπωλησιών (trading).