01/07/21 | Αρχική > Αρθρογραφία > Επώνυμες Σκέψεις

Επιχειρήσεις: Επτά κίνδυνοι σε περιβάλλον επενδυτικής ευφορίας

Στην ελληνική (και όχι μόνο) οικονομία επικρατεί κλίμα αισιοδοξίας, με την πλειονότητα των παραγόντων της αγοράς να προβλέπει σημαντικούς ρυθμούς ανάπτυξης κατά τα επόμενα τρία ή και πέντε χρόνια, για λόγους όπως: α) Η διαφαινόμενη βελτίωση της κατάστασης στο υγειονομικό μέτωπο με τη συνεχή αύξηση των εμβολιασμών β) Η αναμενόμενη εισροή μεγάλου ύψους Κοινοτικών κονδυλίων, μεταξύ των οποίων ξεχωρίζουν αυτά του Ταμείου Ανάκαμψης γ) Τα κυβερνητικά προγράμματα στήριξης των οικονομιών που έχουν αποφασιστεί σε πολλές χώρες του εξωτερικού, με ενδεικτικό παράδειγμα το «πακέτο Μπάιντεν» στις ΗΠΑ.

Υπάρχουν βέβαια και προκλήσεις που θα πρέπει να αντιμετωπιστούν με πολλούς να φοβούνται εκδήλωση σημαντικών πληθωριστικών πιέσεων, ή την άσκηση αυστηρών-περιοριστικών δημοσιονομιών πολιτικών από πολλά κράτη, από το 2023 και μετά.

Σε κάθε περίπτωση πάντως, ο επιχειρηματικός κόσμος της Ελλάδας προετοιμάζεται πυρετωδώς για ένα περιβάλλον πολύ υψηλότερων επενδύσεων που θα αφορά ευρύτατη σειρά κλάδων και δραστηριοτήτων, μεταξύ των οποίων περιλαμβάνονται οι κατασκευές (επέκταση μετρό, άξονες Ε65 και ΒΟΑΚ, Ελληνικό), η πληροφορική (δημόσιες συμβάσεις και ψηφιοποίηση ιδιωτικού τομέα), η ενέργεια (ανανεώσιμες πηγές, μονάδες παραγωγής από φυσικό αέριο, κ.λπ.), οι τηλεπικοινωνίες, το περιβάλλον, κ.α.

Χαρακτηριστικό του όλου κλίματος, είναι ότι γνωστοί παράγοντες από το χώρο της πληροφορικής εκτιμούν πως τα επικείμενα έργα είναι τόσο πολλά, έτσι ώστε να μην μπορέσουν να υλοποιηθούν αν δεν επαναπατριστούν εργαζόμενοι του κλάδου που αναζήτησαν κατά το παρελθόν ευκαιρίες δουλειάς στο εξωτερικό.

Πώς προετοιμάζονται οι επιχειρήσεις; Μέσα από δικές τους επενδύσεις, μέσα από εξαγορές και απορροφήσεις άλλων εταιρειών, μέσα από προσλήψεις προσωπικού και φυσικά μέσα από κινήσεις άντλησης των απαιτούμενων κεφαλαίων. Σε ότι αφορά το τελευταίο, το ευχάριστο είναι ότι το κόστος δανεισμού είναι πολύ χαμηλότερο σε σχέση με το παρελθόν, οι ελληνικές τράπεζες έχουν υψηλή ρευστότητα, ενώ παράλληλα πολύ πιο πρόσφορο είναι το έδαφος στις κεφαλαιαγορές, προκειμένου οι επιχειρήσεις να αντλήσουν πρόσθετα κεφάλαια μέσα από αυξήσεις μετοχικού κεφαλαίου, ή μέσα από εκδόσεις ομολογιακών δανείων.

Αντιμετώπιση προκλήσεων

Ωστόσο, κοιτάζοντας κάποιος το παρελθόν θα διαπιστώσει πως έχουν προϋπάρξει και άλλοι ανοδικοί οικονομικοί κύκλοι στην ελληνική οικονομία, οι οποίοι είχαν συνοδευτεί από εκτίναξη της ζήτησης τόσο λόγω των δημοσίων συμβάσεων σε κατασκευές και πληροφορική, όσο και εξ’ αιτίας της έντονης ανόδου της κατανάλωσης (πχ μέσα από μια έντονα επιθετική πολιτική πιστωτικής επέκτασης κατά τη δεκαετία 2000-2010).

Εξετάζοντας εκ των υστέρων τέτοιες περιπτώσεις, εύκολα διαπιστώνει κάποιος ότι πολλές επιχειρήσεις μετά από τέτοιους ανοδικούς κύκλους οδηγήθηκαν είτε σε λουκέτα είτε σε δραστική συρρίκνωση των μεγεθών τους, λόγω των εσφαλμένων χειρισμών τους. Μερικά λοιπόν από τα συμπεράσματα που μπορεί κάποιος να αποκομίσει από το παρελθόν είναι τα παρακάτω:

Πρώτον, η αύξηση του κύκλου εργασιών δεν αποτελεί αυτοσκοπό για μια επιχείρηση. Το ισοζύγιο για μια εταιρεία που «αγοράζει τζίρο», στο τέλος της ημέρας είναι αρνητικό.

Δεύτερον, προτιμότερο για μια επιχείρηση είναι να αναπτύσσεται όχι γενικά και αόριστα, αλλά σε δραστηριότητες στις οποίες διαθέτει αποδεδειγμένα συγκριτικά πλεονεκτήματα και σε «γεωγραφίες» που γνωρίζει πολύ καλά, είτε η ίδια, είτε οι στρατηγικοί της συνεργάτες.

Τρίτον, πρώτα πρέπει να εξασφαλίζεται η ομαλή και μακρόχρονη χρηματοδότηση της επέκτασης και στη συνέχεια αυτή να μετατρέπεται από σχέδιο σε πράξη. Υπήρξαν πολλές περιπτώσεις κατά το παρελθόν, όπου υλοποιήθηκαν μεγάλες επενδύσεις με σκοπό αυτές να χρηματοδοτηθούν αργότερα από αυξήσεις μετοχικού κεφαλαίου ή από πωλήσεις περιουσιακών στοιχείων, ωστόσο στη συνέχεια το κλίμα χάλασε και οι επιχειρήσεις έμειναν με ένα βουνό από χρέη.

Τέταρτο, αποτελεί πολύ δύσκολο σε μια διοίκηση να καταφέρει να διαχειριστεί μεγαλύτερα μεγέθη από αυτά που είναι συνηθισμένη μέχρι σήμερα. Με άλλα λόγια, η αύξηση του κύκλου εργασιών απαιτεί και ένα διαφορετικό τρόπο λειτουργίας και διοίκησης μιας επιχείρησης, ο οποίος περιλαμβάνει μεγαλύτερο αριθμό εργαζομένων, ενίσχυση του στελεχιακού δυναμικού, περισσότερη «γραφειοκρατία», αυστηρότερες διαδικασίες εσωτερικού ελέγχου, εφαρμογή αρχών Εταιρικής Διακυβέρνησης και γενικότερα αρχών ESG (Environmental Social Governance). Όλο αυτό το εγχείρημα καθίσταται ολοένα και δυσκολότερο, όσο πιο σύντομα καλείται να γίνει, με ό,τι αυτό σημαίνει και για τις παρενέργειες που ενδέχεται να προκύψουν. Γενικότερα, το μεγάλωμα του μεγέθους αποτελεί πρόκληση για όλες τις επιχειρήσεις και ακόμη περισσότερο για όσες λειτουργούν με βάση το λεγόμενο «προεδρικό» ή έστω το «οικογενειακό» μοντέλο.

Πέμπτο, σε περιόδους όπου οι επιχειρήσεις ακολουθούν επεκτατική πολιτική, σχεδόν πάντα αυξάνεται τόσο το πάγιο ενεργητικό, όσο και οι ετήσιες λειτουργικές δαπάνες. Καλό θα ήταν ένα σημαντικό ποσοστό της αύξησης λειτουργικών δαπανών να έχει μεταβαλλόμενο και όχι «πάγιο» χαρακτήρα (μεταβλητό κόστος και όχι σταθερό). Για παράδειγμα είναι προτιμότερες οι αμοιβές μέσω bonus παρά μέσω αυξήσεων μισθών, ή εναλλακτικά είναι προτιμότερη η χρήση του outsourcing, ή η ενοικίαση παρά η αγορά ακινήτων, όπου αυτό είναι δυνατόν.

Έκτο, σε ένα ιδιαίτερα αβέβαιο περιβάλλον όπως το σημερινό, πολλά πράγματα αλλάζουν ριζικά από μέρα σε μέρα. Αν αυτή είναι η κατάσταση στις πλέον αναπτυγμένες οικονομίες του κόσμου, πόσο μάλλον εντονότερη μπορεί να είναι η μεταβλητότητα σε μια οικονομία που ταλαιπωρείται από υπερδεκαετή ύφεση και που το δημόσιο χρέος της προς το ΑΕΠ υπερβαίνει πλέον το 200%. Αυτό σημαίνει ότι οι επιχειρήσεις πριν προχωρήσουν σε ανοίγματα θα πρέπει να ξεκινήσουν τη διαδικασία των «stress tests», δηλαδή να εξετάζουν το πόσο ανθεκτικές μπορεί να είναι σε περίπτωση που συμβούν ακραίες καταστάσεις στο εξωτερικό περιβάλλον. Δεν είναι τυχαίο ότι σε επίπεδο Ευρωζώνης, τόσο η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα, όσο και η EIOPA ανεβάζουν τον εποπτικό πήχη για τις τράπεζες και τις ασφαλιστικές εταιρείες, προκειμένου να μπορούν να αμυνθούν αποτελεσματικά ακόμη και σε περίπτωση επαλήθευσης δυσμενών σεναρίων.

Έβδομο, επιχειρήσεις που επέλεξαν να «ωραιοποιήσουν» τις λογιστικές τους καταστάσεις, προκειμένου να επωφεληθούν ποικιλοτρόπως, σε βάθος διαπίστωσαν ότι το κόστος ήταν πολλαπλάσιο των όποιων πρόσκαιρων ωφελειών, τόσο για τις ίδιες τις εταιρείες, όσο και για τους μετόχους τους. Ένα τέτοιο εγχείρημα θεωρείται περισσότερο ασύμφορο στις μέρες μας, καθώς το θεσμικό πλαίσιο είναι αυστηρότερο και οι σχετικοί εποπτικοί έλεγχοι ταχύτεροι και αποτελεσματικότεροι.



comments powered by Disqus
* Παρακαλούμε τα σχόλια να μην είναι σε greeklish. Σχόλια με υβριστικό ή προσβλητικό περιεχόμενο θα διαγράφονται χωρίς προειδοποίηση.
Επενδύσεις, Ανάπτυξη