12/10/20 | Αρχική > Αρθρογραφία > Επώνυμες Σκέψεις

Αγορές ιδίων μετοχών: Πλεονεκτήματα και μειονεκτήματα

Οι εισηγμένες εταιρείες στο Χρηματιστήριο της Αθήνας έχουν τη δυνατότητα να προχωρούν σε αγορές ιδίων μετοχών (δηλαδή, η εταιρεία να αποκτά δικές της μετοχές) μετά από σχετική απόφαση της γενικής συνέλευσης των μετόχων της και για ποσοστό που δεν υπερβαίνει το 10% του μετοχικού της κεφαλαίου.

Συγκεκριμένα, η απόφαση της γενικής συνέλευσης παρέχει στο διοικητικό συμβούλιο της εταιρείας τη δυνατότητα αγοράς ιδίων μετοχών έως και του 10% του μετοχικού της κεφαλαίου για χρονικό διάστημα έως και 24 μηνών και εντός συγκεκριμένου εύρους τιμών που ορίζεται από τη γενική συνέλευση (π.χ. δυνατότητα αγοράς έως 500.000 ίδιες μετοχές έως Οκτώβριο του 2022 σε εύρος τιμών μεταξύ 0,5 και 2 ευρώ ανά τεμάχιο). Τονίζουμε ότι η απόφαση της γενικής συνέλευσης παρέχει την δυνατότητα για αγορά ιδίων μετοχών και δεν υποχρεώνει σχετικά τη διοίκηση.

Οι ίδιες μετοχές δεν ψηφίζουν στις γενικές συνελεύσεις, δεν δικαιούνται είσπραξης μερίσματος ή επιστροφής κεφαλαίου (το ποσό κατανέμεται στις υπόλοιπες μετοχές) και δεν μπορούν να συμμετάσχουν σε αυξήσεις μετοχικού κεφαλαίου (και πάλι, το ποσό κατανέμεται στις υπόλοιπες μετοχές). Τέλος, η Επιτροπή Κεφαλαιαγοράς έχει θέσει όρια στην ημερήσια δυνατότητα αγοράς ιδίων μετοχών, έτσι ώστε η σχετική διαδικασία να μην μπορεί να αποτελέσει μέσο χειραγώγησης της χρηματιστηριακής αγοράς.

Οι λόγοι αγοράς

Σύμφωνα με τη νομοθεσία, υπάρχουν τρεις λόγοι για την απόκτηση ιδίων μετοχών: Πρώτον, η επαναπώλησή τους. Δεύτερον, η ακύρωσή τους και τρίτον η διάθεσή τους στο προσωπικό ως μορφή κινήτρου παραγωγικότητας. Με εξαίρεση την περίπτωση διάθεσής τους στο προσωπικό της εταιρείας, η κίνηση για απόκτηση ιδίων μετοχών αποσκοπεί σε ένα από τα παρακάτω πράγματα:

Πρώτον, για στήριξη της τιμής της μετοχής στο Χρηματιστήριο της Αθήνας (και την αποφυγή έντονων διακυμάνσεων, με στόχο την προστασία των μετόχων μειοψηφίας) σε περίπτωση που η διοίκηση θεωρεί την τρέχουσα αποτίμηση του τίτλου ως υποτιμημένη. Είναι σημαντικό να αποφεύγονται έντονες καθοδικές κινήσεις σε μια μετοχή, ιδίως για τους μετόχους μειοψηφίας που -για δικούς τους λόγους- επείγονται να ρευστοποιήσουν τις θέσεις τους.

Δεύτερον, για αύξηση της συναλλακτικής δραστηριότητας (εμπορευσιμότητας) της μετοχής για όσο σκοπό υλοποιούνται αγορές ιδίων τίτλων. Σε ορισμένες περιπτώσεις επίσης, η διοίκηση της εταιρείας λειτουργεί ως διαμεσολαβητής διευκολύνοντας θεσμικά χαρτοφυλάκια προκειμένου να αποκτήσουν μετοχές της. Συγκεκριμένα, αποκτούν πχ ένα πακέτο εκατό χιλιάδων ιδίων μετοχών, το οποίο στη συνέχεια πωλούν στο θεσμικό χαρτοφυλάκιο, ή ένα στρατηγικό επενδυτή διευκολύνοντας το έργο των τελευταίων. Κάτι τέτοιο αναβαθμίζει την ποιότητα των μετόχων της εταιρείας και μπορεί να αποφέρει έμμεσα πλεονεκτήματα.

Τρίτον, για επίτευξη κερδών είτε της ίδιας της εταιρείας της (και εμμέσως των μετόχων της) είτε απ’ ευθείας των μετόχων της. Αν για παράδειγμα, οι ίδιες μετοχές πουληθούν 20% υψηλότερα από το μέσο κόστος κτήσης τους, τότε η εισηγμένη εταιρεία θα καταγράψει έκτακτα κέρδη. Αν πχ εταιρεία με 10 εκατ. μετοχές αγοράσει ένα εκατ. μετοχές προς 0,8 ευρώ και το ρευστοποιήσει προς ένα ευρώ ανά τεμάχιο, τότε θα έχει καταγράψει έκτακτο κέρδος 200.000 ευρώ. Υπάρχουν μάλιστα και περιπτώσεις, όπου εταιρείες προχώρησαν σε έκτακτη διανομή των κερδών αυτών στους μετόχους τους.

Επίσης, αν μια εταιρεία αγοράζει μετοχές έναντι τιμημάτων που υπολείπονται της λογιστικής τους αξίας, τότε το λεγόμενο «discount» διευρύνεται. Ας υποθέσουμε ότι μια εταιρεία έχει 10.000.000 μετοχές λογιστικής αξίας 1 ευρώ (ίδια κεφάλαια 10 εκατ. ευρώ) και η τρέχουσα τιμή της συγκεκριμένης μετοχής βρίσκεται στο 0,80 ευρώ (discount 20%, ή 0,8/1). Αν η εταιρεία αγοράσει το 10% των μετοχών της με μέσο κόστος κτήσης το 0,80 ευρώ (δηλαδή ένα εκατομμύριο μετοχές έναντι 800.000 ευρώ) και στη συνέχεια ακυρώσει τις μετοχές αυτές τότε:

  • Το σύνολο των ιδίων κεφαλαίων της θα έχει περιοριστεί από τα 10 στα 9,2 εκατ. ευρώ.
  • Ο αριθμός των μετοχών της θα έχει μειωθεί από τα 10.000.000 στα 9.000.000.
  • Η νέα λογιστική αξία της μετοχής θα έχει αυξηθεί από το 1 ευρώ στο 1,022 ευρώ.
  • Το discount της μετοχής από το 20% (0,8 διά 1) θα έχει ανεβεί στο 21,7% (0,8 διά 1,022).

Γενικότερα, υπάρχει η λογική πως αν η διοίκηση κρίνει ως ιδιαίτερα αποδοτική την επένδυση στην εταιρεία, γιατί να μην επενδύσει η ίδια η εταιρεία σ’ αυτήν και να αποκομίσει η ίδια (και εμμέσως οι μέτοχοί της) τα οφέλη.

Τα αντεπιχειρήματα

Ωστόσο, δεν συμφωνούν όλοι με την πρακτική της αγοράς ιδίων μετοχών, εκφράζοντας τα δικά τους επιχειρήματα, μεταξύ των οποίων συγκαταλέγονται τα εξής:

  • Μια διοίκηση δεν μπορεί να γνωρίζει πάντοτε πότε η τιμή της μετοχής της στη χρηματιστηριακή αγορά είναι υποτιμημένη, ιδίως σε περιόδους έντονης αβεβαιότητας στο εξωτερικό της περιβάλλον. Έτσι, έχουμε δει πολλές φορές να έχουν αγοραστεί ίδιες μετοχές σε επίπεδα τιμών ανώτερα από τα τρέχοντα και έτσι οι εταιρείες να έχουν υποχρεωθεί σε ζημία (με ό,τι αυτό σημαίνει για τους μετόχους της).
  • Αν η διοίκηση και οι βασικοί μέτοχοι θεωρούν την τρέχουσα τιμή της μετοχής υποτιμημένη, δεν έχουν παρά να αγοράσουν οι ίδιοι -για δικό τους λογαριασμό- μέσω της χρηματιστηριακής αγοράς.
  • Η αγορά ιδίων μετοχών στερεί ρευστότητα από την εταιρεία, η οποία μπορεί να αποδειχτεί ιδιαίτερα χρήσιμη στο μέλλον. Η χαμένη αυτή ρευστότητα συχνά αναπληρώνεται με δανεισμό, ο οποίος έχει κόστος. Δουλειά της διοίκησης είναι να διαθέτει πόρους για την ανάπτυξη του λειτουργικού κομματιού της εταιρείας και όχι η διακινδύνευση των πόρων της σε αβέβαιες χρηματοοικονομικές τοποθετήσεις.
  • Η αγορά ιδίων μετοχών μπορεί βραχυμεσοπρόθεσμα να τονώνει την εμπορευσιμότητα της μετοχής, αλλά στο βαθμό που οι τίτλοι ακυρωθούν στο μέλλον, περιορίζει τόσο τη διασπορά της μετοχής, όσο και την εμπορευσιμότητά της σε βάθος χρόνου. Έτσι, σε εταιρείες που έχουν ήδη περιορισμένη μετοχική διασπορά, η αγορά ιδίων τίτλων επιτείνει σημαντικά το πρόβλημα.
  • Έχουν παρατηρηθεί περιπτώσεις, όπου τα προγράμματα αγοράς ιδίων μετοχών έλαβαν χώρα προκειμένου να διευκολυνθούν να ρευστοποιήσουν τις θέσεις τους, «φίλια» χαρτοφυλάκια προς τη διοίκηση και όχι προς όφελος της εταιρείας.


comments powered by Disqus
* Παρακαλούμε τα σχόλια να μην είναι σε greeklish. Σχόλια με υβριστικό ή προσβλητικό περιεχόμενο θα διαγράφονται χωρίς προειδοποίηση.
Χρηματιστήριο, Ίδιες μετοχές