20/07/20 | Αρχική > Αρθρογραφία > Επώνυμες Σκέψεις

Τα «ψιλά γράμματα» στα εταιρικά ομόλογα: Δύο περιπτώσεις

Πολλές φορές έχουμε ακούσει για τα «ψιλά γράμματα» σε όρους συμβολαίων και το πόσο σημαντικές επιπτώσεις μπορούν να έχουν σε όσους δεν τους δώσουν την δέουσα προσοχή. Κάτι τέτοιο συμβαίνει συχνά και στις επενδύσεις και ειδικότερα στους όρους συγκεκριμένων χρηματοοικονομικών προϊόντων. Για παράδειγμα, ένα από τα πράγματα που θα πρέπει να δοθεί προσοχή είναι το «δικαίωμα πρόωρης αποπληρωμής» που μπορεί να έχει ο εκδότης ενός ομολογιακού δανείου, ή η τράπεζα σε ένα χρηματοοικονομικό προϊόν.

Ας πάρουμε όμως τα πράγματα από την αρχή. Έστω ένα εταιρικό ομόλογο που εκδίδεται τον Ιούλιο του 2020 με ετήσιο κουπόνι (επιτόκιο) 3%, επταετή διάρκεια και δικαίωμα πρόωρης αποπληρωμής στο τρίτο έτος στο «101» δηλαδή 1% πάνω από την τιμή που εκδόθηκε.

Ας δούμε, τι θα συνέβαινε αν δεν υπήρχε η δυνατότητα πρόωρης αποπληρωμής:

Πρώτον, ο ομολογιούχος των 100 ευρώ θα εισέπραττε κάθε χρόνο από 3 ευρώτόκο (3% απόδοση) και στο τέλος της επταετίας το ποσό των 100 ευρώ που είχε αρχικά καταβάλλει. Μιλάμε για μια συνολική απόδοση 21% μέσα σε μια επταετία.

Δεύτερον, ο ομολογιούχος θα αναλάμβανε μια σειρά κινδύνων, όπως πχ τον κίνδυνο του εκδότη (δηλαδή, του να μην μπορέσει η εταιρεία που εξέδωσε το ομόλογο να ανταποκριθεί στις υποχρεώσεις της), τον επιτοκιακό κίνδυνο (του να ανεβούν σημαντικά τα επιτόκια κατά τη διάρκεια της επταετίας, υπάρχει αντίστροφη σχέση μεταξύ τιμών ομολόγων και επιτοκίων), τον κίνδυνο του πληθωρισμού (άνοδος πληθωρισμού, οπότε η πραγματική αξία των χρημάτων που θα εισπράξει ο ομολογιούχος να είναι μικρότερη από αυτή των χρημάτων που κατέβαλε), κ.λπ.

Πάμε τώρα να δούμε το πώς μπορεί να επηρεάσει τη συγκεκριμένη επένδυσή μας το δικαίωμα της πρόωρης ανάκλησης. Στο συγκεκριμένο παράδειγμα μας (εταιρικό ομόλογο που εκδίδεται τον Ιούλιο του 2020 με ετήσιο κουπόνι 3%, επταετή διάρκεια και δικαίωμα πρόωρης αποπληρωμής στο τρίτο έτος στο «101»), ο εκδότης έχει το δικαίωμα τον Ιούλιο του 2023 να μας καταβάλλει 101 ευρώ και να αποπληρώσει το ομόλογο. Αν τελικά το πράξει, εμείς μέσα στα τρία χρόνια θα έχουμε κερδίσει 10% (9% από τους τόκους των τριών ετών και 1% επειδή αγοράσαμε στο 100 και πουλήσαμε στο 101). Άρα, φαινομενικά δεν έχουμε χάσει κάτι.

Ας έρθουμε όμως τώρα στην πράξη και ας προσπαθήσουμε να απαντήσουμε στο γιατί ο εκδότης σπεύδει να αποπληρώσει πρόωρα το ομόλογό του. Υπάρχουν δύο πιθανοί λόγοι: Πρώτον, οι δουλειές της συγκεκριμένης εταιρείας να έχουν εξελιχθεί τόσο ανοδικά, έτσι ώστε να μην χρειάζεται πλέον τα δανεικά κεφάλαια των ομολογιούχων. Και δεύτερον, τα επιτόκια στην αγορά να έχουν πέσει τόσο πολύ, έτσι ώστε η εταιρεία να μπορεί να δανειστεί από αλλού (πχ από τράπεζες, ή μέσα από νέο ομολογιακό δάνειο) με χαμηλότερο επιτόκιο από το 3% που καταβάλλει σε εμάς.

Αντίθετα, αν τα οικονομικά δεδομένα της εταιρείας κατά την πρώτη τριετία του επταετούς ομολογιακού δανείου επιδεινωθούν, ή στην περίπτωση που κατά το συγκεκριμένο χρονικό διάστημα έχουν αυξηθεί σημαντικά τα επιτόκια στην αγορά, τότε ο εκδότης δεν θα ασκήσει το δικαίωμα πρόωρης αποπληρωμής και θα αφήσει το ομολογιακό δάνειο να λήξει κανονικά στην επταετία.

Τι σημαίνουν όλα αυτά; Ότι το δικαίωμα πρόωρης αποπληρωμής: α) Περιορίζει τα δυνητικά κέρδη του ομολογιούχου σε περίπτωση που το επενδυτικό τους σενάριο εξελιχθεί θετικά β) Εναποθέτει στον ομολογιούχο το σύνολο του κινδύνου, σε περίπτωση αρνητικών εξελίξεων είτε στην εταιρεία, είτε στην οικονομία γενικότερα. Και κάτι ακόμη: Αν το συγκεκριμένο ομόλογο διαπραγματεύεται σε χρηματιστηριακή αγορά, είναι πολύ δύσκολο κατά τα πρώτα τρία χρόνια να ξεπεράσει σημαντικά η τιμή του το «101» (να κερδίσει πάνω από 1% σε σχέση με την αρχική τιμή διάθεσής του) γιατί πάντοτε θα υπάρχει ο κίνδυνος πρόωρης αποπληρωμής του από την εκδότη στη συγκεκριμένη τιμή.

Ανάλογα μπορεί να επιδράσει το δικαίωμα πρόωρης αποπληρωμής και στον αποταμιευτή, ο οποίος κατέχει μια σύνθετη τραπεζική κατάθεση. Ας υποθέσουμε ότι ο αποταμιευτής έχει τοποθετήσει 100.000 ευρώ σε ένα τριετές προϊόν, που του διασφαλίζει στη λήξη το αρχικό του κεφάλαιο και η απόδοσή του επηρεάζεται πχ από την πορεία του δείκτη υψηλής κεφαλαιοποίησης του ελληνικού χρηματιστηρίου, ή από την εξέλιξη της συναλλαγματικής ισοτιμίας ευρώ-δολαρίου. Αν υπάρχει δικαίωμα πρόωρης αποπληρωμής πχ στους 18 μήνες, τότε η Τράπεζα μπορεί να ψαλιδίσει τα δυνητικά κέρδη του αποταμιευτή, ενώ αντίθετα δεν θα το πράξει αν η απόδοση του αποταμιευτή πέσει σε πολύ χαμηλά επίπεδα.

Ένας άλλος πιθανός όρος που μπορεί να επηρεάσει τις αποδόσεις των επενδυτών σε ένα ομολογιακό δάνειο είναι οι περιπτώσεις εκείνες στις οποίες δίδεται η δυνατότητα του εκδότη να παρατείνουν μονομερώς τη διάρκεια του δανείου για προκαθορισμένο χρονικό διάστημα.

Για παράδειγμα, μια εταιρεία έχει δανειστεί μέσα από ένα ομόλογο τριετούς διάρκειας, επιτοκίου 5%, αλλά έχει το δικαίωμα παράτασής του για δύο ακόμη έτη. Ας υποθέσουμε ότι το ομόλογο αυτό είναι διαπραγματεύσιμο και διάγουμε το τρίτο έτος ζωής του ομολόγου. Λόγω κάποιων προβλημάτων χρηματοδότησης της εταιρείας το ομόλογο διαπραγματεύεται στο «80» (δηλαδή 20% χαμηλότερα από την τιμή έκδοσής του), πλην όμως εμείς αποφασίζουμε να αγοράσουμε ομόλογα στο «80» επειδή πιστεύουμε ότι τα προβλήματα ρευστότητας της είναι διαχειρίσιμα μέσα στο επόμενο δωδεκάμηνο, άρα εμείς θα πληρωθούμε κανονικά (με σκοπό μέσα σε λιγότερο από ένα έτος να κερδίζουμε 25%, δηλαδή 5% από το κουπόνι και 20% κεφαλαιακό κέρδος). Και ενώ έχουμε αγοράσει τα συγκεκριμένα ομόλογα, πληροφορούμαστε στη συνέχεια ότι η εταιρεία άσκησε το δικαίωμα παράτασης της αποπληρωμής του δανείου για δύο χρόνια, εκτοξεύοντας τον κίνδυνο της επένδυσής μας στα ύψη.

Το συμπέρασμα όλων αυτών είναι ότι στις επενδύσεις -αλλά και στη ζωή γενικότερα- η ημιμάθεια πληρώνεται ακριβά και πως είτε πρέπει να διαθέτουμε τις απαιτούμενες γνώσεις για τη διαχείριση της περιουσίας μας, είτε επιβάλλεται να λαμβάνουμε τις υπηρεσίες ενός επαγγελματία που εμπιστευόμαστε.



comments powered by Disqus
* Παρακαλούμε τα σχόλια να μην είναι σε greeklish. Σχόλια με υβριστικό ή προσβλητικό περιεχόμενο θα διαγράφονται χωρίς προειδοποίηση.
Ομόλογα