1. Νομοθετικό πλαίσιο Στο άρθρο 8 του
Ν.1876/1990 ορίζονται τα εξής: « 1. Οι εθνικές γενικές συλλογικές συμβάσεις εργασίας καθορίζουν τους ελάχιστους μη μισθολογικούς όρους εργασίας που ισχύουν για τους εργαζόμενους όλης της χώρας. Στους εργαζόμενους αυτούς περιλαμβάνονται και οι εργαζόμενοι με σχέση εργασίας ιδιωτικού δικαίου στο Δημόσιο, τα νομικά πρόσωπα δημοσίου δικαίου και τους οργανισμούς τοπικής αυτοδιοίκησης. Βασικοί μισθοί, βασικά ημερομίσθια, κάθε είδους προσαυξήσεις αυτών και γενικά κάθε άλλος μισθολογικός όρος, ισχύουν μόνο για τους εργαζομένους που απασχολούνται από εργοδότες των συμβαλλόμενων εργοδοτικών οργανώσεων και δεν επιτρέπεται να υπολείπονται του νόμιμου κατώτατου μισθού και ημερομισθίου.
2. Οι υπόλοιπες συλλογικές συμβάσεις εργασίας δεσμεύουν τους εργαζόμενους και εργοδότες, οι οποίοι είναι μέλη των συμβαλλόμενων συνδικαλιστικών οργανώσεων, τον εργοδότη που συνάπτει συλλογική σύμβαση εργασίας ατομικώς και τους εργοδότες που συνάπτουν συλλογική σύμβαση εργασίας με κοινό εξουσιοδοτημένο εκπρόσωπο ή εκπροσώπους. Βασικοί μισθοί, βασικά ημερομίσθια, κάθε είδους προσαυξήσεις αυτών και γενικά κάθε άλλος μισθολογικός όρος, δεν επιτρέπεται να υπολείπονται του νόμιμου κατώτατου μισθού και ημερομισθίου».
Επιπρόσθετα , στο άρθρο 7 του Ν. 1876/1990 ορίζεται ότι «1. Οι κανονιστικοί όροι της συλλογικής σύμβασης εργασίας έχουν άμεση και αναγκαστική ισχύ.
2. Οι όροι ατομικών συμβάσεων εργασίας, που αποκλίνουν από τους κανονιστικούς όρους συλλογικών συμβάσεων εργασίας, είναι επικρατέστεροι εφ' όσον παρέχουν μεγαλύτερη προστασία στους εργαζομένους.
3. Όροι εργασίας συλλογικών συμβάσεων εργασίας, που είναι ευνοϊκότεροι για τους εργαζομένους, υπερισχύουν των νόμων εκτός αν πρόκειται για διατάξεις αναγκαστικού δικαίου με αμφιμερή ενέργεια».
Με βάση τα ανωτέρω εκτεθέντα, εφόσον το προκύπτον συνολικό ποσό βάσει επιχειρησιακής (κλαδικής , ομοιοεπαγγελματικής) ΣΣΕ εξακολουθεί να υπολείπεται του εν ισχύ νομοθετημένου κατώτατου όπως σε περίπτωση μη συμπλήρωσης των προϋποθέσεων για την καταβολή επιμέρους επιδομάτων , τότε οι καταβαλλόμενες μηνιαίες τακτικές αποδοχές του εργαζόμενου δεν θα πρέπει να υπολείπονται αυτού.
2. Σύγκριση και επιλογή αποδοχών Αν η σχέση εργασίας ρυθμίζεται από περισσότερες ισχύουσες ΣΣΕ, εφαρμόζεται η πιο ευνοϊκή για τον εργαζόμενο.
Η σύγκριση και η επιλογή των διατάξεων γίνεται κατά τις παρακάτω ενότητες : α) ενότητα αποδοχών β) λοιπά θέματα (άρθρο 10 , παρ. 1 του , Ν.1876/90).
Δεν είναι δυνατή η επιλεκτική αναζήτηση τμήματος αποδοχών από τη μία πηγή και άλλου από διαφορετική πηγή, γιατί δεν είναι επιτρεπτή η σύγχρονη εφαρμογή όλων των πηγών αυτών ως προς την έννοια των αποδοχών. Οι αποδοχές πρέπει να συγκρίνονται ως μία ενότητα (Άρειος Πάγος 1041/2019, Εφετείο Πειραιώς 85/2021, Εφετείο Πειραιώς 309/2020).
Εφόσον το προκύπτον συνολικό ποσό βάσει της επιχειρησιακής , κλαδικής ΣΣΕ εξακολουθεί να υπολείπεται του εν ισχύ νομοθετημένου κατώτατου (π.χ. σε περίπτωση μη συμπλήρωσης των προϋποθέσεων για την καταβολή επιμέρους επιδομάτων), τότε οι καταβαλλόμενες μηνιαίες τακτικές αποδοχές δεν θα πρέπει να υπολείπονται αυτού.
Επιλέγεται ο μισθός της επιχειρησιακής (κλαδικής, ομοιοεπαγγελματικής) ΣΣΕ , ακόμη και αν υπολείπεται του νόμιμου νομοθετημένου κατώτατου μισθού, αρκεί οι αποδοχές του εργαζόμενου εν τω συνόλω βάσει επιχειρησιακής κλπ ΣΣΕ ( βασικός μισθός και επιδόματα) να μην υπολείπονται των κατωτάτων ορίων αποδοχών.
Διευκρινίζεται , όσον αφορά τους αμειβόμενους με βάση τις νόμιμες νομοθετημένες κατώτατες αποδοχές του άρθρου 103 του Ν.4172/2013 ότι, πέραν της μηνιαίας τακτικής προσαύξησης λόγω προϋπηρεσίας καμία άλλη προσαύξηση δεν περιλαμβάνεται στο νομοθετικώς καθορισμένο κατώτατο μισθό και ημερομίσθιο (Παράγραφος 3, Περίπτωση ε΄ , υποπαράγραφος ΙΑ.11 πρώτο άρθρο Ν. 4093/2012).
Παράδειγμα Υπάλληλος άγαμος , χωρίς προϋπηρεσία , με σύμβαση εργασίας αορίστου χρόνου πλήρους απασχόλησης, απασχολούμενος σε επιχείρηση όπου υφίσταται επιχειρησιακή ΣΣΕ αμείβεται με 1.200,00 €.
Μηνιαίες αποδοχές βάσει νόμιμου νομοθετημένου κατώτατου μισθού : 880,00 €
Μηνιαίες αποδοχές βάσει επιχειρησιακής ΣΣΕ :
Βασικός μισθός: 855,00 € Επίδομα γάμου 10% : 85,00 € Επίδομα πτυχίου 18% : 153,90 € Επίδομα εξ ελευθεριότητας: 106,10 € Σύνολο : 1.200,00 €
Εν προκειμένω , ευνόητο είναι ότι αν ο υπόψη εργαζόμενος δεν δικαιούτο επιδόματα ( Γάμου 10%, πτυχίου 18% δεν εδικαιούτο δηλαδή κανενός επιδόματος) , οι μηνιαίες αποδοχές βάσει επιχειρησιακής ΣΣΕ θα ανέρχονταν σε 855,00, ήτοι ποσό μικρότερο των 880,00 € , οπότε και θα έπρεπε στην περίπτωση αυτή να αμείβεται με 880,00 €.