Δύο αιτήσεις για την ίδια ενίσχυση, από την ίδια επιχείρηση, με το ίδιο ιστορικό επιδοτήσεων. Η μία χωράει στο όριο de minimis, η άλλη όχι. Η μόνη διαφορά τους είναι λίγοι μήνες στην ημερομηνία της απόφασης ένταξης.
Αυτό δεν ήταν δυνατό με τον ίδιο τρόπο πριν από το 2024. Ο νέος ευρωπαϊκός κανονισμός για τις ενισχύσεις de minimis άλλαξε το ανώτατο όριο, τον τρόπο που μετριέται η τριετία και τον ρόλο του μητρώου, στο οποίο καταγράφεται κάθε ενίσχυση. Οι αλλαγές μοιάζουν τεχνικές, αλλά επηρεάζουν άμεσα το πότε και σε ποια δράση συμφέρει μια μικρή επιχείρηση να υποβάλει πρόταση.
Τι μένει ίδιο: η λογική του κανόνα
Κανονικά, κάθε χρηματοδότηση που δίνει το κράτος σε μια επιχείρηση πρέπει να την εγκρίνει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή. Ο κανόνας de minimis είναι η εξαίρεση για τα μικρά ποσά: όσο μια επιχείρηση παίρνει ενισχύσεις κάτω από ένα ανώτατο όριο, θεωρείται ότι δεν χαλάει τον ανταγωνισμό και η ενίσχυση δεν χρειάζεται έγκριση από τις Βρυξέλλες. Γι' αυτό τόσες δράσεις του ΕΣΠΑ, προγράμματα της Δ.ΥΠ.Α. και έκτακτα μέτρα στήριξης δηλώνουν στον οδηγό τους ότι «χορηγούνται βάσει de minimis».
Το όριο αφορά το σύνολο των ενισχύσεων, όποια μορφή κι αν έχουν και όποιος κι αν είναι ο σκοπός τους, και δεν έχει σημασία αν τα χρήματα είναι εθνικά ή ευρωπαϊκά. Μια επιχορήγηση από το ΕΣΠΑ και μια επιδότηση θέσεων εργασίας από τη Δ.ΥΠ.Α. μετρούν στο ίδιο «κουμπαρά».
Τι άλλαξε από το 2024
Ο παλιός κανονισμός έληξε στα τέλη του 2023 και αντικαταστάθηκε από νέο, που ισχύει πλέον έως το 2030. Οι αλλαγές που έχουν πρακτική σημασία για μια μικρή επιχείρηση είναι τρεις.
Πρώτον, το όριο αυξήθηκε από 200.000€ σε 300.000€ ανά ενιαία επιχείρηση, ανά κράτος μέλος. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή το δικαιολογεί ανοιχτά με τον πληθωρισμό που έχει συσσωρευτεί από το 2014. Η λέξη «ενιαία» δεν είναι τυπική: το όριο μετράει αθροιστικά για επιχειρήσεις που ελέγχονται η μία από την άλλη, οπότε όποιος έχει περισσότερες από μία επιχείρηση καλό είναι να μην υποθέσει ότι κάθε μία έχει το δικό της όριο πριν το ελέγξει.
Δεύτερον, το ξεχωριστό, χαμηλότερο όριο των 100.000€, που ίσχυε για τις επιχειρήσεις οδικών εμπορευματικών μεταφορών δεν υπάρχει πλέον. Πλέον, ισχύει ένα όριο για όλους. Εξαίρεση παραμένουν, όπως και πριν, οι αγρότες και οι αλιείς, που έχουν δικούς τους κανόνες.
Τρίτον, και αυτό είναι το σημείο που αλλάζει πραγματικά τον τρόπο σκέψης: η τριετία δεν είναι πια τρία οικονομικά έτη. Είναι κυλιόμενη. Σε κάθε νέα χορήγηση μετρώνται οι ενισχύσεις που δόθηκαν στα προηγούμενα τρία χρόνια από εκείνη ακριβώς τη στιγμή.
Η ημερομηνία που μετράει δεν είναι αυτή που πιστεύει ο επιχειρηματίας
Μια ενίσχυση μετράει από την ημέρα που βγαίνει η απόφαση ένταξης, όχι από την ημέρα που μπαίνουν τα χρήματα στον λογαριασμό.
Η Ελένη διατηρεί ζαχαροπλαστείο στη Λάρισα. Στις 14 Μαρτίου 2024 εντάχθηκε σε δράση ΕΣΠΑ με επιχορήγηση 60.000€, η οποία εκταμιεύθηκε τμηματικά μέσα στο 2025. Τον Οκτώβριο του 2025 εγκρίθηκε σε πρόγραμμα της Δ.ΥΠ.Α. για δύο νέες θέσεις εργασίας, με ενίσχυση 14.400€, επίσης βάσει de minimis. Σκέφτεται να υποβάλει πρόταση σε νέα δράση για επέκταση του εργαστηρίου, με ζητούμενη επιχορήγηση 250.000€.
Αν η απόφαση ένταξης στη νέα δράση εκδοθεί τον Νοέμβριο του 2026, η τριετία πίσω φτάνει στον Νοέμβριο του 2023. Μετρούν και οι δύο προηγούμενες ενισχύσεις: 74.400€. Το διαθέσιμο υπόλοιπο είναι:
| 300.000€ - 60.000€ -14.400€ = 225.600€
δηλαδή λιγότερο από όσα ζητά. Αν, όμως, η απόφαση εκδοθεί τον Απρίλιο του 2027, η ένταξη του Μαρτίου 2024 έχει βγει πια από το παράθυρο της τριετίας και το υπόλοιπο γίνεται 285.600€, αρκετό πλέον για ολόκληρο το ποσό.
Το ίδιο ποσό, η ίδια επιχείρηση, δύο διαφορετικές απαντήσεις, ανάλογα με μια ημερομηνία που η Ελένη δεν ελέγχει πλήρως. Το ότι η επιχορήγηση του 2024 πληρώθηκε το 2025 δεν έχει καμία σημασία. Σημασία έχει μόνο η ημερομηνία της απόφασης ένταξης.
Προσοχή: αν η νέα ενίσχυση οδηγεί σε υπέρβαση του ορίου, δεν χάνεται μόνο το ποσό που περισσεύει. Χάνεται ολόκληρη η νέα ενίσχυση. Μια επιχείρηση που υποβάλλει πρόταση χωρίς να έχει μετρήσει το υπόλοιπό της κινδυνεύει όχι απλώς να πάρει λιγότερα, αλλά να μην πάρει τίποτα.
Το μητρώο: από βοήθημα σε σημείο αναφοράς
Από την 1η Ιανουάριου 2026 κάθε χώρα της Ε.Ε. πρέπει να καταγράφει κάθε ενίσχυση de minimis σε κεντρικό μητρώο, μέσα σε είκοσι εργάσιμες ημέρες από την έγκρισή της. Στην Ελλάδα, το Πληροφοριακό Σύστημα Σώρευσης Κρατικών Ενισχύσεων Ήσσονος Σημασίας (sorefsis.gr) είναι πλέον το εθνικό κεντρικό μητρώο, με δημόσια αναζήτηση ανοικτών δεδομένων. Πριν εγκρίνει μια νέα ενίσχυση, η υπηρεσία κοιτάζει πλέον στο μητρώο αν η επιχείρηση χωράει στο όριο.
Ο κανονισμός υπόσχεται πως, όταν το μητρώο καλύψει πλήρη τριετία δεδομένων, οι επιχειρήσεις δεν θα χρειάζεται πλέον να δηλώνουν οι ίδιες τις προηγούμενες ενισχύσεις τους. Μέχρι τότε, όμως, ισχύει ακόμη το παλιό: η επιχείρηση ενημερώνεται ότι η ενίσχυση είναι de minimis και δηλώνει η ίδια όσες άλλες τέτοιες ενισχύσεις έχει πάρει την τελευταία τριετία. Η γνωστή υπεύθυνη δήλωση σώρευσης δεν έχει καταργηθεί ακόμη.
Συμβουλή του υπογράφοντας είναι, πριν από οποιαδήποτε νέα υποβολή πρότασης, να γίνεται αναζήτηση του Α.Φ.Μ. στο sorefsis και να συγκρίνεται με το αρχείο της ίδιας της επιχείρησης, με ημερομηνίες αποφάσεων ένταξης και όχι πληρωμών. Αν τα δύο δεν συμφωνούν, το πρόβλημα είναι καλύτερα να φανεί πριν από την υπεύθυνη δήλωση, όχι στον έλεγχο μετά.
To de minimis συχνά αντιμετωπίζεται σαν μια τυπική υπεύθυνη δήλωση στο τέλος ενός φακέλου. Στην πραγματικότητα είναι ένας μετρητής που τρέχει συνεχώς πίσω από κάθε επιχείρηση που έχει πάρει έστω και μία ενίσχυση. Και η στιγμή να τον κοιτάξει κανείς δεν είναι όταν ζητηθεί η δήλωση, αλλά πριν αποφασίσει σε ποια δράση και πότε θα υποβάλει.
Σχετικές Παραπομπές: Καν. (Ε.Ε.) 2023/2831 της Επιτροπής της 13/12/2023 (ΕΕ L 2023/2831, 15/12/2023). Καν. (Ε.Ε.) 1407/2013 (λήξη ισχύος 31/12/2023). Πληροφοριακό Σύστημα Σώρευσης Κρατικών Ενισχύσεων Ήσσονος Σημασίας (sorefsis.gr), Εθνικό Κεντρικό Μητρώο από 1/1/2026.