Λογιστική, ασφαλιστική και φορολογική αντιμετώπιση του φιλοδωρήματος

Φιλοδώρημα είναι ένα μικρό χρηματικό ποσό που δίνεται ως δώρο ή ένδειξη ευχαριστίας σε κάποιον για τις υπηρεσίες που προσφέρει, όπως σερβιτόρους, μπάρμαν ή άλλους υπαλλήλους. Είναι ένα είδος επιβράβευσης από τον πελάτη προς τον εργαζόμενο της επιχείρησης που δραστηριοποιείται στον κλάδο κυρίως της εστίασης ένεκα των παρεχόμενων υπηρεσιών.

Πρόκειται για θέμα που αφορά κυρίως τον κλάδο της εστίασης, το συγκεκριμένο άρθρο ασχολείται με τη λογιστική ασφαλιστική και φορολογική του αντιμετώπιση.

Κατά την άποψή μου, το ποσό του φιλοδωρήματος δεν θα πρέπει να καταχωρηθεί ως έξοδο ή έσοδο στα βιβλία της επιχείρησης.

Όπως γνωρίζουμε:

Έξοδο: Η μείωση των περιουσιακών στοιχείων (οικονομικών πόρων) ή η αύξηση των υποχρεώσεων κατά τη διάρκεια μιας περιόδου που οδηγεί σε μείωση της καθαρής θέσης, εκτός των μειώσεων της καθαρής θέσης που προέρχονται από διανομές στους ιδιοκτήτες της οντότητας.

Έσοδο: Είναι η μεικτή εισροή οικονομικών ωφελειών κατά τη διάρκεια μιας περιόδου, η οποία προκύπτει από συνήθεις δραστηριότητες μιας οντότητας και αυξάνει την καθαρή θέση της, εκτός των αυξήσεων της καθαρής θέσης που προέρχονται από συνεισφορές των ιδιοκτητών της οντότητας (Παράρτημα Α των Ε.Λ.Π.).

Σε κάθε περίπτωση, το ποσό αφορά τον εργαζόμενο και όχι την επιχείρηση, δεν αποτελεί προσδιοριστικό στοιχείο του αποτελέσματος.

Λογιστική αντιμετώπιση

Για αυτούς τους λόγους προτείνονται οι λογιστικοί χειρισμοί, τόσο από την πλευρά του εκδότη, όσο και από την πλευρά του λήπτη.

Εκδότης:

Έστω ότι έχουμε ένα τιμολόγιο με καθαρή αξία 70€ με 13% + Φ.Π.Α. (9,10€) και φιλοδώρημα 10€.

Ύστερα, θα χρεώσει τον λογαριασμό 53.98.00 με 10€ και θα πιστώσει τον υπολογαριασμό 53.00.98.0000 (αναφερόμενος λογαριασμός με το ονοματεπώνυμο του υπαλλήλου) με 10€, και μετά τον 53.00.98.000 σε 38.03 και έτσι αποδίδεται στον εργαζόμενο. Ίσως να δοθεί μικρότερο ποσό λόγω προμηθειών της τράπεζας.

Εδώ ο 53.00.98 θα πρέπει να είναι διαφορετικός από τον 53.00.00 που αφορά την καταβολή της μισθοδοσίας, όπως συμπεραίνεται.

Λήπτης:

1^η εγγραφή

Για την εγγραφή αυτή χαρακτηρίζουμε το έξοδο και το ΦΠΑ μη εκπιπτόμενο.

2^η εγγραφή

Το ποσό αυτό αναμορφώνεται.

Η διαβίβαση για την δεύτερη εγγραφή γίνεται ως εξής:

Τύπος παραστατικού 17.5

Χαρακτηρισμός: 2_ 12 Λοιπές εγγραφές τακτοποίησης εξόδων

Ε3: Ε3 _588 Ασυνήθη έξοδα ,ζημιές και πρόστιμα

Επίσης μπορεί με βάση την πολιτική της εκάστοτε επιχείρησης ο χειρισμός από πλευράς του λήπτη δύναται να γίνει και ως εξής:

1^η εγγραφή

2^η εγγραφή

3^η εγγραφή

Η κίνηση αυτή θα γίνει με συμψηφιστική εγγραφή και αιτιολογία στο ταμειακό παραστατικό «επιστροφή φιλοδωρήματος».

Στην περίπτωση αυτή δεν χαρακτηρίζουμε το φιλοδώρημα στο mydata καθώς είναι καταχωρημένο στον 33.95.00. Το ποσό αυτό κλείνει μέχρι το τέλος της χρήσης.

Επειδή στις αποδείξεις λιανικής που δεν αναφέρεται το φιλοδώρημα παρά μόνο στα pos, θα το χειριστούμε ως εξής:

Έστω η συνολική απόδειξη αναφέρει 89,10 € (79,10 € η συναλλαγή της επιχείρησης, 10,00 € φιλοδώρημα), οπότε κάνουμε την εξής εγγραφή, όπως τα βλέπουμε στα ημερήσια Ζ (υπάρχουν αρκετές περιπτώσεις όπου διακριτά στις αποδείξεις αναφέρεται τόσο η καθαρή αξία όσο και το Φ.Π.Α.).

1^η εγγραφή

(Έσοδο λιανικών συναλλαγών)

H πρώτη εγγραφή μπορεί να παραλειφθεί αφού δεν αναφέρει το φιλοδώρημα και καταχωρούμε τα ημερήσια Ζ.

2η εγγραφή

(Τακτοποίηση πελατών, απόδοση φιλοδωρημάτων, απόκομμα POS)

3η εγγραφή

(Είσπραξη από POS)

4η εγγραφή

(Μεταφορά φιλοδωρήματος σε λογαριασμό υποχρέωσης μισθοδοσίας φιλοδωρήματος)

Για τα απλογραφικά βιβλία, προτείνεται να καταχωρείται η πληροφορία προς τους εργαζόμενους της επισιτιστικής επιχείρησης και όχι μόνο, με πιστωτικές κινήσεις για να έχουμε την πληροφορία όπου χρειάζεται στο τέλος της χρήσης.

Φορολογική αντιμετώπιση

Εδώ να τονίσουμε πως το φιλοδώρημα, σύμφωνα με την παρ. 3 του άρθρου 12 του Κ.Φ.Ε., θεωρείται ως εισόδημα από μισθωτές υπηρεσίες και θα πρέπει να καταγραφεί στη βεβαίωση αποδοχών. Για αυτό γίνεται ο παραπάνω χειρισμός για να αποδοθεί στον εργαζόμενο το ποσό αυτό.

Το ποσό αυτό είναι αφορολόγητο μέχρι τα 300€ μηνιαίως και δεν υπόκειται σε ασφαλιστικές κρατήσεις, καθώς δεν είναι αμοιβή στα πλαίσια της σύμβασης εργασίας, όπως οι τακτικές αποδοχές, υπερεργασίες και υπερωρίες.

Σύμφωνα με την περ. ιβ της παρ. 2 του άρθρου 14 του ΚΦΕ, όπως ισχύει:

«ιβ) φιλοδωρήματα έως του ποσού των τριακοσίων (300) ευρώ μηνιαίως που λαμβάνουν μισθωτοί, προαιρετικά από πελάτες της επιχείρησης, έναντι της παρασχεθείσας σε αυτούς εξυπηρέτησης, ανεξαρτήτως εάν αυτά λαμβάνονται μέσω της επιχείρησης ή απευθείας».

Βάσει της παρ. 2 του άρθρου 11 του Ν.5162/2024:

«Η απαλλαγή της παρ. 1 δεν καταλαμβάνει φιλοδωρήματα που καταβάλλονται στους εργαζόμενους ως συγκεκριμένο ποσοστό του μισθού ή ημερομισθίου, ή σταθερό ποσό με βάση όρο ατομικής συμφωνίας, σύμβασης εργασίας ή συλλογικής σύμβασης ή διαιτητικής απόφασης και εισπράττονται τακτικά, επαυξάνοντας τις αποδοχές τους».

Επίσης η κατωτέρω διάταξη του νόμου, εμμέσως πλην σαφώς, δεν θεωρεί το φιλοδώρημα, έξοδο καθώς σε περίπτωση αντικατάστασης των τακτικών αποδοχών με φιλοδωρήματα επιβάλλει πρόστιμο και ενδεχομένως επιβολή εισφορών, που οι εισφορές όπως γνωρίζουμε επιβάλλονται σε ποσά που θεωρούνται έξοδα όπως είναι οι τακτικές αποδοχές.

Στην παρ. 3 του άρθρου 5 του Ν.5162/2024 αναφέρεται:

«Σε περίπτωση μείωσης των μηνιαίων τακτικών αποδοχών του εργαζόμενου με ταυτόχρονη αύξηση των ποσών από φιλοδωρήματα, η οποία επέρχεται από την 1η Νοεμβρίου 2024 και εφεξής, επιβάλλεται στην επιχείρηση πρόστιμο που ανέρχεται σε ποσοστό είκοσι δύο τοις εκατό (22%) επί του ποσού απομείωσης των τακτικών αποδοχών, υπολογιζόμενο για διάστημα δώδεκα (12) μηνών από τη μείωση των τακτικών αποδοχών και όχι πέραν του μηνός κατά τον οποίο οι τακτικές αποδοχές επανέρχονται στο αρχικό προ της μείωσης ύψος. Με κοινή απόφαση των Υπουργών Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών και Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης καθορίζονται τα αρμόδια όργανα και η διαδικασία για την επιβολή του προστίμου, καθώς και κάθε άλλο θέμα σχετικό με την εφαρμογή της παρούσας».

Σύμφωνα με την Α.1032/2025 για τον τύπο και περιεχόμενο της δήλωσης φορολογίας εισοδήματος φυσικών προσώπων:

«δ. Νέοι κωδικοί 689-690 ή 691-692:

Συμπληρώνονται, ανάλογα με το εάν υπάρχει ηλεκτρονική πληροφόρηση, τα φιλοδωρήματα έως του ποσού των τριακοσίων (300) ευρώ μηνιαίως που λαμβάνουν μισθωτοί, προαιρετικά από πελάτες της επιχείρησης, έναντι της παρασχεθείσας σε αυτούς εξυπηρέτησης, ανεξαρτήτως εάν αυτά λαμβάνονται μέσω της επιχείρησης ή απευθείας. Τα φιλοδωρήματα άνω του ποσού των τριακοσίων (300) ευρώ μηνιαίως εξακολουθούν να αποτελούν πρόσθετες αποδοχές για τον μισθωτό, οι οποίες φορολογούνται με την παρ. 1 του άρθρου 15 ΚΦΕ.

Η απαλλαγή από το φόρο εισοδήματος δεν καταλαμβάνει φιλοδωρήματα που καταβάλλονται στους εργαζόμενους ως συγκεκριμένο ποσοστό του μισθού ή ημερομισθίου, ή σταθερό ποσό με βάση όρο ατομικής συμφωνίας, σύμβασης εργασίας ή συλλογικής σύμβασης ή διαιτητικής απόφασης και εισπράττονται τακτικά, επαυξάνοντας τις αποδοχές τους».

Ασφαλιστική αντιμετώπιση

Σύμφωνα με την παρ. 1 του άρθρου 11 του Ν.5162/2024

«1. Φιλοδωρήματα, κατά την έννοια της περ. ιβ) της παρ. 2 του άρθρου 14 του Κώδικα Φορολογίας Εισοδήματος (Ν. 4172/2013, Α΄ 167), ανεξαρτήτως ύψους, απαλλάσσονται από ασφαλιστικές εισφορές».