Ανάλυση και ερμηνεία του πεδίου εφαρμογής της ψηφιακής κάρτας εργασίας

Ψηφιακή απολογιστική δήλωση

Η ψηφιακή απολογιστική δήλωση αλλαγών ωραρίου εργασίας, οργάνωσης χρόνου εργασίας και υπερωριών από επιχειρήσεις που έχουν ενταχθεί στο ηλεκτρονικό σύστημα μέτρησης του χρόνου εργασίας με τη χρήση της ψηφιακής κάρτας εργασίας, όπως έχει προβλεφθεί με το άρθρο 22 του Ν.5053/2023 , υποβάλλεται έως τη λήξη του επόμενου ημερολογιακού μήνα από την πραγματοποίησή τους. Το απολογιστικό σύστημα μπορεί να εφαρμοστεί μόνο από επιχειρήσεις που έχουν ενταχθεί στο μηχανισμό της ψηφιακής κάρτας εργασίας.

Επισημαίνεται ότι, πρέπει να δηλώνεται, έως και την τελευταία ημέρα του τρέχοντος ημερολογιακού μήνα, στην «Ψηφιακή Δήλωση επιλογής προαναγγελτικού ή απολογιστικού συστήματος καταχώρισης αλλαγών ωραρίου, οργάνωσης χρόνου εργασίας και υπερωριών» ότι, για το επόμενο χρονικό διάστημα, το οποίο δεν μπορεί να είναι μικρότερο του ενός ημερολογιακού μήνα, θα καταχωρίζονται οι αλλαγές του ωραρίου εργασίας ή της οργάνωσης του χρόνου εργασίας και των υπερωριών απολογιστικά, εντός του ίδιου μήνα.

Οι διαδικασίες της Ψηφιακής Οργάνωσης Χρόνου Εργασίας, Μεταβαλλόμενο / Τροποποιούμενο ωράριο (ανά Ημέρα), αλλά απολογιστικά και οι Υπερωρίες, αλλά απολογιστικά, προϋποθέτουν την υποβολή δήλωσης εξαίρεσης από υποχρέωση προαναγγελίας, για επιχειρήσεις που ανήκουν στους Κλάδους Ένταξης στην Κάρτα Εργασίας.

Στην περίπτωση απολογιστικής δήλωσης απαιτείται ένας αρχικός προγραμματισμός από τις επιχειρήσεις (π.χ. σε επίπεδο εβδομάδας ή μήνα), ώστε να υφίσταται ένα αρχικό δηλωθέν ωράριο.

Οι διαδικασίες της Ψηφιακής Οργάνωσης Χρόνου Εργασίας, Μεταβαλλόμενο / Τροποποιούμενο ωράριο (ανά Ημέρα), αλλά απολογιστικά και οι Υπερωρίες, αλλά απολογιστικά, προϋποθέτουν την υποβολή δήλωσης εξαίρεσης από υποχρέωση προαναγγελίας για επιχειρήσεις που ανήκουν στους κλάδους ένταξης στην κάρτα εργασίας.

Πλαίσιο διαχείρισης καθυστερημένης προσέλευσης προς εργασία μισθωτού ή και προσέλευσης νωρίτερα του προγραμματισμένου χρόνου έναρξης της εργασίας

Σήμανση της πρώτης εισόδου και της τελευταίας εξόδου από τις κτιριακές εγκαταστάσεις της επιχείρησης

Με τη χρήση της ψηφιακής κάρτας σημαίνεται η πρώτη είσοδος και η τελευταία έξοδος από τις κτιριακές εγκαταστάσεις της επιχείρησης, η οποία σε συνδυασμό με το συμβατικό προδηλωθέν και το προγραμματισμένο ημερήσιο ωράριο στο Π.Σ. ΕΡΓΑΝΗ παράγει αποτελέσματα σε σχέση με τον πραγματικό ημερήσιο χρόνο απασχόλησης των εργαζομένων, όπως την ώρα έναρξης και λήξης της εργασίας, τη διάρκεια του διαλείμματος, καθώς και την υπέρβαση του νόμιμου ωραρίου εργασίας.

Αποκλίσεις μεταξύ του ψηφιακά δηλωθέντος ωραρίου και της σήμανσης της ψηφιακής κάρτας, χωρίς τροποποίηση του ωραρίου εργασίας, θεωρούνται αποδεκτές όταν αυτές δικαιολογούνται από την φύση της εργασίας ή από τον τρόπο οργάνωσης της εργασίας.

Ευέλικτη προσέλευση

Για όσες επιχειρήσεις είναι ενταγμένες στο μηχανισμό της ψηφιακής κάρτας και έχουν προβεί σε ενεργοποίηση της κάρτας, δίνεται η δυνατότητα, κατόπιν ρητής συμφωνίας του εργοδότη με τον εργαζόμενο (η οποία συμφωνία μπορεί να αποδεικνύεται με κάθε πρόσφορο μέσο), για ευέλικτη προσέλευση μέχρι εκατόν είκοσι (120) λεπτά. Σε περίπτωση που εφαρμόζεται «Ευέλικτη Προσέλευση», η αφετηρία για την έναρξη της ευέλικτης προσέλευσης είναι η δηλωθείσα έναρξη του ωραρίου στην ψηφιακή οργάνωση του χρόνου εργασίας και η προσέλευση - έναρξη της εργασίας είναι δυνατή εντός X λεπτών (από 0 έως 120 λεπτά κατ΄ ανώτατο) από την δηλωθείσα έναρξη κι εντεύθεν.

Αν το δηλωθέν ωράριο στην ψηφιακή οργάνωση του χρόνου εργασίας είναι για παράδειγμα 10:00-18:00 και έστω έχει συμφωνηθεί ευέλικτη προσέλευση 10 λεπτών, ο εργαζόμενος οφείλει να προσέλθει στην επιχείρηση μεταξύ 10:00 και 10:10 επί προαναγγελτικού συστήματος, οπότε και η σήμανση της ψηφιακής κάρτας εργασίας θα πρέπει να έχει γίνει εντός αυτού του χρονικού διαστήματος. Σε μια τέτοια περίπτωση η αποχώρηση μεταξύ 18:00 και 18:10 θεωρείται δικαιολογημένη, εφόσον, βέβαια, αποδεικνύεται από την σήμανση της ψηφιακής κάρτας και του συμφωνηθέντα όρου περί ευέλικτης προσέλευσης, όπως αυτός αποτυπώνεται στη δήλωση μεταβολής στοιχείων εργασιακής σχέσης.

Επί προαναγγελτικού συστήματος, με συμφωνημένη ευέλικτη προσέλευση 10 λεπτών (από 10.00 έως 10.10) αν ο εργαζόμενος προσέλθει και σημάνει την κάρτα του μετά τις 10.10, έστω στις 10.30 και δεν έχει προηγηθεί μεταβολή του δηλωθέντος ωραρίου (είτε με Σταθερό, είτε με Μεταβαλλόμενο /Τροποποιούμενο ανά ημέρα) πριν την ανάληψη υπηρεσίας από τον εργαζόμενο (προσοχή!! εφόσον η επιχείρηση έχει επιλέξει το προαναγγελτικό σύστημα), το συμβατικό ωράριο του εργαζόμενου ολοκληρώνεται στις 18.10 (στο χρόνο λήξης 18.00 προστίθενται και τα 10 λεπτά ευέλικτης προσέλευσης), οπότε τα τυχόν 20 επιπλέον λεπτά (από 18.11 έως 18.30) λογίζονται ως χρόνος υπερεργασίας.

Στην περίπτωση, όμως, που η επιχείρηση έχει επιλέξει και εφαρμόζει το απολογιστικό σύστημα καταχώρισης αλλαγών ωραρίου, οργάνωσης του χρόνου εργασίας και υπερωριών, χωρίς να έχει προβλεφθεί δυνατότητα ευέλικτης προσέλευσης, εφόσον η επιχείρηση υποβάλλει τη ψηφιακή απολογιστική δήλωση αλλαγών ωραρίου εργασίας, οργάνωσης χρόνου εργασίας έως τη λήξη του επόμενου ημερολογιακού μήνα από την πραγματοποίησής τους , ότι το ωράριο για παράδειγμα από 10.00 έως 18.00 άλλαξε και έγινε 10.30 έως 18.30, ο χρόνος αυτός εργασίας (10.30 έως 18.30) θα αποτυπώνει το συμβατικό ωράριο εργασίας του εργαζόμενου και δεν θα υφίσταται προφανώς υπερεργασία για το χρονικό διάστημα από 18.00 έως 18.30.

Εργαζόμενοι προσερχόμενοι απ΄ ευθείας στο χώρο εργασίας τους, που είναι εγκαταστάσεις τρίτων πελατών της επιχείρησης ή αποχωρούντες απ΄ ευθείας χωρίς να προσέλθουν πρώτα από τις εγκαταστάσεις της επιχείρησης

Όσον αφορά τους εργαζόμενους που προσέρχονται απ΄ ευθείας στο χώρο εργασίας τους, που είναι εγκαταστάσεις τρίτων πελατών της επιχείρησης και επίσης αποχωρούν απ΄ ευθείας χωρίς να προσέλθουν πρώτα από τις εγκαταστάσεις της επιχείρησης, επισημαίνονται τα εξής:

Ο μηχανισμός της ψηφιακής κάρτας, στην παρούσα φάση, εφαρμόζεται μόνο για εργαζόμενους με φυσική παρουσία στον χώρο παροχής εργασίας της επιχείρησης και συνεπώς οι εργαζόμενοι που απασχολούνται εκτός των εγκαταστάσεων της επιχείρησης δεν έχουν υποχρέωση για σήμανση της ψηφιακής κάρτας κατά τις ημέρες αυτές. Στο πλαίσιο αυτό, εάν για κάποιες εργάσιμες ημέρες οι εργαζόμενοι απασχολούνται εκτός των εγκαταστάσεων της επιχείρησης, η μη σήμανση της κάρτας τους κατά τη συγκεκριμένη αυτή χρονική περίοδο θεωρείται δικαιολογημένη και δεν επιφέρει κυρώσεις.

Στην περίπτωση αυτή, κατά την οποία δεν υφίσταται σήμανση κάρτας κατά την έναρξη, ή/και κατά τη λήξη της απασχόλησης των εργαζομένων αυτών που δεν έχουν έναν σταθερό τόπο παροχής εργασίας και απασχολούνται εκτός των εγκαταστάσεων της επιχείρησης, θα τεκμαίρεται ως ωράριο εργασίας για τη συγκεκριμένη ημέρα το δηλωθέν στο Π.Σ. ΕΡΓΑΝΗ ημερήσιο ωράριο εργασίας και η μη σήμανση της κάρτας τους κατά τις συγκεκριμένες ημέρες απασχόλησης εντός της εβδομάδας θα θεωρείται δικαιολογημένη και δεν θα επιφέρει κυρώσεις.

Εφόσον οι εργαζόμενοι αυτοί (ιατρικοί επισκέπτες, επιθεωρητές πωλήσεων, περιοδεύοντες πωλητές, τεχνικοί, οδηγοί, κ.λπ.) βρεθούν να απασχολούνται σε σημείο εκτός του σταθερού τόπου εργασίας τους και προκειμένου να μπορούν να αποδείξουν ότι θεωρείται δικαιολογημένη η μη σήμανση της ψηφιακής κάρτας στις εγκαταστάσεις των πελατών τους, θα πρέπει να φέρουν μαζί τους:

• αντίγραφό της σύμβασης εργασίας τους, καθώς και
• αντίγραφο του πίνακα προσωπικού και
• το έντυπο Ε3 της πρόσληψης τους, από τα οποία να προκύπτει όχι μόνο ο εργοδότης τους, αλλά και η ειδικότητά και ο τόπος παροχής εργασίας τους, από τα οποία να συνάγεται η δυνατότητα μη σήμανσης της ψηφιακής τους κάρτας.

Σε κάθε περίπτωση, ο Επιθεωρητής Εργασίας λαμβάνει υπόψη την ειδικότητα και τους όρους σύμβασης του εργαζομένου.

Κυρώσεις σε επιτόπιο έλεγχο με βάση τη σήμανση της ψηφιακής κάρτας εργασίας

Εάν στον επιτόπιο έλεγχο βρεθεί εργαζόμενος να εργάζεται στον χώρο παροχής εργασίας της επιχείρησης:

• χωρίς να υφίσταται σήμανση της ψηφιακής κάρτας εργασίας ή
• εάν υφίσταται χτύπημα και κατά την έναρξη και κατά την λήξη του δηλωθέντος ωραρίου και βρεθεί εργαζόμενος να απασχολείται μετά τη λήξη του ωραρίου, οι εν λόγω παραβάσεις επισύρουν τις προβλεπόμενες διοικητικές κυρώσεις από την Επιθεώρηση Εργασίας (πρόστιμο ύψους 3.000,00 € ανά θιγόμενο εργαζόμενο), τόσο επί προαναγγελτικού , όσο και επί απολογιστικού συστήματος καταχώρισης.

Αντίθετα, εάν βρεθεί εργαζόμενος να απασχολείται στον χώρο παροχής εργασίας της επιχείρησης και υφίσταται χτύπημα μόνο κατά την έναρξη της εργασίας, το γεγονός αυτό δεν συνιστά από μόνο του παράβαση.

Διευκρινίζεται ότι, στην περ. βα΄ της παρ. 1 του άρθρου 80 του Ν. 4144/2013 , όπως ισχύει, με την τροποποίηση του άρθρου 22 του Ν.5053/2022, ορίζεται ότι επί απολογιστικού συστήματος καταχώρισης αλλαγών ωραρίου, οργάνωσης του χρόνου εργασίας και υπερωριών, «Εφόσον πραγματοποιείται αλλαγή ή τροποποίηση του ωραρίου εργασίας ή της οργάνωσης του χρόνου εργασίας ή υπερωριακή απασχόληση από τον εργαζόμενο και αυτή δεν ταυτοποιείται από τη σήμανση της ψηφιακής κάρτας εργασίας, επιβάλλεται στον εργοδότη από τα αρμόδια ελεγκτικά όργανα πρόστιμο 10.500 ευρώ ανά εργαζόμενο, στην ψηφιακή κάρτα του οποίου δεν είναι δυνατή η ανωτέρω ταυτοποίηση.».

Επιπρόσθετα, στην περ. γ΄ της παρ.1 του άρθρου 80 του Ν. 4144/2013, όπως ισχύει με την τροποποίηση του άρθρου 22 του Ν.5053/2022, ορίζεται ότι: «γ. Με απόφαση του Υπουργού Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης καθορίζονται η διαδικασία καταχώρισης, τα στοιχεία που γνωστοποιούνται, η διαδικασία ελέγχου και επιβολής του προστίμου, καθώς και κάθε άλλο θέμα σχετικό με την εφαρμογή της παρούσας παραγράφου.» Κατά συνέπεια, μέχρι να εκδοθεί νέα υπουργική απόφαση, με την οποία θα κατηγοριοποιούνται οι παραβάσεις και θα επικαιροποιηθεί το ύψος προστίμων που θα επιβάλλονται από την Επιθεώρηση Εργασίας για παραβάσεις, εκτός των άλλων, και του συστήματος ψηφιακής κάρτας εργασίας, συνεχίζουν να ισχύουν οι κυρώσεις που προβλέπονται στην Υ.Α. 80016 /2022 (ΦΕΚ Β΄ 4629/ 1-9-2022), στην οποία προφανώς και δεν γίνεται διάκριση και επιβάλλονται οι ίδιες κυρώσεις, τόσο επί προαναγγελτικού, όσο και επί απολογιστικού συστήματος καταχώρισης αλλαγών ωραρίου, οργάνωσης του χρόνου εργασίας και υπερωριών.

Επιπρόσθετα, στην Υ.Α. Αριθμ. 44485 /11-9-2024, με την οποία εντάσσονται οι κλάδοι τουρισμού και εστίασης στην υποχρεωτική εφαρμογή του συστήματος της ψηφιακής κάρτας εργασίας, αναφέρεται ότι, οι διοικητικές κυρώσεις που αφορούν στην εφαρμογή του Συστήματος αυτού (της Ψηφιακής Κάρτας Εργασίας), της υπό στοιχεία 80016 /31-08-2022 (ΦΕΚ Β΄4629) υπουργικής απόφασης, επιβάλλονται από την 1η Μαρτίου 2025. Ευνόητο είναι ότι, στην εν λόγω υπουργική απόφαση, που εκδόθηκε τον Αύγουστο 2022 και παραμένει έως σήμερα σε ισχύ, δεν υφίσταται ειδική κατηγοριοποίηση προστίμων σε περιπτώσεις παραβάσεων όσον αφορά το απολογιστικό σύστημα καταχώρισης καταχώρησης αλλαγών ωραρίου, οργάνωσης του χρόνου εργασίας και υπερωριών.

Απασχόληση σε υποκατάστημα - παράρτημα

Η κάθε νέα Δήλωση Μεταβολής Στοιχείων Εργασιακής Σχέσης επικαλύπτει την προηγούμενη. Στο πλαίσιο αυτό, ο υπόψη εργαζόμενος καταχωρείται μόνο στη Δήλωση Μεταβολής Στοιχείων Εργασιακής Σχέσης του ενός παραρτήματος - υποκαταστήματος.

Στην περίπτωση που ο εργαζόμενος αυτός εξακολουθήσει να απασχολείται με το ήδη δηλωθέν ωράριο και σε τυχόν έλεγχο εντοπισθεί να εργάζεται σε παράρτημα της επιχείρησης στο οποίο δεν είναι δηλωμένος, ο εργαζόμενος πρέπει να επιδείξει την ατομική δήλωση της ψηφιακής οργάνωσης του χρόνου εργασίας του (Έγγραφο Υπουργείου Εργασίας 509/11-6-2013) χωρίς εν προκειμένω να υφίσταται παράβαση, εφόσον, βεβαίως, απασχολείται εντός του δηλωθέντος ωραρίου.

Επιπρόσθετα, στην ατομική σύμβαση εργασίας του εργαζόμενου και στο πεδίο: τόπος - έδρα παροχής εργασίας, πρέπει να αναφέρεται εκτός των άλλων ότι η εργασία του εργαζόμενου θα διεξάγεται οπουδήποτε υπάρχει ανάγκη, στην έδρα του εργοδότη, στα γραφεία του, στα τυχόν υποκαταστήματά του, καθώς και στους τόπους εργασίας των τρίτων, που συνεργάζονται με τον Εργοδότη.

Διευκρινίζεται ότι, η υποχρέωση για σήμανση της ψηφιακής κάρτας υφίσταται και στις περιπτώσεις που ο εργαζόμενος ξεκινά την εργασία του στο υποκατάστημα Α της επιχείρησης και την ολοκληρώνει στο υποκατάστημα Β της ίδιας επιχείρησης.

Εν προκειμένω, ο εργαζόμενος θα πρέπει να έχει οπωσδήποτε δύο σημάνσεις κάρτας εντός της ημέρας, εκ των οποίων:

• η πρώτη σήμανση (σήμανση εισόδου) θα πρέπει να είναι στο υποκατάστημα Α και
• η δεύτερη σήμανση (σήμανση εξόδου) θα πρέπει να είναι στο υποκατάστημα Β και

ως έναρξη της εργασίας με φυσική παρουσία στις κτιριακές εγκαταστάσεις της επιχείρησης θα θεωρείται η αρχική σήμανση της κάρτας στο υποκατάστημα Α και ως λήξη της εργασίας με φυσική παρουσία στις κτιριακές εγκαταστάσεις της επιχείρησης θα θεωρείται η τελική σήμανση της κάρτας στο υποκατάστημα Β. Στην περίπτωση που ο εργαζόμενος ολοκληρώνει την εργασία του στο Υποκατάστημα Β, τότε η δεύτερη σήμανση στο Υποκατάστημα Β θα υποδηλώνει και το τέλος της εργασίας του.

Εργαζόμενοι απασχολούμενοι εκτός της έδρας της επιχείρησης

Σύμφωνα με την εγκύκλιο του Υπ. Εργασίας Α.Π. 37271/21-06-2024 , εργαζόμενοι με μη σταθερό τόπο παροχής εργασίας π.χ. ιατρικοί επισκέπτες, επιθεωρητές πωλήσεων, περιοδεύοντες πωλητές, τεχνικοί, οδηγοί, εργαζόμενοι που επισκέπτονται τους πελάτες του εργοδότη τους, διαφημιστές, κ.λπ., που δεν έχουν έναν σταθερό τόπο παροχής εργασίας, αλλά είναι αναγκασμένοι να μετακινούνται τακτικά από τον έναν τόπο παροχής εργασίας στον άλλο, κατά την διάρκεια της ημέρας, όπως το γεγονός αυτό αποτυπώνεται στην ατομική σύμβαση εργασίας τους και ειδικότερα στα πεδία που αναφέρονται ο τόπος και η έδρα παροχής της εργασίας σε συνάρτηση με το αντικείμενο δραστηριότητας τους, δεν έχουν υποχρέωση για σήμανση της ψηφιακής κάρτας κατά τις ημέρες που εργάζονται εκτός του σταθερού τόπου παροχής εργασίας της επιχείρησης και μετακινούνται τακτικά και εντός της ίδιας ημέρας από το ένα σημείο στο άλλο.

Εφόσον οι εργαζόμενοι αυτοί (ιατρικοί επισκέπτες, επιθεωρητές πωλήσεων, περιοδεύοντες πωλητές, τεχνικοί, οδηγοί, κ.λπ.) βρεθούν να απασχολούνται σε σημείο εκτός του σταθερού τόπου εργασίας τους και προκειμένου να μπορούν να αποδείξουν ότι θεωρείται δικαιολογημένη η μη σήμανση της ψηφιακής κάρτας στις εγκαταστάσεις των πελατών τους, θα πρέπει, όπως στερεότυπα έχει αναφερθεί σε προηγούμενες παραγράφους του παρόντος άρθρου, να φέρουν μαζί τους:

• αντίγραφό της σύμβασης εργασίας τους, καθώς και
• αντίγραφο του πίνακα προσωπικού, και
• το έντυπο Ε3 της πρόσληψης τους, από τα οποία να προκύπτει όχι μόνο ο εργοδότης τους, αλλά και η ειδικότητά και ο τόπος παροχής εργασίας τους, από τα οποία να συνάγεται η δυνατότητα μη σήμανσης της ψηφιακής τους κάρτας.

Στην περίπτωση αυτή, κατά την οποία δεν υφίσταται σήμανση κάρτας κατά την έναρξη, ή/και κατά τη λήξη της απασχόλησης των εργαζομένων αυτών που δεν έχουν έναν σταθερό τόπο παροχής εργασίας και απασχολούνται εκτός των εγκαταστάσεων της επιχείρησης, θα τεκμαίρεται ως ωράριο εργασίας για τη συγκεκριμένη ημέρα το δηλωθέν στο Π.Σ. ΕΡΓΑΝΗ ημερήσιο ωράριο εργασίας και η μη σήμανση της κάρτας τους κατά τις συγκεκριμένες ημέρες απασχόλησης εντός της εβδομάδας θα θεωρείται δικαιολογημένη και δεν θα επιφέρει κυρώσεις.

Οι εκτός της έδρας εργαζόμενοι με μη σταθερό τόπο εργασίας πρέπει να συμπεριλαμβάνονται στην απογραφική διαδικασία της ψηφιακής οργάνωσης του χρόνου εργασίας, δεν θα χτυπάνε, όμως, την κάρτα εργασίας.

Για τους εν λόγω εργαζόμενους απαιτείται η υποβολή Δήλωσης Μεταβολής Στοιχείων Εργασιακής Σχέσης - Οργάνωση Χρόνου Εργασίας, καθώς και η συμπλήρωση: Ψηφιακή οργάνωση του χρόνου εργασίας: [ΝΑΙ] - Κάρτα Εργασίας: [ΝΑΙ] και θα δηλώνεται κανονικά Ψηφιακό Ωράριο και Δήλωση Έναρξης - Λήξης.

Για τους εργαζόμενους αυτούς, όταν προσέρχονται στις εγκαταστάσεις της επιχείρησης ισχύει κανονικά η κάρτα εργασίας (κατά το χρόνο της προσέλευσης τους στις εγκαταστάσεις της επιχείρησης).

Από τη στιγμή που μια επιχείρηση - εργοδότης εντάσσεται στον μηχανισμό της Ψηφιακής Κάρτας Εργασίας, είναι υποχρεωμένη, ανεξαρτήτως αριθμού εργαζομένων, να διαθέτει και να ενεργοποιεί αντιστοίχως σύστημα ψηφιακής κάρτας εργασίας για το σύνολο των εργαζομένων της με σύμβαση ή σχέση εξαρτημένης εργασίας, που απασχολούνται με φυσική παρουσία στο χώρο παροχής εργασίας της επιχείρησης (ήτοι, στην παρούσα φάση εφαρμογής, στις κτιριακές της εγκαταστάσεις).

Μερική απασχόληση με συμφωνηθέντα όρο για ευέλικτη προσέλευση

Η «Ευέλικτη Προσέλευση», που είναι δυνατόν να εφαρμοσθεί και επί μερικής απασχόλησης, αφορά τους εργαζόμενους εκείνους της επιχείρησης που είναι ενταγμένοι στην ψηφιακή οργάνωση του χρόνου, εφόσον έχει ενεργοποιηθεί η κάρτα εργασίας και εφόσον ο εργαζόμενος και ο εργοδότης έχουν συμφωνήσει την ως άνω εφαρμογή ωραρίου. Η ευέλικτη προσέλευση πρέπει να περιλαμβάνεται ως όρος στην ατομική σύμβαση εργασίας.

Η ευέλικτη προσέλευση εφαρμόζεται μόνο από επιχειρήσεις που έχουν ενταχθεί και εφαρμόζουν βάσει Κ.Α.Δ. στην ψηφιακή κάρτα εργασίας.

Θα πρέπει να τηρείται αυστηρά το διάστημα ευέλικτης προσέλευσης που έχει δηλωθεί από τον εργοδότη και υποστηρίζεται από την ψηφιακή κάρτα εργασίας.

Η εφαρμογή ευέλικτου ωραρίου σε εργαζόμενο για τον οποίο δεν έχει ενεργοποιηθεί η ευέλικτη προσέλευση και η ψηφιακή κάρτα εργασίας αν και υπάρχει υποχρέωση, επισύρει πρόστιμο 2.000,00 € ανά θιγόμενο εργαζόμενο.

Αν ο μερικώς απασχολούμενος προσέλθει στο χρονικό εύρος της συμφωνηθείσας ευέλικτης προσέλευσης και η χρονική διάρκεια της εργασίας του είναι ίση με το συμβατικό του ημερήσιο ωράριο (εν προκειμένω της μερικής απασχόλησης), δεν προβαίνουμε σε καμία ενέργεια τόσο επί προαναγγελτικού, όσο και επί απολογιστικού συστήματος.

Το πλαίσιο υποβολής υπερωριακής απασχόλησης στο Π.Σ. Εργάνη

Η υποβολή υπερωριών συνίσταται σε δυνατότητα υποβολής στοιχείων νόμιμης υπερωριακής απασχόλησης (Προαναγγελίας, Οδηγοί, Απολογιστικό).

• Ε8: Αναγγελία Νόμιμης Υπερωριακής Απασχόλησης
• Ε8: Αναγγελία Νόμιμης Υπερωριακής Απασχόλησης Οδηγοί
• Ε8: Αναγγελία Νόμιμης Υπερωριακής Απασχόλησης (Απολογιστικό).

Στην περίπτωση που έχει επιλεγεί και εφαρμόζεται το απολογιστικό σύστημα καταχώρισης αλλαγών ωραρίου, οργάνωσης του χρόνου εργασίας και υπερωριών, ο εργοδότης έχει υποχρέωση να υποβάλλει τη ψηφιακή απολογιστική δήλωση υπερωριών έως τη λήξη του επόμενου ημερολογιακού μήνα από την πραγματοποίησής τους με το έντυπο Ε8: Αναγγελία Νόμιμης Υπερωριακής Απασχόλησης (Απολογιστικό).

Το έντυπο Ε8 (Αναγγελία νόμιμης υπερωριακής απασχόλησης) στην περίπτωση που έχει επιλεγεί το προαναγγελτικό σύστημα καταχώρισης αλλαγών ωραρίου, οργάνωσης του χρόνου εργασίας και υπερωριών, υποβάλλεται πριν από την έναρξη πραγματοποίησης της νόμιμης υπερωριακής απασχόλησης. Στοιχεία που αφορούν τη νόμιμη υπερωριακή απασχόληση και έχουν καταχωριστεί σε επιτυχώς υποβληθέν έντυπο Ε8 μπορούν να τροποποιηθούν με νέα υποβολή πριν την πραγματοποίηση της αλλαγής.

Εργοδότες που απασχολούν οδηγούς φορτηγών αυτοκινήτων και τουριστικών λεωφορείων, τα οποία είναι κατασκευασμένα ή διαμορφωμένα με μόνιμο τρόπο και κατάλληλα για τη μεταφορά άνω των εννέα ατόμων, καθώς και Υπεραστικά και Αστικά Κ.Τ.Ε.Λ. που απασχολούν οδηγούς λεωφορείων και έχουν Κανονισμό Εργασίας, που διέπονται από τους Κανονισμούς (Ε.Κ.) 561/2006 και (Ε.Κ.) 165/2014, υποχρεούνται να καταχωρούν στο ανωτέρω έντυπο στο Π.Σ. ΕΡΓΑΝΗ τη νόμιμη κατά τη νομοθεσία υπερωριακή απασχόληση των εργαζομένων αυτών εντός δεκαπέντε (15) ημερών μετά το τέλος κάθε εβδομαδιαίας περιόδου εργασίας [παρ. 3 του άρθρου 2 της Y.A. 90972 /2022 (ΦΕΚ B΄ 5393/19-11-2021)].

Διευκρινίζεται ότι, η υπερεργασία δεν δηλώνεται στο Π.Σ. Εργάνη. Ειδικότερα, έχει πάψει να υφίσταται από την 29η Νοεμβρίου 2021 η υποχρέωση καταχώρησης στο έντυπο Ε8 του Π.Σ. ΕΡΓΑΝΗ της υπερεργασίας.

Κυρώσεις επί παραβάσεων

Υπενθυμίζεται ότι, ως ημερήσιο όριο νόμιμης υπερωρίας είναι οι τρεις (3) ώρες, το οποίο αθροιζόμενο με το οκτάωρο (8ωρο) και τη μία (1) ώρα υπερεργασίας καθορίζει αθροιστικά δώδεκα (12) ώρες ημερήσιας απασχόλησης.

Οι επιτρεπόμενες νόμιμες υπερωρίες, τόσο για υπαλλήλους, όσο και για εργάτες ορίζονται σε εκατόν πενήντα (150) ετησίως. Ως ημερήσιο όριο νόμιμης υπερωρίας τίθενται οι τρεις (3) ώρες, που αθροιζόμενες με το οκτάωρο (8ωρο) και τη μία (1) ώρα υπερεργασίας (επί πενθήμερης πλήρους απασχόλησης) μας δίνει αθροιστικά δώδεκα (12) ώρες ημερήσιας απασχόλησης ( άρθρο 58 του Ν. 4808/19-6-2021 ).

Παράδειγμα αλλαγής ωραρίου με υπερωρία επί απολογιστικού συστήματος (11ο)

Έστω ότι το αρχικά δηλωθέν ωράριο εργαζόμενου σε επιχείρηση που έχει επιλέξει και εφαρμόζει το απολογιστικό σύστημα είναι 07:00 έως 15:00 και η προγραμματισμένη δηλωθείσα υπερωριακή απασχόληση είναι από 16:00 έως 19:00, όμως εκτάκτως ο εργαζόμενος άλλαξε ωράριο με χτύπημα κάρτας με ώρα έναρξης 13:00 και ώρα λήξης 23:00.

Η απολογιστική δήλωση ωραρίου που πρέπει να υποβληθεί μέχρι το τέλος του επόμενου μήνα και να αποτυπώνει το ωράριο από 13:00 έως 21:00.

Για την υπερωριακή απασχόληση θα πρέπει να πραγματοποιηθεί για την συγκεκριμένη ημερομηνία [ΑΚΥΡΩΣΗ] υπερωρίας με Ε8 Απολογιστικό και νέα δήλωση Ε8 Απολογιστικό με τα νέα στοιχεία της υπερωριακής απασχόλησης, (δηλαδή σε περίπτωση που έχει δηλωθεί από πριν η υπερωρία και πρέπει να γίνει αλλαγή στην ώρα έναρξης της υπερωρίας, θα πρέπει να πραγματοποιηθούν (2) δυο δηλώσεις πρώτα ακύρωση και μετά νέα δήλωση). Προσοχή, η υποβολή δεν θα πραγματοποιηθεί από την εισαγωγή ημερησίων, αλλά μέσα από τις υπερωρίες, με εισαγωγή μέσω της σχετικής φόρμας. Εν προκειμένω, θα υποβληθεί μέχρι τέλος του επόμενου μήνα το έντυπο Ε8 - Απολογιστικό για τη μια ώρα πραγματοποιηθείσας υπερωρίας από 22:00 έως 23:00.

Παράδειγμα αλλαγής ωραρίου με υπερωρία επί απολογιστικού συστήματος (12ο)

Έστω εργοδότης υπόχρεος κάρτας και με σχετική δήλωση έχει ενταχθεί στο απολογιστικό σύστημα. Το αρχικά δηλωθέν ωράριο είναι 07:00 έως 15:00 και έχει προγραμματισμένη δηλωθείσα υπερωριακή απασχόληση από 16:00 έως 19:00. Υπάρχει ευέλικτη προσέλευση εξήντα (60) λεπτών και το διάλειμμά του είναι εντός ωραρίου. Όμως, ο εργαζόμενος χτύπησε την κάρτα του με ώρα έναρξης 08:00 και ώρα λήξης 20:00.

Στο συγκεκριμένο παράδειγμα δεν υπάρχει υποχρέωση απολογιστικής δήλωσης, δεδομένου ότι υπάρχει ευέλικτη προσέλευση εξήντα (60) λεπτών, ο εργαζόμενος προσέρχεται εντός του χρονικού εύρους της ευέλικτης προσέλευσης και έχει προδηλωθεί η υπερωρία.

Ωστόσο, αν δεν προδηλωθεί η υπερωρία και προκύψει έκτακτη ανάγκη για πραγματοποίηση υπερωριακής απασχόλησης από τις από 17:00-20:00, θα πρέπει για την υπερωρία να γίνει Ε8-Απολογιστικό Υπερωριών με ωράριο 17:00-20:00 μέχρι το τέλος του επόμενου μήνα..

Αποχώρηση από την εργασία νωρίτερα του προβλεπομένου ωραρίου ή καθυστερημένη προσέλευση του εργαζόμενου και περικοπή των ωρών αδικαιολόγητης απουσίας

Το σύστημα ψηφιακής κάρτας εργασίας δεν παρακολουθεί την αδικαιολόγητη απουσία, αλλά την εργασία και τη δικαιολογημένη μη εργασία. Στο πληροφοριακό σύστημα Εργάνη αποτυπώνεται η εργασία και (στη σχετική λίστα αδειών) η δικαιολογημένη μη εργασία (ετήσια άδεια, πρόσθετες άδειες, άδεια άνευ αποδοχών, ασθένεια, κ.λπ.).

Η απόδειξη της αποχώρησης για προσωπικούς λόγους εργαζόμενου (για τους οποίους δεν προβλέπεται χορήγηση άδειας από την κείμενη νομοθεσία), πριν την ολοκλήρωση του συμφωνηθέντος ωραρίου του και η οποία χαρακτηρίζεται αδικαιολόγητη απουσία, εφόσον ο εργοδότης επιθυμεί την περικοπή αποδοχών για τις ώρες αδικαιολόγητης απουσίας, δεν πρέπει να περιορίζεται μόνο στη μη σήμανση της ψηφιακής κάρτας εργασίας για την εν λόγω χρονική περίοδο (της αποχώρησης από την εργασία νωρίτερα του προβλεπομένου ωραρίου, ή προσέλευσης καθυστερημένα του εργαζόμενου), αλλά και να αποτυπώνεται στο εκκαθαριστικό σημείωμα της μισθοδοσίας του εργαζόμενου, γεγονός που θα δικαιολογεί εν προκειμένω την περικοπή τόσων ωρομισθίων, όσες οι ώρες αδικαιολόγητης απουσίας του εργαζόμενου.

Διαχείριση αδικαιολόγητης απουσίας

Ειδικά στην περίπτωση που εργαζόμενος απουσιάζει αδικαιολόγητα για μια ή και περισσότερες εργάσιμες ημέρες, που έχει ως επακόλουθο την περικοπή αποδοχών και τη μη ασφάλιση του για τις ημέρες αυτές της αδικαιολόγητης απουσίας, για να είναι κατοχυρωμένη η επιχείρηση, οφείλει να υποβάλει υπόμνημα στο τέως Ι.Κ.Α. - Ε.Φ.Κ.Α., στο οποίο να αναφέρεται ότι ο συγκεκριμένος εργαζόμενος δεν προσήλθε προς εργασία και δεν παρέσχε εργασία κατά τις συγκεκριμένες ημέρες, το οποίο και να καταθέτει στο οικείο τέως Ι.Κ.Α. - Ε.Φ.Κ.Α. αμέσως μετά την επάνοδο του (από την αδικαιολόγητη απουσία) στην εργασία. Δεν πρέπει συνεπώς η επιχείρηση να περιορίζεται στο γεγονός και μόνο ότι η αδικαιολόγητη απουσία προκύπτει από τη μη σήμανση της ψηφιακής κάρτας εργασίας από τον εργαζόμενο για την εν λόγω χρονική περίοδο.

Το τέως Ι.Κ.Α. - Ε.Φ.Κ.Α. αναγνωρίζει, επίσης, ως αποδεικτικό που δικαιολογεί τη μη ασφάλιση ενός εργαζόμενου για μια συγκεκριμένη χρονική περίοδο λόγω αδικαιολόγητης απουσίας του σχετική υπεύθυνη δήλωση του μισθωτού μέσω του gov.gr (που να έχει εκδοθεί άμεσα με την επάνοδο του από την αδικαιολόγητη απουσία), στην οποία να αναγράφει ότι δεν προσήλθε προς εργασία και δεν παρέσχε εργασία, όντας αδικαιολογήτως απών κατά τη συγκεκριμένη χρονική περίοδο. Με τον τρόπο αυτό θα μπορεί να αποδείξει η επιχείρηση σε μελλοντικό έλεγχο την αιτία, για την οποία σύννομα δεν προέβη σε ασφάλιση του εργαζόμενου κατά το διάστημα της αδικαιολόγητης απουσίας και προφανώς δεν θα διατρέχει τον κίνδυνο ο έλεγχος του τέως Ι.Κ.Α. - Ε.Φ.Κ.Α. να προβεί σε ασφαλιστική τακτοποίηση και σε επιβολή πρόσθετων ασφαλιστικών εισφορών για τις ημέρες αυτές της αδικαιολόγητης απουσίας.

Υπόδειγμα υπομνήματος στο τέως Ι.Κ.Α. - Ε.Φ.Κ.Α.

ΥΠΟΜΝΗΜΑ

Προς τον Ε.Φ.Κ.Α. (τέως Ι.Κ.Α.)

Υποκατάστημα ......................

Θέμα: Μη προσέλευση, μη παροχή εργασίας του ................ , κατά τις εργάσιμες ημέρες ...........................

Η εταιρεία μας .............................................. που εδρεύει στην......................... ..................................... επί της οδού .......... ........................... αρ...., ..... με αριθμό Μητρώου (Α.Μ.Ε.) Ι.Κ.Α. .............. .....,

Με το παρόν υπόμνημα σας δηλώνουμε ότι ο/η εργαζόμεν.... .............................. δεν προσήλθε προς εργασία και δεν παρέσχε εργασία στην εταιρεία μας κατά τις εργάσιμες ημέρες ............, όπως προκύπτει και από τη μη σήμανση της κάρτας εργασίας κατά τις ημέρες αυτές, χωρίς να υφίσταται από την πλευρά του εργαζόμενου ανυπαίτιο κώλυμα προς εργασία. Προς τούτο σας δηλώνουμε ότι προέβημεν σε περικοπή αποδοχών και στην μη ασφάλιση του για το ανωτέρω διάστημα που δεν εργάσθηκε και επιπρόσθετα σας δηλώνουμε ότι ο ανωτέρω εργαζόμενος έχει εξαντλήσει για το παρόν ημερολογιακό έτος της δικαιούμενες ημέρες της ετήσιας κανονικής του άδειας. Το παρόν υπόμνημα υπογράφεται και από το συγκεκριμένο εργαζόμενο. Η παρούσα θα πρωτοκολληθεί στο αρμόδιο υποκατάστημα Ι.Κ.Α..

Για την εταιρεία

Ο μη προσελθών προς εργασία

Ο Νόμιμος Εκπρόσωπος ...................................

Υπογραφή

____(Ονοµατεπώνυµο) _________

Υπογραφή

Σήμανση της ψηφιακής κάρτας των εργαζομένων στις επιχειρήσεις που παρέχουν υπηρεσίες τροφοδοσίας εκδηλώσεων-catering

1. Σύμφωνα με τις οδηγίες για την εφαρμογή της ψηφιακής κάρτας εργασίας, που έχουν δοθεί με την εγκύκλιο του Υπουργείου Εργασίας 3496 /10-02-2025, σχετικά με ειδικές κατηγορίες επιχειρήσεων (π.χ. υπηρεσίες τροφοδοσίας εκδηλώσεων- catering), που εκ της φύσεως της δραστηριότητάς τους, αλλά και εκ των περιστάσεων γενικότερα, ως επί το πλείστον οι εργαζόμενοι δεν έχουν φυσική παρουσία στις εγκαταστάσεις ή στην έδρα της επιχείρησης διευκρινίζεται ότι, προκειμένου να εφαρμοστεί με αξιόπιστο, διαφανή και ελέγξιμο τρόπο, η εφαρμογή του συστήματος της ψηφιακής κάρτας εργασίας, ο τόπος παροχής εργασίας, στον οποίο οφείλουν να διαθέτουν και να ενεργοποιούν το σύστημα ψηφιακής κάρτας για το σύνολο των εργαζομένων τους με φυσική παρουσία, συνδέεται αποκλειστικά και άρρηκτα με τον εκάστοτε χώρο παροχή της υπηρεσίας. Ευνόητο, λοιπόν, είναι ότι η σήμανση της ψηφιακής κάρτας των εργαζομένων στις επιχειρήσεις αυτές θα πρέπει να λαμβάνει χώρα οπουδήποτε οι εν λόγω εργαζόμενοι παρέχουν τις υπηρεσίες τους με φυσική παρουσία, είτε πρόκειται για τις εγκαταστάσεις της επιχείρησης που τους απασχολεί, είτε πρόκειται για οποιοδήποτε άλλο χώρο (επαγγελματικό ή/και ιδιωτικό), στον οποίο παρέχουν τις σχετικές υπηρεσίες. Σε αντίθετη περίπτωση, θα επιβάλλονται κυρώσεις από την Επιθεώρηση Εργασίας.

2. Στην ίδια Ερμηνευτική Εγκύκλιο, όπως και στην Εγκύκλιο Α.Π. 37271/21-6-2024 ορίζεται ότι σε κάθε περίπτωση ο αριθμός των χτυπημάτων της ψηφιακής κάρτας εργασίας των εργαζομένων σε επίπεδο ημέρας, που απασχολούνται με συνεχές ωράριο, και οφείλουν να σημαίνουν την κάρτα εργασίας τους, θα πρέπει να είναι δυο χτυπήματα.

Η σήμανση της ψηφιακής κάρτας αποτελεί υποχρέωση του εργαζόμενου, η οποία θα πρέπει να τηρείται. Ωστόσο, είναι πιθανόν από αμέλεια να μην χτυπηθεί η κάρτα κάποιου εργαζομένου κατά την έναρξη ή τη λήξη της εργασίας του. Δεδομένου ότι ένα τέτοιο ενδεχόμενο είναι πιθανό, και στα πλαίσια της καλής πίστης, είναι σκόπιμο να γίνονται αποδεκτά μέχρι 3 μονά χτυπήματα τον μήνα ανά εργαζόμενο, στην οποία περίπτωση η σχετική διαπίστωση από την Επιθεώρηση Εργασίας θα συνεπάγεται σύσταση και όχι επιβολή προστίμου.

3. Όσον αφορά το πρακτικό πλαίσιο σήμανσης της ψηφιακής κάρτας του προσωπικού αυτού των ειδικών κατηγοριών επιχειρήσεων (σε υπηρεσίες τροφοδοσίας εκδηλώσεων- catering), διευκρινίζεται ότι δεν γίνεται καμία σχετική αναφορά στην εν λόγω Ερμηνευτική Εγκύκλιο.

Μόνο για τους εργαζόμενους σε επιχειρήσεις παροχής ιδιωτικής προστασίας και δραστηριότητες υπηρεσιών συστημάτων προστασίας (Security) και ειδικότερα στην εγκύκλιο του Υπ. Εργασίας Α.Π. 37271/21-06-2024, αναφέρεται ότι: «Η σήμανση της ψηφιακής κάρτας των εργαζομένων αυτών (Security), θα πρέπει να λαμβάνει χώρα οπουδήποτε οι εν λόγω εργαζόμενοι παρέχουν τις υπηρεσίες τους με φυσική παρουσία, είτε πρόκειται για τις εγκαταστάσεις της επιχείρησης που τους απασχολεί, είτε πρόκειται για χώρο ή τόπο εγκατάστασης άλλης επιχείρησης στην οποία παρέχουν τις σχετικές υπηρεσίες φύλαξης και προστασίας.

Για τις επιχειρήσεις παροχής υπηρεσιών φύλαξης, η υποχρέωση διαβίβασης των σημάνσεων του μηχανισμού της ψηφιακής κάρτας εργασίας, δηλαδή της ενάρξεως και την λήξεως της εργασίας των εργαζομένων, στο Π.Σ. ΕΡΓΑΝΗ, δύναται να υποβάλλεται μέχρι τις 23:59 της ημέρας που αφορούν».

Πάντως, σχετική δυνατότητα υποβολής στο Π.Σ. Εργάνη μέχρι 23.59 της ημέρας που αφορούν δεν έχει προβλεφθεί, επί του παρόντος τουλάχιστον, για το προσωπικό υπηρεσιών τροφοδοσίας εκδηλώσεων -catering.

Το κείμενο αποτελεί απόσπασμα από το ομότιτλο άρθρο του κ. Πέτρου Ραπανάκη που δημοσιεύθηκε στο τεύχος Απριλίου 2025 του περιοδικού Epsilon7. Στο πλήρες άρθρο, μεταξύ άλλων, γίνεται αναφορά και σε σχετικά παραδείγματα.