Με τις διατάξεις της παρ. 3 του άρθρου 21 του Ν.4172/2013 (ΚΦΕ), όπως ισχύουν μετά και την τροποποίησή τους με το άρθρο 29 του Ν.5024/2023 (Α΄41), ορίζεται ότι για τους σκοπούς του άρθρου αυτού ως «επιχειρηματική συναλλαγή» θεωρείται κάθε μεμονωμένη πράξη με την οποία πραγματοποιείται συναλλαγή ή και η συστηματική διενέργεια πράξεων στην οικονομική αγορά με σκοπό την επίτευξη κέρδους. Κάθε τρεις ομοειδείς συναλλαγές που λαμβάνουν χώρα εντός ενός εξαμήνου θεωρούνται συστηματική διενέργεια πράξεων. Τα παραπάνω δεν εφαρμόζονται για τους τίτλους του άρθρου 42 που αποτελούν αντικείμενο διαπραγμάτευσης σε οργανωμένη ή μη αγορά ή πολυμερή μηχανισμό διαπραγμάτευσης, συμπεριλαμβανομένης και της Εναλλακτικής Αγοράς του Χρηματιστηρίου Αθηνών, ή για τα ομόλογα που εκδίδονται από εισηγμένες εταιρείες, καθώς και για τα κρατικά ομόλογα.  

Σε περίπτωση συναλλαγών που αφορούν ακίνητα, η χρονική περίοδος ορίζεται σε δυο(2) έτη και όχι έξι(6) μήνες. Δεν λαμβάνεται υπόψη κατά τον προσδιορισμό του κέρδους από επιχειρηματική δραστηριότητα, η πράξη πώλησης περιουσιακού στοιχείου από φυσικό πρόσωπο, το οποίο έχει αποκτηθεί αιτία κληρονομιάς ή με χαριστική αιτία από συγγενείς μέχρι δεύτερου βαθμού ή έχει διακρατηθεί για χρονικό διάστημα μεγαλύτερο των πέντε (5) ετών. Δεν θεωρείται «επιχειρηματική συναλλαγή» η εισφορά τίτλων στην περίπτωση που ο εισφέρων φυσικό πρόσωπο είναι ο μοναδικός μέτοχος ή εταίρος της λήπτριας σύμφωνα με την παρ. 4 του άρθρου 42.

Περαιτέρω, με τις διατάξεις της παρ. 5 του άρθρου 21 του ΚΦΕ , η οποία προστέθηκε με την περ. γ΄ της παρ. 3 του άρθρου 115 του Ν.4549/2018 και σύμφωνα με την παρ. 18 του αυτού άρθρου, εφαρμόζεται από το φορολογικό έτος 2019 και επόμενα, ορίζεται ότι για τις ανάγκες εφαρμογής της παραγράφου 3, ως μεμονωμένη πράξη νοείται η μεταβίβαση περιουσιακού στοιχείου, η οποία δεν εμπίπτει στις διατάξεις των άρθρων 41 ή 42 του ΚΦΕ.

Κατά την έννοια της διάταξης της παρ. 3 του άρθρου 21 του ΚΦΕ «επιχειρηματική συναλλαγή» πραγματοποιείται όταν διενεργείται στην οικονομική αγορά συναλλαγή με αντάλλαγμα σε χρήμα ή σε είδος που έχει ως σκοπό την επίτευξη κέρδους. Στο πεδίο εφαρμογής της υπόψη διάταξης εμπίπτει όχι μόνο η συστηματική διενέργεια ομοειδών πράξεων αλλά και η μεμονωμένη πράξη, εφόσον έχει ως σκοπό το κέρδος. Ο «σκοπός της επίτευξης κέρδους», ως ζήτημα πραγματικό, ανάγεται στην εξελεγκτική εξουσία του Προϊσταμένου της αρμόδιας ελεγκτικής αρχής.  Ενδεικτικές περιπτώσεις με τις οποίες κρίνεται ο σκοπός επίτευξης κέρδους, καταγράφονται στην παράγραφο 5 της Ε.2031/2023. Η συστηματική διενέργεια πράξεων προσδιορίζεται από τη σχετική διάταξη, ενώ ερμηνεία του όρου καταγράφεται στην παράγραφο 6 και 7 της Ε.2031/2023. Μάλιστα, σύμφωνα με την εγκύκλιο, κρίσιμο είναι το πλήθος των συναλλαγών και όχι το πλήθος των πωλούμενων σε κάθε συναλλαγή περιουσιακών στοιχείων. Επομένως, όταν διαπιστώνεται η «συστηματική διενέργεια πράξεων» σύμφωνα με τα παραπάνω, για κάθε επόμενη πράξη, τεκμαίρεται ότι υπάρχει ο σκοπός της επίτευξης κέρδους και πλέον ο φορολογούμενος φέρει το βάρος της απόδειξης για το αντίθετο.

Η μεταβίβαση περιουσιακών στοιχείων (π.χ. μηχανημάτων, λοιπού εξοπλισμού όπως Η/Υ κλπ) ατομικής επιχείρησης η οποία έχει διακόψει τις εργασίες της, θεωρούμε ότι αντιμετωπίζονται υπό το πλαίσιο των διατάξεων της παρ. 3 του άρθρου 21 του ΚΦΕ, όπως η ερμηνεία του εξειδικεύτηκε με την Ε.2031/2023.  Αν εντός εξαμήνου λαμβάνει χώρα πλήθος συναλλαγών που υπερβαίνουν τις τρείς(3), τότε για κάθε επόμενη από τις τρείς(3) τεκμαίρεται συστηματική διενέργεια πράξεων.  

Σε κάθε περίπτωση, μπορεί να ληφθούν υπόψη και άλλες παράμετροι που μπορεί να προσδιορίζουν διαφορετικά το σκοπό της επίτευξης του κέρδους και να θεωρηθεί πράξη της παραγράφου 3 του άρθρου 21 του ΚΦΕ. Για παράδειγμα, η απόκτηση καινούργιου μηχανήματος τους τελευταίους μήνες λειτουργίας της (ατομικής) επιχείρησης και η μεταβίβασή τους αμέσως μετά τη διακοπή εργασιών με αξία που υπερβαίνει την αξία αγοράς. Σε αυτή την περίπτωση, μπορεί να κριθεί ως καταχρηστική πρακτική αποφυγής της φορολόγησης της πράξης στα πλαίσια της επιχειρηματικής δραστηριότητας και να υπαχθεί στην παρ. 3 του άρθρου 21 του ΚΦΕ, ως πράξη με σκοπό την επίτευξη κέρδους.