Η συμμετοχή μας σε συλλόγους και σωματεία Ν.Π.Ι.Δ. μη κερδοσκοπικού χαρακτήρα, που λειτουργούν με βάση τα άρθρα του Αστικού Κώδικα (όπως πολιτιστικοί, αθλητικοί, επιστημονικοί σύλλογοι, λέσχες, κ.λπ.), γίνεται κατά βούληση.
Περιορίζεται σε ειδικές περιπτώσεις, είτε από τη νομοθεσία, είτε από το ίδιο το καταστατικό του φορέα/νομικής οντότητας. Το ίδιο και η εκλογή μας στο όργανα του φορέα, όπως το διοικητικό συμβούλιο (Δ.Σ.) και η Εξελεγκτική Επιτροπή (Ε.Ε.).
Η εκλογή στα όργανα των Νομικών Προσώπων Ιδιωτικού Δικαίου (Ν.Π.Ι.Δ.) μη κερδοσκοπικού χαρακτήρα βάσει του Αστικού Κώδικα, γίνεται μέσα από εκλογικές διαδικασίες, που προβλέπονται τόσο από τη νομοθεσία, όσο και από τα καταστατικά των φορέων αυτών.
Όργανα ενός τέτοιου Νομικού Προσώπου (συλλόγου, σωματείου, κ.λπ.) είναι η Γενική Συνέλευση (Γ.Σ.), το Διοικητικό Συμβούλιο (Δ.Σ.), η Εξελεγκτική Επιτροπή (Ε.Ε.), αλλά και η Εφορευτική Επιτροπή (Ε.Ε.) κατά τη διάρκεια των εκλογικών διαδικασιών και μόνο.
Το αξίωμα του μέλους, σε όλα αυτά τα όργανα των συλλόγων, σωματείων, κ.λπ. είναι, κατ’ αρχήν, τιμητικό και άμισθο. Το ίδιο συμβαίνει και με τις επιλογές για τα αξιώματα του Εφόρου και του Κοσμήτορα, όπου υπάρχουν.
Αν, όμως, το καταστατικό προβλέπει ή με απόφαση της γενικής συνέλευσης επιτραπεί, μπορεί το σωματείο με απόφαση του Δ.Σ. να καλύπτει τα έξοδα κίνησης, διαμονής και διατροφής στα μέλη του όταν μετακινούνται εκτός του τόπου της μόνιμης κατοικίας τους για προσφορά οποιασδήποτε υπηρεσίας στο σωματείο.
Δημιουργούνται εύλογα τα ερωτήματα σχετικά με το αν κάποιος μπορεί να συμμετέχει ταυτόχρονα σε πολλούς φορείς/συλλόγους και σωματεία και αν μπορεί να κατέχει διάφορες θέσεις ταυτόχρονα στο Διοικητικό Συμβούλιο.
Μπορεί κάποιο μέλος Δ.Σ. συλλόγου να είναι και σε άλλο Δ.Σ. άλλου συλλόγου στην ίδια περιοχή (χωριό, Δήμο, Νομό, κ.λπ.) ή στην ίδια θέση;
Η κατοχή περισσοτέρων της μιας θέσης δημιουργεί προβληματισμούς, όπως το να υπάρχει συγκέντρωση εξουσίας σε λίγα άτομα, να υπάρχουν περισσότερες συμμετοχές σε συλλόγους, να υπάρχει αδιαφορία από νέους και να υπάρχουν μικρο-σκοπιμότητες και πολιτικές κατευθύνσεις μέσα από τους πολιτιστικούς και αθλητικούς συλλόγους.
Κατά κανόνα, δεν θα πρέπει να υπάρχει συρροή περισσοτέρων θέσεων στο ίδιο πρόσωπο (π.χ. πρόεδρος και ταμίας), αφού με τη συρροή αυτή δημιουργείται κίνδυνος δυσλειτουργιών και καταχρηστικής συμπεριφοράς.
Εντούτοις, η συρροή δεν αποκλείεται εκτός αν απαγορεύεται από το καταστατικό ή το νόμο.
Σε πολλά καταστατικά υπάρχει όρος που η ιδιότητα του Προέδρου, του Γενικού Γραμματέα και του Ταμία δεν μπορούν να συμπίπτουν στο ίδιο πρόσωπο.
Στα αθλητικά σωματεία με το άρθρο 5 του Ν.4603/2019 και με την παρ. 2 του άρθρου 5 του Ν. 75/1975 υπάρχουν κωλύματα και ασυμβίβαστα μελών Δ.Σ., αλλά και συγγενικών προσώπων τους (άρθρο 4 του Ν.2725/1999).
Για τα συνδικαλιστικά σωματεία υπάρχει περιορισμός με την παρ. 1 του άρθρου 9 του Ν.1264/1982, για τις αγροτικές συνδικαλιστικές οργανώσεις υπάρχει περιορισμός με την παρ. 1 του άρθρου 15 του Ν.1361/1983 και τέλος για τις επαγγελματικές οργανώσεις των εμπόρων, βιοτεχνών και λοιπών επαγγελματιών, υπάρχουν περιορισμοί με την παρ. 1 του άρθρου 6 του Ν.1712/1987.
Τέλος, με το άρθρο 14 του Ν.3852/2010 και το άρθρο 91 του Ν.4804/2021 γίνεται αναφορά σε πρόσωπα που κατέχουν θέσεις Προέδρων Διοικητικών Συμβουλίων και στην δυνατότητα να μπορούν να εκλεγούν ή όχι ως αιρετοί σε θέσεις τοπικής αυτοδιοίκησης.
Το καταστατικό μπορεί, στις περιπτώσεις όλων αυτών των σωματείων, να περιέχει διαφορετικές ρυθμίσεις, οι οποίες όμως δεν πρέπει να αποκλίνουν ουσιωδώς από τη νομοθετική ρύθμιση (Αστικός Κώδικας, Νόμους, αποφάσεις, εγκυκλίους, κ.λπ.). Για παράδειγμα, μπορεί να μην προβλέπει θέση αντιπροέδρου ή να προβλέπει περισσότερες θέσεις αντιπροέδρων, να κάνει αναφορά σε θέση Εφόρου ή Κοσμήτορα, κ.λπ..
Ο ρόλος του ΚΟΣΜΗΤΟΡΑ
Ο Κοσμήτορας έχει ως κύριο έργο του την επίβλεψη, για την καλύτερη λειτουργία του συλλόγου και τη συνεργασία μεταξύ των μελών του Δ.Σ., αλλά και των υπολοίπων.
Είναι ο «παιδαγωγός» του συλλόγου που είναι υπεύθυνος για την υλοποίηση διαφόρων προγραμμάτων (εκπαιδευτικών, καλλιτεχνικών, εικαστικών, αθλητικών, κ.λπ.), συντονίζει και οργανώνει τα μαθήματα, είναι υπεύθυνος για την καλή οργάνωση και επιτυχία εκδηλώσεων, εορτών, τελετών, συνελεύσεων, συνεδρίων, καθώς επίσης και για την πρόσκληση και υποδοχή των επισήμων, σύμφωνα πάντα με τις αποφάσεις του Διοικητικού Συμβουλίου.
Οι αρμοδιότητές του και η εκλογή του γίνεται είτε με απόφαση του Διοικητικού Συμβουλίου, είτε με διαφορετικό τρόπο που μπορεί να ορίζει το καταστατικό. Εκτελεί οποιαδήποτε καθήκοντα του ανατεθούν από το Διοικητικό Συμβούλιο.
Ο ρόλος του ΕΦΟΡΟΥ
Η λέξη είναι παράγωγο του αρχαίου ρήματος ορώ «βλέπω», που σημαίνει επόπτης, επιτηρητής.
Ο Έφορος είναι υπεύθυνος για την επικοινωνία των μελών του σωματείου με άλλα σωματεία, κάνει γραμματειακή υποστήριξη, ενημερώνει και προετοιμάζει αποστολές των μελών με τον κατάλληλο εξοπλισμό (π.χ. ρούχα, δελτία, νερά, φαρμακείο, κ.λπ.).
Φροντίζει για την σωστή παρουσία και ηρεμία των μελών σε εκδηλώσεις καθώς και για την μεταφορά και την έγκαιρη προσέλευση όλων.
Δεν επεμβαίνει σε καμία περίπτωση σε τεχνικά και επιστημονικά ζητήματα, όπως είναι του προπονητή, του γιατρού, του φυσιοθεραπευτή, του μηχανικού, του εκπαιδευτή, κ.λπ..
Εφαρμόζει και μεταφέρει τις αποφάσεις του Δ.Σ. στα μέλη, δεχόμενος τον ρόλο του συνδετικού κρίκου και το γεγονός ότι η Διοίκηση έχει την μέγιστη ευθύνη για την πορεία ολοκλήρου του Σωματείου.
Σε συνεργασία με το Δ.Σ. τηρεί αρχείο με τα περιουσιακά στοιχεία του Συλλόγου, φροντίζει για την καλή κατάσταση της κινητής και ακίνητης περιουσίας του και είναι επίσης υπεύθυνος για την καταγραφή και καλή κατάσταση υλικού το οποίο έχει παραχωρηθεί στο σύλλογο από τρίτους.