(Ν.Π.Ι.Δ. μη κερδ. χαρακτ. του Α.Κ. και περ. γ΄ του άρθρου 45 του Ν.4172/2013)
Η ελεγκτική ή εξελεγκτική επιτροπή των Ν.Π.Ι.Δ. μη κερδοσκοπικού χαρακτήρα, που λειτουργούν με βάσει τα άρθρα του Α.Κ. (όπως πολιτιστικοί, αθλητικοί, επιστημονικοί σύλλογοι, κ.λπ.) εκλέγεται από την Γενική Συνέλευση των μελών τους, μαζί με το Διοικητικό Συμβούλιο και αποτελείται από τακτικά μέλη και από ισάριθμα αναπληρωματικά.
Η γενική συνέλευση, η εξελεγκτική επιτροπή, το διοικητικό συμβούλιο και η εφορευτική επιτροπή είναι καταστατικά όργανα του νομικού προσώπου. Σε ευρεία έννοια ασκούν διοίκηση και η γενική συνέλευση και η εξελεγκτική επιτροπή και η εφορευτική επιτροπή και όχι μόνο το διοικητικό συμβούλιο.
Τα πρόσωπα των εξελεγκτικών επιτροπών δεν επιτρέπεται να συμπίπτουν με αυτά του διοικητικού συμβουλίου. Η θητεία τους είναι ίδια με την θητεία του διοικητικού συμβουλίου ή όσο ορίζει το καταστατικό τους.
Η Εξελεγκτική Επιτροπή εκλέγει με μυστική ψηφοφορία τον Πρόεδρο αυτής, ο οποίος τη συγκαλεί και προεδρεύει στις συνεδριάσεις της. Τηρεί βιβλίο πρακτικών συνεδριάσεων, ελέγχου και διαχείρισης.
Αρμοδιότητα της εξελεγκτικής επιτροπής είναι ο έλεγχος των βιβλίων, των στοιχείων και η εποπτεία των οικονομικών πράξεων και της οικονομικής διαχείρισης του Διοικητικού Συμβουλίου, ουσιαστικά και τυπικά, καθώς και η σύνταξη και υποβολή έκθεσης ελέγχου στην ετήσια τακτική γενική συνέλευση ή έκτακτα όταν κρίνει ότι αυτό είναι αναγκαίο (ζητά πληροφορίες από κάθε μέλος του Διοικητικού Συμβουλίου). Η εξελεγκτική επιτροπή ελέγχει την οικονομική διαχείριση του σωματείου/συλλόγου που την εξέλεξε.
Η εξελεγκτική επιτροπή ελέγχει την οικονομική κατάσταση του σωματείου και συντάσσει σχετική έκθεση, που την θέτει υπόψη της Γενικής Συνελεύσεως των μελών, το αργότερο δύο (2) μήνες μετά την λήξη του οικονομικού έτους ή αν το καταστατικό ορίζει διαφορετικά.
Ο έλεγχος αυτός ενεργείται και μετά από παραγγελία των μελών ή αυτεπαγγέλτως οποτεδήποτε, ώστε να τεθούν υπόψη του σωματείου τα πορίσματα της επιτροπής.
Η εξελεγκτική επιτροπή σε περίπτωση διαχειριστικών ανωμαλιών, με έγγραφο που απευθύνεται στο Διοικητικό Συμβούλιο, ζητεί την σύγκληση της Γενικής Συνελεύσεως, προκειμένου να θέσει υπόψη της τα πορίσματα. Το Διοικητικό Συμβούλιο στην περίπτωση αυτή οφείλει να συγκαλέσει Γενικής Συνέλευση εντός είκοσι (20) ημερών ή αν το καταστατικό ορίζει διαφορετικό διάστημα.
Το Διοικητικό Συμβούλιο θέτει στη διάθεση της εξελεγκτικής επιτροπής όλα τα βιβλία, έγγραφα και διαχειριστικά στοιχεία. Σε περίπτωση που διαπιστωθεί διαχειριστική ανωμαλία, το Διοικητικό Συμβούλιο παίρνει όλα τα μέτρα που χρειάζονται για να διασφαλιστούν τα συμφέροντα του συλλόγου και να τιμωρηθούν οι υπεύθυνοι.
Η εξελεγκτική επιτροπή, αν κρίνει πως οι ενέργειες του Δ.Σ. δεν είναι αρκετές, μπορεί να ζητήσει να γίνει έκτακτη Γενική Συνέλευση. Η απόφαση της εξελεγκτικής επιτροπής είναι υποχρεωτική για το Δ.Σ..
Η έκθεση ελέγχου αναγιγνώσκεται ενώπιον της Γενικής Συνέλευσης κατά την ετήσια λογοδοσία του Διοικητικού Συμβουλίου.
Σε περίπτωση σοβαρής διαχειριστικής ανωμαλίας, η εξελεγκτική επιτροπή προτείνει στο Δ.Σ. και στη Γ.Σ. την διάλυση του σωματείου.
Μέλη της εξελεγκτικής επιτροπής δεν επιτρέπεται να παρέχουν υπηρεσίες στο σωματείο με σχέση εξαρτημένης εργασίας ή εργολαβίας ή να συνάπτουν με τον σύλλογο συμβάσεις που συνεπάγονται λήψη ανταλλάγματος.
Η παύση των μελών του Διοικητικού Συμβουλίου και της εξελεγκτικής επιτροπής για σπουδαίο λόγο ή βαριά παράβαση καθηκόντων ή ανικανότητα, είναι θέματα που συζητούνται αποκλειστικά στην Γενική Συνέλευση.
Όσοι επιθυμούν να εκλεγούν μέλη της εξελεγκτικής επιτροπής υποβάλλουν σχετική αίτηση στο Διοικητικό Συμβούλιο μέσα σε προθεσμία που ορίζεται από το Διοικητικό Συμβούλιο, υπό τον όρο να έχουν εκπληρώσει τις οικονομικές τους υποχρεώσεις προς το σωματείο/σύλλογο.
Η αίτηση υποψηφιότητας που υποβάλλεται μόνο από τακτικά μέλη πρέπει να συνοδεύεται από υπεύθυνη δήλωση του ενδιαφερόμενου, που να δηλώνει ότι δεν τελεί σε στέρηση πολιτικών δικαιωμάτων, ότι δεν έχει καταδικασθεί αμετάκλητα για κακούργημα ή βαρύ πλημμέλημα, που σχετίζεται με την δραστηριότητα που αναφέρεται στο καταστατικό αυτό.
Τα ονόματα των υποψηφίων με αλφαβητική σειρά και ξεχωριστά για τον Διοικητικό Συμβούλιο ή την εξελεγκτική επιτροπή γνωστοποιούνται έγκαιρα στα μέλη, καταχωρούνται δε στο ίδιο ή διαφορετικό ψηφοδέλτιο κατά την κρίση του Διοικητικού Συμβουλίου.
Με μυστική ψηφοφορία τα μέλη του συλλόγου εκλέγουν τα αιρετά μέλη της προτιμήσεώς τους για το Διοικητικό Συμβούλιο και για την εξελεγκτική επιτροπή, σύμφωνα και με όσα ορίζει το καταστατικό.
Επιτυχόντες ανακηρύσσονται αυτοί που με την σειρά έχουν πάρει περισσότερες ψήφους. Οι πρώτοι από τον πίνακα της εξελεγκτικής επιτροπής αποτελούν τα τακτικά της μέλη και οι επόμενοι τα αναπληρωματικά (ανάλογα με το αριθμό που προβλέπει το καταστατικό).
Σε περίπτωση ισοψηφίας γίνεται κλήρωση ανάμεσα σε αυτούς που ισοψήφισαν.
Αν κενωθεί θέση της εξελεγκτικής επιτροπής συμπληρώνεται από τους επιλαχόντες με τη σειρά της επιτυχίας τους. Αν παραιτηθούν όλα τα μέλη της εξελεγκτικής επιτροπής, το Δ.Σ. είναι υποχρεωμένο να κάνει αρχαιρεσίες για να εκλεγεί νέα εξελεγκτική επιτροπή.