ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ
ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ

10 Ιουλίου 2026
ΤΕΥΧΟΣ ΔΕΥΤΕΡΟ
Αρ. Φύλλου 4202

ΑΠΟΦΑΣΕΙΣ
Αριθμ. 38667

Παροχή οδηγιών για την κατάρτιση του προϋπολογισμού των Δήμων και των Νομικών Προσώπων αυτών, οικονομικού έτους 2027.

ΟΙ ΥΠΟΥΡΓΟΙ ΕΘΝΙΚΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ - ΕΣΩΤΕΡΙΚΩΝ

Έχοντας υπόψη:

1. Τις διατάξεις:

α) Του ν. 5314/2026 «Κώδικας Τοπικής Αυτοδιοίκησης» (Α΄ 103) και ειδικότερα του άρθρου 368, της παρ. 4 του άρθρου 380 καθώς και των άρθρων 187, 188, 364, 367, 368, 369, 370, 373, 378, 380, 537 και 691 αυτού,

β) του άρθρου 90 του Κώδικα νομοθεσίας για την Κυβέρνηση και τα κυβερνητικά όργανα (π.δ. 63/2005, Α΄ 98), το οποίο διατηρήθηκε σε ισχύ με την περ. 22 του άρθρου 119 του ν. 4622/2019 (Α΄ 133),

γ) του π.δ. 141/2017 «Οργανισμός Υπουργείου Εσωτερικών» (Α΄ 180),

δ) του π.δ. 142/2017 «Οργανισμός Υπουργείου Οικονομικών» (Α΄ 181),

ε) του π.δ. 54/2018 «Ορισμός του περιεχομένου και του χρόνου έναρξης της εφαρμογής του Λογιστικού Πλαισίου της Γενικής Κυβέρνησης» (Α΄ 103),

στ) του άρθρου 1 του π.δ. 40/2021 «Μεταφορά υπηρεσιών και αρμοδιοτήτων μεταξύ Υπουργείων και Γενικών Γραμματειών, σύσταση και μετονομασία Γενικών Γραμματειών» (Α΄ 100),

ζ) του π.δ. 77/2023 «Σύσταση Υπουργείου και μετονομασία Υπουργείων - Σύσταση, κατάργηση και μετονομασία Γενικών και Ειδικών Γραμματειών - Μεταφορά αρμοδιοτήτων, υπηρεσιακών μονάδων, θέσεων προσωπικού και εποπτευόμενων φορέων» (Α΄ 130),

η) του άρθρου 3 του π.δ. 82/2023 «Μετονομασία Υπουργείου - Σύσταση και μετονομασία Γενικών Γραμ­ματειών - Μεταφορά αρμοδιοτήτων, υπηρεσιακών μονάδων και θέσεων προσωπικού - Τροποποίηση και συμπλήρωση του π.δ. 77/2023 (Α΄ 130) - Μεταβατικές διατάξεις» (Α΄ 139),

θ) του π.δ. 32/2024 «Διορισμός Υπουργών και Υφυπουργών (Α΄ 91),

ι) της υπ΄ αρ. 449/19.03.2024 κοινής απόφασης του Πρωθυπουργού και της Υπουργού Εσωτερικών «Ανάθεση στον Γενικό Γραμματέα Εσωτερικών και Οργάνωσης της παράλληλης άσκησης των καθηκόντων του Γενικού Γραμματέα Αυτοδιοίκησης και Αποκέντρωσης» (Υ.Ο.Δ.Δ. 272),

ια) της υπό στοιχεία 102928 ΕΞ 2023 κοινής απόφασης του Πρωθυπουργού και του Υπουργού Οικονομικών «Ανάθεση αρμοδιοτήτων στον Υφυπουργό Οικονομικών, Αθανάσιο Πετραλιά» (Β΄ 4441),

ιβ) της υπό στοιχεία 2/45253/ΔΠΓΚ/26.06.2025 απόφασης του Υφυπουργού Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών «Σχέδιο Λογαριασμών του Λογιστικού Πλαισίου της Γενικής Κυβέρνησης και κοινή οικονομική ταξινόμηση του Προϋπολογισμού των φορέων της Γενικής Κυβέρνησης» (Β΄ 3364).

2. Το υπ΄ αρ. 34735/23.06.2026 έγγραφο του Υπουργείου Εσωτερικών, με το οποίο ζητήθηκε η διατύπωση γνώμης επί του σχεδίου της παρούσας απόφασης από την Κεντρική Ένωση Δήμων Ελλάδας (Κ.Ε.Δ.Ε.).

3. Το υπ΄ αρ. 2519/30.06.2026 έγγραφο της Κεντρικής Ένωσης Δήμων Ελλάδας, με το οποίο διαβιβάστηκε η υπ΄ αρ. 241/25.06.2026 απόφαση του Διοικητικού Συμβουλίου αυτής, με την οποία διατυπώνονται σχετικές παρατηρήσεις.

4. Την υπό στοιχεία ΓΔΟΤΑΑΠ/132/2026 εισήγηση της Γενικής Διεύθυνσης Οικονομικών Τοπικής Αυτοδιοίκησης και Αναπτυξιακής Πολιτικής, σύμφωνα με τη οποία με την απόφαση αυτή δεν προκαλείται δαπάνη σε βάρος του κρατικού προϋπολογισμού, ούτε σε βάρος των προϋπολογισμών των Δήμων.

5. Το γεγονός ότι οι διατάξεις της παρούσας δεν αφορούν σε διοικητική διαδικασία για την οποία υπάρχει υποχρέωση καταχώρισης στο ΕΜΔΔ - ΜΙΤΟΣ, αποφασίζουμε:

`Αρθρο 1
Γενικές οδηγίες κατάρτισης του προϋπολογισμού

1. Οι δήμοι και τα Νομικά Πρόσωπα Δημοσίου Δικαίου αυτών, οφείλουν να καταρτίζουν τουλάχιστον ισο­σκελισμένους προϋπολογισμούς σύμφωνα με το άρθρο 64 του Ν. 4270/2014.

Σε περίπτωση σύνταξης μη ισοσκελισμένου προϋπολογισμού έτους 2027, το ύψος του ελλείματος μεταξύ εσόδων και εξόδων δεν μπορεί να υπερβαίνει το ύψος ποσού των χρηματικών διαθεσίμων που ο δήμος κατά τις εκτιμήσεις του θα διαθέτει την 31η Δεκεμβρίου 2026.

Για τους δήμους, ως φορείς της Γενικής Κυβέρνησης, ισχύουν κατά τη σύνταξη του προϋπολογισμού τους, οι γενικές αρχές για τη διαχείριση των οικονομικών της Γενικής Κυβέρνησης του άρθρου 33, οι γενικές αρχές δημοσιονομικού σχεδιασμού του άρθρου 34, ο κανόνας καθαρών δαπανών του άρθρου 36, το σχέδιο διορθωτικών ενεργειών του άρθρου 39 και οι γενικές αρχές κατάρτισης προϋπολογισμού του άρθρου 49 του Ν. 4270/2014, όπως ισχύει.

2. Στον προϋπολογισμό εγγράφονται όλες οι δαπάνες του δήμου που προβλέπεται να πληρωθούν και όλα τα έσοδα που αναμένεται να εισπραχθούν κατά τη διάρκεια του οικονομικού έτους.

Τυχόν υπερεκτίμηση εσόδων ή εγγραφή εσόδων που δεν πρόκειται να εισπραχθούν οδηγεί ουσιαστικά στην μη επίτευξη του οικονομικού αποτελέσματος, καθιστώντας τον προϋπολογισμό ελλειμματικό.

3. Νέα έργα χρηματοδοτούμενα από επιχορηγήσεις επενδύσεων προβλέπονται στον προϋπολογισμό, ανάλογα με την πηγή χρηματοδότησης αυτών (πηγή προέλευσης πίστωσης) και μόνο εφόσον στοιχειοθετείται από τις αντίστοιχες εγγραφές εσόδων η χρηματοδότησή τους.

Σε κάθε περίπτωση για κάθε έργο, υπηρεσία, προμήθεια ή μελέτη, ανεξαρτήτως της πηγής χρηματοδότησής τους, πρέπει να εγγράφονται ως δαπάνη στον προϋπολογισμό, μόνο τα ποσά που προβλέπεται ότι θα πραγματοποιηθούν εντός του οικονομικού έτους που αυτός αναφέρεται. Σε περίπτωση που τα ανωτέρω χρηματοδοτούνται από επιχορηγήσεις, ανεξαρτήτως πηγής, στο σκέλος των εσόδων προβλέπονται αντίστοιχα μόνο τα ποσά που αναμένεται ότι θα αποδοθούν στο δήμο εντός του οικονομικού έτους. Σε περίπτωση δημοπράτησης και μετά την κατακύρωση του αποτελέσματος και της ανάδειξης αναδόχου, πρέπει να πραγ­ματοποιείται αναμόρφωση της ετήσιας εγγραφής του προϋπολογισμού, με αντίστοιχη μείωση του εσόδου και της δαπάνης που προκύπτει από το ποσοστό έκπτωσης που επιτεύχθηκε.

4. Κατά την κατάρτιση του προϋπολογισμού εγγράφεται κάθε φορά στο σκέλος των εσόδων το σύνολο των αποδόσεων που απορρέουν από Κεντρικούς Αυτοτελείς Πόρους (Κ.Α.Π.) ή από φόρους και τέλη εισπραττόμενα μέσω των λογαριασμών κατανάλωσης ηλεκτρικού ρεύματος ή από άλλου τύπου έσοδα, ανεξαρτήτως τυχόν κρατήσεων, κατασχέσεων, συμψηφισμού οφειλών ή απευθείας παρακράτησης από χρηματοπιστωτικό ίδρυμα των τοκοχρεωλυτικών δόσεων για συνομολογηθέν δάνειο. Οι ανωτέρω μειώσεις καταγράφονται ως πληρωμή εξόδων σε βάρος των λογαριασμών εξόδων που αφορούν, με έκδοση αντίστοιχων τακτοποιητικών ενταλμάτων.

5. Κατά την κατάρτιση του προϋπολογισμού οι προβλέψεις δαπανών για τις αποδοχές του πάσης φύσεως προσωπικού συνοδεύονται υποχρεωτικά από λεπτομερείς καταστάσεις και πλήρη ανάλυση των πιστώσεων που είναι εγγεγραμμένες για τους σκοπούς αυτούς (όπως για τους μισθούς, τις τυχόν αυξήσεις μισθών του τακτικού και του επί συμβάσει προσωπικού καθώς και υπερωρίες και αμοιβές από συλλογικά όργανα εφόσον και μόνο αυτές προβλέπονται από τις κείμενες διατάξεις), λαμβανομένων υπόψη των δημοσιονομικών απο­τελεσμάτων που επιφέρει τυχόν αυξομείωση του προσωπικού.

Για την πρόβλεψη δαπάνης που αφορά πρόσληψη προσωπικού με συμβάσεις εργασίας ορισμένου χρόνου προς κάλυψη παροδικών αναγκών ή και για απασχόληση προσωπικού με συμβάσεις μίσθωσης έργου θα πρέπει να προκύπτει η δυνατότητα χρηματοδότησής της από το ύψος των εγγεγραμμένων, μη ειδικευμένων για άλλο σκοπό, εσόδων.

6. Για την πρόβλεψη εσόδου από δάνεια στον προϋπολογισμό του φορέα, απαραίτητη προϋπόθεση αποτελεί η ύπαρξη εγκριτικής, απόφασης του αρμόδιου οργάνου του πιστωτικού ιδρύματος ή του χρηματοπιστωτικού οργανισμού, καθώς και απόφασης του δανειοδοτούμενου φορέα, περί αποδοχής των όρων του δανείου.

Στον προϋπολογισμό εγγράφονται υποχρεωτικά οι τοκοχρεωλυτικές δόσεις των δανείων που έχουν συναφθεί με το Ταμείο Παρακαταθηκών και Δανείων και λοιπούς πιστωτικούς οργανισμούς. Σε όσες περιπτώσεις επιμηκύνεται η διάρκεια αποπληρωμής χορηγηθέντων δανείων λόγω σχετικής διμερούς συμφωνίας μεταξύ δήμου και πιστωτικού οργανισμού ή κατ΄ εφαρμογή διάταξης νόμου, με αποτέλεσμα τη μείωση της ετήσιας δαπάνης που αφορά στην πληρωμή τοκοχρεωλυτικών δόσεων, οι σχετικές προβλέψεις πρέπει να είναι μειωμένες κατά το αντίστοιχο ποσό.

7. Στο πλαίσιο της υποχρέωσης κατάρτισης ρεαλιστικών προϋπολογισμών, με εγγραφή σε αυτούς μόνο δαπανών που μπορούν να χρηματοδοτηθούν από τα έσοδα που αναμένεται να εισπραχθούν, τονίζεται η ανάγκη για συνεχή επανεξέταση των δαπανών, δηλαδή για συστηματική καταγραφή και εξορθολογισμό αυτών, με σκοπό την εξασφάλιση του απαραίτητου δημοσιονομικού χώρου για τη χρηματοδότηση επιπρόσθετων δράσεων και την παροχή επιπλέον υπηρεσιών προς τους δημότες.

8. Κατά την κατάρτιση του προϋπολογισμού το σύνολο των ιδίων εσόδων που αναφέρονται στην περίπτωση Β1 του άρθρου 3 της παρούσας απόφασης, προβλέπονται με τη μεθοδολογία που ορίζεται στην παράγραφο αυτή. Προβλέψεις που αποκλίνουν της μεθοδολογίας αυτής συνιστούν υπερεκτίμηση των εσόδων.

9. Η τήρηση των αναφερόμενων στο άρθρο 3 της παρούσας απόφασης ελέγχεται από το Υπουργείο Εσωτερικών και από τις αρμόδιες για την εποπτεία των δήμων αρχές και η παραβίασή τους οδηγεί στην αναπομπή του προϋπολογισμού στο δημοτικό συμβούλιο κατά τις διατάξεις της παρ. 3 του άρθρου 691 του Κώδικα Τοπικής Αυτοδιοίκησης.

10. Στην περίπτωση που διαπιστωθεί από την εποπτεύουσα αρχή η νομιμότητα του ψηφισθέντος από το οικείο δημοτικό συμβούλιο προϋπολογισμού, έστω και αν στη σχετική εγκριτική απόφαση διατυπώνονται ειδικότερες παρατηρήσεις ως προς τις επιμέρους εγγραφές του, αυτός (προϋπολογισμός) θεωρείται, ως προς τις λοιπές εγγραφές του, οριστικά εγκεκριμένος και καθίσταται άμεσα εκτελεστός, οι δε δαπάνες νομίμως εντέλλονται σε βάρος των εγγεγραμμένων και ελεγχθέντων ως νόμιμων πιστώσεων του προϋπολογισμού αυτού (Ελ. Συνέδριο Κλιμ. Τμ. 7 Πράξη 97/2014).

11. Σε περίπτωση που διαπιστωθεί ότι έχουν αναληφθεί υποχρεώσεις και πραγματοποιηθεί δαπάνες καθ΄ υπέρβαση των εγγεγραμμένων πιστώσεων του προϋπολογισμού, τα ποσά που αναλογούν στο ύψος αυτών, καταλογίζονται σε βάρος των οργάνων που ενέκριναν ή συνέπραξαν στην εκτέλεση της δαπάνης (παρ. 5 του άρθρου 66 του Ν. 4270/2014 και άρθρο 11 του π.δ. 80/2016).

12. Υποχρεώσεις που απορρέουν από μη νόμιμες ή μη κανονικές δαπάνες, εγγράφονται στον προϋπολογισμό τουλάχιστον ως προς το ποσό κατά το οποίο εκτιμάται ότι θα υπάρξει συνδρομή των προϋποθέσεων νομιμότητας ή κανονικότητας αυτών, ή δικαστική απόφαση εντός του έτους, που θα εκδικάζει την πληρωμή του ποσού του παραστατικού, πλέον των αναλογούντων τόκων υπερημερίας και δικαστικών εξόδων. Σε κάθε περίπτωση, στο πλαίσιο του συγκεκριμένου χειρισμού είναι απαραίτητο να συνυπολογίζεται ο κίνδυνος εμφάνισης μελλοντικής αδυναμίας του φορέα να ικανοποιήσει τις υποχρεώσεις του (και συνακόλουθα να διατηρήσει τουλάχιστον ισοσκελισμένο τον προϋπολογισμό του) εξαιτίας γεγονότων όπως η έκδοση δικαστικών αποφάσεων ή η υποβολή εκκρεμών δικαιολογητικών που θα καθιστούν άμεσα πληρωτέες δαπάνες που είχαν χαρακτηριστεί προγενέστερα ως μη νόμιμες ή μη κανονικές.

13. Σε περιπτώσεις όπου υφίστανται υποχρεώσεις ή και απαιτήσεις για τις οποίες συντρέχουν οι νόμιμες προϋποθέσεις παραγραφής, αυτές δεν θα πρέπει να συνεχίσουν να εγγράφονται στον προϋπολογισμό του δήμου, αλλά θα πρέπει τα αρμόδια όργανα του τελευταίου να προβούν στις απαιτούμενες ενέργειες για τη διαγραφή τους.

14. Για τις αναμορφώσεις ακολουθείται η ίδια διαδικασία που ακολουθείται για την ψήφιση του προϋπολογισμού, εξαιρουμένων των διατάξεων του άρθρου 369 του Κώδικα Τοπικής Αυτοδιοίκησης, περί εναλλακτικών προτάσεων.

15. Κατ΄ εφαρμογή της παρ. 2 του άρθρου 367 του Κώδικα Τοπικής Αυτοδιοίκησης για την αντιμετώπιση φυσικών καταστροφών και την αποκατάσταση των επιπτώσεών τους εγγράφεται ειδικό αποθεματικό στον προϋπολογισμό των Δήμων. Το ελάχιστο ύψος των πιστώσεων που εγγράφονται αντιστοιχεί σε ποσοστό μηδέν κόμμα πενήντα τοις εκατό (0,50 %) των Κεντρικών Αυτοτελών Πόρων (Κ.Α.Π.) για κάλυψη λειτουργικών και λοιπών γενικών δαπανών, που θα τους αποδοθούν το έτος 2027. Εάν προκύπτει ποσό μικρότερο των είκοσι χιλιάδων ευρώ (20.000 €) τότε εγγράφεται ως ελάχιστη πίστωση το ποσό των είκοσι χιλιάδων ευρώ (20.000 €). Κατ΄ εξαίρεση για το Δήμο Αθηναίων το ανωτέρω ποσοστό ορίζεται σε μηδέν κόμμα είκοσι πέντε τοις εκατό (0,25%) και για το Δήμο Θεσσαλονίκης σε μηδέν κόμμα τριάντα πέντε τοις εκατό (0,35%).

`Αρθρο 2
Τύπος προϋπολογισμού και διαδικασίες σύνταξης, ψήφισης και ελέγχου αυτού

1. Η οικονομική ταξινόμηση που εφαρμόζεται για τον προϋπολογισμό 2026 και μετά καθορίστηκε με την υπό στοιχεία 2/45253/ΔΠΓΚ/26.06.2025 απόφαση του Υφυπουργού Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών «Σχέδιο Λογαριασμών του Λογιστικού Πλαισίου της Γενικής Κυβέρνησης και κοινή οικονομική ταξινόμηση του Προϋπολογισμού των φορέων της Γενικής Κυβέρνησης» (Β΄ 3364), όπως κάθε φορά ισχύει και είναι ενιαία για τον τακτικό προϋπολογισμό και τον Προϋπολογισμό Δημοσίων Επενδύσεων.

2. Ο αναλυτικός προϋπολογισμός αναπτύσσεται ως προς τα έσοδα και τα έξοδα σε έξι (6) στήλες, όπου αναγράφονται:

- Στην 1η ο Λογαριασμός,

- στην 2η η περιγραφή του,

- στην 3η οι προβλέψεις για το 2027,

- στην 4η οι προβλέψεις για το κλείσιμο του τρέχοντος έτους (2026)

- στην 5η οι διαμορφωθείσες πιστώσεις των εσόδων και εξόδων κατά το 2026 (αρχικός προϋπολογισμός ± τροποποιήσεις), και

- στην 6η τα απολογιστικά στοιχεία εσόδων και εξόδων οικ. έτους 2025.

3. Οι Υπηρεσίες στις οποίες κατανέμονται τα έσοδα και τα έξοδα του προϋπολογισμού χαρακτηρίζονται

με ένα τριψήφιο κωδικό αριθμό ως εξής:

- Το X=0, όταν το έσοδο ή το έξοδο αφορά στον τακτικό προϋπολογισμό.

- Το X=1, όταν το έσοδο ή το έξοδο αφορά στο Εθνικό Σκέλος του ΠΔΕ.

- Το X=2, όταν το έσοδο ή το έξοδο αφορά στο Συγχρηματοδοτούμενο Σκέλος του ΠΔΕ.

- Το X=3, όταν το έσοδο ή το έξοδο αφορά στο Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας (ΤΑΑ).

- Το X=4, όταν το έσοδο ή το έξοδο αφορά στο Πράσινο Ταμείο.

- Το Χ=5, όταν το έσοδο ή το έξοδο αφορά στα Προγράμματα Φιλόδημος Ι, Αντώνης Τρίτσης και άλλα συναφή προγράμματα.

Είναι επιτρεπτή για λόγους παρακολούθησης ή μηχανογραφικούς η περαιτέρω ανάπτυξη από τους δήμους της κωδικοποίησης των παραπάνω υπηρεσιών ως πρόθεμα του υποχρεωτικού τριψήφιου κωδικού που ορίζεται με την παρούσα. Στο τέλος του προθέματος αυτού χρησιμοποιείται τελεία, ώστε ο υποχρεωτικός τριψήφιος κωδικός που ακολουθεί να παρακολουθείται διακριτά.

4. Η αντιστοίχιση των αναλυτικών λογαριασμών της οικονομικής ταξινόμησης του προϋπολογισμού με τις υπηρεσίες είναι υποχρεωτική για όλους τους δήμους στην κατάρτιση του προϋπολογισμού, εφόσον αναμένο­νται σχετικά με τις αντίστοιχες λειτουργίες και δράσεις έσοδα ή/και έξοδα, ανεξαρτήτως αν ο δήμος διαθέτει ή όχι δική του συγκροτημένη με τον Οργανισμό Εσωτερικής Υπηρεσίας (ΟΕΥ) κάποια από τις υπηρεσίες αυτές.

5. Όλοι οι αναλυτικοί λογαριασμοί του προϋπολογισμού μπορούν να αντιστοιχίζονται με όλες τις υπηρεσίες κατά περίπτωση. Στις Γενικές Υπηρεσίες εντάσσονται τα έσοδα και τα έξοδα που είναι αδύνατη η αντιστοίχισή τους με κάποια από τις υπόλοιπες υπηρεσίες.

6. Στη νέα Υπηρεσία Χ75 εγγράφεται το σύνολο των εσόδων και των δαπανών που αφορούν στη λειτουργία των δημοτικών παιδικών, βρεφικών και βρεφονηπιακών σταθμών (άρθρο 378 του ν. 5314/2026). Στα έσοδα εγγράφονται ιδίως: α) Οικονομικές ενισχύσεις και επιχορηγήσεις - αποδόσεις από την Κεντρική Κυβέρνηση κατά την έννοια της περ. γ) της παρ. 1 του άρθρου 14 του ν. 4270/2014 και άλλους δημόσιους ή ιδιωτικούς φορείς, συμπεριλαμβανομένων των κουπονιών ενίσχυσης (voucher), β) πάσης φύσεως χρηματοδοτήσεις από εθνικά, ενωσιακά ή άλλα συγχρηματοδοτούμενα προγράμματα, γ) δωρεές, χορηγίες, κληρονομιές και κληροδοσίες που προορίζονται για την υποστήριξη της λειτουργίας των σταθμών και δ) τυχόν αντίτιμο φιλοξενίας (τροφεία) ή χρήσης των υπηρεσιών των σταθμών, εφόσον αυτό προβλέπεται με απόφαση του δημοτικού συμβουλίου. Στις δαπάνες εγγράφονται ιδίως: α) Οι πάσης φύσεως λειτουργικές δαπάνες των παιδικών, βρεφικών και βρε­φονηπιακών σταθμών, συμπεριλαμβανομένων των δαπανών προσωπικού, μισθοδοσίας και ασφαλιστικών εισφορών και β) τυχόν δαπάνες μεταφοράς των φιλοξενούμενων παιδιών. Δαπάνες της Υπηρεσίας αυτής δύναται να καλύπτονται και από ανειδίκευτα έσοδα του δήμου.

7. Στους αναλυτικούς ελαχιστοβάθμιους λογαριασμούς της οικονομικής ταξινόμησης του προϋπολογισμού προβλέπονται και οι απαραίτητες πιστώσεις για την εξόφληση απλήρωτων υποχρεώσεων προηγούμενων οικονομικών ετών, ανάλογα με τη φύση της δαπάνης στην οποία αφορούν.

8. Με κριτήριο τη φύση της συναλλαγής οι Δήμοι αναπτύσσουν έως τον πέμπτο βαθμό ανάλυσης το σχέδιο λογαριασμών του προϋπολογισμού τους, τόσο ως προς το σκέλος των εσόδων όσο και ως προς το σκέλος των εξόδων. Εξαίρεση αποτελεί η μείζονα κατηγορία 21 «Παροχές σε εργαζόμενους», η οποία αναπτύσσεται έως και τον έκτο βαθμό ανάλυσης.

Παρέχεται, όμως, η δυνατότητα σε αυτούς να αναπτύσσουν σε κατώτερο βαθμό το σχέδιο λογαριασμών για ίδια πληροφόρηση, σύμφωνα με τις ανάγκες τους. Εφόσον υποδεικνύεται από το Υπουργείο Εσωτερικών συγκεκριμένος τρόπος ανάπτυξης κάποιου/ων εκτοβάθμιου/ων λογαριασμού/ών, τότε τηρείται υποχρεωτικά ο υποδεικνυόμενος τρόπος ανάπτυξης.

9. Σε ειδικό παράρτημα του προϋπολογισμού των δήμων αναφέρονται οι δράσεις που αφορούν τις κοινό­τητες, συμπεριλαμβανομένων των έργων και των υπηρεσιών τους.

10. Οι αρμόδιες, για τον έλεγχο νομιμότητας της απόφασης ψήφισης του προϋπολογισμού αρχές, οφείλουν να εξετάζουν επιστάμενα το ύψος του ελλείμματος μεταξύ εσόδων και εξόδων ώστε να πληρούται η προϋπό­θεση του δεύτερου εδαφίου της παρ. 1 του άρθρου 1 της παρούσας απόφασης και την ορθή ανάπτυξη των λογαριασμών σε αυτόν. Οποιαδήποτε απόκλιση, κατά τα ανωτέρω, αποτελεί αιτία αναπομπής του αρχικού προϋπολογισμού και των μετέπειτα αναμορφώσεών του.

11. Για τη σύνταξη του σχεδίου του προϋπολογισμού, την ψήφιση, τον έλεγχο νομιμότητας και τη δημοσίευσή του, μετά των αντίστοιχα προβλεπόμενων προθεσμιών, εφαρμόζονται οι κατά τα στάδια υλοποίησης αυτών κάθε φορά ισχύουσες διατάξεις.

12. Ο ψηφισθείς προϋπολογισμός, καθώς και οι αναμορφώσεις αυτού κατά τη διάρκεια του έτους, υποβάλλονται στις αρμόδιες για την εποπτεία των Δήμων αρχές σε έντυπη και ηλεκτρονική μορφή (αρχείο τύπου excel). Μαζί με τον καταρτισθέντα προϋπολογισμό υποβάλλονται ομοίως, όλα τα στοιχεία που απαιτούνται για τον έλεγχο νομιμότητάς του σύμφωνα με τις οδηγίες της παρούσας και τις σχετικώς ισχύουσες διατάξεις.

`Αρθρο 3
Ειδικές οδηγίες κατάρτισης προϋπολογισμού οικονομικού έτους 2027

Α. Προϋπολογισμός εσόδων - εξόδων των επιχορηγήσεων

Α.1 Αναφορικά με τον προσδιορισμό του ύψους των πιστώσεων που θα εγγραφούν στον προϋπολογισμό των δήμων από πόρους που θα τους μεταβιβαστούν μέσω του Υπουργείου Εσωτερικών για το οικονομικό έτος 2027, σημειώνουμε τα εξής:

1. Οι πιστώσεις που εγγράφονται στον προϋπολογισμό για την κάλυψη λειτουργικών και λοιπών γενικών δαπανών πρέπει να είναι ίση με το ποσό που προκύπτει από το γινόμενο της τρίτης μηνιαίας τακτικής κατανομής έτους 2026 που αποδόθηκε στον δήμο (απόφαση με ΑΔΑ: 68Δ146ΜΤΛ6-Μ5Φ), επί δώδεκα (12).

2. Οι πιστώσεις που εγγράφονται στον προϋπολογισμό για την κάλυψη λειτουργικών δαπανών των σχολεί­ων Α/θμιας και Β/θμιας εκπαίδευσης, υπολογίζονται στο ύψος του ποσού που προκύπτει από το γινόμενο της πρώτης τακτικής κατανομής έτους 2026 που αποδόθηκε στον δήμο (απόφαση με ΑΔΑ: ΡΠΠΚ46ΜΤΛ6-ΖΓΖ), επί τέσσερα (4).

3. Οι πιστώσεις που εγγράφονται στον προϋπολογισμό και αφορούν στην κάλυψη δαπανών λειτουργίας εργοστασίων αφαλάτωσης ύδατος, υπολογίζονται στο ύψος του ποσού που προκύπτει από το γινόμενο της δεύτερης κατανομής έτους 2025 που αποδόθηκε στον δήμο, (απόφαση με ΑΔΑ: 9ΤΓ846ΜΤΛ6-6ΙΔ), επί δύο (2).

4. Οι πιστώσεις που εγγράφονται στον προϋπολογισμό ως το δικαιούμενο ποσό των Δήμων του Νομού Δωδεκανήσου, ανάλογου των εσόδων εκ του Φόρου Εισοδήματος Φυσικών και Νομικών Προσώπων υπολογίζονται στο ύψος του ποσού που αποδόθηκε στον δήμο κατά το τρέχον έτος (απόφαση με ΑΔΑ: ΨΒΘΒ46ΜΤΛ6-Α4Ζ).

5. Οι πιστώσεις που εγγράφονται στον προϋπολογισμό και αφορούν στη λειτουργία των Μαθητικών Εστιών που μεταφέρθηκαν από το πρώην Εθνικό Ίδρυμα Νεότητας υπολογίζονται στο ύψος του ποσού που αποδόθηκε κατά το έτος 2025 (απόφαση με ΑΔΑ: ΨΑΕ046ΜΤΛ6-Μ37).

6. Οι πιστώσεις που εγγράφονται στον προϋπολογισμό για την κάλυψη δαπανών εκτέλεσης έργων και επενδυτικών δραστηριοτήτων υπολογίζονται στο ύψος του ποσού που προκύπτει από το γινόμενο της πρώτης τακτικής κατανομής του έτους 2026 που αποδόθηκε στον δήμο (απόφαση με ΑΔΑ: ΨΨΙ846ΜΤΛ6-ΧΩ7), επί τέσσερα (4).

7. Οι πιστώσεις που εγγράφονται στον προϋπολογισμό για την κάλυψη δαπανών επισκευής και συντήρησης σχολικών κτιρίων υπολογίζονται στο ύψος του ποσού που αποδόθηκε στον δήμο κατά το έτος 2025 (απόφαση με ΑΔΑ: ΨΕΟΧ46ΜΤΛ6-1ΛΩ).

8. Οι πιστώσεις που εγγράφονται στον προϋπολογισμό για την κάλυψη δαπανών που αφορούν την πυρο­προστασία, υπολογίζονται στο ύψος του ποσού που αποδόθηκε στον δήμο κατά το έτος 2026 (απόφαση με ΑΔΑ: 9ΨΞΩ46ΜΤΛ6-ΝΒΑ).

9. Οι πιστώσεις που εγγράφονται στον προϋπολογισμό για την κάλυψη της δαπάνης σίτισης μαθητών μουσικών και καλλιτεχνικών γυμνασίων και λυκείων, υπολογίζονται στο ύψος του ποσού που αποδόθηκε στον δήμο και αφορά στο διδακτικό έτος 2024-2025 (αποφάσεις με ΑΔΑ: ΨΤ5Δ46ΜΤΛ6-ΚΡΖ και 6ΥΨ946ΜΤΛ6-71Ξ). Ειδικά για τους Δήμους που δεν περιλαμβάνονται στις παραπάνω αποφάσεις κατανομής, οι πιστώσεις που εγγράφονται στον προϋπολογισμό για την κάλυψη δαπάνης για τη σίτιση μαθητών μουσικών και καλλιτεχνικών γυμνασίων και λυκείων, υπολογίζονται στο ύψος των ποσών που αποδόθηκαν σε αυτούς για το διδακτικό έτος 2023-2024 (αποφάσεις με ΑΔΑ: 6Δ6Ζ46ΜΤΛ6-6Β1 και 9ΒΚ046ΜΤΛ6-99Ι).

10. Οι πιστώσεις που εγγράφονται στον προϋπολογισμό και αφορούν στην κάλυψη δαπάνης μισθοδοσίας προσωπικού καθαριότητας με σχέση εργασίας Ιδιωτικού Δικαίου Ορισμένου Χρόνου στις σχολικές μονάδες της χώρας, υπολογίζονται στο ύψος του ποσού που αποδόθηκε στον δήμο για το διδακτικό έτος 2025-2026 (αποφάσεις με ΑΔΑ: ΨΣΤ146ΜΤΛ6-ΟΛΣ και ΡΠΡ046ΜΤΛ6-4ΥΞ).

11. Οι πιστώσεις που εγγράφονται στον προϋπολογισμό και αφορούν στο πρόγραμμα «Βοήθεια στο Σπίτι», υπολογίζονται στο ύψος του ποσού που αποδόθηκε στον Δήμο κατά το έτος 2025 (απόφαση με ΑΔΑ: ΨΞΣΚ46ΜΤΛ6-ΤΜΤ).

12. Οι πιστώσεις που εγγράφονται στον προϋπολογισμό για την υλοποίηση δράσεων διαχείρισης αδέσποτων ζώων συντροφιάς, υπολογίζονται στο ύψος του ποσού που αποδόθηκε στον δήμο κατά το έτος 2026 (απόφαση με ΑΔΑ: 6ΜΕ046ΜΤΛ6-6Ι6).

13. Οι πιστώσεις που εγγράφονται στον προϋπολογισμό για την κάλυψη δαπανών αποκομιδής απορριμμάτων του οδικού δικτύου αρμοδιότητας Περιφερειών, υπολογίζονται στο ύψος του ποσού που αποδόθηκε στον δήμο κατά το έτος 2026 (απόφαση με ΑΔΑ: ΨΦΜΛ46ΜΤΛ6-ΝΝΗ).

14. Οι πιστώσεις που εγγράφονται στον προϋπολογισμό και αφορούν στο 15% του Τέλους Ακίνητης Περιουσίας (Τ.Α.Π), υπολογίζονται στο ύψος του ποσού που αποδόθηκε στον Δήμο κατά το έτος 2025 (απόφαση με ΑΔΑ: 6ΖΧΝ46ΜΤΛ6-Λ17).

15. Οι πιστώσεις που εγγράφονται στον προϋπολογισμό και αφορούν στο Τέλος Διαφήμισης-Κατηγορίας Δ΄, υπολογίζονται στο ύψος του ποσού που αποδόθηκε στον δήμο κατά το έτος 2025 (απόφαση με ΑΔΑ: 9Λ2Ξ46ΜΤΛ6-2ΝΓ).

16. Οι πιστώσεις που εγγράφονται στον προϋπολογισμό και αφορούν εισπραττόμενα έσοδα του τέλους κρουαζιέρας, υπολογίζονται στο ύψος του ποσού που προκύπτει από το γινόμενο της απόφασης κατανομής έτους 2026 που αποδόθηκε στον δήμο (απόφαση με ΑΔΑ: ΡΓΒΨ46ΜΤΛ6-ΕΙΚ), επί τέσσερα (4).

17. Οι πιστώσεις που εγγράφονται στον προϋπολογισμό και αφορούν αντισταθμιστικό όφελος από τη λιμενική και εμπορευματική δραστηριότητα των Οργανισμών Λιμένων, υπολογίζονται στο ύψος του ποσού που αποδόθηκε στον δήμο με την πιο πρόσφατη σχετική απόφαση κατανομής.

18. Οι διαφορές που θα προκύψουν για κάθε δήμο από τις κατανομές του έτους 2026 για τις περιπτώσεις Α1.1 έως Α1.17 από οποιαδήποτε αιτία, θα πρέπει να εγγραφούν στον προϋπολογισμό του με αναμόρφωση, η οποία πρέπει να πραγματοποιηθεί αμέσως μετά τη γνωστοποίηση σε αυτόν των νέων δεδομένων. Οι ανωτέρω κατανομές αποτελούν τη βάση επίσης για την κατάρτιση του Πολυετούς Δημοσιονομικού Προγραμματισμού 2027-2030.

19. Προς υποβοήθηση του ελέγχου νομιμότητας που ασκείται επί των αποφάσεων ψήφισης των προϋπο­λογισμών των δήμων, μετά τη δημοσίευση της παρούσας απόφασης θα αποσταλούν από το Υπουργείο Εσω τερικών στις αρμόδιες για τον ανωτέρω έλεγχο αρχές, για κάθε δήμο χωρικής αρμοδιότητάς τους, αναλυτικοί πίνακες με τα ποσά ανά είδος επιχορήγησης των περιπτώσεων Α1.1 έως Α1.17, που πρέπει να έχουν εγγραφεί στους προϋπολογισμούς τους σύμφωνα με τις ανωτέρω οδηγίες.

Α.2 Κάθε εγγραφή εσόδου που αφορά μεταβιβαστική πληρωμή από άλλα Υπουργεία, πλην του Υπουργείου Εσωτερικών πρέπει να τεκμηριώνεται πλήρως, τόσο κατά την κατάρτιση του προϋπολογισμού όσο και για τις αναμορφώσεις αυτού. Κάθε εγγραφή εσόδου θεωρείται νόμιμη κατά τον έλεγχο της απόφασης του προϋπο­λογισμού όταν έχει συνυποβληθεί η αντίστοιχη απόφαση-πράξη του Υπουργείου, με αναφορά του Αριθμού Διαδικτυακής Ανάρτησης (ΑΔΑ) στο πρόγραμμα «Διαύγεια». Η αρμόδια για την εποπτεία του δήμου αρχή δύναται να αιτείται την ηλεκτρονική υποβολή της σχετικής πράξης, ως στοιχείο αιτιολόγησης της εγγραφής. Συνεπώς κατά την κατάρτιση του προϋπολογισμού εγγράφονται πιστώσεις για τις οποίες ήδη έχει εκδοθεί σχετική πράξη για το έτος 2026, διαφορετικά οι εν λόγω εγγραφές προκύπτουν από αναμόρφωση.

Α.3 Έσοδα επιχορηγήσεων από τον Προϋπολογισμό Δημοσίων Επενδύσεων και λοιπά χρηματοδοτικά προγράμματα για νέα έργα μπορούν να εγγραφούν μόνο εφόσον υπάρχει σχετική απόφαση ένταξης, η οποία απαιτείται να υποβάλλεται κατά τον έλεγχο νομιμότητας της απόφασης του προϋπολογισμού κατά τα οριζόμενα στην προηγούμενη περίπτωση της παρούσας παραγράφου (ΑΔΑ, ηλεκτρονική υποβολή κ.λπ.).

Τόσο στην κατηγορία εσόδων από επιχορηγήσεις επενδύσεων, όσο και στην κατηγορία των αντίστοιχων δαπανών, οι δήμοι εγγράφουν ως έσοδο τις προβλεπόμενες κατανομές που θα λάβουν και, αντίστοιχα, τις δαπάνες που εκτιμούν ότι θα πραγματοποιήσουν κατ΄ έτος (ανάλογα με τα εγκεκριμένα χρονοδιαγράμματα των έργων, ή τη σχετική εκτίμησή τους εφόσον δεν υφίστανται χρονοδιαγράμματα) και όχι τη συνολική έγκριση χρηματοδότησης και το συνολικό κόστος των έργων.

Α.4 Όσον αφορά τον Λογαριασμό Οικονομικής Ενίσχυσης Ο.Τ.Α. του άρθρου 537 του Κώδικα Τοπικής Αυτοδιοίκησης, σε περίπτωση υπογραφής προγραμματικής συμφωνίας μεταξύ του Υπουργού Εσωτερικών και δήμου ή νομικού προσώπου του, προκειμένου ο φορέας να χρηματοδοτηθεί από τον Λογαριασμό Οικονομικής Ενίσχυσης Ο.Τ.Α., είναι επιτρεπτή η εγγραφή του αντίστοιχου εσόδου, στον οικείο αναλυτικό λογαριασμό της οικονομικής ταξινόμησης του προϋπολογισμού του φορέα, μετά την υπογραφή της προγραμματικής συμφωνίας και πριν την ανάρτηση και δημοσίευση της τελευταίας.

Β. Προϋπολογισμός Ιδίων Εσόδων του δήμου

Τα ποσά που εγγράφονται στον προϋπολογισμό του 2027 για τα ίδια έσοδα της κάτωθι αναφερόμενης Ομάδας Ιδίων Εσόδων υπολογίζονται διακριτά, με βάση τα αποτελέσματα εκτέλεσης των προϋπολογισμών των δύο προηγούμενων οικονομικών ετών και ειδικότερα με βάση τα ποσά που εισπράχθηκαν κατά το έτος 2025 σε συνδυασμό με την απόδοση των εισπράξεων από τον Ιανουάριο 2026 και μέχρι το κλείσιμο του μηνός που προηγείται από το μήνα κατάρτισης του σχεδίου του προϋπολογισμού 2027.

Τονίζεται ιδιαιτέρως η υποχρέωση που απορρέει από το άρθρο 368 του Κώδικα Τοπικής Αυτοδιοίκησης για ενσωμάτωση του σχεδίου προϋπολογισμού του δήμου στον Κόμβο Οικονομικής Πληροφόρησης Τοπικής Αυτοδιοίκησης μέχρι το τέλος Σεπτεμβρίου 2026.

Β.1 Ομάδα Ιδίων Εσόδων

Στην ομάδα αυτή περιλαμβάνονται όλα τα έσοδα που εγγράφονται στους κάτωθι δευτεροβάθμιους λογαριασμούς:

Εξαιρουμένου του ΑΛΕ 1570101 «Έσοδα από επιδοτήσεις για απασχόληση εργαζομένων», καθώς και τυχόν άλλων ΑΛΕ που αφορούν σε μεταβιβάσεις ή χρηματοοικονομικές συναλλαγές.

Για την εγγραφή των εσόδων αυτών, υπολογίζεται η διαφορά που προκύπτει για το συνολικό άθροισμα της Ομάδας Ιδίων Εσόδων από την εκτέλεση του προϋπολογισμού της περιόδου από τον Ιανουάριο του έτους 2026 και μέχρι το κλείσιμο του μηνός που προηγείται από το μήνα κατάρτισης του σχεδίου του προϋπολογισμού 2027 και της αντίστοιχης περιόδου του έτους 2025.

- Εάν η διαφορά μεταξύ των περιόδων είναι θετική (δηλαδή όταν η εκτέλεση του έτους 2026 έχει αποδώσει ποσό υψηλότερο του έτους 2025, τότε το ανώτατο ποσό που μπορεί να εγγραφεί στον προϋπολογισμό έτους 2027 για την Ομάδα Ιδίων Εσόδων (συνολικό άθροισμα της ομάδας) είναι το ποσό της εκτέλεσης του έτους 2025 προσαυξημένο κατά το ποσό της θετικής διαφοράς.

- Εάν η ανωτέρω διαφορά είναι αρνητική, τότε το ανώτατο ποσό που μπορεί να εγγραφεί ως συνολικό άθροισμα για την Ομάδα Ιδίων Εσόδων, είναι το ποσό του έτους 2025.

Εάν μετά το κλείσιμο του έτους 2026, η ανωτέρω διαφορά είτε από αρνητική γίνει θετική, είτε το ποσό της θετικής διαφοράς αυξηθεί, τα ποσά που εγγράφηκαν στον προϋπολογισμό έτους 2027 δύναται να αυξηθούν κατά τα ως άνω οριζόμενα και με ανάλογη αναμόρφωσή του.

Στη σχετική απόφαση αναμόρφωσης πρέπει να αναφέρεται ρητά ότι πληρούται ο προαναφερόμενος όρος και κατά τον έλεγχο αυτής, η αρμόδια, για την εποπτεία του δήμου, αρχή υποχρεούται να προβεί σε διασταύρωση των στοιχείων αυτών από τη βάση δεδομένων που τηρείται στο Υπουργείο Εσωτερικών.

Σε κάθε άλλη περίπτωση δεν επιτρέπεται η αναμόρφωση του προϋπολογισμού με αύξηση του συνολικού αθροίσματος της Ομάδας Ιδίων Εσόδων, παρά μόνο εάν οι εισπράξεις κατά τη διάρκεια του έτους 2026 δικαιολογούν την αύξηση των σχετικών προβλέψεων. Στην περίπτωση αυτή, ο προϋπολογισμός αναμορφώνεται, εφαρμοζόμενου για την εκτίμηση του συνολικού αθροίσματος της Ομάδας Ιδίων Εσόδων χρονολογικού ποσοστού, ανάλογου με το χρόνο κατά τον οποίο επιτεύχθηκε η υπέρβαση των εισπράξεων. Εάν δηλαδή στο κλείσιμο του μήνα Μ έτους 2027 το ύψος των εσόδων ανέλθει στο ποσό Ε, ο ετήσιος προϋπολογισμός μπορεί να αυξηθεί σε ποσό ύψους Π ίσου με [Ε/(Μ/12)].

Στο Παράρτημα παρουσιάζεται αναλυτικό παράδειγμα εγγραφών για τα έσοδα της Ομάδας Ιδίων Εσόδων.

Β.2 Αποφάσεις αναπροσαρμογής τελών, δικαιωμάτων, φόρων και εισφορών

Β.2.1. Σε περίπτωση που έχει ληφθεί απόφαση αύξησης των ανταποδοτικών και λοιπών τελών, και εισφορών, παρέχεται η δυνατότητα υπέρβασης του ανώτατου ορίου συνολικών εσόδων, που καθορίζεται για την Ομάδα Ιδίων Εσόδων, σύμφωνα με τα ανωτέρω.

Το ποσό της υπέρβασης προκύπτει από το γινόμενο του επιπλέον ποσού που αναμένεται να βεβαιωθεί για κάθε έσοδο διακριτά (με βάση την απόφαση αύξησης τελών, εισφορών κ.λπ.) επί του ποσοστού είσπραξης που είχε το εν λόγω έσοδο σε σχέση με τα βεβαιωθέντα του κατά την προηγούμενη κλεισμένη διαχειριστική χρήση, από το έτος που αφορά ο προς κατάρτιση προϋπολογισμός.

Το ποσοστό είσπραξης των τελών καθαριότητας και φωτισμού 2025 προκύπτει από το πηλίκο των εισπραχθέντων εσόδων, όπως αυτά έχουν αποτυπωθεί στην αναφορά «Στοιχεία προϋπολογισμού και απολογισμού» που έχει υποβληθεί στον Κόμβο Διαλειτουργικότητας για τον Δεκέμβριο 2025, προς το σύνολο των τελών καθαριότητας και φωτισμού που θα έπρεπε να έχουν βεβαιωθεί σύμφωνα με τα στοιχεία που έχουν υποβληθεί στον Κόμβο Παρακολούθησης Επιδόσεων Τοπικής Αυτοδιοίκησης του Υπουργείου Εσωτερικών για το έτος 2025.

Για τις λοιπές κατηγορίες ιδίων εσόδων λαμβάνονται υπόψη τα βεβαιωθέντα και εισπραχθέντα ποσά που έχουν αποτυπωθεί στην αναφορά «Στοιχεία προϋπολογισμού και απολογισμού» που έχει υποβληθεί στον Κόμβο Διαλειτουργικότητας του Υπουργείου Εσωτερικών για το ίδιο έτος.

Β.2.2. Σε περίπτωση που έχει ληφθεί απόφαση αύξησης των ανωτέρω κατηγοριών ιδίων εσόδων για προ­ηγούμενο έτος από εκείνο που αφορά ο προς κατάρτιση προϋπολογισμός, η οποία δεν έχει αποδώσει πλήρως μέχρι τον μήνα αναφοράς για τον υπολογισμό της Ομάδας Ιδίων Εσόδων (όπως λόγω εποχικότητας των εισπράξεων), παρέχεται η δυνατότητα συνυπολογισμού του τμήματος της υπολειπόμενης απόδοσης στον προσδιορισμό της Ομάδας Ιδίων Εσόδων υπό την προϋπόθεση ότι αυτή μπορεί να τεκμηριωθεί βάσει αντι­κειμενικών ποσοτικών στοιχείων. Ως «υπολειπόμενη απόδοση» ορίζεται η διαφορά ανάμεσα στο επιπλέον ποσό που εκτίμησε ο δήμος ότι θα εισπράξει από την εν λόγω απόφαση σε ετήσια βάση και στο ποσό που έχει εισπράξει μέχρι τον μήνα αναφοράς.

Β3. Γενική παρατήρηση επί των οριζόμενων στην περίπτωση Β1 του παρόντος άρθρου ως προς την εγγραφή εσόδων στον προϋπολογισμό:

Σύμφωνα με τις διατάξεις των άρθρων 33 και 49 του Ν.4270/2014, οι προϋπολογισμοί των φορέων της Γενικής Κυβέρνησης διέπονται από τις αρχές της χρηστής δημοσιονομικής διαχείρισης, της υπευθυνότητας και της λογοδοσίας, της διαφάνειας, της ειλικρίνειας, της ενότητας, της καθολικότητας και της ακρίβειας.

Ως εκ τούτου, σε περίπτωση που παραστεί μόνο μέσα στη χρήση και εκ του νόμου ανάγκη εγγραφής συγκεκριμένου εσόδου, ή που η παράλειψη εγγραφής θα έχει ως συνέπεια τη μη τήρηση των προαναφερόμενων διατάξεων του ν. 4270/2014, επιβάλλεται η εγγραφή του σχετικού εσόδου στον προϋπολογισμό, ακόμη και με αύξηση του συνολικού αθροίσματος της Ομάδας Ιδίων Εσόδων, εφόσον δεν υπάρχει δυνατότητα μείωσης των επιμέρους λογαριασμών που την απαρτίζουν, προϋπόθεση που εξετάζεται επισταμένως από τις αρμόδιες για τον έλεγχο των προϋπολογισμών αρχές.

Ως χαρακτηριστικό παράδειγμα τέτοιου είδους αναφέρουμε την υποχρέωση ταμειακής βεβαίωσης εσόδου που προκύπτει από την περιέλευση στον δήμο καταλογιστικής πράξης. Αυτή αφενός δεν είναι μια διαδικασία που επαναλαμβάνεται τακτικά ανά τα έτη, ώστε το καταλογιστέο χρηματικό ποσό να είναι συγκρίσιμο με αντίστοιχα προηγουμένων ετών, αφετέρου η σχετική ταμειακή βεβαίωση είναι εκ του νόμου υποχρεωτική.

Β4. Ειδικές παρατηρήσεις επί των οριζόμενων στην περίπτωση Β1 του παρόντος άρθρου ως προς την εγγραφή εσόδων στον προϋπολογισμό:

1. Πέραν των οριζόμενων στην προηγούμενη γενική παρατήρηση, επιτρέπεται επίσης η αύξηση των συνολικών ποσών στην Ομάδα Ιδίων Εσόδων, στην περίπτωση κατά την οποία υφίσταται ανάγκη να αυξηθούν τα έσοδα λόγω κατάργησης, λύσης ή συγχώνευσης, νομικού προσώπου και περιέλευση των αντίστοιχων εσόδων στο φορέα μετά τη δημοσίευση αυτής σε ΦΕΚ.

2. Δεν συνιστούν παρεκκλίσεις από τα οριζόμενα στην παρούσα απόφαση οι εγγραφές ποσού μικρότερου από το συνολικό ανώτατο ποσό που μπορεί να εγγραφεί ως άθροισμα της Ομάδας Ιδίων Εσόδων.

3. Είναι επιτρεπτή η υπέρβαση του ανώτατου ορίου της Ομάδας Ιδίων Εσόδων, εφόσον δεν είναι δυνατή η αντίστοιχη μείωση κάποιου/ων άλλου/ων αναλυτικών λογαριασμών οικονομικής ταξινόμησης του προϋπολογισμού από όσους την απαρτίζουν, σε περίπτωση αναπροσαρμογής, εκ μέρους συνδέσμου, της τιμής αποκομιδής απορριμμάτων ανά ογκομετρική μονάδα, που συνεπάγεται αύξηση του κόστους της παροχής υπηρεσιών καθαριότητας εκ μέρους των δήμων-μελών του συνδέσμου, με αποτέλεσμα να απαιτείται η λήψη απόφασης εκ μέρους εκάστου δημοτικού συμβουλίου για αύξηση του σχετικού τέλους.

4. Είναι ομοίως επιτρεπτή η υπέρβαση του ανώτατου ορίου της Ομάδας Ιδίων Εσόδων στις περιπτώσεις κατά τις οποίες στα έτη που προηγούνται του έτους που αφορά ο υπό κατάρτιση προϋπολογισμός δεν έχει εφαρμοστεί η οδηγία της παρ. 5 του άρθρου 1 της παρούσας απόφασης.

Γ. Πρόσβαση σε οικονομικά στοιχεία δήμων και νομικών προσώπων δημοσίου δικαίου - Έλεγχος νομιμότητας.

Προκειμένου να καταστεί δυνατός ο έλεγχος νομιμότητας, σύμφωνα με τις οδηγίες της παρούσας απόφασης και των στοιχείων του μήνα αναφοράς, βάσει του οποίου κάθε δήμος και κάθε νομικό πρόσωπο εγγράφει στον προϋπολογισμό τα έσοδά του, οι αρμόδιες για τον έλεγχο αρχές θα αντλήσουν τα σχετικά οικονομικά στοιχεία από το σύστημα αναφορών του Υπουργείου Εσωτερικών.

`Αρθρο 4
Νομικά πρόσωπα τοπικής αυτοδιοίκησης

1. Η παρούσα απόφαση έχει εφαρμογή και στα δημοτικά ιδρύματα, τα Νομικά Πρόσωπα Δημοσίου Δικαίου και τους συνδέσμους αυτών.

2. Ο προϋπολογισμός εσόδων και εξόδων των νομικών προσώπων ιδιωτικού δικαίου των δήμων, συμπεριλαμβανομένων των Δημοτικών Επιχειρήσεων Ύδρευσης και Αποχέτευσης (Δ.Ε.Υ.Α.) καταρτίζεται κατά τον τύπο που καθορίζεται με την περ. γ της παρ. 5 του άρθρου 2 της υπό στοιχεία 2/45253/ΔΠΓΚ/26.6.2025 απόφασης του Υφυπουργού Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών «Σχέδιο λογαριασμών του Λογιστικού Πλαισίου της Γενικής Κυβέρνησης και κοινή οικονομική ταξινόμηση του Προϋπολογισμού των φορέων της Γενικής Κυβέρνησης» (Β΄ 3364), όπως ισχύει.

3. Τα Νομικά Πρόσωπα Ιδιωτικού Δικαίου τα οποία ανήκουν στον υποτομέα Ο.Τ.Α. όπως αυτός οριοθετεί- ται στις περ. β) και δ) της παρ. 1 του άρθρου 14 του Ν. 4270/2014, τα νομικά πρόσωπα δημοσίου δικαίου, τα ιδρύματα, οι σύνδεσμοι και οι Δ.Ε.Υ.Α., έχουν την υποχρέωση υποβολής του σχεδίου του προϋπολογισμού τους έως το τέλος Σεπτεμβρίου στον Κόμβο Οικονομικής Πληροφόρησης Τοπικής Αυτοδιοίκησης, προκειμένου το Παρατηρητήριο Οικονομικής Αυτοτέλειας των Οργανισμών Τοπικής Αυτοδιοίκησης (Ο.Τ.Α.) να παράσχει τη γνώμη του επ΄ αυτών.

4. Τα ιδρύματα και τα νομικά πρόσωπα δημοσίου δικαίου των δήμων, συμπεριλαμβανομένων των συνδέσμων, καταρτίζουν και ψηφίζουν τον προϋπολογισμό τους εντός των προθεσμιών που προβλέπονται και για τους δήμους, χωρίς να απαιτείται η προηγούμενη ψήφιση του προϋπολογισμού του οικείου δήμου στην οποία, μεταξύ άλλων, ορίζεται το ύψος της τακτικής επιχορήγησής τους. Για την κατάρτιση του προϋπολογισμού των ανωτέρω νομικών προσώπων, ως τακτική επιχορήγηση από τον οικείο δήμο εγγράφεται κατ΄ ελάχιστο το ποσό που προκύπτει από τη συστατική πράξη αυτών και σε περίπτωση που αυτή δεν αναφέρει ποσό ή δεν είναι επικαιροποιημένη ως προς το ύψος του ποσού που είναι απαραίτητο για τη λειτουργία του νομικού προσώπου, τότε προβλέπεται το ποσό που είναι εγγεγραμμένο στον προϋπολογισμό του δήμου το προηγούμενο οικονομικό έτος (δηλ. το 2026). Σε περίπτωση που με τον προϋπολογισμό του δήμου που αφορά το έτος 2027 ψηφισθεί τελικώς εγγραφή διαφορετικού ποσού, το νομικό πρόσωπο υποχρεούται άμεσα να προβεί σε ανάλογη αναμόρφωση του προϋπολογισμού του.

`Αρθρο 5
Υποχρεωτικές αναμορφώσεις προϋπολογισμού

1. Μετά τη λήξη της χρήσης 2026 και έως το τέλος Φεβρουαρίου του 2027, οι δήμοι και τα νομικά πρόσωπα αυτών υποχρεούνται να επανελέγξουν τις παραδοχές με βάση τις οποίες κατήρτισαν τον προϋπολογισμό του 2027 και να προχωρήσουν σε αναμόρφωσή του, με την επιφύλαξη των οριζομένων στις ειδικές παρατηρήσεις επί του άρθρου 3, λαμβάνοντας υπόψη τα πραγματικά οικονομικά αποτελέσματα και μεγέθη τους, όπως αυτά θα έχουν διαμορφωθεί την 31η Δεκεμβρίου 2026, προκειμένου αυτός να καταστεί ρεαλιστικός. Ειδικότερα, για τις παρακάτω κατηγορίες, θα πρέπει να γίνουν τα εξής:

Α) ΟΜΑΔΑ ΙΔΙΩΝ ΕΣΟΔΩΝ: Οι Δήμοι και τα νομικά πρόσωπα επαναϋπολογίζουν το ανώτατο ποσό που μπορεί να εγγραφεί στον προϋπολογισμό 2027 για την ΟΜΑΔΑ ΙΔΙΩΝ ΕΣΟΔΩΝ (συνολικό άθροισμα της ομάδας) με βάση την αρχή ότι το συνολικό ύψος των εγγεγραμμένων εσόδων αυτής στον προϋπολογισμό 2027 δεν μπορεί να υπερβαίνει το μέγιστο από τις εισπράξεις που πραγματοποίησε συνολικά ο φορέας στους αντίστοιχους κωδικούς (με το προϊσχύον θεσμικό πλαίσιο) αυτής της ομάδας για τα έτη 2025 ή 2026. Στην περίπτωση που έχουν εγγραφεί, με βάση τα στοιχεία μέχρι το μήνα κατάρτισης του προϋπολογισμού, στην ΟΜΑΔΑ ΙΔΙΩΝ ΕΣΟΔΩΝ ποσά μεγαλύτερου ύψους από αυτό της εκτέλεσης του έτους 2025 και το έτος 2026 κλείσει τελικά με χαμηλότερη εκτέλεση, ο προϋπολογισμός υποχρεωτικά αναμορφώνεται μέχρι το ύψος ποσού του 2025.

B) ΑΠΛΗΡΩΤΕΣ ΥΠΟΧΡΕΩΣΕΙΣ: Επανεξετάζονται και εγγράφονται στο σύνολό τους οι απλήρωτες υποχρεώσεις όπως αυτές προκύπτουν από τιμολόγια ή ισοδύναμα έγγραφα που παραλήφθηκαν από τον φορέα μέχρι την 31η Δεκεμβρίου 2026, με εξαίρεση εκείνες για τις οποίες πληρούνται οι προϋποθέσεις παραγραφής και έχουν δρομολογηθεί οι σχετικές διαδικασίες και τις δαπάνες για τις οποίες υφίσταται ή τεκμαίρεται εγγεγραμμένη πίστωση στον προϋπολογισμό.

Για τη διαγραφή των παραγεγραμμένων υποχρεώσεων των Δήμων, εφαρμόζονται οι ειδικότερες οδηγίες που έχουν παρασχεθεί με την υπ΄ αρ. 7/8783/07.02.2020 εγκύκλιο του Υπουργείου Εσωτερικών.

Στις περιπτώσεις υποχρεώσεων που έχουν ενταχθεί σε καθεστώς ρύθμισης για αποπληρωμή σε περισσότερα του ενός έτη, στον προϋπολογισμό 2027 εγγράφεται το συνολικό ποσό που πρέπει να καταβληθεί εντός του έτους, όπως αυτό προκύπτει από τη σχετική πράξη πολυετούς ανάληψης υποχρεώσεων.

Γ) ΧΡΗΜΑΤΙΚΑ ΔΙΑΘΕΣΙΜΑ: Εφόσον είχε καταρτιστεί μη ισοσκελισμένος προϋπολογισμός κατ΄ εφαρμογή του δεύτερου εδαφίου της παρ. 1 του άρθρου 1 και προκειμένου να διαπιστωθεί εάν απαιτείται αναμόρφωσή του, υπολογίζεται το οριστικό πλέον ταμειακό υπόλοιπο και συντάσσεται επίσημη κατάσταση συμφωνίας διαθεσίμων και ταμειακού υπολοίπου με ημερομηνία 31η Δεκεμβρίου 2026 η οποία αποτελεί προσαρμογή στα βιβλία του φορέα, του υπολοίπου των καταθέσεων σε τράπεζες - όπως αυτό προκύπτει από τα αντίγραφα κίνησης (extrait) των τραπεζικών λογαριασμών - λαμβάνοντας υπόψη κυρίως τα μετρητά του ταμείου, τις εισπρακτέες ή πληρωτέες επιταγές, καθώς και μη ενταλματοποιηθείσες συναλλαγές του φορέα. Η ανωτέρω κατάσταση συνοδεύεται από τα αντίγραφα κίνησης των τραπεζικών λογαριασμών.

Μετά το κλείσιμο του έτους 2026 και εντός του πρώτου τριμήνου του 2027, το Υπουργείο Εσωτερικών θα αποστείλει τις αρμόδιες για τον έλεγχο των προϋπολογισμών αρχές, τα απαιτούμενα στοιχεία για τον προσδιορισμό της ΟΜΑΔΑΣ ΙΔΙΩΝ ΕΣΟΔΩΝ καθώς και τα προσωρινά στοιχεία των υπολοίπων των λογαριασμών διαθεσίμων και υποχρεώσεων για τους δήμους χωρικής αρμοδιότητάς τους.

2. Επιπλέον, κατά τη διάρκεια του οικονομικού έτους η εκτίμηση των εγγραφών στα έσοδα ελέγχεται από το δημοτικό συμβούλιο κατά τα οριζόμενα στην παρ. 2 του άρθρου 373 του Κώδικα Τοπικής Αυτοδιοίκησης, κατόπιν διαπίστωσης του προϊσταμένου οικονομικών υπηρεσιών όπως περί εγγραφής υπερεκτιμημένων εσόδων ή εσόδων που δεν πρόκειται να εισπραχθούν έως το τέλος της χρήσης και σχετικής εισήγησής του στον δήμαρχο, ώστε να μην καταστεί σε καμία περίπτωση ελλειμματικός ο προϋπολογισμός.

3. Με τις αναμορφώσεις υποβάλλεται στην αρμόδια για την εποπτεία του δήμου αρχή, ολόκληρος ο προϋπολογισμός, όπου απεικονίζονται διακριτά σε ξεχωριστές στήλες οι λογαριασμοί, τα ποσά του προϋπολογισμού έτσι όπως έχει ήδη διαμορφωθεί (μετά και την έγκριση της τελευταίας/πιο πρόσφατης απόφασης τροποποίησης από την αρμόδια για τον έλεγχο νομιμότητας Αρχή, η μεταβολή των λογαριασμών που αναμορφώνονται (σε περίπτωση μείωσης σημειώνεται αρνητικό ποσό) και του προϋπολογισμού όπως αυτός θα διαμορφωθεί μετά και την αναμόρφωση.

`Αρθρο 6
Έναρξη ισχύος

Η παρούσα απόφαση μαζί με το παράρτημα που τη συνοδεύει ισχύει για την κατάρτιση του προϋπολογισμού οικονομικού έτους 2027.

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ

Οδηγίες εφαρμογής του άρθρου 3 «Ειδικές οδηγίες κατάρτισης του προϋπολογισμού έτους 2027»- Β. Προϋπολογισμός Ιδίων Εσόδων του Δήμου.

Για την Ομάδα Ιδίων Εσόδων υπολογίζεται η διαφορά που προκύπτει για το συνολικό άθροισμα της ομάδας αυτής από την εκτέλεση του προϋπολογισμού της περιόδου από τον Ιανουάριο του έτους 2026 και μέχρι το κλείσιμο του μηνός που προηγείται από το μήνα κατάρτισης του σχεδίου του προϋπολογισμού 2027 και της αντίστοιχης περιόδου του έτους 2025.

Δηλαδή, εάν:

i) Το σχέδιο του προϋπολογισμού 2027 καταρτίζεται τον Ιούλιο 2026 και τα στοιχεία της εκτέλεσης του προϋπολογισμού της περιόδου Ιανουάριος - Ιούνιος έχουν ενσωματωθεί στη βάση δεδομένων που τηρείται στο Υπουργείο Εσωτερικών, τα στοιχεία εκτέλεσης λαμβάνονται με βάση την περίοδο αυτή.

ii) Εάν το συνολικό άθροισμα της Ομάδας Ιδίων Εσόδων κατά την περίοδο Ιαν.-Ιούνιος 2026 είναι 5.000 ευρώ και για την περίοδο Ιαν.-Ιούνιος 2025 είναι 4.500 ευρώ, τότε η απόλυτη διαφορά είναι 500 ευρώ, δηλ. «Εκτέλεση 2026 μείον Εκτέλεση 2025».

- Εάν η ανωτέρω διαφορά είναι θετική (δηλαδή όταν η εκτέλεση του 2026 έχει αποδώσει ποσό υψηλότερο του 2025, όπως στο ανωτέρω παράδειγμα), τότε το ανώτατο ποσό που μπορεί να εγγραφεί στον προϋπολογισμό 2027 για την Ομάδα Ιδίων Εσόδων (συνολικό άθροισμα της ομάδας) είναι το ποσό της εκτέλεσης του έτους 2025 (Ιαν.-Δεκ.2025) προσαυξημένο κατά το ποσό της θετικής διαφοράς. Δηλαδή, εάν το έτος 2025 στο ανωτέρω παράδειγμα απέδωσε ποσό ύψους 9.000 ευρώ, τότε το ανώτατο ποσό που μπορεί να εγγραφεί στον προϋπολογισμό 2027 είναι 9.000 + 500 = 9.500 ευρώ.

- Εάν η ανωτέρω διαφορά είναι αρνητική, τότε το ανώτατο ποσό που μπορεί να εγγραφεί ως συνολικό άθροισμα για την Ομάδα Ιδίων Εσόδων, είναι το ποσό του έτους 2025 (δηλαδή, σύμφωνα με το ανωτέρω παράδειγμα, 9.000 ευρώ).

Εάν μετά το κλείσιμο του έτους 2026, η ανωτέρω διαφορά είτε από αρνητική γίνει θετική είτε το ποσό της θετικής διαφοράς αυξηθεί, τα ποσά που εγγράφηκαν στον προϋπολογισμό 2027 δύναται να αυξηθούν κατά τα οριζόμενα ανωτέρω και με ανάλογη αναμόρφωσή του. Στη σχετική απόφαση αναμόρφωσης πρέπει να αναφέρεται ρητά ότι πληρούται ο προαναφερόμενος όρος και κατά τον έλεγχο αυτής η αρμόδια, για την εποπτεία του δήμου, αρχή υποχρεούται να προβεί σε διασταύρωση των στοιχείων αυτών με τα τηρούμενα στον Κόμβο Οικονομικής Πληροφόρησης Τοπικής Αυτοδιοίκησης του Υπουργείου Εσωτερικών.

Σε κάθε άλλη περίπτωση δεν επιτρέπεται η αναμόρφωση του προϋπολογισμού με αύξηση του συνολικού αθροίσματος της Ομάδας Ιδίων Εσόδων, παρά μόνο εάν οι εισπράξεις κατά τη διάρκεια του έτους 2027 δικαιολογούν την αύξηση των σχετικών προβλέψεων (εάν δηλαδή, σύμφωνα με το ανωτέρω παράδειγμα, οι εισπράξεις της Ομάδας Ιδίων Εσόδων υπερβούν το ποσό των 9.500 €). Στην περίπτωση αυτή, ο προϋπολογισμός αναμορφώνεται, εφαρμοζόμενου για την εκτίμηση του συνολικού αθροίσματος της ΟΜΑΔΑΣ ΙΔΙΩΝ ΕΣΟΔΩΝ χρονολογικού ποσοστού, ανάλογου με το χρόνο κατά τον οποίο επιτεύχθηκε η υπέρβαση των εισπράξεων. Εάν δηλαδή στο κλείσιμο του Οκτωβρίου 2027 το ύψος των εσόδων ανέλθει σε 10.000 €, ο ετήσιος προϋπολογισμός μπορεί να αυξηθεί σε 12.000€ [10.000/(10/12)].

Η απόφαση αυτή να δημοσιευθεί στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως.

Αθήνα, 10 Ιουλίου 2026