Έγγραφο Υπουργείου Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης
5731/229/10.4.2012
`Αδεια μητρότητας και αποδοχές.

Αναφορικά με το θέμα της αμοιβής εργαζόμενης κατά τη διάρκεια της άδειας μητρότητας (τοκετού και λοχείας) σας γνωρίζουμε ότι κατά το διάστημα αυτό η εργαζόμενη δικαιούται να λάβει αποδοχές από:

α) τον εργοδότη της ανάλογα με την προϋπηρεσία της

β) τον ασφαλιστικό της φορέα και

γ) τον ΟΑΕΔ εφ΄ όσον συντρέχουν οι τεθείσες από τους φορείς αυτούς προϋποθέσεις.

Ειδικότερα, όσον αφορά στην υποχρέωση του εργοδότη για καταβολή αποδοχών κατά το εν λόγω διάστημα , σας πληροφορούμε τα εξής:

1. Το άρθρο 657 του Αστικού Κώδικα (Π.Δ. 456/1984 ΦΕΚ 164/Α/84) ορίζει τα εξής:

«Ο εργαζόμενος διατηρεί την αξίωση του για το μισθό, αν ύστερα από δεκαήμερη τουλάχιστον παροχή εργασίας εμποδίζεται να εργαστεί από σπουδαίο λόγο που δεν οφείλεται σε υπαιτιότητα του. Ο εργοδότης έχει δικαίωμα να αφαιρέσει από το μισθό τα ποσά που εξαιτίας του εμποδίου καταβλήθηκαν στον εργαζόμενο από ασφάλιση υποχρεωτική κατά το νόμο»

2. Το άρθρο 658 του ως άνω κώδικα διαλαμβάνει τα ακόλουθα:

«Το χρονικό διάστημα κατά το οποίο διατηρείται, σύμφωνα με το προηγούμενο άρθρο, η αξίωση για το μισθό σε περίπτωση εμποδίου, δεν μπορεί να υπερβεί τον ένα μήνα, αν το εμπόδιο εμφανίστηκε ένα τουλάχιστον έτος μετά την έναρξη της σύμβασης, και το μισό μήνα σε κάθε άλλη περίπτωση. Η αξίωση για το διάστημα αυτό υπάρχει και αν ακόμη ο εργοδότης κατάγγειλε τη μίσθωση επειδή το εμπόδιο του παρείχε το δικαίωμα αυτό».

3. Από τις ανωτέρω διατάξεις συνάγεται ότι για να διατηρηθεί η αξίωση του εργαζόμενου για το μισθό, μολονότι δεν παρέχει εργασία, πρέπει το κώλυμα (εμπόδιο) για παροχή εργασίας να οφείλεται σε σπουδαίο λόγο ήτοι σε λόγο που κατά τη καλή πίστη και τα χρηστά συναλλακτικά ήθη, καθιστά δικαιολογημένη τη μη παροχή εργασίας. Να μη μπορεί δηλαδή κατά την καλή πίστη και τα χρηστά και συναλλακτικά ήθη να αξιωθεί από το μισθωτό η παροχή εργασίας εξαιτίας του σπουδαίου λόγου. Σπουδαίος λόγος αποχής από την εργασία μπορεί να είναι οποιοδήποτε πραγματικό περιστατικό που αναφέρεται είτε στο πρόσωπο του μισθωτού και γενικότερα στη δική του «σφαίρα» είτε σε πραγματικό γεγονός που δημιουργεί αντικειμενική αδυναμία παροχής εργασίας (Αγαλλόπουλος: Εργ. Δικ. 1958 σ. 211-212, Κουκιάδης Εργ.Δικ. 1995 σ.532 , Βλαστός: Συμβ. Εξ. Εργ.1990 σ. 590-591, Γεωργιάδης - Σταθόπουλος: Ειδ. Ενοχ. σ. 495, ΑΠ 328/76, Πρωτ. Αθ 3219/ 74 , Πρωτ. Κω 15/61)

Η άδεια κυήσεως και λοχείας αποτελεί σπουδαίο λόγω αποχής μισθωτού από την εργασία της κατά την έννοια των άρθρων 657 και 658 ΑΚ. Έχει κριθεί δε από τα δικαστήρια ότι η ασθένεια του εργαζόμενου θεωρείται σπουδαίος λόγος αποχής εκ της εργασίας του (Α.Π. 308/59, -Π.Κ. 15/61 - Α.Π. 385/64 - Εφετείο Πειραιώς 917/1996 κλπ)

4. Ως έτος κατά την αληθή έννοια του άρθρου 658 Α.Κ. νοείται το εργασιακό έτος -εκείνο δηλαδή για τον υπολογισμό του οποίου λαμβάνεται ως αφετηρία μεν το χρονικό σημείο ενάρξεως της συμβάσεως, ως λήξη δε η αντίστοιχη ημερομηνία του επομένου έτους - και όχι το ημερολογιακό.

Συνεπώς από της συμπληρώσεως των αντίστοιχων προς την ημερομηνία ενάρξεως της συμβάσεως χρονικών διαστημάτων εργασίας αναβιώνει η αξίωση του εργαζόμενου για τις αποδοχές το πολύ ενός μηνός (ΑΠ 152/60, Π. Αθ 977/59, Π.Θεσσαλ 4016/59, Π. Αθ 3732/54, Πρωτ. Πειρ. 3512/52, Π. Αθ 4245/52, Α.Π. Βαμβέτσος ΕΕΔ 9582 , Α.Π. Μπουρνιάς ΕΕΔ 9486 Καποδίστριας Ερμ ΑΚ άρθρο 658 αριθμ. 6, Κ.Ε. Καρακατσάνης Εργ. Δικ. 1976 σ. 189). Εννοείται ότι η καταβολή των ανωτέρω αποδοχών θα γίνει σε συνδυασμό προς το άρθρο 5, του Α.Ν. 178/67 σύμφωνα με το οποίο ο εργοδότης για τις τρεις (3) πρώτες ημέρες του κωλύματος υποχρεούται στην καταβολή του μισού ημερομισθίου ή του αναλογούντος μισθού. Από δε τις αποδοχές του υπολοίπου διαστήματος ο εργοδότης δικαιούται να αφαιρέσει τα ποσά που εξαιτίας του κωλύματος καταβλήθηκαν στο μισθωτό από το ΙΚΑ (άρθρο 657 παρ.2 Α.Κ.).

5. Έχει γίνει γνωστό από τη νομολογία των δικαστηρίων ότι εάν ο μισθωτός μετά το πρώτο έτος της εργασίας του εμποδίζεται να εργασθεί ένεκα σπουδαίου λόγου μη οφειλομένου σε υπαιτιότητά του διατηρεί την αξίωση του για το μισθό ενός το πολύ μηνός για το ίδιο ανυπαίτιο κώλυμα έστω και αν το κώλυμα αυτό παρατείνεται επί χρόνο μεγαλύτερο του μηνός και αδιαφόρως αν κατά τη διάρκεια της αποχής του από την εργασία λόγω του κωλύματος συμπληρώνεται νέο εργασιακό έτος (Α.Π. 1012/72, Α.Π. 2041/84 Καρακατσάνης Εργ.Δίκαιο 1976 σελ. 189, Γεωργιάδης - Σταθόπουλος: Ειδ. Ενοχικό άρθρα 657, 658 αριθμ. 15 Χριστοφοράτος: Διαμόρφωση αποδοχών σ.68).

6. Εκ των ανωτέρω προκύπτει ότι, κατά την κρατούσα στη νομολογία άποψη, το κάθε εμπόδιο (ανυπαίτιο κώλυμα) πρέπει να αντιμετωπίζεται ενιαία ανεξάρτητα αν αυτό παρατείνεται πέραν του μηνός ή συνεχίζεται και στο επόμενο εργασιακό έτος. Κατ΄ επέκταση εάν κατά την αλλαγή του εργασιακού έτους αλλάξει το κώλυμα παροχής εργασίας - δηλαδή εάν εμφανισθεί νέο υποχρεωτικό και διάφορο του προηγούμενου εμπόδιο για εργασία - ο μισθωτός δικαιούται εκ νέου τις αποδοχές ενός μηνός το πολύ βάσει των άρθρων 657 - 658 του Αστικού Κώδικα. Η αποχή της μισθωτού από την εργασία της λόγω κυήσεως και λοχείας αντιμετωπίζεται ως αυτοτελής υποχρεωτικός και διάφορος από την ασθένεια λόγος αποχής από την εργασία. Επίσης διαφορετικά κωλύματα είναι κατά την άποψη της υπηρεσίας μας η άδεια μητρότητας (κυήσεως και λοχείας) και η ασθένεια ακόμα και στην περίπτωση που η τελευταία οφείλεται στην εγκυμοσύνη (βλ. και τα έγγραφα μας 2549/10.10.1988, 1073/26.2.1997 ΔΕΝ 2009 τεύχος 1547 σ. 1308 - 1310). Τα ανωτέρω εξάλλου έχει γνωρίσει η υπηρεσία μας με τα υπ΄ αριθμ. 2549/10.10.1988 και 24126/822/6.2.2012 έγγραφα της. Εν κατακλείδι, συνοψίζοντας τα παραπάνω αναφορικά με το θέμα της αμοιβής εργαζόμενης από τον εργοδότη, σας γνωρίζουμε ότι η άδεια ασθενείας κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης και η άδεια μητρότητας αποτελούν κατά την άποψη της υπηρεσίας μας διαφορετικά ανυπαίτια κωλύματα παροχής της εργασίας της προς αυτόν και αμείβονται σύμφωνα με τις προεκτεθείσες διατάξεις των άρθρων 657 - 658 του Αστικού Κώδικα με βάση το εργασιακό έτος. Όσον αφορά στην υποχρέωση του εργοδότη, σε κάθε περίπτωση δεν μπορεί να υπερβαίνει την καταβολή αποδοχών ενός μήνα για κάθε εργασιακό έτος ανεξαρτήτως του αριθμού των κωλυμάτων που ανακύπτουν, ενώ για την εκ νέου καταβολή αποδοχών ισχύει ότι θα πρέπει να συντρέχει η αλλαγή του εργασιακού έτους και η αλλαγή του κωλύματος.