Κατ΄ αρχάς θα πρέπει να επισημανθεί ότι η μετατροπή ατομικής επιχείρησης σε εταιρεία δεν εμπίπτει στις διατάξεις του Ν. 4601/2018 περί μετασχηματισμών και μετά την κατάργηση των διατάξεων του Ν.Δ. 1297/1972 και του Ν. 2166/1993 δεν υφίσταται πλέον κανένα πεδίο για την μετατροπή αυτή. Αντ΄ αυτού υπάρχει πλαίσιο το οποίο προβλέπει την εισφορά σε είδος της Καθαρής Θέσης ατομικής επιχείρησης σε εταιρεία.

ΩΣ ΠΡΟΣ ΤΗΝ ΕΙΣΦΟΡΑ ΑΤΟΜΙΚΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗΣ ΣΕ Α.Ε.

Από τις διατάξεις του Ν. 5162/2024  και την εγκύκλιο Ε. 2088/2025 αντιμετωπίζεται μεταξύ των άλλων και το ζήτημα της εισφοράς της Καθαρής περιουσίας ατομικής επιχείρησης σε εταιρεία. Σε σχέση με την περίπτωση  προκύπτουν σε γενικές γραμμές τα παρακάτω:

1.            Προϋπόθεση ένταξης στις απαλλακτικές διατάξεις του Ν. 5162/2024 της εισφοράς ατομικής επιχείρησης σε Α.Ε.  είναι  ότι η εισφερόμενη ατομική επιχείρηση και η λήπτρια ανώνυμη εταιρεία να  είναι φορολογικοί κάτοικοι Ελλάδας. Η ένταξη γίνεται ανεξαρτήτως της κατηγορίας τήρησης βιβλίων της εισφερόμενης ατομικής επιχείρησης.

2.            Για να εισφερθούν περιουσιακά στοιχεία στην λήπτρια ανώνυμη  εταιρεία, δεν αρκεί μόνο να είναι κυριότητας του φυσικού προσώπου – επιχειρηματία, αλλά θα πρέπει να προκύπτει από τα λογιστικά αρχεία ότι εξυπηρετούν τους σκοπούς της ατομικής επιχείρησης.

3.            Ο εισφέρων την ατομική επιχείρηση απαλλάσσεται από τον προβλεπόμενο από τα άρθρα 42 – 43 του Ν. 4172/2013 φόρο υπεραξίας κατά την εισφορά της ατομικής επιχείρησης, με εξαίρεση τυχόν τίμημα που θα λάβει από τη λήπτρια σε μετρητά. Η ως άνω απαλλαγή χορηγείται ανεξάρτητα από την πλήρωση της προϋπόθεσης αναφορικά με τον χρόνο έναρξης εργασιών της εισφέρουσας επιχείρησης και αίρεται σε περίπτωση μεταβίβασης των εταιρικών συμμετοχών εντός διετίας από την ολοκλήρωση της εισφοράς.

4.            Εφόσον η ατομική επιχείρηση δεν είχε συμπληρώσει διετή λειτουργία δραστηριότητας προ της εισφοράς τότε ως φορολογική αξία των εισφερόμενων περιουσιακών στοιχείων λαμβάνεται η νέα αγοραία, πράγμα που σημαίνει ότι η λήπτρια εταιρεία θα φορολογηθεί για την προκύψασα με βάση την αποτίμηση της εισφοράς  υπεραξία.  Δηλαδή για να απαλλαγεί η λήπτρια εταιρεία από τη φορολόγηση της τυχόν υπεραξίας που προκύπτει στα βιβλία της, πρέπει να πληρείται η   προϋπόθεση, ότι η εισφερόμενη επιχείρηση έχει πραγματοποιήσει έναρξη εργασιών, όπως αυτή προκύπτει με βάση τα κατά περίπτωση σχετικά έγγραφα, δύο τουλάχιστον έτη πριν από την κατά τον χρόνο που εκκινεί η διαδικασία της εισφοράς.

5.            Εφόσον μεταξύ των εισφερόμενων περιουσιακών στοιχείων της ατομικής επιχείρησης περιλαμβάνονται και ακίνητα τότε υπάρχει απαλλαγή από φόρο μεταβίβασης ακινήτων εφόσον:

α) τα εισφερόμενα ακίνητα χρησιμοποιήθηκαν για τις ανάγκες της εισφέρουσας ατομικής επιχείρησης επί δύο (2) τουλάχιστον έτη πριν από την εισφορά, και

β) τα εισφερόμενα ακίνητα θα χρησιμοποιηθούν για τις ανάγκες της λήπτριας εταιρείας επί δύο (2) τουλάχιστον έτη από την εισφορά.

Εξαιρείται των ως ανωτέρω προϋποθέσεων η περίπτωση που η εισφέρουσα ατομική επιχείρηση έχει  κύριο αντικείμενο εργασιών την κατασκευή ή εκμετάλλευση ακινήτων (δεν επιβάλλεται φόρος μεταβίβασης ακινήτων σε κάθε περίπτωση).

6. Λόγω της μεταβίβασης του συνόλου επιχείρησης η εισφορά δεν υπόκειται σε ΦΠΑ βάσει της παρ. 4 του άρθρου 5 του Ν. 5144/2024 (Κώδικας ΦΠΑ).        

7. Η εισφορά απαλλάσσεται από Ψηφιακό Τέλος Συναλλαγής.

7.            Εφόσον η εισφορά γίνεται σε ήδη συσταθείσα  εταιρεία δεν υπάρχει απαλλαγή από Φόρο Συγκέντρωσης Κεφαλαίου.

8.            Μετά την ολοκλήρωση της εισφοράς παύει η  δραστηριότητα του εισφέροντος την ατομική επιχείρηση φυσικού προσώπου. Ως εκ τούτου η διακοπή πρέπει να λάβει χώρα με την δημοσίευση στο ΓΕΜΗ της σύστασης, ή της αύξησης του μετοχικού  κεφαλαίου της Α.Ε. (ανάλογα σε ποια φάση θα γίνει η εισφορά – κατά τη σύσταση ή μετέπειτα αυτής). 

ΩΣ ΠΡΟΣ ΤΗ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ

Καθώς η εισφορά της ατομικής επιχείρησης σε Α.Ε. αφορά κατ΄ ουσία εισφορά σε είδος  απαιτείται η αποτίμηση της Καθαρής περιουσίας αυτής από εμπειρογνώμονες της παρ. 3 του άρθρου 17 του Ν. 4548/2018. Βάσει της αποτίμησης αυτής, στην περίπτωση εισφοράς σε νέα Α.Ε., συντάσσεται το Καταστατικό της Α.Ε. από συμβολαιογράφο το οποίο μαζί με την έκθεση κατατίθεται στο ΓΕΜΗ. Ως ημερομηνία σύστασης της Α.Ε. θεωρείται η ημερομηνία καταχώρησης στο ΓΕΜΗ της ανακοίνωσης – βεβαίωσης σύστασης. Η  διακοπή της ατομικής επιχείρησης πρέπει να λάβει χώρα με την δημοσίευση στο ΓΕΜΗ της σύστασης της Α.Ε.

ΩΣ ΠΡΟΣ ΤΑ ΔΕΔΟΜΕΝΑ ΤΗΣ ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΗΣ ΠΕΡΙΠΤΩΣΗΣ

Από το ερώτημα προκύπτει κατ΄ αρχάς ότι ως αντικείμενο της ατομικής επιχείρησης φέρεται το «Χονδρικό Εμπόριο». Όμως στη συνέχεια αναφέρεται ότι η επιχείρηση αναλαμβάνει και έργα του δημοσίου. Δεν προκύπτει όμως αν τα έργα αφορούν εκτέλεση τεχνικών έργων ή αφορούν τοποθετήσεις πωλούμενων αγαθών. Στην μεν πρώτη περίπτωση για την ανάληψη έργων από το δημόσιο απαιτείται η ατομική επιχείρηση να είναι εγγεγραμμένη στο «Μητρώο Εργοληπτικών Επιχειρήσεων Δημοσίων Έργων» και να έχει καταταχθεί σε κάποια τάξη, ενώ στη δεύτερη δεν απαιτείται καθώς προέχον στοιχείο είναι η πώληση των αγαθών, η οποία περαιτέρω περιλαμβάνει και υποχρέωση τοποθέτησης – εγκατάστασης των πωλούμενων αγαθών.

Για μεν την πρώτη περίπτωση και προκειμένου η νέα Α.Ε. να αναλαμβάνει την κατασκευή τεχνικών έργων απαιτείται η εγγραφή της στο «Μητρώο Εργοληπτικών Επιχειρήσεων Δημοσίων Έργων» και η κατάταξή της σε κάποια τάξη.

Οσον αφορά την δεύτερη περίπτωση δεν μπορούμε να εκφέρουμε ασφαλή άποψη σε σχέση με την χρήση της «εμπειρίας»    της ατομικής επιχείρησης από την νέα Α.Ε., καθώς τέτοια ζητήματα εκφεύγουν των θεματικών πεδίων  του Κόμβου. Θεωρούμε σκόπιμο λοιπόν να διερευνήσετε το ζήτημα μέσω των αρχών που αναθέτουν  τα έργα αυτά.