Από την παρ. 2.16 της Λογιστικής Οδηγίας του
Ν. 4308/2014 προβλέπεται:
2.16 Σε περίπτωση αλλαγής νομικού τύπου ή της ιδιοκτησίας μιας οντότητας που εντασσόταν στις περιπτώσεις της παραγράφου 2α ή 2β του άρθρου 1, με αποτέλεσμα την ένταξή της στην περίπτωση 2γ του ίδιου άρθρου, για την ένταξη σε κατηγορία μεγέθους λαμβάνονται υπόψη όλα τα διαθέσιμα στοιχεία. Για παράδειγμα, για μια «πολύ μικρή» ανώνυμη εταιρεία που στο τέλος του έτους 20Χ3 μετατράπηκε σε ομόρρυθμη εταιρεία δίνονται τα παρακάτω δεδομένα (σημείωση: το παράδειγμα αναφέρεται σε έτη μετά την εφαρμογή του νόμου 4308/2014).
20Χ4 20Χ3 20Χ2 20Χ1
Κύκλος εργασιών 1.400.000 1.450.000 1.750.000 1.780.000
Σύνολο ενεργητικού 320.000 310.000 305.000 300.000
Μέσος όρος προσωπικού 8 7 7 7
Με βάση τα δεδομένα αυτά, η ανώνυμη εταιρεία θεωρείται «πολύ μικρή» για τις χρήσεις 20Χ1 έως 20Χ3. Η νέα εταιρεία (ομόρρυθμη) το έτος 20Χ4 θεωρείται «μικρή» διότι δεν έχει κατέλθει κάτω από το όριο του κύκλου εργασιών 1.500.000 ευρώ για δύο συνεχόμενες χρήσεις, και θα συνεχίσει να χρησιμοποιεί διπλογραφικό λογιστικό σύστημα, σύμφωνα με το άρθρο 3 του παρόντος νόμου. Ωστόσο, στη χρήση 20Χ5 θα θεωρηθεί πολύ μικρή, και θα δικαιούται να τηρήσει απλογραφικό λογιστικό σύστημα. Διαφοροποιώντας ελαφρώς το παράδειγμα, εάν ο κύκλος εργασιών για το 20Χ2 ήταν κάτω του ορίου των 1.500.000 ευρώ, η νέα οντότητα το έτος 20Χ4 θα ήταν πολύ μικρή και συνεπώς θα μπορούσε να τηρήσει απλογραφικό σύστημα.»
Ως προς την τήρηση από την προελθούσα από την μετατροπή Ε.Ε. απλογραφικών βιβλίων η φορ. διοίκηση στο εγχειρίδιο ερωτήσεων – απαντήσεων (https://www.aade.gr/sites/default/files/2025-06/egxeiridio_erotiseis_apantiseis_forologias_2025_1.pdf ) αναφέρεται στο θέμα ως εξής : «Τι κατηγορίας βιβλία τηρεί μία ανώνυμη εταιρεία που μετατρέπεται σε ομόρρυθμη εταιρεία στη διάρκεια του φορολογικού έτους; Εάν υφίσταται το ίδιο πρόσωπο, η εταιρεία συνεχίζει να τηρεί διπλογραφικά βιβλία μέχρι το τέλος του φορολογικού έτους. Εάν θεωρείται νέο πρόσωπο, θα τηρήσει απλογραφικά βιβλία από την ημερομηνία που υφίσταται το νέο πρόσωπο.».
Βάσει της ως άνω απάντησης η προελθούσα από την μετατροπή Ε.Ε. κατά το έτος ολοκλήρωσης της μετατροπής αυτής θα συνεχίσει να τηρεί διπλογραφικά βιβλία μέχρι το τέλος του οικείου φορολογικού έτους. Απλογραφικά θα έχει την δυνατότητα να τηρήσει από την αρχή του επόμενου έτους, εφόσον βέβαια κατά το φορολογικό έτος της ολοκλήρωσης της μετατροπής και το προηγούμενο αυτού χαρακτηριζόταν ως πολύ μικρή επιχείρηση.
Τέλος να θέσουμε υπόψη ότι σε σχέση με την ύπαρξη αδιανέμητων κερδών στην ΙΚΕ ισχύουν τα εξής:
α) Στην παρ. 10 του άρθρου 64 του Ν.4172/2013 ορίζεται ότι «10. Σε περίπτωση που νομικό πρόσωπο ή νομική οντότητα αλλάζει κατηγορία βιβλίων από διπλογραφικά σε απλογραφικά, τα μη διανεμηθέντα κέρδη του νομικού προσώπου ή της νομικής οντότητας, κατά περίπτωση, όπως αυτά εμφανίζονται κατά το χρόνο αλλαγής της κατηγορίας βιβλίων, υπόκεινται σε παρακράτηση φόρου με το συντελεστή της περίπτωσης α' της παραγράφου 1 του άρθρου αυτού. Ο οφειλόμενος φόρος αποδίδεται εφάπαξ μέχρι το τέλος του δεύτερου μήνα από τη λήξη του φορολογικού έτους μέχρι το οποίο τα βιβλία τηρούνταν με τη διπλογραφική μέθοδο. Τα οριζόμενα στα προηγούμενα εδάφια ισχύουν και όταν ανώνυμη εταιρεία, εταιρεία περιορισμένης ευθύνης ή ιδιωτική κεφαλαιουχική εταιρεία μετατρέπεται σε προσωπική εταιρεία, με αποτέλεσμα να αλλάζει κατηγορία βιβλίων από διπλογραφικά σε απλογραφικά. Στην περίπτωση αυτή, ο οφειλόμενος φόρος αποδίδεται εφάπαξ μέχρι το τέλος του δεύτερου μήνα από την ολοκλήρωση της μετατροπής.»
β) Οι οδηγίες της φορ. διοίκησης για την παραπάνω διάταξη είναι με την Ε.2104/2019.
γ) Παρότι στην διάταξη αναφέρεται ότι αιτία της μετατροπής έχουμε αλλαγή από διπλογραφικά σε απλογραφικά, γεγονός είναι ότι μεταξύ της μετατροπής (του χρόνου ολοκλήρωσης) και του χρόνου ένταξης σε απλογραφικό σύστημα μπορεί να υπάρχει μια απόσταση (χρονική). Πάντως η αναφορά στο νόμο (παρ. 10 άρθρου 64) και στην εγκύκλιο (
Ε.2104/2019) είναι για «μέχρι το τέλος του δεύτερου μήνα από την ολοκλήρωση της μετατροπής».