1. Νομοθετικό  πλαίσιο που καθορίζει το ημερήσιο και εβδομαδιαίο ωράριο εργασίας πλήρους απασχόλησης

1.1.  Ο καθορισμός του χρόνου, κατά τη διάρκεια της εργασίμου ημέρας εντός του οποίου,  ο μισθωτός οφείλει  να παρέχει την εργασία του,  ανήκει στο διευθυντικό δικαίωμα του εργοδότη εκτός αν αυτό αντίκειται προς το νόμο ή τη σύμβαση εργασίας, κατά τα ανωτέρω οριζόμενα. Ειδικότερα ,σύμφωνα με το άρθρο 652 του Αστικού Κώδικα,  στο διευθυντικό δικαίωμα του εργοδότη είναι να καθορίζει τις συνθήκες και τους όρους εργασίας, τον τόπο, το χρόνο, τον τρόπο, τη διάρθρωση της εργασίας και τις λοιπές λεπτομέρειες για την εύρυθμη λειτουργία της επιχείρησης του προς επίτευξη των σκοπών της (Άρειος Πάγος  842/1985, 99/1983).

1.2. Στο άρθρο 55  παρ.1 του Ν.4808/19.6.2021 , ορίζεται ότι «σε όλους ανεξαιρέτως τους κλάδους εργασίας και σε όλους τους τομείς οικονομικής δραστηριότητας, η πλήρης απασχόληση καθορίζεται σε σαράντα (40) ώρες εβδομαδιαίως, οι οποίες δύνανται να κατανέμονται σε πενθήμερη ή εξαήμερη εβδομαδιαία εργασία, σύμφωνα με τις ισχύουσες διατάξεις, τις συλλογικές συμβάσεις εργασίας ή τις διαιτητικές αποφάσεις. Όταν εφαρμόζεται σύστημα πενθήμερης εβδομαδιαίας εργασίας, το πλήρες συμβατικό ωράριο εργασίας ανέρχεται ημερησίως σε οκτώ (8) ώρες, ενώ όταν εφαρμόζεται σύστημα εξαήμερης εβδομαδιαίας εργασίας, το πλήρες ωράριο εργασίας ανέρχεται σε έξι (6) ώρες και σαράντα (40) λεπτά ημερησίως. Με συλλογικές συμβάσεις εργασίας, διαιτητικές αποφάσεις ή ατομικές συμβάσεις εργασίας είναι δυνατή η εφαρμογή μικρότερων ωραρίων πλήρους απασχόλησης ημερησίως και εβδομαδιαίως».

Στο πλαίσιο αυτό οι σαράντα (40) ώρες εβδομαδιαίας εργασίας   κατανέμονται σε 5 ημέρες επί εφαρμογής συστήματος πενθήμερης εβδομαδιαίας εργασίας (40 : 5 = 8 ώρες ημερησίως) ή σε 6 ημέρες επί εφαρμογής συστήματος εξαήμερης εβδομαδιαίας εργασίας (40 : 6 = 6,40 ημερησίως).

 

2. Ημερήσιο ωράριο λειτουργίας καταστημάτων μικρότερης διάρκειας από τις 8 ώρες ή τις 6 ώρες και 40 λεπτά  και ανισομερής κατανομή του ημερήσιου χρόνου εργασίας

 

2.1. Δυνατότητα εφαρμογής μικρότερου ωραρίου από τα παραπάνω συμβατικά ωράρια ημερήσιας εργασίας  , όπως αυτά παρατίθενται στο άρθρο 55 παρ.1 του Ν. 4808/2021 ( 5 ημέρες επί 8 ώρες ημερησίως  προκειμένου για σύστημα πενθήμερης εβδομαδιαίας εργασίας και  6 ημέρες επί 6 ώρες  και 40 λεπτά ημερησίως  προκειμένου για σύστημα εξαήμερης εβδομαδιαίας εργασίας)   , υπάρχει μόνο εάν κατά τη διάρκεια της εβδομαδιαίας εργασίας, η επιχείρηση - κατάστημα λειτουργεί κάποιες ημέρες λιγότερες ώρες (π.χ. 7 ώρες ημερησίως, επί πενθημέρου, ή 6 ώρες επί εξαημέρου). Στην περίπτωση αυτή είναι δυνατή η απασχόληση του εργαζομένου επί λιγότερες ώρες ημερησίως (π.χ. 7 ώρες επί πενθημέρου ή 6 ώρες επί εξαημέρου αντιστοίχως), με την προϋπόθεση ότι κατά τις υπόλοιπες ημέρες της εβδομάδος, η ημερήσια απασχόληση δεν θα υπερβαίνει το νόμιμο ημερήσιο ωράριο εργασίας που αντιστοιχεί σε 9 ώρες επί πενθημέρου ή σε 8 ώρες επί εξαημέρου. Επισημαίνεται ότι εφόσον δεν υφίσταται υπέρβαση των 40 ωρών εβδομαδιαίας εργασίας, δεν εφαρμόζονται οι σχετικές διατάξεις περί υπερεργασίας(Έγγραφα  Υπουργείου  Εργασίας, Κοινωνικής  Ασφάλισης και Κοινωνικής  Αλληλεγγύης 42815/769/26.9.2017  και 34186/564/18-8-2015).

Συμπερασματικά αναφέρεται   ότι εξακολουθεί να είναι   σε ισχύ  η δυνατότητα «ανισομερούς» κατανομής του χρόνου εργασίας με τους όρους και τις προϋποθέσεις που αναφέρονται ανωτέρω. Ειδικότερα  η ανισομερής αυτή κατανομή του χρόνου εργασίας δύναται  να εφαρμοσθεί μόνο όταν  η επιχείρηση   εν προκειμένω εμπορικό κατάστημα  , λειτουργεί έστω  κάποιες ημέρες    λιγότερες ώρες π.χ.  6 ώρες και 30 λεπτά  επί πενθημέρου οπότε   είναι δυνατόν να εφαρμοσθεί  με το αιτιολογικό ότι επί πενθήμερης απασχόλησης , την Δευτέρα και την Τετάρτη  το ωράριο λειτουργίας του  είναι  από 08.00 έως 14.30  δηλαδή είναι  μικρότερης διάρκειας από τις 8 ώρες .  Για να αποδεικνύεται το γεγονός αυτό  σε τυχόν έλεγχο , θα πρέπει να είναι αναρτημένο σε εμφανές σημείο  το ωράριο λειτουργίας της επιχείρησης εις τρόπον ώστε να δικαιολογείται η ανισομερής κατανομή του ωραρίου εργασίας  σε εβδομαδιαία βάση  ( 4 ημέρες x 8,5 ώρες & 1 ημέρα x 6  ώρες = 40 ώρες ) .

2.2. Σύμφωνα με  το άρθρο 1 παρ. 1 και 2 του Ν. 435/1976 όπως ισχύει, οι μισθωτοί που απασχολούνται νομίμως πέρα από τα επιτρεπόμενα για κάθε κατηγορία ανώτατα χρονικά όρια της ημερήσιας εργασίας, δικαιούνται αμοιβής για κάθε ώρα τέτοιας απασχολήσεως ίσης προς το καταβαλλόμενο ωρομίσθιο αυξημένο κατά τα οριζόμενα για την υπερεργασία και υπερωρία ποσοστά.  Αν όμως σε επιχείρηση – κατάστημα   που   δεν έχει σταθερό ημερήσιο ωράριο λειτουργίας, και εφαρμόζει νομοτύπως κατά τα ανωτέρω εκτεθέντα για το προσωπικό της  ανισομερή κατανομή του ημερήσιου χρόνου εργασίας ο μισθωτός που απασχολείται   σε αυτή  (επιχείρηση – κατάστημα - φαρμακείο) δεν υπερβεί κατά τις εργάσιμες ημέρες της εβδομάδας :

το συμβατικό εβδομαδιαίο όριο των 40 ωρών και το νόμιμο ημερήσιο ωράριο των 9 ωρών επί πενθημέρου ή  των 8 ωρών επί εξαημέρου,

 δεν δικαιούται την οικεία πρόσθετη αμοιβή της υπερεργασίας  ήτοι το ωρομίσθιο επαυξημένο κατά 20%  γιατί  δεν έχει πραγματοποιήσει υπερεργασία (Άρειος Πάγος 1158/2011 &   526/2013 ) πάντα υπό την προϋπόθεση  η επιχείρηση - κατάστημα να λειτουργεί κάποιες ημέρες λιγότερες ώρες (π.χ. 7 ώρες ημερησίως, επί πενθημέρου, ή 6 ώρες επί εξαημέρου).  Ειδικότερα ,από το συσχετισμό του ημερήσιου προς το εβδομαδιαίο ωράριο προκύπτει ότι  η απασχόληση κατά την 9η  ώρα επί πενθημέρου και κατά την 8η ώρα επί εξαημέρου ,  προκειμένου για ανισομερή κατανομή  του  ημερήσιου χρόνου  εργασίας  είναι δυνατόν :

να μην αποτελεί υπερεργασία, όταν το εβδομαδιαίο ωράριο δεν υπερβαίνει τις σαράντα (40) ώρες  και ταυτόχρονα  το ημερήσιο  ωράριο δεν υπερβαίνει τις εννέα (9) ώρες  επί πενθημέρου ή  τις  οκτώ (8)  ώρες  επί εξαημέρου (ανισομερής κατανομή των ωρών εργασίας την εβδομάδα),  να αποτελεί υπερεργασία   η 9η ώρα  ημερήσιας εργασίας  επί πενθημέρου ή  η 8η ώρα  επί εξαημέρου όταν  το εβδομαδιαίο ωράριο υπερβαίνει τις  σαράντα (40) και ανέρχεται  μέχρι τις  σαράντα πέντε (45) ώρες επί πενθημέρου και μέχρι  σαράντα οκτώ (48) ώρες επί εξαημέρου,  να αποτελεί υπερωρία , υπερεργασία   η  υπέρβαση της 9ης ώρας  ημερήσιας εργασίας  επί πενθημέρου ή  της  8η ώρας    επί εξαημέρου ( Μον. Πρωτ. Αθηνών 435/2007).   

2.3. Διευκρινιστικά αναφέρεται ότι η κατά τα ανωτέρω ανισομερής κατανομή του ημερήσιου χρόνου  που εφαρμόζεται εάν κατά τη διάρκεια της εβδομαδιαίας εργασίας, η επιχείρηση - κατάστημα λειτουργεί κάποιες ημέρες λιγότερες ώρες (π.χ. 7 ώρες ημερησίως, επί πενθημέρου, ή 6 ώρες επί εξαημέρου) ,  αποτελεί παρέκκλιση από την εβδομαδιαία ισοκατανομή του ωραρίου που ρυθμίζεται στο άρθρο 55 του ν 4808/2021, σύμφωνα με το οποίο όταν εφαρμόζεται σύστημα πενθήμερης εβδομαδιαίας εργασίας, το πλήρες συμβατικό ωράριο εργασίας ανέρχεται ημερησίως σε 8 ώρες, ενώ όταν εφαρμόζεται σύστημα εξαήμερης εβδομαδιαίας εργασίας, το πλήρες ωράριο εργασίας ανέρχεται σε έξι (6) ώρες και σαράντα (40) λεπτά ημερησίως.

 

Ανισομερής κατανομή  ημερήσιου του χρόνου  εργασίας    (Πενθήμερο πλήρες ωράριο ) 

Ημέρες	Συμβατικές ώρες ημερήσιας απασχόλησης	Ωράριο λειτουργίας  καταστήματος
Δευτέρα	6   ώρες & 30 λεπτά	08:00-14:30
Τρίτη	9 ώρες	08:30-14:30 & 17:30-20:30
Τετάρτη	ρεπό	08:00-14:30
Πέμπτη	9 ώρες	08:30-14:30 & 17:30-20:30
Παρασκευή	9 ώρες	08:30-14:30 & 17:30-20:30
Σάββατο	6   ώρες & 30 λεπτά	08:00-14:30
Σύνολο	40 ώρες

 

Ανισομερής κατανομή  ημερήσιου του χρόνου  εργασίας    (Εξαήμερο πλήρες ωράριο )

Ημέρες	Συμβατικές ώρες ημερήσιας απασχόλησης	Ωράριο λειτουργίας  καταστήματος
Δευτέρα	6   ώρες	08:30-14:30
Τρίτη	6  ώρες	08:30-14:30 & 17:30-20:30
Τετάρτη	6   ώρες	08:30-14:30
Πέμπτη	8 ώρες	08:30-14:30 & 17:30-20:30
Παρασκευή	8   ώρες	08:30-14:30 & 17:30-20:30
Σάββατο	6   ώρες	08:30-14:30
Σύνολο	40 ώρες

 

 

με βάση τα ανωτέρω εκτεθέντα ,  το πρόγραμμα οργάνωσης  του χρόνου εργασίας  των εργαζόμενων του ερωτήματος  που απασχολούνται σε εξαήμερη βάση δεν είναι  σύννομο  για το λόγο ότι  γίνεται υπέρβαση του νόμιμου ημερήσιου ωραρίου εργασίας τις ημέρες Δευτέρα ,Τρίτη, Παρασκευή  (το νόμιμο ημερήσιο ωράριο στο εξαήμερο είναι το 8ωρο).