Φορολογία Μεγάλης Ακίνητης Περιουσίας (Φ.Μ.Α.Π.)
369
φόρου αυτού είναι κατά νόμον και ο κηδεμόνας σχολάζουσας κληρονομίας αλλά και ο
υπεισερχόμενος στη θέση αυτού κατά τα άνω εκτελεστής της διαθήκης για τη σύσταση κοινωφελούς
ιδρύματος.
Ειδικότερα κατά τη διάταξη του άρθρου 88 του Α.Ν. 2039/1939, ως αντικαταστάθηκε με το άρθρο
18
του Ν.Δ. 520/1491, η εκτέλεση του κοινωφελούς σκοπού ή έργου ανήκει στον αρμόδιο για την
εκκαθάριση της κληρονομίας εκτελεστή της διαθήκης, εφόσον αυτό ορίζεται ή προκύπτει σαφώς απ΄
αυτήν. Σε περίπτωση σιωπής της διαθήκης, η εκτέλεση του κοινωφελούς σκοπού ή έργου ανατίθεται
είτε στον εκτελεστή αυτής, με πράξη του Υπουργού των Οικονομικών και του αρμοδίου λόγω σκοπού
Υπουργού, είτε στο Κράτος, εκτός αν η περιουσία καταλείπεται σε υφιστάμενο ίδρυμα, οπότε αυτό
είναι αρμόδιο για την εκτέλεση. Από τη διάταξη αυτή προκύπτει σαφώς αφενός μεν ότι η εκτέλεση
του ορισθέντος με τη διαθήκη κοινωφελούς σκοπού ανήκει, κατ’ αρχή, στον αρμόδιο για την
εκκαθάριση της κληρονομίας εκτελεστή αυτής και όταν ακόμη η κληρονομία καταλείφθηκε σε
υφιστάμενο ίδρυμα, υπό την προϋπόθεση όμως ότι αυτό ορίζεται στην διαθήκη ή προκύπτει σαφώς
απ’ αυτήν, αφετέρου δε ότι σε περίπτωση σιωπής της διαθήκης περί του εκτελεστού του κοινωφελούς
σκοπού, εάν μεν η περιουσία καταλείφθηκε σε υφιστάμενο ίδρυμα αυτό είναι μόνο αρμόδιο για την
εκτέλεση αυτού, σε αντίθετη δε περίπτωση η εκτέλεση του κοινωφελούς σκοπού ανατίθεται με πράξη
του υπουργού των Οικονομικών και του αρμόδιου λόγω σκοπού Υπουργού είτε στον εκτελεστή των
διατάξεων της διαθήκης είτε στο Κράτος (βλ. ΑΠ 598/1977 ΝοΒ 26 σελ. 215, Εφετείο Αθηνών
3369/89).
Ο εκτελεστής της διαθήκης νομιμοποιείται ν’ ασκεί προσφυγή κατά των τυχόν ή άλλων πράξεων της
φορολογούσας αρχής, μετά δε τη σύσταση του ιδρύματος νομιμοποιείται να συνεχίσει τις ανοιγείσες
δίκες το ήδη συσταθέν ίδρυμα (βλ. ΣτΕ 2636/88 ).
Ο εκτελεστής της διαθήκης ασκεί δημόσιο λειτούργημα (βλ. άρθρο 64 Α.Ν.2039/39) και δεν
περιέρχεται σ΄ αυτόν η ταχθείσα με τη διαθήκη κληρονομιαία περιουσία για τη σύσταση κοινωφελούς
ιδρύματος του Α.Ν. 2039/39. Άλλη βεβαίως είναι η περίπτωση που η κληρονομία καταλείφθηκε σε
υφιστάμενο ίδρυμα και τούτο είναι συγχρόνως και εκτελεστής αυτής κατά τα άνω εκτεθέντα.
Παρά ταύτα, ο εκτελεστής της διαθήκης είναι υπόχρεος σε Φ.Μ.Α.Π. ως υπεισερχόμενος στη θέση
του κηδεμόνα σχολάζουσας κληρονομίας σύμφωνα με τα ανωτέρω εκτεθέντα.
…………
IV. Στο γ΄ σκέλος του ερωτήματος λεκτέον ότι οι απαλλαγές από το Φ.Μ.Α.Π. ορίζονται
περιοριστικώς στο νόμο και χορηγούνται στα νομίμως συνεστημένα ιδρύματα, ως και στα ιδρύματα
που εμπίπτουν στο άρθρο 114 Α.Κ.. Στα υποτελή ιδρύματα ισχύουν οι απαλλαγές που αφορούν τα
νομικά πρόσωπα στα οποία προσκολλώνται.
V. Τέλος στο τελευταίο σκέλος του ερωτήματος, που αναφέρεται στα κεφάλαια αυτοτελούς
διαχειρίσεως για τα οποία δεν καθορίστηκε ίδιος τρόπος διοικήσεως και αποτελούν εντεύθεν υποτελή
ιδρύματα, λεκτέα τα εξής:
Κατά τη διάταξη του άρθρου 95 παρ. 1 του Ν. 2039/39 περιουσία διατιθεμένη δια πράξεως εν ζωή
ή δια διατάξεως τελευταίας βουλήσεως προς εκπλήρωση στο διηνεκές ή για ορισμένη διάρκεια
χρόνου κοινωφελούς σκοπού, η εκτέλεση του οποίου ανατίθεται με την συστατική πράξη σε φυσικά
πρόσωπα (κληρονόμους, κληροδόχους ή εκτελεστές) ή νομικά πρόσωπα που συνιστώνται για πρώτη
φορά ή σε τέτοια υφιστάμενα, οριζόμενου όμως κατά την τελευταία περίπτωση ίδιου τρόπου
διοικήσεως, συνιστά ίδρυμα διοικούμενο κατά τα οριζόμενα στη συστατική πράξη. Περαιτέρω κατά τη
διάταξη του άρθρου 96 παρ. 1 του ίδιου πιο πάνω αναγκαστικού νόμου, περιουσία διατεθειμένη προς
εκπλήρωση ειδικού κοινωφελούς σκοπού, η εκτέλεση του οποίου ανατίθεται με την συστατική πράξη,
