Φορολογία Μεγάλης Ακίνητης Περιουσίας (Φ.Μ.Α.Π.)
367
Στην 76/2004 γνωμοδότηση του Ν.Σ.Κ. που έγινε δεκτή στο σύνολό της (πλην της αναγκαιότητας
μεταγραφής ακινήτων, δεδομένου ότι, σύμφωνα με τις ισχύουσες ειδικές διαδικασίες, οι φορολογικές
υποχρεώσεις απορρέουν από την ημερομηνία σύνταξης των σχετικών συμβολαιογραφικών
εγγράφων) από τον Υφυπουργό Οικονομικών, αναφέρεται:
«…………
Παραθέτονται οι ισχύουσες διατάξεις του Φ.Μ.Α.Π. και των άρθρων 95 και 96 του Α.Ν.
2039/1939.
ΙΙ. Από το συνδυασμό των παραπάνω διατάξεων προκύπτει ότι στο φόρο μεγάλης ακίνητης
περιουσίας αλλά με ηυξημένο αφορολόγητο όριο και μειωμένο συντελεστή φορολογίας υπάγονται
και τα ημεδαπά κοινωφελή ιδρύματα.
Περαιτέρω κατά το ισχύσαν και το ισχύον δίκαιο ο επιθυμών ν’ αφιερώσει περιουσία προς ορισμένο
σκοπό δύναται - δια δικαιοπραξίας εν ζωή ή αιτία θανάτου - διττώς να επιτύχει τούτο: να συστήσει (α)
αυθύπαρκτο (αυτοτελές) ίδρυμα έχον ίδια νομική προσωπικότητα, ότε η περιουσία περιέρχεται εις το
νομικό πρόσωπο τού, προς τον ταχθέντα σκοπό, συσταθέντος ιδρύματος ή β) να μεταβιβάσει την
αφιερουμένη περιουσία σε ορισμένο φυσικό ή υφιστάμενο νομικό πρόσωπο, (σωματείο, αυθύπαρκτο
ίδρυμα, νομικό πρόσωπο δημοσίου δικαίου), με τον όρο εκπληρώσεως υπό τούτου του
επιδιωκομένου σκοπού.
Εκ της ιδρυτικής πράξεως, πρέπει να προκύπτει ότι ο διαθέτης - ιδρυτής ηθέλησε την ίδρυση
αυτοτελούς υποκειμένου δικαίου δηλ. νομικού προσώπου. Όταν δεν σκοπείται η ίδρυση ιδρύματος
ως αυτοτελούς νομικού προσώπου, δεν έχουν εφαρμογή οι διατάξεις περί ιδρύματος, αλλ΄ οι
διατάξεις περί δωρεάς υπό τρόπον, η εγκαταστάσεως και κληροδοσίας υπό τρόπον (Γ. Μπαλή, Γεν.
Αρχές § 17 Β΄) και η κυριότητα περιέρχεται στα νομικά πρόσωπα στα οποία ανατέθηκε η εκτέλεση του
ειδικού κοινωφελούς σκοπού κατά τις άνω ειδικότερες διατάξεις.
Ειδικότερα εάν εις ήδη υπάρχον ίδρυμα παραχωρηθεί δια πράξεως εν ζωή περιουσία χάριν,
ορισμένου σκοπού έστω και συμφώνου προς τον προορισμό του, η τοιαύτη παραχώρηση
περιουσίας, είναι κοινή δωρεά και απαιτείται σύμβαση κατά τους όρους του νόμου (Μπαλήν ενθ.
Ανωτέρω παρ. 17), προκειμένου δε περί ακινήτων, σύνταξη συμβολαιογραφικής πράξεως και
μεταγραφή αυτής, οπότε και τίθεται ζήτημα επιβολής Φ.Μ.Α.Π. σε βάρος του λαβόντος ιδρύματος.
Όσον αφορά τα ιδρύματα που συνιστώνται μετά τον θάνατο του ιδρυτή, ήτοι περιπτώσεις που το
ίδρυμα ορίζεται στη διαθήκη ως κληρονόμος ή κληροδόχος, ή ο στη ζωή ιδρυτής αποθνήσκει προ
της συστάσεως του ιδρύματος, λεκτέον ότι ενόψει των ορισμών των άρθρων 108 και 114 ΑΚ, τα
ιδρύματα αυτά κατά το μεσοδιάστημα που μεσολαβεί μεταξύ του θανάτου του ιδρυτού και της
εγκρίσεως του ιδρύματος θεωρούνται κατά πλάσμα δικαίου ότι "υφίστανται" σε σχέση με
οποιοδήποτε θέμα που αναφέρεται στην περιουσία που έχει ταχθεί από τον ιδρυτή υπέρ αυτών, (βλ.
ΣτΕ 2636/88), δικαιούμενα και του προβλεπομένου για τα κοινωφελή ιδρύματα αφορολογήτου ορίου
και μειωμένου συντελεστή φορολογίας.
Ειδικότερα και με την προϋπόθεση ότι εδημοσιεύθη το διάταγμα που εγκρίνει τη σύσταση του
ιδρύματος η κληρονομία επήχθη ήδη σ’ αυτό από το θάνατο του ιδρυτή όπως από του αυτού χρόνου
επάγεται στο ίδρυμα και η κληροδοσία. (βλ. Γιαννόπουλου Γεν. Αρχαί σελ. 284)
Ακριβέστερα το άνω ίδρυμα αποκτά την περιουσία βάσει των διατάξεων του κληρονομικού
4.3
ΦΟΡΟΛΟΓΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΩΝ ΠΕΡΙΟΥΣΙΩΝ
ΠΟΥ ΚΑΤΑΛΕΙΠΟΝΤΑΙ ΓΙΑ ΕΚΤΕΛΕΣΗ ΚΟΙΝΩΦΕΛΟΥΣ
ΣΚΟΠΟΥ ΣΤΟ Φ.Μ.Α.Π.
