22/04/24 | Αρχική > Αρθρογραφία > Επώνυμες Σκέψεις

Οι γεωπολιτικές αβεβαιότητες σε νέα φάση

Με αφορμή τις εξελίξεις που λαμβάνουν χώρα στη Μέση Ανατολή, θα λέγαμε ότι το πετρέλαιο και το φυσικό αέριο, αν και βρίσκονται κάτω από τη στεριά και από τη θάλασσα, οι τρέχουσες τιμές τους επηρεάζονται τις περισσότερες φορές από εξελίξεις που λαμβάνουν χώρα πάνω στη γη.

Για παράδειγμα, ένας επηρεασμός από εξελίξεις που συμβαίνουν στο υπέδαφος θα μπορούσε να είναι η ανακάλυψη και η λειτουργία νέων μεγάλων κοιτασμάτων (αύξηση προσφοράς, άρα πίεση στις τιμές) ή η εύρεση τεχνολογιών, που θα μείωναν δραστικά τον χρόνο και τον τρόπο εντοπισμού και άντλησης των φυσικών αυτών πόρων.

Αντίθετα, οι εξελίξεις που συμβαίνουν πάνω από το έδαφος και που θα μπορούσαν να επηρεάσουν την πορεία των τιμών είναι πολύ περισσότερες, μεταξύ των οποίων συγκαταλέγονται:

  • Η πορεία της ζήτησης: Σε περιόδους ικανοποιητικών ρυθμών της διεθνούς οικονομικής ανάπτυξης (τόσο στο Δυτικό κόσμο, αλλά επίσης κατά τις τελευταίες δεκαετίες σε Κίνα και Ινδία, που «σηκώνουν» ένα πολύ μεγάλο τμήμα της παγκόσμιας μεγέθυνσης) είναι φυσικό η ζήτηση για ενέργεια να ανεβαίνει (για παράδειγμα, μεγαλύτερες παραγωγές προϊόντων, περισσότερες μετακινήσεις, αυξημένη δράση του διεθνούς εμπορίου, με τα προϊόντα να μεταφέρονται συχνά από τη μια άκρη της γης στην άλλη). Αντίθετα, σε περιόδους ύφεσης όλα τα προαναφερθέντα υποχωρούν, άρα και η ζήτηση για ορυκτά καύσιμα περιορίζεται. Μάλιστα, σε μια ακραία περίπτωση υποχώρησης της ζήτησης, όταν τα κράτη επέβαλαν δραστικά περιοριστικά κυκλοφοριακά μέτρα για την αντιμετώπιση της πανδημίας covid-19, η τιμή του πετρελαίου είχε κατρακυλήσει ακόμη και κοντά στο επίπεδο των δέκα δολαρίων.
  • Η πορεία της προσφοράς: Με δεδομένο ότι οι χώρες παραγωγής πετρελαίου -σε μεγάλη τουλάχιστον ποσότητα- είναι περιορισμένες σε αριθμό, οι αποφάσεις κάθε μίας εξ’ αυτών θα μπορούσε να επηρεάσει σε σημαντικό βαθμό τα πράγματα. Ιδιαίτερα όταν υπάρχει η γνωστή σύμπραξη «ΟΠΕΚ Συν» (o Οργανισμός Εξαγωγών Πετρελαιοπαραγωγών Χωρών που ιδρύθηκε το 1960, ενισχυμένος στη συνέχεια και με άλλα κράτη, μεταξύ των οποίων συγκαταλέγεται και η Ρωσία), η οποία συχνά αποφασίζει για το ύψος των εκάστοτε παραγόμενων ποσοτήτων πετρελαίου.

Μέσα από τη ρύθμιση της προσφοράς, από τη μια πλευρά επιχειρείται η αύξηση του μακροχρόνιου οφέλους που αποκομίζουν οι χώρες-παραγωγοί, ενώ παράλληλα κατά καιρούς επιχειρείται και η άσκηση πολιτικής πίεσης προς τις χώρες-καταναλωτές, καθώς μείωση της προσφοράς οδηγεί σε αύξηση τιμής, πληθωριστικές πιέσεις και ψαλίδισμα της ανάπτυξης. Η πολιτική διάσταση στο όλο ζήτημα εντείνεται, καθώς στους μεγάλους καταναλωτές πετρελαίου συγκαταλέγεται και η Κίνα, η οποία με τη σειρά της θα επιθυμούσε έναν καλό ρυθμό ανάπτυξης για την Ευρώπη και τις Η.Π.Α., προκειμένου να αυξάνει τις εξαγωγές της προς τις συγκεκριμένες γεωγραφικές περιοχές.

Γεωπολιτικοί κίνδυνοι

Το τελευταίο χρονικό διάστημα οι τιμές της ενέργειας έχουν επηρεαστεί σε σημαντικό βαθμό από το μέτωπο των γεωπολιτικών αβεβαιοτήτων με τον πόλεμο Ρωσίας-Ουκρανίας, αλλά και με τις δραματικές εξελίξεις στη Μέση Ανατολή. Όλα αυτά έχουν προκαλέσει ζητήματα στο μέτωπο της προσφοράς, τα οποία συνέβαλαν σε μεγάλο βαθμό έτσι ώστε η ευρωπαϊκή οικονομία να υποχρεωθεί σε αναιμική πορεία κατά την τελευταία τριετία.

Επιπρόσθετα, οι τελευταίες εξελίξεις στο μέτωπο της Μέσης Ανατολής είναι πολύ πιθανό να διαφοροποιήσουν έντονα το όλο σκηνικό στη διεθνή οικονομία. Από το Σεπτέμβριο του 2023 έως και τον Μάρτιο του 2024 οι αγορές εκτιμούσαν ότι οι όποιες εξελίξεις θα είχαν τοπικό χαρακτήρα και για τον λόγο αυτό δεν είχαν επηρεαστεί οι αποτιμήσεις των μετοχών και των ομολόγων, ή ακόμη σε σημαντικό βαθμό οι τιμές των εμπορευμάτων. Στην παρούσα φάση η προαναφερθείσα παραδοχή αμφισβητείται, με τις αγορές να προσπαθούν να προβλέψουν την «επόμενη μέρα».

Σε περίπτωση που τα πράγματα εξελιχθούν αρνητικά, είναι πιθανόν να δούμε μια νέα άνοδο στις τιμές των καυσίμων και την όξυνση των πληθωριστικών πιέσεων ανά τον κόσμο, πράγμα που με τη σειρά του θα ανέβαλε τις προβλεπόμενες αποφάσεις των Κεντρικών Τραπεζών σε Η.Π.Α. και Ευρώπη για την αρχή ενός κύκλου αποκλιμάκωσης των βασικών τους επιτοκίων. Προφανώς, μέσα σε ένα τέτοιο κλίμα κανείς δεν θα μπορούσε να αποκλείσει το ενδεχόμενο μιας υφεσιακής πορείας στην Ευρώπη.



comments powered by Disqus
* Παρακαλούμε τα σχόλια να μην είναι σε greeklish. Σχόλια με υβριστικό ή προσβλητικό περιεχόμενο θα διαγράφονται χωρίς προειδοποίηση.
Προσφορά, Ζήτηση, Άνοδος τιμών