Σε συνεργασία με τον Ηλία Χατζηγεωργίου - Φοροτεχνικό, Αντιπρόεδρο Επιτροπής Λογιστών Ε.Ε.Α.
Αναμφίβολα, ένα από τα θέματα που θα μας απασχολήσει κατά κόρον μέσα στο 2024 είναι ο νέος τρόπος προσδιορισμού κερδοφορίας των ατομικών επιχειρήσεων, σύμφωνα με τα όσα ορίσουν τα άρθρα 28Α ως 28Ε του Ν. 4172/2013. Το έχουμε πει πολλές φορές, αλλά θεωρούμε δεδομένο ότι τα αποτελέσματα θα γίνουν κατανοητά στις φετινές φορολογικές δηλώσεις, ειδικά στους άμεσα εμπλεκόμενους που δεν είναι άλλοι από αυτούς που έχουν ατομική επιχείρηση.
Προς το παρόν, οι περισσότεροι εξ αυτών κινούνται στο φάσμα της ζώνης «κάτι παίζει, αλλά δεν έχω καταλάβει απόλυτα τι είναι αυτό» και μετά την υποβολή της δήλωσης θα περάσουν στην ζώνη του «κατάλαβα τι είναι το περιβόητο ελάχιστο ποσό καθαρού εισοδήματος». Τη θέση τη δική μας δεν νομίζουμε να χρειάζεται να σας τη μεταφέρουμε, όταν θα αρχίσουν να πέφτουν οι γνωστές ερωτήσεις «γιατί δεν με ενημέρωσες; Τι κάνουμε τώρα;» και άλλες τέτοιες παρόμοιες ερωτήσεις και όχι μόνο, τις οποίες τις έχουμε συνηθίσει εδώ και πολλά χρόνια για πολλά και διάφορα ζητήματα που προκύπτουν για παρόμοιους και όχι μόνο λόγους.
Τα τεχνικά ζητήματα που γεννούνται από τον τρόπο προσδιορισμού του ελάχιστου ποσού καθαρού εισοδήματος από την άσκηση ατομικής επιχειρηματικής δραστηριότητας τα έχουμε τονίσει και επισημάνει αρκετές φορές πριν αλλά και μετά την ψήφιση του συγκεκριμένου νόμου, οπότε θεωρούμε δεν χρειάζεται να σταθούμε πάλι σε αυτά. Επίσης, υπάρχει ακόμα καθολική αποχή εγκυκλίων για το ζήτημα οι οποίες θα λύσουν (;) ενδεχομένως κάποιες απορίες που γεννούνται επί των τεχνικών ζητημάτων και φυσικά δεν γνωρίζουμε το χρόνο έκδοσης τους. Βέβαια, η εμπειρία που έχουμε μας κατευθύνει στο να πιστέψουμε ότι οι οδηγίες θα αρχίσουν να βγαίνουν κοντά στην έναρξη υποβολής των φορολογικών δηλώσεων ή μπορεί και μετά την έναρξη αυτών, αφού ουκ ολίγες φορές τα προβλήματα που προκύπτουν δημιουργούν λόγους για έκδοση εγκυκλίων.
Πότε αρχίζουν οι δηλώσεις; Μην μας ρωτάτε, δεν ξέρουμε. Αλλά με όλα τα νέα δεδομένα που προκύπτουν από τον ελάχιστο προσδιορισμό καθαρού εισοδήματος από ατομικές επιχειρήσεις, τα οποία φυσικά θα πρέπει να μεταφερθούν σε έντυπα και σε εκκαθαριστικά φόρου, κάτι που μόνο εύκολη άσκηση δεν το λες, προβλέπουμε να έχουμε για άλλη μια χρονιά την «μάχη του δικαιώματος του Αυγούστου», ειδικά αν υπολογίσουμε ότι στις 9 Ιουνίου έχουμε και τη διεξαγωγή των Ευρωεκλογών. Προβλέπεται, λοιπόν, για άλλη μία χρονιά, ένα πολύ καυτό καλοκαίρι με όλα τα γνωστά κομφόρ να μας συντροφεύουν.
Εκτός, όμως, των τεχνικών ζητημάτων υπάρχουν και πολλά ερωτήματα που γεννούνται γύρω από την συνταγματικότητα των διατάξεων των άρθρων 28Α – 28Ε του νόμου. Συνταγματολόγοι ή νομικοί δεν είμαστε, οπότε δεν εκφράζουμε άμεσα τον προβληματισμό μας περί αυτού. Συνταγματολόγοι - νομικοί ήταν οι τρεις κεντρικοί ομιλητές, οι κύριοι Προκόπιος Παυλόπουλος, τέως πρόεδρος της Ελληνικής Δημοκρατίας, ο καθηγητής συνταγματικού δικαίου του Α.Π.Θ. Ευάγγελος Βενιζέλος και ο Θεόδωρος Φορτσάκης, καθηγητής φορολογικού δικαίου του ΕΚΠΑ, στην εκδήλωση που διοργάνωσε η Συντονιστική Επιτροπή των Ελευθέρων Επαγγελματιών - Επιστημόνων- Επαγγελματοβιοτεχνών - Εμπόρων, την Τετάρτη που μας πέρασε σε κεντρικό ξενοδοχείο της Αθήνας, με το θέμα «αντισυνταγματικότητες του νέου φορολογικού νόμου», τους οποίους ακούσαμε με μεγάλη προσοχή.
Και οι τρείς εξέφρασαν αρκετούς προβληματισμούς σε σχέση με την συνταγματικότητα του νέου φορολογικού νόμου. Άλλωστε, προβλήματα συνταγματικότητας του νέου φορολογικού νόμου είχε εκφράσει και η επιστημονική επιτροπή με την κατάθεση του νομοσχεδίου προς ψήφιση.
Ξεκινώντας, ο τέως πρόεδρος της δημοκρατίας, κ. Προκόπης Παυλόπουλος την ομιλία του ανέφερε εκτός όλων των άλλων ότι ο νόμος προσκρούει στην αρχή της ισότητας έναντι των φορολογικών αρχών κατά την οποία οι Έλληνες συνεισφέρουν στα φορολογικά βάρη με βάση τις δυνατότητες τους. Χαρακτηριστικά ανέφερε ότι, σίγουρα σήμερα υπάρχει διακριτική ευχέρεια από μεριάς της πολιτείας να καθορίσει το φορολογικό σύστημα, υπάρχουν όμως και βασικές αρχές τις οποίες δεν πρέπει να παραβιάζει. Και ποιες είναι αυτές; Ο φορολογούμενος θα πρέπει να αντιμετωπίζεται κατά τεκμήριο ειλικρινής και είναι χρέος της πολιτείας να διαπιστώσει την ανειλικρίνεια του και να αποδώσει φορολογική δικαιοσύνη και τότε όλα δικαιολογούνται και οι πιο αυστηρές κυρώσεις μέχρι και το ποινικό σκέλος.
Συνεχίζοντας, ο κ. Ευάγγελος Βενιζέλος, καθηγητής συνταγματικού δικαίου του Α.Π.Θ., στη δική του ομιλία, υπογράμμισε ότι υπάρχει και κάτι βαθύτερο που προσκρούει στην αρχή της φορολογικής ισότητας και καταδεικνύει ότι δεν υπηρετείται ο δημοσίου συμφέροντος στόχος της καταπολέμησης της φοροδιαφυγής. Προτείνει ο νομοθέτης μία συναλλαγή. Σου λέει, ανεξαρτήτως του ύψους των εισοδημάτων σου, όταν είσαι μεγάλος φορολογούμενος στην πράξη, δεν χρειάζεται να κάνεις οτιδήποτε άλλο παρά να αποδεχθείς το τεκμήριο. Αν τα εισοδήματά σου είναι πολύ μεγαλύτερα των τεκμαρτών, τότε δεν απειλείσαι με έλεγχο. Αν τα εισοδήματά σου είναι μικρότερα των τεκμαρτών και θες να αμφισβητήσεις το τεκμήριο, απειλείσαι με έλεγχο. Άρα, οι έλεγχοι δεν προσανατολίζονται στους μεγαλύτερους εν δυνάμει φορολογούμενους αλλά σε αυτούς που δεν καλύπτουν το τεκμήριο και τολμούν να το αμφισβητήσουν. Μία δικανικού χαρακτήρα υπεράσπιση αυτού του ισχυρισμού της αντισυνταγματικότητας ενώπιον του ΣτΕ, πρέπει κατά τη γνώμη μου να εστιαστεί σε αυτό το σημείο.
Στην ίδια λογική κινήθηκε και ο κ. Θεόδωρος Φορτσάκης, καθηγητής φορολογικού δικαίου του Ε.Κ.Π.Α., με την εκτενή ανάλυση που πραγματοποίησε στο ίδιο θέμα.
Νομικά, τα θέματα που αναλύθηκαν δίνουν τη δυνατότητα στους φορολογούμενους που θεωρούν ότι αδικούνται από τον νέο τεκμαρτό προσδιορισμό του φορολογητέου εισοδήματος, να απευθυνθούν στη Δ.Ο.Υ., στη Δ.Ε.Δ. και στα Διοικητικά Δικαστήρια.
Εμείς, όμως, θα θέλαμε να σταθούμε στην πρακτική εφαρμογή που συναντάμε σε καθημερινή βάση στις συναλλαγές μας με τις αρμόδιες εφορίες και να θέσουμε για άλλη μία φορά μερικά βασικά ερωτήματα.
- Ποιες εφορίες θα πραγματοποιήσουν τον έλεγχο για να διαπιστώσουν αν όντως ο φορολογούμενος έχει ή όχι αυτά τα εισοδήματα; Αυτές που είναι θέμα χρόνου να διακόψουν τη λειτουργία τους ή αυτές που δεν έχουν παρά ελάχιστο προσωπικό;
- Ποια ελεγκτικά κέντρα, με την έλλειψη προσωπικού που σήμερα υπάρχει, θα μπορέσουν να ελέγξουν για να διαπιστώσουν την ειλικρίνεια του φορολογούμενου;
- Τι θα γίνει με τις υποθέσεις που είναι προτεραιοποιημένες; Θα έχουν αυτές προτεραιότητα;
- Σε πόσο χρόνο θα έχουν ολοκληρωθεί οι έλεγχοι; Στο χρονικό διάστημα μέχρι την ολοκλήρωση του ελέγχου, ο «τεκμαρτός» φόρος θα βεβαιώνεται και σε περίπτωση που δεν πληρωθεί θα παίρνονται μέτρα κατά του φορολογουμένου (δέσμευση λογαριασμού);
- Όπως προβλέπει ο νόμος, ο φορολογούμενος θα πρέπει να κάνει εντός 30 ημερών από την στιγμή που δεν δικαιωθεί από την ΔΟΥ, ενδικοφανή προσφυγή στη Δ.Ε.Δ.. Ποιο προσωπικό θα μπορέσει να ελέγξει όλες αυτές τις προσφυγές; Ή μήπως η απάντηση θα είναι όλες τεκμαιρόμενες και βρείτε το δίκιο σας στα Διοικητικά Δικαστήρια;
- Έχει ρωτήσει κανένας ποιο θα είναι το κόστος για τον κάθε φορολογούμενο να προσφύγει στη Δ.Ε.Δ. και στα Διοικητικά για να «γλιτώσει» το φόρο που του έχει επιβληθεί;
Είναι κάποιες από τις απορίες που μας έχουν δημιουργηθεί και που περιμένουμε απάντηση από τις ερμηνείες των εγκυκλίων που ακόμα δεν έχουν εκδοθεί, έστω και αν ο νόμος έχει αναδρομική ισχύ από 1/1/2023. Και επειδή το θέμα του τεκμαρτού προσδιορισμού δεν είναι καινούριο, κάναμε μία έρευνα στις αποφάσεις της Δ.Ε.Δ. σε σχέση με την αμφισβήτηση των τεκμηρίων διαβίωσης. Διαπιστώσαμε, λοιπόν, ότι, από το 2018 μέχρι και το καλοκαίρι του 2023 είχαν πραγματοποιηθεί 21 προσφυγές συνολικά, με τα αναμενόμενα αποτελέσματα να τις συνοδεύουν…
Καλό Σαββατοκύριακο σε όλους!