22/11/23 | Αρχική > Αρθρογραφία > Φορολογικά και Επίκαιρα

Η Φοροδιαφυγή στην Ελλάδα: Σταθερή Αξία

1. Ιστορικό - Γενικά

Τον Ιούλιο του 2022, μια νέα καμπάνια της Α.Α.Δ.Ε. (πρόκειται για την Ανεξάρτητη Αρχή Δημοσίων Εσόδων) που απευθύνεται στους τουρίστες και τους προτρέπει να ζητούν απόδειξη κατά την παραμονή τους στην Ελλάδα και να μην πληρώνουν αν δεν πάρουν απόδειξη, αναρτήθηκε σε όλα τα αεροδρόμια της χώρας. Είχε εικόνες από όμορφες παραλίες με την ρητή παρότρυνση στους ξένους επισκέπτες: "Apodixi please"!

Όλα ήταν όμορφα, αξιοπρεπή, συναισθηματικά και πολιτισμένα.

Moderni tempores (η σύγχρονη εποχή), όπως θα έλεγαν οι Ρωμαίοι, απαιτεί και μοντέρνες ιδέες.

Έτσι, στις 20 Σεπτεμβρίου 2022 δημοσιεύτηκε η νέα εφαρμογή της Α.Α.Δ.Ε., με τίτλο: "appodixi".

Το appodixi της Α.Α.Δ.Ε., είναι μια ψηφιακή εφαρμογή που δίνει τις δυνατότητες οι πολίτες να ελέγχουν τη νομιμότητα των αποδείξεων που λαμβάνουν για τις συναλλαγές τους.

Μέσω της εφαρμογής αυτής, σκανάρεται κάθε απόδειξη που έχει εκδοθεί με QR code. Εφόσον οι πολίτες - καταναλωτές διαπιστώνουν μη διαβίβαση ή απόκλιση στα στοιχεία της απόδειξης, έχουν τη δυνατότητα να την αποστέλλουν (επώνυμα ή ανώνυμα) για περαιτέρω έλεγχο.

Το "appοdixi", προβλέπει τη δυνατότητα χρηματικής αμοιβής, με ανώτατο όριο τα 2.000 ευρώ.

Σύμφωνα με τους αρμόδιους, το μέτρο αναμένεται να συμβάλλει σημαντικά στην ενίσχυση της φορολογικής συμμόρφωσης και στην καταπολέμηση της φοροδιαφυγής, προστατεύοντας ταυτόχρονα τα δικαιώματα των καταναλωτών.

Η κουβέρτα της αυταπάτης, είναι μια θαυμάσια κουβέρτα που σκεπάζει τη σκληρή πραγματικότητα αλλά ποτέ δεν σκεπάζει τα πάντα.

Ο κάτοχος του βραβείου Νόμπελ Λογοτεχνίας, GABRIEL GARCIA MARQEZ, σε ένα από τα βιβλία του αναφέρει:

"Εάν γνωρίζετε τις αδυναμίες αυτών των βασιλείων, τότε θα ξέρετε πως στους νόμους υπακούουν τις τρεις πρώτες μέρες". Πόσο μάλλον, εάν οι αδυναμίες "των βασιλείων" για την εφαρμογή των νόμων φορτωθούν στις πλάτες των εθελοντών (τουρίστες, και πολίτες οπλισμένοι με το QR code).

Τέτοιες πολιτικές έστελναν το λάθος μήνυμα στους παρανομούντες.

2. Ποιος πληρώνει τι στην Εφορία

Σύμφωνα με όσα δημοσιεύουν οι εφημερίδες από στοιχεία που λαμβάνουν από το Υπουργείο Οικονομικών, η φοροδιαφυγή στην Ελλάδα ενδημεί τα τελευταία χρόνια και παρά τα όσα λέγονται για τα μέτρα που λαμβάνονται και την ανάγκη να περιοριστεί, κανένα μέτρο δεν αποδίδει.

Έτσι, με βάση τα στοιχεία για τις δηλώσεις φορολογίας εισοδήματος, που υποβλήθηκαν το 2021 και αφορούν εισοδήματα που αποκτήθηκαν το έτος 2020, από τους 8,9 εκατομμύρια φορολογούμενους που υπέβαλαν δηλώσεις, δηλώνονται τα εξής ποσά κατά κατηγορία:

  • Οι 70.000 πολίτες δηλώνουν από 50.000 ευρώ και πάνω, οι οποίοι αναλογικά πληρώνουν το 25% των φόρων.
  • Οι 734.000 πολίτες, αριθμός που αντιστοιχεί στο 8,23% του συνολικού αριθμού φορολογουμένων, δηλώνουν από 20.000 έως 50.000 ευρώ, δηλαδή επιβαρύνονται με το 23,28% των δηλωθέντων εισοδημάτων και πληρώνουν περίπου 20 δις ευρώ.
  • Οι φορολογούμενοι, που αριθμούν 2,07 εκατομμύρια, δηλώνουν από 10.000 έως 20.000 ευρώ και πληρώνουν το 30% του συνολικού φόρου εισοδήματος φυσικών προσώπων, δηλαδή περίπου τα 2,4 δις ευρώ.
  • Οι φορολογούμενοι, που αριθμούν το 67,7% του συνόλου των φορολογουμένων, δηλώνουν εισόδημα έως 10.000 ευρώ, δηλαδή μοιράζονται το 4,93% του συνολικού φόρου εισοδήματος, που εισπράττει το κράτος.
  • Το 21,2 % των φορολογουμένων, περίπου 1.382.000 φορολογούμενοι, επιβαρύνονται με φόρο που αντιστοιχεί σε 15 ευρώ σε ετήσια βάση.
  • Τέλος, για το 25,4% του συνόλου των φορολογούμενων, δηλαδή 1.655.000 πολίτες, δεν προκύπτει κανένας φόρος.

Αθροιζόμενα τα ποσοστά 21,2%+25,4%=46,6%, μας δείχνουν μια εικόνα πλήρους απογοήτευσης. Ότι δηλαδή, περίπου οι μισοί φορολογούμενοι δεν πληρώνουν καθόλου φόρο ή πληρώνουν μέχρι 15 ευρώ.

Αν, λέμε τώρα αν, όλοι αυτοί, δηλαδή: Σύνολο φορολογούμενων 8.900.000 x 46,6% = 4.147.400 φορολογούμενοι δήλωναν εισόδημα, τόσο ώστε να πληρώσουν φόρο μόνο 100 ευρώ έκαστος, αντί τίποτα ή 15 ευρώ, τότε το κράτος θα είχε μαζέψει επιπλέον φόρους 4.147.400 x 100 = 414.740.000 ευρώ.

Θα μπορούσε να πει κανείς ότι όλοι αυτοί που ανήκουν στο ποσοστό 46,6% του συνόλου των φορολογουμένων και δεν πλήρωσαν φόρο εισοδήματος, επιβαρύνονται με τους έμμεσους φόρους, όπως τον Φ.Π.Α. που πλήττει όλους εξίσου, δηλαδή πλούσιους και πτωχούς. Στο μέτρο που μπορούσε το κράτος να τους ευκολύνει, το έπραξε και το πράττει με τα επιδόματα ή άλλου είδους παροχές, αν και η πλειονότητα αυτών (των αδύναμων) ανήκει στην κατηγορία των "ψευδοπτωχών". Εκείνων δηλαδή, που ζουν στην γκρίζα ζώνη της απροσδιόριστης παραοικονομίας.

Για να συμπληρωθεί η εικόνα του ποιος πληρώνει τι, ας σημειωθεί ότι μόλις ένας μικρός αριθμός φορολογουμένων, δηλαδή 238.000, ας τους πούμε πλούσιους, που αντιστοιχούν στο ποσοστό 3,7% του πληθυσμού, πληρώνουν το 45,2% του φόρου που μαζεύει το κράτος από τη φορολογία εισοδήματος.

Από στατιστικά στοιχεία, προκύπτει ότι το 72% του ποσού που δηλώθηκε το 2021, αφορά εισοδήματα από μισθούς και συντάξεις. Οι ασκούντες επιχειρηματική δραστηριότητα δεν δήλωσαν τίποτα ή ελάχιστα ποσά. Συμπέρασμα: Μισθωτοί και συνταξιούχοι, ανήκουν στο αδελφάτο των χαμένων.

Αν και πρέπει ασφαλώς να ληφθεί υπόψη η συγκυρία και η ιδιαιτερότητα λόγω της πανδημίας και του δυσμενούς οικονομικού κλίματος, δεν μπορεί να υποστηριχθεί ότι όλα ήταν φυσιολογικά και αναμενόμενα.

Αλλά πιστεύει κανείς, ότι τα στοιχεία της φορολογίας εισοδήματος για το έτος 2022, που αφορούν τα εισοδήματα του έτους 2021 (δεν έχει τελειώσει η επεξεργασία και δεν δόθηκαν στη δημοσιότητα) ή ακόμη και του μεθεπόμενου έτους (εισοδήματα του 2022), θα είναι διαφορετικά, όταν έχουν ήδη εκλείψει οι ιδιαιτερότητες της πανδημίας και του δυσμενούς οικονομικού κλίματος; Η απάντηση είναι πως δεν πρέπει "να περιμένουμε θαύματα", όπως ομολογεί ο (πρώην Υπουργός Οικονομικών) Χρήστος Σταϊκούρας.

Όταν ο κόσμος έμαθε να ζει με τα επιδόματα (που κι αυτά είναι απαραίτητα) και τις κάθε είδους διευκολύνσεις σε οικογένειες με υπαρκτά (ή δήθεν) προβλήματα, είναι δύσκολο να αρχίσει να σκέφτεται αλλιώς.

Σε κάποια ιστορία του παγκόσμιου πολιτισμού, γινόταν η εξής αναφορά: Στην Λακωνία (κατά την αρχαιότητα), οι αφελείς, όπως και αλλού, πλήρωναν φόρο στους έξυπνους. Είναι μια συνήθεια με αξιοσέβαστο παρελθόν και μέλλον, που υπόσχεται πολλά. Ο δε Αριστοτέλης έλεγε:

Όταν η δημοκρατία διέπεται από τις κατώτερες τάξεις, οι πλούσιοι φορολογούνται για να προμηθεύουν χρήματα στους φτωχούς. Οι φτωχοί τα λαμβάνουν και τα ζητούν και πάλι και είναι σαν να χύνει κανείς νερό σε ένα κόσκινο.

3. Διασύνδεση με POS-Ηλεκτρονική τιμολόγηση

Όλοι παραδέχονται σήμερα, ότι τα κίνητρα για την πάταξη της φοροδιαφυγής δεν απέδωσαν. Το Υπουργείο Οικονομικών παραδέχεται (δια στόματος του πρώην Υπουργού) ότι "μαγικές λύσεις" δεν υπάρχουν.

Όλοι, περιμένουν από το κράτος να θεσπίσει νέα μέτρα για την ηλεκτρονική τιμολόγηση, τη διασύνδεση των ταμειακών μηχανών με τα περίφημα POS και άλλα μέτρα που φιλοδοξούν να μηδενίσουν ή τουλάχιστον να περιορίσουν τη μεγάλη φοροδιαφυγή.

Υπάρχουν πληροφορίες, ότι έχει συνταχθεί έκθεση πολλών σελίδων από ειδικούς, με αντικείμενο την αντιμετώπιση της φοροδιαφυγής από τους ελεύθερους επαγγελματίες και τους αυτοαπασχολούμενους. Πρόκειται, δηλαδή, για νέες τεχνολογίες, που όταν τεθούν σε λειτουργία θα περιορίσουν την φοροδιαφυγή.

α) Λειτουργία POS

Ας δούμε όμως τί είναι και πώς λειτουργούν τα POS.

Πρόκειται για μηχανήματα αποδοχής πιστωτικών και χρεωστικών καρτών που θα είναι συνδεδεμένα με τις ταμειακές μηχανές.

Ειδικότερα, POS (Point Of Sale) είναι ένα άυλο σύννεφο cloud. Με κάθε συναλλαγή, το σχετικό ποσό πιστώνεται στον λογαριασμό της επιχείρησης (συνήθως την επομένη).

Για την προμήθεια του POS υποβάλλονται τα εξής στοιχεία:

Για επιχειρήσεις με βιβλία Β΄ κατηγορίας (απλογραφικά) το έντυπο Ε3.

Για επιχειρήσεις με βιβλία Γ΄ κατηγορίας (διπλογραφικά) ισολογισμός, κατάσταση αποτελεσμάτων, περιοδική δήλωση Φ.Π.Α., ασφαλιστική ενημερότητα.

Όμως, πρέπει να ληφθεί υπόψη ότι το σύστημα θα λειτουργήσει σταδιακά και για εκείνες τις επιχειρήσεις που έχουν επαγγελματική εγκατάσταση και συνεπώς λειτουργούν ταμειακές μηχανές.

Το ερώτημα είναι, τι γίνεται με εκείνους που είναι έξω από το σύστημα, δηλαδή τους αυτοαπασχολούμενους που δεν έχουν επαγγελματική εγκατάσταση, ούτε χρησιμοποιούν ταμειακές μηχανές.

β) Ηλεκτρονική τιμολόγηση

Οι πληροφορίες αναφέρουν, επίσης, ότι η ηλεκτρονική τιμολόγηση θα γίνει σταδιακά, με στόχο να επεκταθεί ένα δίκτυο που θα καλύπτει τις περισσότερες επιχειρήσεις, εντός του 2024. Σήμερα, η ηλεκτρονική τιμολόγηση για τις επιχειρήσεις είναι προαιρετική.

Σύμφωνα με όσα είναι γνωστά, με την ηλεκτρονική τιμολόγηση είναι αδύνατη η έκδοση εικονικών τιμολογίων. Ταυτόχρονα, παρέχει στις φορολογικές αρχές όλα τα δεδομένα σε πραγματικό χρόνο.

Ειδικότερα, πρόκειται για την ανταλλαγή παραστατικών μεταξύ των συμβαλλομένων επιχειρήσεων ή οντοτήτων που θα καλύπτουν εμπορικές συναλλαγές, όπως τιμολόγια, χρεωστικά ή πιστωτικά τιμολόγια, εμβάσματα κ.λπ..

Η διαδικασία και ο τρόπος υποβολής των δηλώσεων της αποκλειστικής χρήσης της ηλεκτρονικής τιμολόγησης μέσω παρόχου και της αποδοχής της ηλεκτρονικής τιμολόγησης μέσω παρόχου και κάθε άλλο ειδικότερο θέμα, συμπεριλαμβανομένης της παρακολούθησης εφαρμογής των εν λόγω υποχρεώσεων, προβλέπεται από τις διατάξεις της Απόφασης Α.Α.Δ.Ε. Α.1258/23-11-2020 (ΦΕΚ Β΄ 5243/2020).

4. Τελικό συμπέρασμα

Όλοι αυτοί που δήλωσαν μηδέν εισόδημα ή ελάχιστα ποσά, δηλαδή περί το 50% των φορολογουμένων, επιδοτούνται από τους λίγους, μεταξύ των οποίων είναι οι μισθωτοί και οι συνταξιούχοι, που δήλωσαν τα πραγματικά τους εισοδήματα (το αδελφάτο των χαμένων).

Πώς γίνεται αυτό; Είναι η λειτουργία του κράτους, με όλα τα κακά και τα δαιμόνια που μπορεί να του προσάψει κανείς για τις ατέλειες και τις δυσλειτουργίες του. Από το κράτος, περιμένουν όλοι να λειτουργήσουν τα νοσοκομεία, τα σχολεία, η δημόσια διοίκηση, οι προμήθειες για τους εξοπλισμούς, για την εθνική ασφάλεια, για τα κοινωνικά επιδόματα για τους μη έχοντες και ένας ατέλειωτος αριθμός δράσεων που απαιτούν πόρους, δηλαδή χρήμα.

Στο σημείο αυτό, ας μου επιτραπεί να δανειστώ ιδέες από την παγκόσμια ιστορία του πολιτισμού και της οικονομίας για να πω τα εξής:

Το άτομο δεν είναι εκ φύσεως πρόθυμο να υποτάξει τα προσωπικά του συμφέροντα σε ενοχλητικούς κανόνες, εφόσον η παράβασή τους δεν θα επέφερε κυρώσεις.

Λέγεται, και είναι αληθές, ότι εάν ο μέσος άνθρωπος μπορούσε να ακολουθήσει τη φυσική του κλήση, δεν θα υπήρχε ποτέ κράτος. Θεωρεί το κράτος ως ζυγό. Δεν δέχεται να πληρώνει φόρους και η καθημερινή μέριμνά του είναι να αισθάνεται λιγότερο την εξουσία του διοικητικού μηχανισμού του κράτους. Ζητά πάντοτε νέους νόμους, επειδή νομίζει ότι είναι απαραίτητοι για τον γείτονά του, ενώ για τον εαυτό του τους θεωρεί τελείως περιττούς.

Ένας `Αγγλος κληρικός, ο Ρίτσαρντ Χούκερ, που έζησε τον 16ο αιώνα λέει τα εξής:

"Εκείνος που προσπαθεί να πείσει ένα πλήθος ανθρώπων ότι δεν ευημερούν όσο θα έπρεπε, δεν θα στερηθεί ποτέ προσεκτικών και ευμενών ακροατών διότι αυτοί γνωρίζουν τα ποικίλα ελαττώματα στα οποία υπόκειται κάθε είδος κυβερνήσεως, αλλά δεν έχουν την απαιτούμενη κρίση να εξετάσουν τα μυστικά εμπόδια και τις δυσκολίες, που στις δημόσιες ενέργειες είναι αναρίθμητες και αναπόφευκτες". Ο δε Ουίνστον Τσώρτσιλ έλεγε: "Η κυβέρνηση δεν μπορεί να σου δώσει τίποτα, αν πρώτα δεν το πάρει από σένα".

Συμπερασματικά: Αν ληφθούν υπόψη όσα αναφέρονται παραπάνω, δεν θα εύρισκε κανείς ικανοποιητικά επιχειρήματα για να υποστηρίξει ότι όλα είναι τέλεια ως προς την πληρότητα των ρυθμίσεων και τις πρωτοβουλίες του κράτους.

Έχω την άποψη ότι στο θέμα της φορολογίας έχει διαμορφωθεί μια ύποπτη και πλαδαρή κατάσταση. Συνεπώς, χρειάζεται να ληφθούν γρήγορα δραστικά μέτρα από την πολιτεία.

Έχει από καιρό διαταραχθεί σε μεγάλο βαθμό η σχέση εμπιστοσύνης, που χαρακτηρίζει αυτούς που πωλούν τα αγαθά και παρέχουν τις υπηρεσίες, με αυτούς που δέχονται τις υπηρεσίες και καταναλώνουν τα αγαθά που παρέχουν οι πρώτοι έναντι αμοιβής. Αναρωτιέται κανείς, πως θα λειτουργήσει ορθά η επιχειρηματική δραστηριότητα, χωρίς κάποια συνέπεια στην εφαρμογή του νόμου.

Είναι ύποπτη και πλαδαρή κατάσταση, με κραυγαλέο τρόπο, επειδή και αυτοί που πωλούν αγαθά ή παρέχουν υπηρεσίες, είναι ταυτόχρονα και καταναλωτές (αγαθών και υπηρεσιών) και έχουν μάτια και βλέπουν. Δε χρειάζεται να το πούμε πιο απλά.

Συνεπώς, είναι αναγκαίο να δράσει το κράτος χωρίς άλλες καθυστερήσεις. Όχι να περιμένει από τους πολίτες - εθελοντές με το "appοdixi" ή τους τουρίστες που επισκέπτονται τη χώρα να πατάξουν τη φοροδιαφυγή. Δεν υπάρχει καιρός για "καρδούλες" και αβρόφρονα χαμόγελα των κοριτσιών με τις φροντισμένες οδοντοστοιχίες που υποδέχονται τους τουρίστες στα τέρμιναλ των αεροδρομίων.

Υ.Γ. Το κείμενο παραδόθηκε για δακτυλογράφηση και σελιδοποίηση στα μέσα Ιουλίου. Από τότε, φαίνεται ότι κάτι άρχισε να κινείται, με σκοπό την αντιμετώπιση του διάχυτου κυνισμού απέναντι στις φορολογικές υποχρεώσεις, που είχε παγιωθεί από τους αυτοαπασχολούμενους και τους ελεύθερους επαγγελματίες.

Το κείμενο αποτελεί απόσπασμα από το ομότιτλο άρθρο του κ. Αποστόλου Λιόλιου που δημοσιεύθηκε στο τεύχος Σεπτεμβρίου του περιοδικού Epsilon7.



comments powered by Disqus
* Παρακαλούμε τα σχόλια να μην είναι σε greeklish. Σχόλια με υβριστικό ή προσβλητικό περιεχόμενο θα διαγράφονται χωρίς προειδοποίηση.
Φοροδιαφυγή, Εφορία, Ηλεκτρονική τιμολόγηση, POS, ΑΑΔΕ