13/09/21 | Αρχική > Αρθρογραφία > Επώνυμες Σκέψεις

Πόσο πιθανό είναι ένα πληθωριστικό κύμα στην οικονομία;

Ένα από τα πλέον σημαντικά ζητήματα που αφορούν την τρέχουσα περίοδο το διεθνές οικονομικό σκηνικό είναι η μεγάλη αύξηση που έχει παρατηρηθεί κατά το τελευταίο δωδεκάμηνο στις τιμές των εμπορευμάτων (πχ πετρέλαιο, αλουμίνιο, χάλυβας, κ.λπ.), των ναύλων, αλλά και του ενεργειακού κόστους.

Ο συνδυασμός αυτών αναμένεται να πυροδοτήσει προσεχώς περαιτέρω αυξήσεις τιμών στα προϊόντα και τις υπηρεσίες που απολαμβάνουν οι καταναλωτές ανά τον κόσμο, γεγονός που ελλοχεύει μια σειρά από εξελίξεις και κινδύνους.

Το μόνο βέβαιο είναι ότι η αύξηση των τιμών θα πλήξει τα εισοδήματα των νοικοκυριών, με ό,τι αυτό θα μπορούσε να σημάνει για την καταναλωτική τους συμπεριφορά, πέρα από τα προβλήματα κοινωνικής φύσεως που θα προκαλέσει στα πλέον αδύναμα οικονομικά στρώματα.

Επιπλέον, η μεγάλη άνοδος του κόστους των πρώτων υλών έχει ήδη αρχίσει να οδηγεί σε αναβολές αρκετά επενδυτικά σχέδια, ενώ παράλληλα έχει προκαλέσει και μια σειρά προβλημάτων σε επιχειρήσεις που είχαν υπογράψει συμβόλαια για πωλήσεις προϊόντων με «κλειδωμένες» τιμές, χωρίς να μπορούν πλέον να καλύψουν το επιπρόσθετο κόστος που θα προκύψει γι’ αυτές.

Άλλες εταιρείες, μη μπορώντας να μετακυλήσουν (άμεσα τουλάχιστον) το αυξημένο κόστος στους πελάτες τους, βλέπουν τα μικτά περιθώρια κέρδους τους να συρρικνώνονται. Επίσης, η αύξηση της τιμής των πρώτων υλών ανεβάζει το ύψος του απαιτούμενου κεφαλαίου κίνησης, άρα και του δανεισμού πολλών επιχειρήσεων.

Υπάρχει όμως και μία επιπλέον ανησυχία, η οποία ίσως να έχει και τη σπουδαιότερη σημασία. Ορισμένοι αναλυτές -αλλά και επενδυτικοί κύκλοι- φοβούνται ότι η αύξηση αυτή των τιμών θα βάλει την παγκόσμια οικονομία σε έναν πληθωριστικό κύκλο διαρκείας, γεγονός που θα υποχρεώσει τις Κεντρικές Τράπεζες (ιδίως των ΗΠΑ και την ΕΚΤ) να ανεβάσουν σε σχετικά σύντομο χρονικό διάστημα τα επιτόκια και άρα:

α) Να ακριβύνουν το κόστος δανεισμού για τα κράτη και έτσι να οδηγήσουν σε περικοπές κρατικών δαπανών.

β) Να ανεβάσουν το κόστος χρηματοδότησης των επιχειρήσεων, μειώνοντας κέρδη και ψαλιδίζοντας επενδυτικά σχέδια.

γ) Να πλήξει έντονα τις περιουσίες όσων είναι τοποθετημένοι σε σημαντικό βαθμό σε ομολογιακούς τίτλους μεγάλης χρονικής διάρκειας (πχ πενταετή και δεκαετή κρατικά ή εταιρικά χρεόγραφα).

Ειδικότερα για την Ελλάδα, το μεγαλύτερο πλήγμα θα αφορούσε κυρίως το κόστος δανεισμού του Δημοσίου, με δεδομένο ότι το σχετικό χρέος της χώρας υπερβαίνει το 200% του ΑΕΠ.

Θα έχουμε όμως πληθωρισμό στην παγκόσμια οικονομία; Ας ξεκινήσουμε από τον ορισμό: Πληθωρισμός είναι το φαινόμενο της συνεχούς αύξησης του επιπέδου των τιμών (πχ άνοδος 5% ή 10% κάθε χρόνο, επί σειρά ετών). Δηλαδή, αν έχουμε μια απότομη άνοδο τιμών και στη συνέχεια οι τελευταίες σταθεροποιηθούν, δεν έχουμε πληθωρισμό.

Για να γίνει αντιληπτή η πληθωριστική διαδικασία, ας θυμηθούμε τα όσα συνέβαιναν για παράδειγμα τη δεκαετία του 1980 και του 1990 στην Ελλάδα. Τότε, λόγω των αδύναμων δημοσιονομικών μας μεγεθών και της χαμηλής ανταγωνιστικότητας της οικονομίας μας, η χώρα ακολουθούσε την πολιτική της «χαλαρής δραχμής», δηλαδή κρατούσε ψηλά τα επιτόκια και άφηνε το εθνικό νόμισμα να διολισθαίνει σημαντικά κάθε χρόνο. Η διολίσθηση (υποτίμηση σε δόσεις) της δραχμής καθιστούσε ολοένα και πιο ακριβά (σε τοπικό νόμισμα) όλα τα εισαγόμενα προϊόντα, συμπεριλαμβανομένων του πετρελαίου και των βασικών μετάλλων. Η αύξηση όλων αυτών των πρώτων υλών (που συνέβαινε κάθε χρόνο) ωθούσε το σύνολο των τιμών προς τα πάνω κάθε χρόνο. Επιπρόσθετα, οι εργαζόμενοι προκειμένου να προστατεύσουν τα πραγματικά τους εισοδήματα (ή έστω να περιορίσουν τις απώλειές τους) ζητούσαν και έπαιρναν κάθε χρόνο αυξήσεις μισθών, οι οποίες με τη σειρά τους αύξαναν τα κόστη των επιχειρήσεων, με τις τελευταίες να απαντούν με νέες ανατιμήσεις στα προϊόντα τους, επικαλούμενες τις αυξήσεις των πρώτων υλών και των μισθών. Μιλάμε για το παράδειγμα ενός «φαύλου κύκλου». Γενικότερα, αν δεν υπάρχει «φαύλος κύκλος», δεν υπάρχει και πληθωριστική διαδικασία.

Μια δεύτερη μορφή πληθωρισμού είναι ο πληθωρισμός ζήτησης. Δηλαδή, η ζήτηση στην οικονομία είναι τόσο υψηλή, έτσι ώστε η προσφορά δεν μπορεί να ανταποκριθεί επί μακρό χρονικό διάστημα (επί σειρά ετών), άρα οι τιμές αναγκαστικά ανεβαίνουν συνεχώς.

Ας έρθουμε τώρα στην τρέχουσα συγκυρία. Γιατί εκτινάχθηκαν οι τιμές των πρώτων υλών, των ναύλων και της ενέργειας; Οι απαντήσεις -κατά σειρά σπουδαιότητας δίδονται είναι:

· Μια απότομη αύξηση της ζήτησης μετά την άρση των περιοριστικών μέτρων που ελήφθησαν για την πανδημία, με την προσφορά να μην μπορεί να ανταποκριθεί επαρκώς λόγω των περιορισμών και των προβλημάτων που εξακολουθεί να προκαλεί η πανδημία.

· Μια μεγάλη άνοδος της ζήτησης για προϊόντα και υπηρεσίες (πχ υπολογιστές, ηλεκτρονικό εμπόριο, υπηρεσίες πληροφορικής) που επέφερε η πανδημία, καθώς ώθησε πολλούς εργαζόμενους να εργάζονται από απόσταση, ή να αγοράζουν προϊόντα χωρίς να επισκέπτονται τα φυσικά καταστήματα.

· Τρίτον, άλλοι παράγοντες όπως πχ κερδοσκοπικά κυκλώματα, φυσικές καταστροφές που έπληξαν την παραγωγή συγκεκριμένων προϊόντων (πχ καφέ), μέτρα περιορισμού του διεθνούς εμπορίου, κ.λπ.

Η πλειονότητα των οικονομικών αναλυτών εκτιμά όλοι αυτοί οι παράγοντες δεν είναι μακροχρόνια διατηρήσιμοι, καθώς η προσφορά θα ανταποκριθεί σε κάποιους μήνες στις απαιτήσεις της ζήτησης, οπότε θα αρχίσουμε να βλέπουμε κάποια σταδιακή αποκλιμάκωση των τιμών των πρώτων υλών. Προς την ίδια κατεύθυνση θα λειτουργήσει και μια μερική υποχώρηση στο ρυθμό αύξησης της ζήτησης που παρατηρείται διεθνώς στο βαθμό που κάποια επενδυτικά προγράμματα αναβάλλονται.

Αυτό που επίσης επισημαίνεται είναι πως οι μέχρι τώρα αυξήσεις των τιμών δεν αναμένεται να οδηγήσουν σε υψηλότερους μισθούς προς τους εργαζόμενους. Όπως προκύπτει, κάποιο μέρος των απωλειών θα το καλύψουν οι ίδιες οι κυβερνήσεις μέσα από μειώσεις φορολογιών και περισσότερα επιδόματα.

Τέλος, δεν προκύπτει από κάπου η ύπαρξη πληθωρισμού ζήτησης στην παγκόσμια οικονομία. Δεν είναι τυχαίο ότι η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα διατηρεί σε αρνητικό επίπεδο τα βασικά της επιτόκια, προκειμένου να στηρίξει την αναιμική -ή έστω περιορισμένη- πορεία ανάπτυξης της ευρωπαϊκής οικονομίας. Επίσης, οι δείκτες ανεργίας στα κράτη της Ευρωζώνης παραμένουν σε σημαντικά υψηλά επίπεδα, άρα δεν τίθεται ζήτημα έλλειψης εργατικών χεριών, πέραν ίσως από συγκεκριμένες επαγγελματικές κατηγορίες.

Όλα αυτά βέβαια θα πρέπει να αποδειχτούν και στην πράξη, καθώς πολύ συχνά οι εκτιμήσεις των αναλυτών και των κρατικών αξιωματούχων διαψεύδονται.



comments powered by Disqus
* Παρακαλούμε τα σχόλια να μην είναι σε greeklish. Σχόλια με υβριστικό ή προσβλητικό περιεχόμενο θα διαγράφονται χωρίς προειδοποίηση.
Πληθωρισμός, προοπτικές πληθωρισμού